Moskova, “ABD’nin Suriye’den çekilmesinin ardından” Ankara ile yeni uzlaşılara vardı

“Menbiç Askeri Konseyi” kuvvetlerine bağlı bir asker
“Menbiç Askeri Konseyi” kuvvetlerine bağlı bir asker
TT

Moskova, “ABD’nin Suriye’den çekilmesinin ardından” Ankara ile yeni uzlaşılara vardı

“Menbiç Askeri Konseyi” kuvvetlerine bağlı bir asker
“Menbiç Askeri Konseyi” kuvvetlerine bağlı bir asker

Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Moskova ve Ankara’nın, ABD’nin Suriye’den çekilmesinin ardından iki ülke arasında askeri birliklerin saha koordinasyonu konusunda uzlaşıya vardıklarını duyurdu.
Menbiç’teki son durumun yanı sıra Fırat Nehri’nin doğusuna olası Türk askeri operasyonuna ilişkin uzlaşılar ve bunların etkilerine değinmeyen Bakan Lavrov, dün Türk mevkidaşı Mevlüt Çavuşoğlu ile yaptığı görüşmelerin ardından rahatlamış gibi görünüyordu. İki bakanın ortak basın toplantısında Lavrov, görüşmelerin “yararlı” olduğunu ve “sonraki aşamada atılması gereken adımlar konusunda mutabakat sağlayabildiklerini” söyledi.
İki tarafın özel dikkat sarf ettiğini ve “özellikle ABD’nin askerlerini geri çekme kararını duyurmasının ardından ortaya çıkan yeni şartlara” dikkat çekildiğini belirten Rus Bakan, Türkiye ve Rusya arasında varılan uzlaşının yeni şartlar uyarınca iki ülkenin askeri temsilcileri arasındaki adımların koordine edilmesinin yanı sıra, Suriye’deki terör tehdidi tehlikesini ortadan kaldırmaya yönelik ortak bir kararlılık olduğunu sözlerine ekledi. Açıklamada, Rusya’nın Fırat’ın doğusunda olası bir Türk askeri operasyonunun ve İdlib’deki benzer önlemlerin doğrudan kabul edilebileceğine işaret eden Lavrov, bu hamlelerin Suriye hükümeti ile de koordine edileceğini sözlerine ekledi. Lavrov, “Taraflar, çalışmalarımızı 2254 sayılı BM kararı uyarınca Suriye’nin toprak bütünlüğünün korunması çerçevesinde yapacağımız konusunda uzlaşıya vardı. Çalışmalarımızı daha çok mültecinin ülkelerine dönmeleri için gerekli koşulların sağlanması konusunda yoğunlaştırmak üzere anlaştık” ifadelerini kullandı.
Medya kaynakları, Moskova'nın Ankara ile ortak adımları koordine etmek istediğine işaret ederken Dışişleri Bakanı'nın yanı sıra Savunma Bakanı ve İstihbarat Teşkilatı Başkanı’nın da yer aldığı Türk heyetinin, Rusya'nın Fırat’ın doğusundaki olası bir Türk askeri operasyonu konusundaki tutumunu netleştirmesini istediğine dikkati çektiler. Yine aynı kaynaklara göre Türk heyeti, Rus tarafından, Türk ordusunun Fırat’ın doğusundaki operasyonları sırasında Suriye hava sahasının kullanımını koordine etmesini talep etti.
Suriye’nin kuzeyindeki durumla ilgili olarak Rus Bakan, gazetecilere görüşmelerde iki ülkenin savunma bakanları ve istihbarat birimi başkanlarının da olduğunu belirterek, Astana formatı çerçevesinde ortaya koyulan görevlerin uygulanması için başta terörle mücadele, insani sorunların çözülmesi ve mültecilerin geri dönüşü için şartların sağlanması bağlamında atılacak adımların ele alındığını söyledi. Lavrov,  Rusya’nın Suriye Anayasa Komisyonu’nun kurulması konusunda Batı’nın Moskova, Ankara ve Tahran’ın çabalarını engellememesini” umduğunu sözlerine ekledi.
“Hiç kimse garantör ülkelerin çalışmalarını engelleyemez”
Astana sürecinin garantör ülkeleri Rusya, Türkiye ve İran’ın büyük çaba sarf ettiğini vurgulayan Lavrov, son aylarda Anayasa Komisyonu’nun kurulmasına ilişkin çalışmaların en kısa zamanda tamamlanması çağrısında bulunan Batılı mevkidaşları da dahil olmak üzere hiç kimsenin garantör ülkelerin çalışmalarını engellemeyeceğini umduklarını ifade etti. Komisyonun kurulması için yoğun çalışmalara devam edeceklerinin altını çizen Lavrov, önümüzdeki ayın ilk on günü içerisinde BM Suriye Özel Temsilcisi Geir O. Pedersen ile çalışmalara başlayacaklarını kaydetti.
Rus Bakan, gelecek ayın ilk yarısında üçlü bir zirve ihtimalinden söz etmezken Rus diplomatik kaynaklar, Rusya'da yeni bir üçlü zirve yapılması için Tahran ve Ankara ile görüşmelerin devam ettiğine işaret ettiler.
Çavuşoğlu: Yakın işbirliği devam edecek
Öte yandan Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, Türkiye’nin Suriye ve bölgesel meseleler konusunda, Moskova ve Tahran'la yakın işbirliğine devam ettiğini vurgulayarak, Ankara ve Moskova'nın “Suriye'deki tüm terör örgütlerini ortadan kaldırmanın gerektiğinde” hemfikir olduklarını söyledi.
Çavuşoğlu, Türkiye ve Rusya'nın Suriye topraklarını tüm terör örgütlerinden temizleme konusunda ortak bir iradeye sahip olduklarını sözlerine ekledi. Milli Savunma Bakanı Hulusi Akar, MİT Başkanı Hakan Fidan ve Cumhurbaşkanı Dış İlişkiler Başdanışmanı İbrahim Kalın’ın yer aldığı üst düzey heyetle katıldıkları kapsamlı Türk-Rus görüşmelerinin ardından yaptığı ve Anadolu Ajansı (AA) tarafından aktarılan açıklamalarında Çavuşoğlu, “Suriye ve bölgesel konularda Rusya ve İran’la yakın işbirliğine devam edeceğiz” dedi.
Rusya Savunma Bakanlığı’nda gerçekleştirilen toplantının ardından Rus mevkidaşı Lavrov ile ortak bir basın toplantısı düzenleyen Çavuşoğlu, “Astana garantörleri olarak, Suriye’nin toprak bütünlüğünü, siyasi birliğini savunuyoruz ve bunlara halel getirecek tüm çabalara da karşıyız” şeklinde konuştu.
Ankara'daki diplomatik kaynaklar Şarku’l Avsat’a yaptıkları açıklamada, Rusya ile yapılan görüşmede, ABD'nin Suriye’den çekilmesi, Menbiç’teki son durum, Fırat'ın doğusuna olası Türk askeri operasyonu ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin arasında 17 Eylül'de Soçi'de gerçekleştirilen toplantıda alınan karar uyarınca İdlib'de kurulan silahsız bölge dahil olmak üzere Suriye'deki son gelişmelerin ele alındığını belirttiler.
Diğer yandan Suriye rejiminin önceki gün yaptığı “Menbiç’e girdik” açıklanmasının ardından Türk Silahlı Kuvvetleri’nden (TSK) birlikler gönderen Türkiye, İdlib civarında Özgür Suriye Ordusu’na (ÖSO) bağlı gruplarla birlikte Türk güçlerini seferber etmeye devam etti.
Türkiye’ye sadık Suriye muhalefetinin silahlı gruplarından oluşan “Ulusal Ordu” sözcüsü, Suriye rejim güçlerinin Menbiç’e girdiklerine dair açıklamaları yalanlayarak, rejimin kente girdiğini açıklamasının bir “medya savaşı” taktiği olduğunu söyledi.



ABD'li milletvekilleri, Trump'ın İran'a karşı askeri yetkilerini kısıtlamayı tartışıyor

ABD Başkanı Donald Trump, çarşamba günü İran'ın nükleer tesislerini vuran B-2 bombardıman uçaklarının maketinin önünde Oval Ofis'te konuşma yapıyor (AFP)
ABD Başkanı Donald Trump, çarşamba günü İran'ın nükleer tesislerini vuran B-2 bombardıman uçaklarının maketinin önünde Oval Ofis'te konuşma yapıyor (AFP)
TT

ABD'li milletvekilleri, Trump'ın İran'a karşı askeri yetkilerini kısıtlamayı tartışıyor

ABD Başkanı Donald Trump, çarşamba günü İran'ın nükleer tesislerini vuran B-2 bombardıman uçaklarının maketinin önünde Oval Ofis'te konuşma yapıyor (AFP)
ABD Başkanı Donald Trump, çarşamba günü İran'ın nükleer tesislerini vuran B-2 bombardıman uçaklarının maketinin önünde Oval Ofis'te konuşma yapıyor (AFP)

ABD Kongresi, diplomatik çabaların başarısız olması durumunda Tahran'la tehlikeli bir çatışma olasılığına karşı hazırlık yapan ABD ordusunun da katılımıyla, Başkan Donald Trump'ın milletvekillerinin onayı olmadan İran'a saldırı başlatmasını engelleyecek bir karar tasarısı üzerinde önümüzdeki hafta oylama yapabilir.

Kongre üyeleri, Trump'ın Cumhuriyetçi partili bazı üyeleri ve Demokratlar da dahil olmak üzere, başkanın Kongre onayı olmadan yabancı ülkelere karşı askeri harekât düzenlemesini engelleyen kararlar geçirmeye defalarca çalıştılar, ancak başarılı olamadılar.

Şarku'l Avsat'ın edindiği bilgiye göre ABD Anayasası, ulusal güvenlikle ilgili sınırlı durumlar dışında, savaş ilan etme ve askerleri savaşa gönderme yetkisini başkana değil, Kongreye vermektedir.

ABD ordusu,Trump'ın bir saldırı emri vermesi durumunda haftalarca sürebilecek operasyonlara hazırlanıyor.

Trump'ı destekleyen Cumhuriyetçiler hem Senato'da hem de Temsilciler Meclisi'nde az bir çoğunluğa sahip olsalar da Kongre'nin ulusal güvenlik konularında başkanın yetkisini kısıtlamaması gerektiğini savunarak bu kararlara karşı çıkıyorlar.

Geçtiğimiz ayın sonlarında, Virginia'dan Demokrat Senatör Tim Kaine ve Kentucky'den Cumhuriyetçi Senatör Rand Paul, Kongre tarafından açıkça savaş ilanıyla yetkilendirilmedikçe İran'a karşı düşmanca eylemleri yasaklayan bir karar tasarısını Senato'ya sundular.

Görsel kaldırıldı.Washington'daki Kongre binasında ABD bayrağı (Reuters)

ABD askeri unsurlarının İran'a doğru hareket ettiği bir dönemde Kaine dün yaptığı açıklamada, "Eğer bazı meslektaşlarım savaşı destekliyorsa, masalarının altına saklanmak yerine, cesurca oy verip seçmenlerine hesap vermeliler" ifadelerini kullandı.

Kaine'in bir yardımcısı, karar tasarısının Senato'da oylamaya sunulması için henüz bir zaman çizelgesi belirlenmediğini söyledi.

Temsilciler Meclisi'nde, Kentucky'den Cumhuriyetçi Temsilci Thomas Massie ve Kaliforniya'dan Demokrat Temsilci Ro Khanna, önümüzdeki hafta benzer bir karar tasarısı üzerinde oylama yapılması için girişimde bulunacaklarını açıkladılar.

Khanna, X platformunda yaptığı bir paylaşımda şunları yazdı: "Trump'ın yetkilileri, İran'a yönelik saldırı olasılığının yüzde 90 olduğunu söylüyor. Bunu Kongre onayı olmadan yapamaz."


Trump, İran'a nasıl bir saldırı düzenlemeyi planlıyor?

Trump, İran'da aralık ayında patlak veren protestoların ardından askeri harekat tehdidinde bulunmaya başlamıştı (Reuters)
Trump, İran'da aralık ayında patlak veren protestoların ardından askeri harekat tehdidinde bulunmaya başlamıştı (Reuters)
TT

Trump, İran'a nasıl bir saldırı düzenlemeyi planlıyor?

Trump, İran'da aralık ayında patlak veren protestoların ardından askeri harekat tehdidinde bulunmaya başlamıştı (Reuters)
Trump, İran'da aralık ayında patlak veren protestoların ardından askeri harekat tehdidinde bulunmaya başlamıştı (Reuters)

ABD Başkanı Donald Trump, Ortadoğu'daki askeri yığınağı artırırken, Amerikan medyası İran'a saldırı senaryolarını masaya yatırdı.

CNN'in analizinde, İran'a saldırı durumunda askeri ve siyasi liderlerin hedef alınabileceği veya nükleer tesislere sınırlı saldırılar düzenlenebileceği belirtiliyor.

Nükleer tesislere saldırının, geçen yıl haziranda düzenlenenlere kıyasla "daha büyük ölçekli" olacağı savunuluyor.

İran'a yönelik olası saldırılar için ABD ordusuna bir hedef listesi sunulmadı. Bu da Trump'ın henüz herhangi bir askeri harekat emri vermediğinin işareti. Beyaz Saray yetkilileri, Cumhuriyetçi liderin diplomatik çözümden yana tercihini sürdürdüğünü söylüyor.

ABD Başkanı, perşembe günkü açıklamasında "10 gün içinde" bir anlaşmanın yapılıp yapılamayacağının belli olacağını söylemiş, daha sonra bu süreyi 15 güne çıkardığını bildirmişti. Müzakerelerde anlaşma sağlanamaması halinde İran'a saldırma tehdidini de yinelemişti.

Adlarının paylaşılmaması şartıyla konuşan Trump'a yakın iki üst düzey yetkili, ABD Başkanı'nın hazirandaki saldırı emrini vermeden önce de son ana kadar beklediğini söylüyor. Venezuela'ya geçen ay düzenlenen operasyonda da benzer bir sürecin yaşandığını aktarıyorlar.

Wall Street Journal'ın analizinde, İran'ın anlaşmaya yanaşmaması halinde Trump'ın geniş ölçekli saldırı talimatı vererek Tahran yönetimini devirmeye çalışabileceği yazılıyor.

Bunun yanı sıra Trump'ın "sınırlı saldırı" seçeneğini değerlendirdiği de belirtiliyor. Bu seçenekle Trump, küçük ölçekli saldırılarla İran'ı anlaşmaya yapmaya zorlayabilir.

Kimliğinin paylaşılmamasını isteyen bir ABD'li yetkili, İran uranyum zenginleştirme faaliyetlerini durdurana kadar saldırıların artarak devam edebileceğini savunuyor. Diğer yandan böyle bir hamlenin Tahran yönetiminin müzakerelerden çekilmesine yol açabileceğine de dikkat çekiliyor.

İran muhtemel ABD saldırılarına karşı güçlü misilleme yapılacağı uyarısında bulunmuştu. Ülkenin dini lideri Ali Hamaney, bu haftaki açıklamasında "Dünyanın en güçlü ordusu bile bazen öyle bir tokat yiyebilir ki yerinden kalkamayabilir" demişti.

İsrail ve ABD'nin Haziran 2025'te İran'a düzenlediği saldırılarla 12 gün süren savaş nedeniyle kesintiye uğrayan diplomatik süreç, tarafların Umman'da masaya oturmasıyla yeniden başladı.

Maskat'taki ilk tur görüşmelerin ardından müzakereler Cenevre'ye taşındı. İran heyetine Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi başkanlık ederken, ABD'yi ise Trump'ın Ortadoğu Özel Temsilcisi Witkoff temsil ediyor.

Independent Türkçe, Wall Street Journal, CNN


İran'a yönelik saldırı tehditleri arasında "Gerald Ford" uçak gemisi Akdeniz'e girdi

Geçtiğimiz ay Karayipler'de düzenlenen komuta devir teslim töreni sırasında ABD Donanması'nın 8. Hava Kanadı'na ait uçaklar USS Gerald Ford uçak gemisinin üzerinden uçtu (ABD Donanması)
Geçtiğimiz ay Karayipler'de düzenlenen komuta devir teslim töreni sırasında ABD Donanması'nın 8. Hava Kanadı'na ait uçaklar USS Gerald Ford uçak gemisinin üzerinden uçtu (ABD Donanması)
TT

İran'a yönelik saldırı tehditleri arasında "Gerald Ford" uçak gemisi Akdeniz'e girdi

Geçtiğimiz ay Karayipler'de düzenlenen komuta devir teslim töreni sırasında ABD Donanması'nın 8. Hava Kanadı'na ait uçaklar USS Gerald Ford uçak gemisinin üzerinden uçtu (ABD Donanması)
Geçtiğimiz ay Karayipler'de düzenlenen komuta devir teslim töreni sırasında ABD Donanması'nın 8. Hava Kanadı'na ait uçaklar USS Gerald Ford uçak gemisinin üzerinden uçtu (ABD Donanması)

Dünyanın en büyük uçak gemisi USS Gerald R. Ford, dün Akdeniz'e girerken görüntülendi. Bu durum, Başkan Donald Trump'ın emriyle yoğunlaştırılmış askeri konuşlandırma kapsamında İran'a karşı askeri müdahale olasılığını gündeme getirdi.

Atlantik Okyanusu'nu Akdeniz'den ayıran Cebelitarık Boğazı'nı geçen geminin fotoğrafı, AFP tarafından Cebelitarık'tan yayınlandı.

Başkan Donald Trump, Beyaz Saray Devlet Yemek Salonu'nda davetlilere konuşuyor (AP)Başkan Donald Trump, Beyaz Saray Devlet Yemek Salonu'nda davetlilere konuşuyor (Arşiv-AP)

Trump dün, Tahran ve Washington arasında İran'ın nükleer programı konusunda bir anlaşmaya varılamaması durumunda İran'a karşı sınırlı bir saldırı düzenlemeyi "değerlendirdiğini" söyledi.

Bir önceki gün ise karar verme süresinin 10 ila 15 gün olduğunu belirtmişti.

ABD'ye ait bir diğer uçak gemisi olan USS Abraham Lincoln, ocak ayının sonundan beri Ortadoğu'da bulunuyor.

USS Gerald R. Ford'un Akdeniz'e gelmesiyle birlikte, İran'a karşı olası saldırılara hazırlık amacıyla önemli bir askeri yığılmanın yaşandığı bölgede ABD'nin ateş gücü önemli ölçüde arttı.

Aşağıda, Orta Doğu'da veya yakınlarında konuşlandırılmış en önemli Amerikan askeri varlıklarının listesi yer almaktadır:

Gemiler

ABD'li bir yetkilinin açıklamasına göre Washington'un şu anda Ortadoğu'da 13 savaş gemisi bulunuyor: bir uçak gemisi (USS Abraham Lincoln), dokuz muhrip ve üç kıyı muharebe gemisi.

Dünyanın en büyük uçak gemisi USS Ford, dün çekilen fotoğrafta Cebelitarık Boğazı'ndan Akdeniz'e geçerken görüntülendi. Üç muhrip eşliğinde konuşlanan geminin varlığıyla, Ortadoğu'daki ABD savaş gemisi sayısı toplam 17'ye ulaşacak.

Her bir uçak gemisi binlerce denizci ve onlarca savaş uçağından oluşan hava filoları taşıyor. İki ABD uçak gemisinin aynı anda Ortadoğu'da bulunması nadir görülen bir durumdur.

Uçaklar

İki uçak gemisinde bulunan uçaklara ilave olarak, X platformundaki açık kaynaklı istihbarat bilgilerine, Flightradar24 uçuş takip sitesine ve medya haberlerine göre, Amerika Birleşik Devletleri Ortadoğu'ya onlarca başka savaş uçağı konuşlandırdı.

Bu uçaklar arasında F-22 Raptor ve F-35 Lightning hayalet savaş uçakları, F-15 ve F-16 savaş uçakları ve operasyonlarını desteklemek için gerekli olan KC-135 havadan yakıt ikmal tankerleri de bulunmaktadır.

New York'taki Soufan Araştırma Merkezi, "50 ilave Amerikan savaş uçağı, F-35, F-22 ve F-16, bu hafta Körfez Arap devletlerindeki üslerde konuşlandırılmış yüzlerce uçağa katılmak üzere bölgeye gönderildi" diye yazdı ve bu adımların "Trump'ın (neredeyse her gün tekrarladığı) görüşmelerin başarısız olması durumunda geniş çaplı bir hava ve füze harekatına girişme tehdidini güçlendirdiğini" belirtti.

Şarku'l Avsat'ın Financial Times'ten aktardığına göre bu hafta onlarca askeri yakıt ikmal ve nakliye uçağı Atlantik Okyanusu'nu geçti. Flightradar24'ten alınan verilere göre son üç günde 39 tanker uçağı potansiyel operasyon bölgelerine daha yakın yerlere yeniden konumlandırıldı. Aynı dönemde C-17 Globemaster III'ler de dahil olmak üzere 29 ağır nakliye uçağı ise Avrupa'ya uçtu.

Bir C-17 uçağı üsten Ürdün'e doğru yola çıktı. Gerçek zamanlı komuta ve kontrol operasyonlarının önemli bir bileşeni olan altı adet E-3 Sentry AWACS erken uyarı ve kontrol uçağı da konuşlandırıldı.

Trump, Tahran'dan yaklaşık 5 bin 200 kilometre uzaklıktaki Diego Garcia'daki ortak ABD-İngiltere üssünü saldırılar başlatmak için kullanma olasılığını öne sürdü; Londra ise bu öneriye ilişkin çekincelerini dile getirdi.

 "Abraham Lincoln" uçak gemisi, 8 Ocak'ta rotasını Ortadoğu'ya çevirmeden önce Pasifik Okyanusu'nda seyrediyor (ABD ordusu)"Abraham Lincoln" uçak gemisi, 8 Ocak'ta rotasını Ortadoğu'ya çevirmeden önce Pasifik Okyanusu'nda seyrediyor (ABD ordusu)

Hava savunma sistemleri

Raporlar ayrıca, Amerika Birleşik Devletleri'nin Ortadoğu'daki karasal hava savunmasını güçlendirdiğini, bölgedeki güdümlü füze destroyerlerinin ise denizde hava savunma yetenekleri sağladığını gösteriyor.

Bu ay, Patriot ve THAAD füze ve uçak savunma sistemlerini işleten 69. Hava Savunma Tugayı'nın merkezi olan Fort Hood'dan altı uçuş gerçekleştirildi.

Üslerdeki ABD güçleri

Kara birliklerinin İran'a karşı herhangi bir saldırı eylemine katılmaları beklenmese de Amerika Birleşik Devletleri'nin Ortadoğu'da misillemeye karşı savunmasız kalabilecek on binlerce askeri personeli bulunmaktadır.

Tahran, Haziran 2015 yılında Washington'un üç İran nükleer tesisini bombalamasının ardından Katar'daki Amerikan üssüne füze fırlatmıştı, ancak bu füzeler hava savunma sistemleri tarafından düşürüldü.