Fransa ve İran arasında buzlar eriyor mu?

İran ve Fransa'nın, iki ülke arasında yaşanan diplomatik gerginliği sona erdirme amacıyla, 6 ay sonra karşılıklı büyükelçi atama kararı aldığı belirtildi.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron eski büyükelçi Francois Senimo’yu Fransa İç İstihbarat Teşkilatı Müdürü olarak atadıktan sonra Tahran'daki Paris Büyükelçiliği Haziran ayından bu yana boş kalmıştı. Paris'teki İran Büyükelçiliğinin durumu da aynı şekilde. Bu hamlelerle, Fransa ve İran arasındaki sekiz ay süren diplomatik boşluk iki ülke arasındaki ilişkilerde iniş ve çıkışlara neden oldu.
Özellikle İran'da terör örgütü kabul edilen Halkın Mücahitleri Örgütü tarafından geçen yıl 30 Haziran'da Paris'te düzenlenen etkinliğe karşı saldırı hazırlığında oldukları gerekçesiyle aralarında bir diplomatın da olduğu 3 İranlı, Belçika ve Almanya’da gözaltına alınması ilişkileri iyice kopma noktasına getirmişti.
Tutuklu 3 İranlıdan ikisi serbest bırakılırken, üzerinde az miktarda patlayıcı ile yakalanan üçüncü kişiyi ise olayla ilgili soruşturma başlatan Belçika hükümetine teslim edildi. Avrupa’da arka arkaya İran karşıtı hamleler yapılırken, Almanya'da Avusturya hükümetine bağlı olan İranlı bir diplomat da tutuklandı. Paris ile Tahran arasında yaşanan bu sorun iki ülke arasındaki gerginliğin merkezi olarak bilindi.
Paris’in Tahran’ı kızdıran hamleleri
Dışişleri ve Ekonomi Bakanlığı, İran İçişleri Bakanlığı'na bağlı bir istihbarat teşkilatını söz konusu terör operasyonundan sorumlu tutarken, ortak bir resmi açıklama yayınladı. Paris ayrıca tutuklanan üç İran vatandaşı hakkında ceza yaptırımı ve tutuklanan İranlı diplomat hakkında ise geçtiğimiz Ekim ayına kadar sınırdışı etme kararı aldı. Tutuklanan İranlı diplomat üç gün önce Kayhan gazetesinde bir Fransız diplomatın tutuklanmasına ilişkin çağrıda bulunana kadar gözlerden uzak kaldı.
Terörizm konusunun yanı sıra, Paris'in İran’ın balistik füze programı konusundaki tutumu ve Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Yves Le Drian’ın Tahran'ı yaptırımlarla tehdit etmesi ise iki taraf arasındaki ilişkilerin kötüleşmesinin bir diğer göstergesi oldu.
Ancak gerginliğe rağmen Paris, İran'la nükleer anlaşmayı korumaya devam etme kararı aldı. Öyleki Paris, ABD'nin yaptırımlarına rağmen nükleer anlaşmanın avantajlarından faydalanmak için İran'da finansal mekanizmanın başlatılmasını savunmaya devam etti.
Elçi değişimi mümkün mü?
Geçtiğimiz ay Le Drian, Tahran ve Paris'in aralarındaki gerginliğin azaldığını belirterek, bir elçi değişimine geri dönmeye yakın olduklarını açıkladı. Fransız Dış Politika Direktörü Nicolas Riviere, geçtiğimiz hafta düzenlenen nükleer anlaşmaya imza atan tarafların bulunduğu (ABD dışında) bir toplantıya katıldı. İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Abbas Arakçi, Avrupalılara hitaben yaptığı konuşmada, Tahran'ın kara para aklama ve terör finansmanı konularıyla ilgili çalışmalara başlayıp üzerine düşeni yapacaklarını belirtti.
Geçtiğimiz Perşembe günü üst düzey bir kaynak, Paris'te bir grup Arap gazeteci ile yaptığı görüşmede, İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Behram Kasımi’nin İran’ın Paris Büyükelçisi olarak tayin edildiğini açıkladı.
Kasımi dün yaptığı açıklamada, yaklaşık 3 yıldır sürdürdüğü Bakanlık sözcülüğünden ayrılacağını duyurmuştu.
Fransız hükümetinden yapılan yazılı açıklamada, daha önce İslamabad Büyükelçisi olarak görev yapan Philippe Thiebaud'nun Tahran Büyükelçisi olarak atandığı ifade edildi. Tahran’a geçiş tarihi henüz bilinmeyen yeni büyükelçinin ismi resmi gazetede yayımlandı.
Peki, büyükelçilerin değişimi, Paris ile Tahran arasındaki çekişmeli sorunların sona erdiği anlamına mı geliyor?
Fransız kaynaklar, İran’ın nükleer programı hakkında Paris’in tavrının devam ettiğini ve bölgesel politikasının yanı sıra 2025 sonrası İran Nükleer Faaliyetleri dosyalarını da “istikrarı sarsılmış” olarak niteleyip Avrupa topraklarında terör eylemleri yapma eğilimi pozisyonunda olduğunu belirtti. Ancak, bu anlaşmazlıklar, Fransa'nın nükleer anlaşmayı savunmaya devam etmekten alıkoymuyor. Söz konusu dosyaları müzakere etmek için “faydasız" olduğunu nitelerken ABD’yi sürekli baskı için çağrıda bulunmaya devam ediyor.