Sudan: Beşir, UCM'nin aradığı ismi yardımcısı yaptı

Ahmed Harun (Reuters)

Sudan Devlet Başkanı Ömer el-Beşir, iktidardaki Ulusal Kongre Partisi’ndeki (UKP) tüm yetkilerini kısa süre önce devrettiği Ahmed Harun’u yardımcılığına atayan bir kararname yayınladı.
Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM), Darfur’da savaş suçu işledikleri ve toplu katliamlar gerçekleştirdikleri suçlamasıyla 2007 yılında Harun hakkında tutuklama emri yayınlamıştı.
Aynı şekilde Washington ise Devlet Başkanının birinci yardımcısı ve Savunma Bakanı Avad bin Avf’a yönelik yaptırım kararı alırken, mal varlıklarını dondurdu.
Öte yandan Kuzey Kordofan Eyaleti’nin yönetim merkezi olan el-Ebyad şehri, haftalardan bu yana devam eden proteste gösterilerinin ardından Devlet Başkanı Beşir hükümetine karşı yeni bir gösteriye tanık oldu. 21 Mart’ta çok sayıda vatandaş, şehrin sokaklarına akın etti.
Bu çerçevede Sudan Meslek Grupları Birliği’nin (SPA) çağrısıyla başkent Hartum ve Vad Medeni ile Sennar gibi birçok şehirde binlerce kişi tarafından yürüyüş düzenlendi.
Görgü tanıklarına göre, şehir merkezinde yüzlerce vatandaş, sokaklara dökülürken, Sudan polisi de eylemcileri dağıtmak için göz yaşartıcı gaz kullandı.
Muhalefetteki Milli Ümmet Partisi, 21 Mart’ta sabahın erken saatlerinde şehirde muhalif ittifak tarafından çağrı yapılan protestolar dolayısıyla güvenlik güçlerinin birçok parti destekçisini gözaltına aldığını açıkladı. Parti, güvenlik makamlarının da şehirdeki parti Başkanı Mansur Mirgani Zakiddin ve siyasi büroya mensup bazı isimleri tutukladığını duyurdu.
Hartum’da ise Ebu Ruf, Beyt el-Mal, el-Malazimin, Vad Nubavi, el-Aşara, Cibra, el-Kalaklat ve el-Safahat gibi birçok bölgede kitlesel protesto eylemleri düzenlendi.
Görgü tanıkları, binlerce kişinin gösterilere katıldığını belirtirken, 4 aydır devam eden Sudan protestoları çerçevesinde “Özgürlük, Barış, Adalet”, “Halkın seçimi devrim”, “Haramiliğe karşı barış” gibi sloganlar attı.
Omdurman’da yer alan Ebu Ruf, Beyt el-Mal, el-Malazimin ve Vad Numavi bölgelerindeki gösterilerin diğerlerine nispeten daha uzun sürdüğünü belirten görgü tanıkları, eylemcilerin polis tarafından kullanılan göz yaşartıcı gaz ile dağıldığını ifade etti.
Hartum’un doğusundaki Berri Mahallesi sakinleri, gösteriler boyunca ellerinde renkli balonlar, protestolar sırasında öldürülenlerin isimlerinin yazı olduğu pankartlar ve şehitlerin fotoğraflarını taşıdı.
Görgü tanıkları, Berri Mahallesi sakinlerinin güvenlik güçleri ile mücadelede tecrübeli olduklarını ve bu sebeple gösterilerini hızlı bir şekilde organize edebildiklerini söyledi.
Öte yandan Sudan Devlet Başkanı, Ahmed Harun’u yardımcısı olarak atama kararı aldı. Ömer el-Beşir, kısa süre önce Haziran 1989 darbesinden bu yana iktidarda olan Ulusal Kongre Partisi’ndeki tüm yetkilerini Harun’a devretmişti.
Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM), Darfur’da savaş suçu işledikleri ve toplu katliamlar gerçekleştirdikleri suçlamasıyla 2007 yılında Harun ve diğer bazı isimler hakkında tutuklama emri yayınladı. Bu sebeple Devlet Başkanı Beşir’in ve yardımcısının söz konusu mahkeme tarafından arandığı aktarıldı. Ömer el-Beşir eski tarihli bir konuşmasında, kendisini destekleyen konumu dolayısıyla Harun’un Uluslararası Ceza Mahkemesi’nde arkadaşı olduğuna dikkati çekmişti.
Diğer taraftan Washington, Beşir’in birinci yardımcısı ve Savunma Bakanı Avad bin Avf’ın ABD’deki mal varlığını dondurduklarını ve isminin, ilişki kurulması yasaklanan isimler listesine alındığını açıkladı.
Sudan Devlet Başkanı ise yeni bir acil durum emri yayınladı. Bu çerçevede Olağanüstü Mahkemeler, çoğu Temyiz Mahkemesi’ne devredilmiş yüzlerce eylemciye karşı hafifletilmiş cezalar verileceğini duyurdu. Beşir ise ulusal para biriminin bankacılık sistemi dışında depolanmasını yasaklayan acil durum emri yayınladı.
Ömer el-Beşir tarafından 21 Mart’ta yayınlanan acil durum emri, herhangi bir kimsenin 1 milyon sterlinden (yaklaşık 21 bin dolar) fazla para bulundurmasını yasaklıyor, itibar sahibi kişilerin 5 milyon sterlini geçmeyecek şekilde ve yürüttükleri faaliyetlerle orantılı olmayan düzeyde para bulundurmasının önüne geçiyor.
Emir ayrıca, onaylanmış kanallar dışında ulusal veya yabancı para birimlerinin transferini de engelliyor.
Söz konusu emir, ülkenin tanık olduğu nakit krizinin ve bankaların, müşterilerinin taleplerini karşılayamamasının arka planında alınırken, ülkede yaşanan durumun “güven sarsılmasına” yol açtığı aktarıldı.
Bu bağlamda Sudan Merkez Bankası, 50, 100, 200 ve 500 tutarlarında yeni banknotlar basarken büyük oranlarda paraların bankalardan alınıp bir daha geri yatırılmayacağından korkuluyor.