​Sudan'da toplumsal dayanışma: "Hartum Komünü"

Beşir yönetimine karşı oluşan muhalafet toplumsal dayanışma ile ayakta kalıyor
Beşir yönetimine karşı oluşan muhalafet toplumsal dayanışma ile ayakta kalıyor
TT

​Sudan'da toplumsal dayanışma: "Hartum Komünü"

Beşir yönetimine karşı oluşan muhalafet toplumsal dayanışma ile ayakta kalıyor
Beşir yönetimine karşı oluşan muhalafet toplumsal dayanışma ile ayakta kalıyor

Sudanlı protestocuların, başkent Hartum'daki Genelkurmay Başkanlığı merkezi önünde sürdürdükleri oturma eylemi sürüyor.
Göstericiler oturma eylemi sahasında ‘Sosyalist bir Komün’ kurduklarını açıkladılar. Protestoculara gıda ve müzik olanağı sağlayan çekirdek kadroyu ise "Komün Hükümeti" ilan eden protestocular, devrimin ivmesini korumak istiyor. Şiddete başvurulmasına kesinlikle karşı çıkan protestocular, hareketin barışçıl bir şekilde devam etmesini talep ediyor.
Ordu binası ve önündeki meydan, Sudanlıların 30 yıl boyunca Beşir yönetiminden olumsuz etkilenen farklı kesimlerin buluşma alanına dönüştü.
Çoğu 30 yaşın altındaki kadın ve erkeklerden oluşan protestocular, Cumhurbaşkanı Ömer el-Beşir ve kadrolarının yönetimden çekilmesine yönelik taleplerinden asla vazgeçmeyeceklerini vurguluyorlar.
Gösterciler “Biz kendi kendimizi yöneten bir nesiliz, bir kişi tarafından yönetilmeyi reddediyoruz” şeklinde slogan attılar.
Sudan toplumu, gösterci gençlere yardım konusunda da çeşitli yardım kampanyaları düzenliyor.
Protestocuların toplandığı Başkan Beşir'in ikametgahına yakın olan Genelkurmay Başkanlığı'nın da yer aldığı cadde, toplum desteği ile tüm güvenliğin sağlandığı bölgeye dönüştü.
Gösteriye katılan bir eylemci, "Bir kişi caddeye girmesine izin verilmeden önce birden fazla güvenlik denetimine maruz kalıyor" dedi ve ekledi: "Gelenler, terörist olmadığından emin olmak, devrimi barışçıl bir şekilde sürdürmek ve protestocuların güvenliğini korumak için sıkı bir kontrolden geçiriliyor.”
Şarku'l Avsat’ın kaynaklarına göre, halkın oluşturduğu güvenlik ve denetim kuvvetleri, yoldaşlarının isteklerine tüm iyi niyetleriyle cevap veren gençlerden oluştu.
Hartum'da 42 ila 45 derece arasında seyreden yüksek sıcaklıklarla mücadele eden protestocuların bazıları oturan eylemcilerin yüzlerine ve kafalarına su püskürtmek için el aletleri ve su pompaları ile hizmet veriyor.
Sudanlı eylemciler, kendilerine jest yapan bu protestoculara "Vantilatör adam" gibi İngilizce ve Arapça içeren isimler taktı. Bir başka protestocu ise Facebook hesabından şu notu paylaştı: "Vücudunuzu nemlendirmek için üzerinize su serpiyorlar, çünkü hava sıcak, alana giriyor ve nemin tadını çıkarıyorsunuz."
Sudan'daki protestoların başlamasından bu yana, gençler gaz bombalarıyla mücadele ediyor, güvenlik görevlilerinin saldırılarına karşı kendilerini savunma konusunda uzmanlaşan göstericiler gazın vücutlarına yayılmasını engellemek için yanlarında su kovası taşıyorlardı. 19 Aralık'ta ülkedeki halk devriminin patlak vermesinden bu yana bu göstericiler eylemciler arasında "kova adamlar” olarak anılıyordu.
Beşir rejiminin etkisiyle yapılan caddelerdeki “Bu kutuda sizin için para var” sadaka kutularını kendi yöntemlerince kullananan eylemciler bu paralarla protestocuların ulaşım masraflarını karşılıyor ve onlar için gereken hizmetleri sağlıyor.
Bu caddede devam eden gösteriler, 30 yıldır devam eden Ömer Beşir hakimiyetindeki Sudan’da gençler arasındaki ilişkiyi yeniden şekillendirerek pek çok değeri yeniden canlandırdı. Bir gösterici, Facebook üzerinden yaptığı bir paylaşımda "Hükümet  değişmiş olsaydı, nelerin değişeceğini söylerdim. Bu insanlar bize yolsuzluk, ırkçılık, hırsızlık, rüşvet, arabuluculuk ve din üzerinden ticaret yapmayı öğrettiler, Fakat devrim, çer çöpü silip süpüren şiddetli bir yağmur gibi geldi ve bizi, ülkemize ve vatanseverliğimize duyduğumuz gururu yeniden tesis etti. Bu devrim, iktidardakileri alaşağı ederek büyük bir ahlaki değişim gerçekleştirecek” ifadelerine yer verdi.
Çok sayıda kadının gösterilere ve gece nöbetlerine katılmasına rağmen, yasal komite görevlileri tek bir "cinsel taciz" vakası kaydedilmediğini açıkladı. Eyleme katılan bir avukat: "Binlerce güzel genç kızın varlığına rağmen, bize taciz vakası gelmedi ve bu gerçek tacizcilerin kim olduğunu ortaya koyuyor” şeklinde konuştu.
Öte yandan, gösterilerin yapıldığı meydanlarda içme suyu şirketlerinin koyduğu büyük bir buzdolabı ve bisküvi ile sandviçler dağıtan küçük arabalar görmek mümkün.
Muhalefetteki bir siyasi olan eylemcilerden birisi, dondurma şirketinin protestoculara dondurma dağıtmak istediğini söyledi. Siyasi eylemci şöyle konuştu:  “Ayrıca eylemcilerin aileleri yemek, çay ve kahve hazırlayarak bölgedeki protestoculara dağıtıyor. Bu eylemciler ise size bir şişe soğuk su ve sıcak bir sandviç veriyor.”
Meydandaki hoparlörlerden genç şarkıcı Nancy Ajaj’ın şarkıları ve bir tarafta sanatçı Mahmoud Abdel Aziz şarkıları yükseliyor. Bu şarkılar meydandaki gençleri coşturuyor.
Toplumsal dayanışma bununla da sınırlı değil. Alana yakın bir kısımda sufilere övgüler duyuyorsunuz ve tiyatrolar görüyorsunuz. Çayırlarda bir başka siyasi forumun panel tartışmasını ve şiirsel konuşmaları duyabiliyorsunuz.
Uluslararası medya, beyaz elbisesine ve çarpıcı zarafetiyle göstericilere şiirler okuyan Walaa Salah’ın fotoğrafını yayınlayarak New York'taki ikonik "Özgürlük Heykeli" ne benzetti.
Öte yandan, gençler alanın başka bir tarafında atıkları temizlemek için canla başla çalışıyorlar. Göstericilerden biri şöyle konuşuyor: “Bakın bunlar bizim için caddeyi temizliyor, bunlar henüz 16 yaşının altındaki çocuklar.”
Protestocular, titiz bir şekilde, ordu yolunda çadırlar ve şemsiyeler kurdular. Bu çadırlar beş yıldızlı kamplar kadar konforlu.
Bu kamplarda kalanların bazıları oyun oynuyor, bir kısmı kendi arasında video oyunları oynuyor, cep telefonu bakiyeleri "Kontör adam" ile yenileniyor. Ünlü bir telekomünikasyon şirketi de göstericilere "Wi-Fi" sağladı ve bataryaları tükenirken şarj imkanı sağladı.



BM, İsrail’in Batı Şeria ve Gazze Şeridi’ndeki eylemlerinin ‘etnik temizlik’ endişelerini artırdığı değerlendirmesinde bulundu

İşgal altındaki Batı Şeria’nın El Halil kentinin güneyinde yer alan Hagai yerleşim yeri yakınlarında İsrail buldozerleri tarafından yıkılan bir binanın enkazı üzerinde otururken göz yaşı döken Filistinli bir adam (AFP)
İşgal altındaki Batı Şeria’nın El Halil kentinin güneyinde yer alan Hagai yerleşim yeri yakınlarında İsrail buldozerleri tarafından yıkılan bir binanın enkazı üzerinde otururken göz yaşı döken Filistinli bir adam (AFP)
TT

BM, İsrail’in Batı Şeria ve Gazze Şeridi’ndeki eylemlerinin ‘etnik temizlik’ endişelerini artırdığı değerlendirmesinde bulundu

İşgal altındaki Batı Şeria’nın El Halil kentinin güneyinde yer alan Hagai yerleşim yeri yakınlarında İsrail buldozerleri tarafından yıkılan bir binanın enkazı üzerinde otururken göz yaşı döken Filistinli bir adam (AFP)
İşgal altındaki Batı Şeria’nın El Halil kentinin güneyinde yer alan Hagai yerleşim yeri yakınlarında İsrail buldozerleri tarafından yıkılan bir binanın enkazı üzerinde otururken göz yaşı döken Filistinli bir adam (AFP)

Birleşmiş Milletler (BM) bugün yaptığı açıklamada, İsrail’in yoğun saldırıları ve Filistinli sivillerin zorla yerinden edilmesi nedeniyle Gazze Şeridi ve Batı Şeria’da ‘etnik temizlik’ yaşanabileceğine dair endişelerini dile getirdi.

BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliği tarafından yayımlanan raporda, “Yoğun saldırılar, mahallelerin sistematik biçimde tamamen yıkılması ve insani yardımların engellenmesi, Gazze Şeridi’nde kalıcı bir demografik değişim yaratmayı amaçlıyor gibi görünmektedir” ifadesine yer verildi.

Raporda ayrıca, “Kalıcı bir yerinden etmeyi hedeflediği izlenimi veren zorla tahliye uygulamalarıyla birlikte değerlendirildiğinde, bu durum, Gazze Şeridi ve Batı Şeria’da etnik temizlik konusunda ciddi endişelere yol açmaktadır” denildi.

BM’de üst düzey bir yetkili dün yaptığı açıklamada, İsrail’in idari olarak Filistin yönetimine bağlı olması öngörülen Batı Şeria bölgeleri üzerindeki kontrolünü sıkılaştırmaya yönelik adımlarının ‘fiili ve kademeli bir ilhaka’ vardığı uyarısında bulundu. BM Genel Sekreter Yardımcısı Rosemary DiCarlo, Filistin meselesine ilişkin BM Güvenlik Konseyi toplantısında yaptığı konuşmada, “Sahadaki durumu istikrarlı biçimde değiştiren tek taraflı İsrail adımları nedeniyle Batı Şeria’nın fiili ve kademeli bir ilhakına tanıklık ediyoruz” dedi. Geçen haftadan bu yana İsrail, Batı Şeria’daki kontrolünü pekiştirmeye yönelik bir dizi kararı onayladı. Filistinliler, Oslo Anlaşmaları kapsamında Batı Şeria’da sınırlı bir özerk yönetime sahip bulunuyor.

DiCarlo, söz konusu adımların işgal altındaki Batı Şeria’da, El Halil gibi hassas bölgeler de dahil olmak üzere İsrail sivil otoritesinin tehlikeli biçimde genişlemesi anlamına geleceğini belirtti. DiCarlo, bu adımların bürokratik engellerin kaldırılması, arazi alımının kolaylaştırılması ve İsraillilere inşaat ruhsatı verilmesinin önünün açılması yoluyla yerleşimlerin genişlemesine zemin hazırlayabileceğini ifade etti.

Yeni düzenlemelerin, hâlihazırda Filistin yönetiminin idari yetki kullandığı Batı Şeria’nın bazı bölümleri üzerindeki İsrail kontrolünü daha da pekiştirmesi bekleniyor. Oslo Anlaşmaları uyarınca Batı Şeria, Filistin Yönetimi, karma yönetim ve İsrail yönetimi altındaki A, B ve C bölgelerine ayrılmıştı. Batı Şeria’nın, gelecekte kurulacak bir Filistin devletinin büyük bölümünü oluşturması öngörülürken, İsrail’deki aşırı sağ çevreler bölgeyi İsrail topraklarının bir parçası olarak görüyor.

Oslo Anlaşmaları’nın ilan edilen amacı, bağımsız bir Filistin devletinin kurulmasının önünü açmaktı. BM nezdindeki 85 ülkenin misyonu ise salı günü yayımladıkları ortak açıklamada, İsrail’in Batı Şeria üzerindeki kontrolünü genişletmesini kınadı. Açıklamada, ‘İsrail’in Batı Şeria’daki yasa dışı varlığını genişletmeyi amaçlayan tek taraflı karar ve uygulamalar’ kınandı.


Şera, Suriyelilere karşı ihlallerde bulunanlar hariç, çeşitli suçlardan hüküm giymiş kişilere af çıkardı

Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şera (Reuters)
Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şera (Reuters)
TT

Şera, Suriyelilere karşı ihlallerde bulunanlar hariç, çeşitli suçlardan hüküm giymiş kişilere af çıkardı

Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şera (Reuters)
Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şera (Reuters)

Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şera dün çeşitli suçlardan hüküm giymiş kişiler ile 70 yaşını aşmış mahkûmları kapsayan genel af kararı yayımladı. Ancak karar, Suriyelilere yönelik ihlallerde bulunanları kapsam dışı bırakıyor.

Şarku’l Avsat’ın AFP’den aktardığına göre söz konusu kararname, Aralık 2024’te Beşşar Esed’in devrilmesinin ardından göreve gelen Şera’nın yayımladığı ilk af niteliğini taşıyor. Esed, görev süresi boyunca zaman zaman benzer af kararnameleri çıkarmıştı.

Suriye devlet televizyonunda yayımlanan kararnameye göre, ‘müebbet hapis cezası’ 20 yıla indiriliyor. Ayrıca kabahat ve ihlallerde verilen cezaların tamamı kaldırılıyor. Uyuşturucuyla Mücadele Kanunu, Suriye lirası dışında işlem yapılmasının yasaklanmasına ilişkin yasa ve devlet destekli malların kaçakçılığına dair kanunda yer alan bazı ağır suçlara ilişkin cezalar da affediliyor.

Af kapsamında ayrıca Askerî Ceza Kanunu ve Bilişim Suçları Kanunu’nda düzenlenen bazı ağır suçlara ilişkin cezalar da kaldırılıyor.

Silah ve mühimmat yasasında yer alan suçlardan hüküm giyenler de kararın yayımlanmasından itibaren üç ay içinde silahlarını yetkili makamlara teslim etmeleri şartıyla cezalarının tamamından muaf tutulacak.

Kararname, ‘tedavisi mümkün olmayan ağır bir hastalığa’ sahip olanlar ile 70 yaşını doldurmuş hükümlülerin de, metinde belirtilen istisnalar dışında, cezalarının tamamından muaf tutulmasını öngörüyor.

Buna karşılık, ‘Suriye halkına karşı ağır ihlaller içeren suçlar’ ile İşkencenin Suç Sayılmasına Dair Kanun’da düzenlenen suçlar af kapsamı dışında bırakıldı.

Yeni yönetimin göreve gelmesinden bu yana, eski yönetimle bağlantılı oldukları ve Suriyelilere karşı ihlallerde bulundukları iddiasıyla onlarca kişinin gözaltına alındığı açıklanmış, bazıları hakkında yargı süreci başlatılmıştı.


Washington'da düzenlenen "Gazze Barış Konseyi"nin ilk toplantısının gündeminde 4 dosya yer alıyor

Filistinli bir kadın, Ramazan ayının ilk gününde Gazze Şeridi'nin güneyinde İsrail'in düzenlediği saldırıda hayatını kaybeden bir akrabasının yasını tutuyor (AFP)
Filistinli bir kadın, Ramazan ayının ilk gününde Gazze Şeridi'nin güneyinde İsrail'in düzenlediği saldırıda hayatını kaybeden bir akrabasının yasını tutuyor (AFP)
TT

Washington'da düzenlenen "Gazze Barış Konseyi"nin ilk toplantısının gündeminde 4 dosya yer alıyor

Filistinli bir kadın, Ramazan ayının ilk gününde Gazze Şeridi'nin güneyinde İsrail'in düzenlediği saldırıda hayatını kaybeden bir akrabasının yasını tutuyor (AFP)
Filistinli bir kadın, Ramazan ayının ilk gününde Gazze Şeridi'nin güneyinde İsrail'in düzenlediği saldırıda hayatını kaybeden bir akrabasının yasını tutuyor (AFP)

ABD Başkanı Donald Trump'ın başkanlık ettiği “Barış Konseyi”nin ilk toplantısı bugün yapılacak. Toplantıda, İsrail'in saldırılarının devam etmesi ve ateşkes anlaşmasının ikinci aşamasının askıya alınmasıyla birlikte, Hamas'ın silahsızlandırılması, İsrail'in Gazze Şeridi'nden çekilmesi ve istikrar güçlerinin konuşlandırılması ile Gazze Şeridi'ndeki durum ele alınacak.

Bu toplantı, yeniden yapılanma dosyası ve “Gazze Yönetim Komitesi”nin çalışmalarıyla birlikte çözülmemiş meselelere yoğunlaşıyor. Şarku’l Avsat'a konuşan uzmanlara göre İsrail'in Batı Şeria'daki Filistin topraklarını yağmalaması konusunun gündeme getirilmesi olasılığı var. Uzmanlar, İsrail'in toplantıya katılımının, Meksika'nın sınırlı katılım açıklamasında olduğu gibi, İsrail'e karşı çıkanların katılımını azaltabileceğini değerlendiriyor.

Gündemdeki dosyalar

Barış Konseyi Yüksek Temsilcisi Nikolay Mladenov’un CNN'e yaptığı açıklamaya göre bugünkü toplantıda, Gazze Komisyonu'nun Şerid'e girmesini, ateşkes ihlallerinin sona ermesini sağlamak ve insani yardımı hızlı bir şekilde ulaştırmak için izlenecek süreç tartışılacak. Ayrıca “Gazze'de silahsızlanma süreci, İsrail güçlerinin sınır hattından çekilmesi ve Gazze'nin yeniden inşası ve Batı Şeria'nın Filistin Yönetimi'ne ilhakı da dahil olmak üzere Trump'ın 20 maddelik planının uygulanması” da ele alınacak.

Mladenov, “tüm tarafların bu konularda anlaşmaya varması ve çabalarını birleştirmesi”nin alternatifi olarak “savaşın yeniden başlaması” ve “savaşın yeniden başlamasından daha da tehlikeli olan, Hamas'ın Gazze'nin yaklaşık yüzde 50'sini kontrol ettiği ve geri kalanının İsrail kontrolü altında olduğu statükonun pekiştirilmesi” olacağı uyarısında bulundu.

İsrail güvenlik kaynakları, Trump'ın “Barış Konseyi” toplantısında uluslararası güçlerin Gazze Şeridi'ne girmesini ve Hamas'ın silahsızlandırılması ile yeniden inşa sürecinin başlatılmasını duyuracağını tahmin ediyor. Bu bilgi, dün İbranice web sitesi Walla'ya konuşan bir kaynak tarafından verildi.

Filistinli bir kadın, Ramazan ayının ilk gününde Gazze Şeridi'nin güneyinde İsrail'in düzenlediği saldırıda hayatını kaybeden akrabasının yasını tutuyor (AFP)Filistinli bir kadın, Ramazan ayının ilk gününde Gazze Şeridi'nin güneyinde İsrail'in düzenlediği saldırıda hayatını kaybeden akrabasının yasını tutuyor (AFP)

Endonezya, şu ana kadar Gazze'ye asker gönderme niyetini açıklayan tek ülke olurken, İsrail ise Gazze Şeridi'nde Türkiye'nin varlığını reddediyor. Endonezya ordu sözcüsü Dony Pramono pazartesi günü yaptığı açıklamada, Cakarta'nın önerilen çokuluslu gücün bir parçası olarak nisan ayı başlarında Gazze'ye gönderilmek üzere 1.000 asker hazırladığını belirtti.

Siyaset bilimi profesörü ve Filistin ve İsrail meseleleri uzmanı Dr. Tarık Fahmi, ilk toplantının konseyi kurup, çalışmalarına başlamak için fon toplamaya odaklanacağını ve ilgili ve etkili ülkelerin çoğunu kapsayacağını düşünüyor. En önemli konular, istikrar güçlerinin konuşlandırılması ve silahsızlanma olacak, ancak bazı zorluklar olduğunu da belirtiyor. Ancak anlaşmaya varmaktan başka bir alternatifin olmadığı da ifade ediyor.

Filistinli siyasi analist Dr. Ayman el-Raqab da onunla aynı fikirde ve Hamas'ın silahsızlandırılması, Filistin polis güçlerinin yanı sıra istikrar güçlerinin konuşlandırılması ve teknokrat komitenin çalışmaları ile Batı Şeria sorunu ile İsrail'in toprak gaspı konularının toplantının ana gündem maddeleri olacağını belirtiyor. Trump'ın, başkanlığını yaptığı konseyin başarısını vurgulamak için bu sorunların bazılarının çözülmesi için çaba göstereceğini değerlendiriyor.

Katılımcılar için engel

Katılımcı düzeyinde Kahire, Başbakan Mustafa Medbuli'nin Cumhurbaşkanı Abdulfettah el-Sisi adına toplantıya katılacağını duyurdu. Bakanlar Kurulu tarafından dün yapılan açıklamaya göre bu katılım, “Mısır'ın kapsamlı ve adil barış çabalarını destekleme rolü ve Trump'ın Filistin halkının Gazze'den sürülmesini reddeden tutumunu ve çabalarını onaylama rolü çerçevesinde” gerçekleşecek.

Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, dün yaptığı açıklamada, “Barış Konseyi”nin Gazze Şeridi'nde kalıcı istikrar, ateşkes ve arzu edilen barışın sağlanmasına katkıda bulunacağını umduğunu belirterek, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın toplantıda ülkesini temsil edeceğini kaydetti.

İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Saar'ın Başbakan Binyamin Netanyahu adına toplantıya katılmak üzere ABD'ye gitmesinden bir gün sonra, Meksika Cumhurbaşkanı Claudia Sheinbaum dün yaptığı açıklamada, toplantıya her iki tarafın da tam katılımının olmadığını (Filistin'in Filistin'in yokluğuna atıfta bulunarak) AFP’ye göre bu nedenle Meksika'nın katılımının sınırlı olacağını belirtti

Fehmi, Mısır'ın bölgedeki ağırlığı ve önemi göz önüne alındığında, Mısır'ın katılımına alternatif olmadığını düşünüyor. İsrail'in katılımının, Trump'ın isteklerine aykırı görünmemek için yarı çözüm çerçevesinde olduğunu, ancak aynı zamanda Konsey'in kararlarını etkili bir şekilde engellemek ve ihlallerine ve saldırılarına devam etmek için çalışacağını açıklıyor.

El-Raqab, Mısır'ın hem sahada hem de Gazze meselesine ilişkin müzakerelerde sahip olduğu uluslararası deneyim nedeniyle katılımının son derece önemli olduğunu ve bunun durum üzerinde olumlu bir etki yaratacağına dair umutlar olduğunu değerlendiriyor.