​Komedi dizisi gerçek oldu… Peki, Zelenskiy Ukrayna’ya ne katacak?

Devlet Başkanı ve eşi (Reuters)
Devlet Başkanı ve eşi (Reuters)
TT

​Komedi dizisi gerçek oldu… Peki, Zelenskiy Ukrayna’ya ne katacak?

Devlet Başkanı ve eşi (Reuters)
Devlet Başkanı ve eşi (Reuters)

Ukrayna’daki başkanlık seçimlerinde halk, değişim ve yolsuzluktan kurtulmak istediklerini söyleyerek, siyasi sahneye yeni atılan komedyen Vladimir Zelenskiy’i Devlet Başkanı olarak seçti.
 41 yaşındaki Zelenskiy, 43 milyonluk nüfusu olan ülkede 5 yıl boyunca Devlet Başkanlığı görevini yürütecek. Rusya ile Batı arasında bir çatışma sahasına dönüşen ülkede yeni liderin nasıl bir Rusya politikası izleyeceği ise merak konusu oldu.
Ukraynalılar,  2014 yılında eski devlet başkanı Viktor Yanukoviç’in devrilmesine neden olan halk ayaklanmasının ardından göreve gelen batı yanlısı Petro Poroşenko yerine Zelenskiy’i seçmekte tereddüt etmedi. 4 yıl önce Halkın Hizmetkârı adlı bir komedi dizisinde Devlet Başkanı rolünü oynayan Zelenskiy, oyların neredeyse 4’te 3’ünü alarak Ukrayna Devlet Başkanı seçildi.
Halk, seçimlerde son 5 yılda azalmayan yolsuzluğa ve kötüleşen ekonomik duruma dair öfkesini dile getirdi. Ülkede binlerce kişinin hayatını kaybettiği 2014 yılından bu yana Rusya'nın elinde bulunan Kırım Yarımadası ile doğuda ayrılıkçı Lugansk ve Donetsk bölgelerinde halk seçime katılmadı.
Komedi dizisi gerçek oldu
25 Ocak 1978’de Ukrayna’nın güneyindeki Kryvy Rih kentinde Yahudi bir ailede dünyaya gelen Zelenskiy, Kryvy Rih Ekonomi Enstitüsü’nde hukuk okudu ancak hukuk bürosunda çalışmadı. Erken yaşta komedyenlik ve tiyatro faaliyetlerine ilgi duymaya başlayan Zelenskiy, çok sayıda sinema ve televizyon projesinde yer aldı. 2015 yılının başlarında Halkın Hizmetkârı adlı bir komedi dizisinde oynadığı başrol ile tanınan Zelenskiy’nin dizide senaryo gereği tarih öğretmeniyken yolsuzluklara karşı yaptığı bir konuşması internette hızla yayıldı. Bu konuşma daha sonra internette izlenme rekoru kırarak halkın sevgisini kazanan bir halk kahramanının doğuşuna vesile oldu.
2018 yılında Halkın Hizmetkârı Partisi’ni kuran Zelenskiy, tıpkı dizideki gibi başkan adaylığını açıkladı. Zelenskiy, halkın güvenini yeniden kazanmak ve Ukrayna'da olumlu değişim sağlamak için siyasete girdiğini söyledi.
Evli ve 2 çocuğu olan Zelenskiy, Ukrayna’da olumlu bir siyaset oluşturma izlenimi yarattı. Ancak kişi başına düşen yıllık gelirin 10 bin dolar olduğu ve yıllık 411 milyar dolar Gayri Safi Milli Hasıla’ya sahip olan ülkenin iflasın eşiğine geldiği bu dönemde işinin kolay olacağı söylenemez. Ancak yeni Devlet Başkanı, Avrupa’nın en fakir ülkelerinden biri olan Ukrayna’da vatandaşlarına tasarruf tedbirleri almanın gerektiğini kabul ettirmenin bir yolunu arayacak. Ülkede sadece yolsuzlukla mücadele hakkında konuşmak yeterli olmayacak, çünkü halk hem yaşam standartlarında hem de göç konusunda hızlı bir iyileşme istiyor.
NATO, AB ve Rusya ilişkileri
Bir diğer büyük zorluk, Zelinskiy'nin Ukrayna'nın coğrafi ve tarihi gerçekleriyle nasıl başa çıkacağı. Bununla birlikte Zelenskiy’nin seçim kampanyasında yapılacak referandumda halkın isteğine göre NATO’ya ve Avrupa Birliği’ne (AB) katılacağına dair vaatlerde bulunduğundan da söz etmek gerek. Moskova ile anlaşmazlıkları da çözmek zorunda olan yeni Devlet Başkanı, AB’de ve NATO’da uzlaşmacı bir rol oynayarak, komşusu Rusya ile de iyi geçinmelidir.
Vladimir Zelenskiy için bir diğer zorluk ise, Halkın Hizmetkârı dizisinin yayınlandığı ‘1+1’ Televizyonu ve çok sayıda kurumun sahibi oligarşik milyarder Igor Kolomoisky’nin himayesi altından çıkmak. Ülkenin en önemli oligarklarından biri olan Kolomosky’ye ait Ukrayna’nın en büyük bankasında yolsuzluk yapıldığı bir süre önce ortaya çıkmıştı.
Devlet Başkanı rolüyle ekran karşısına çıkan Zelenskiy, şimdi halkın önüne gerçek bir Devlet Başkanı olarak çıkıyor. Peki ya Zelenskiy rolünde başarılı olabildiği gibi bu görevinde de başarılı olabilecek mi?



Trump İran’la savaşa doğru ilerliyor... Danışmanları ekonomiye odaklanmasını tavsiye ediyor

 ABD Başkanı Donald Trump (EPA)
ABD Başkanı Donald Trump (EPA)
TT

Trump İran’la savaşa doğru ilerliyor... Danışmanları ekonomiye odaklanmasını tavsiye ediyor

 ABD Başkanı Donald Trump (EPA)
ABD Başkanı Donald Trump (EPA)

ABD Başkanı Donald Trump dün yaptığı açıklamada, İran’a sınırlı bir askeri saldırı düzenlemeyi düşündüğünü söyledi. Pentagon ise İran’a yönelik haftalar sürebilecek bir operasyon için hazırlıklarını sürdürüyor; operasyonun güvenlik tesislerinin yanı sıra nükleer altyapıyı da hedef alabileceği belirtiliyor.

Reuters’ın analizine göre, olası saldırı haberleri, Trump’ın danışmanlarının ekonomik kaygılara odaklanması için baskı yaptığı bir döneme denk geliyor. Bu durum, bu yıl yapılacak ara seçimler öncesinde herhangi bir askeri tırmanışın siyasi risklerini öne çıkarıyor.

Trump, Ortadoğu’daki Amerikan birliklerinin yoğun şekilde takviye edilmesini ve İran’a olası bir hava saldırısına hazırlanılmasını emretti; operasyonun haftalar sürebileceği belirtilse de detay verilmedi.

Uzmanlar, Trump’ın İran’a odaklanmasını, ikinci döneminin ilk 13 ayında dış politikanın -özellikle askeri gücün geniş kullanımının- iç politika konularının önüne geçtiğinin en somut göstergesi olarak değerlendiriyor. Bu dönemde ABD halkının çoğunluğunun önceliği olan yaşam maliyeti gibi iç meseleler büyük ölçüde gölgede kaldı.

Trump’ın danışmanları, seçim öncesinde ekonomiye odaklanılması çağrısında bulundu

Beyaz Saray’dan üst düzey bir yetkili, Trump’ın agresif söylemine rağmen yönetim içinde İran’a saldırı konusunda henüz ‘destek’ bulunmadığını açıkladı. Kimliği açıklanmayan yetkili, Trump’ın danışmanlarının, kararsız seçmenlere ‘karışık mesajlar’ vermekten kaçınmanın ve ekonomiye öncelik vermenin önemini de fark ettiklerini belirtti.

Beyaz Saray danışmanları ve Cumhuriyetçi Parti kampanya yetkilileri, Trump’ın ekonomik konulara odaklanmasını istiyor. Geçen hafta bazı kabine üyeleriyle yapılan özel bir brifingde de bu konunun kampanyanın en önemli meselesi olduğu vurgulandı; toplantıya Trump katılmadı, ancak kaynak toplantıya katılanlardan biri olarak bilgi verdi.

Şarku'l Avsat'ın Reuters'ten aktardığına göre başka bir Beyaz Saray yetkilisi yaptığı açıklamada, Trump’ın dış politika gündeminin ‘doğrudan Amerikan halkı için kazançlar’ sağladığını söyledi. Yetkili, “Başkanın tüm adımları (ister dünyayı daha güvenli hale getirmek, ister ülkemiz için ekonomik kazanımlar sağlamak olsun) ABD’yi önceliklendiriyor” dedi.

Kasım ayında yapılacak seçimler, Trump’ın mensubu olduğu Cumhuriyetçi Parti’nin Kongre’nin her iki kanadındaki kontrolünü koruyup koruyamayacağını belirleyecek. Demokratların bir veya her iki meclisi kazanması, Trump için kalan başkanlık döneminde ciddi bir siyasi engel oluşturabilir.

Cumhuriyetçi stratejist Rob Godfrey, İran ile uzun süreli bir çatışmanın Trump ve Cumhuriyetçiler için büyük bir siyasi tehdit oluşturacağını söyledi. Godfrey, “Başkan, üç kez art arda Cumhuriyetçi Parti’den aday olmasını sağlayan siyasi tabanı göz önünde bulundurmalı; bu taban dış politikaya şüpheyle bakıyor ve dış çatışmalara karışılmasına karşı; çünkü ‘sonsuz savaşları bitirme’ vaat edilmiş açık bir seçim taahhüdüydü” dedi.

Cumhuriyetçiler, seçim kampanyasında geçen yıl Kongre tarafından onaylanan vergi indirimleri ile konut maliyetlerini ve reçeteli bazı ilaçları düşürmeye yönelik programları öne çıkarmayı planlıyor.

Venezuela’dan daha güçlü bir düşman

Bazı muhalif seslere rağmen, Trump’ın izoleci yaklaşımını savunan MAGA (Amerika’yı Yeniden Büyük Yap) hareketinin destekçileri, geçen ay Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro’yu görevden alan ani müdahaleyi destekledi. Ancak ABD, İran ile bir savaşa girerse Trump daha güçlü bir direnişle karşılaşabilir.

Trump, İran’ın nükleer programıyla ilgili bir anlaşmaya varılmaması durumunda ülkeyi bombalamakla defalarca tehdit etti. Dün de uyarısını tekrarlayarak, “Onlar için adil bir anlaşma yapmaları en iyisi” dedi.

İran Dini Lideri Ali Hamaney (AFP)İran Dini Lideri Ali Hamaney (AFP)

ABD, geçtiğimiz haziran ayında İran’daki nükleer tesisleri hedef aldı ve Tahran’ı, tekrar bir saldırıya uğraması durumunda sert bir yanıt vermekle tehdit etti.

Trump destekçileri ‘kararlı ve sınırlı önlemleri’ destekliyor

Trump, 2024 yılında ikinci başkanlık dönemini kazanırken büyük ölçüde ‘Önce Amerika’ yaklaşımına dayandı; bu yaklaşım yüksek enflasyonu düşürme ve maliyetli dış çatışmalardan kaçınma taahhütlerini içeriyordu. Ancak anketler, yüksek fiyatları düşürme konusunda Amerikan halkını ikna etmekte zorlandığını gösteriyor.

Buna karşın Cumhuriyetçi stratejist Lauren Kole, Trump’ın destekçilerinin, eylem belirleyici ve sınırlı olduğu takdirde İran’a karşı askeri adımları destekleyebileceğini söyledi. Kole, “Beyaz Saray, atılacak her adımı Amerikan güvenliği ve iç ekonomik istikrarla açık şekilde ilişkilendirmeli” dedi.

Ancak anketler, halkın başka bir dış savaşa girme konusunda isteksiz olduğunu gösteriyor. Trump’ın seçmenlerin ekonomik kaygılarını tamamen çözme vaadini yerine getirmedeki zorlukları göz önüne alındığında, İran ile olası bir tırmanış, başkan için ciddi riskler taşıyor. Trump, Reuters ile yaptığı son röportajda, partisinin ara seçimlerde zorluklarla karşılaşabileceğini kabul etmişti.

Savaşın çeşitli nedenleri

Tarih boyunca dış politika nadiren ara seçimlerde seçmenler için belirleyici bir konu olmuştur. Ancak Trump, Ortadoğu’ya iki uçak gemisi, savaş gemileri ve savaş uçaklarını içeren büyük bir güç sevk edince, İran önemli tavizler vermediği sürece askeri bir harekât gerçekleştirmekten başka seçeneği kalmamış olabilir. Aksi takdirde uluslararası alanda zayıf görünme riskiyle karşı karşıya.

Trump’ın olası bir saldırı için sunduğu gerekçeler ise belirsiz ve çeşitli. Ocak ayında, İran hükümetinin ülke genelindeki halk protestolarını bastırma kampanyasına yanıt olarak saldırı tehdidinde bulundu, ancak daha sonra geri adım attı.

"Abraham Lincoln" uçak gemisi, 8 Ocak'ta rotasını Ortadoğu'ya çevirmeden önce Pasifik Okyanusu'nda seyrediyor (ABD ordusu)"Abraham Lincoln" uçak gemisi, 8 Ocak'ta rotasını Ortadoğu'ya çevirmeden önce Pasifik Okyanusu'nda seyrediyor (ABD ordusu)

Son dönemde ise askeri tehditlerini İran’ın nükleer programını sona erdirme talepleriyle ilişkilendirdi ve ‘rejim değişikliği’ fikrini gündeme getirdi. Ancak kendisi ve yardımcıları, hava saldırılarının bunu nasıl gerçekleştireceğini açıklamadı.

Beyaz Saray’daki ikinci yetkili, Trump’ın ‘her zaman diplomasiyi tercih ettiğinin ve İran’ın geç olmadan anlaşmaya varması gerektiğinin’ açık olduğunu söyledi. Yetkili, başkanın ayrıca İran’ın ‘nükleer silaha sahip olamayacağını, üretim kapasitesi bulunamayacağını ve uranyum zenginleştiremeyeceğini’ vurguladığını bildirdi.

Birçok gözlemci, Trump’ın bu belirsizliğini, Başkan George W. Bush’ın 2003’te Irak’ı işgal etme gerekçesiyle ortaya koyduğu net hedeflerle karşılaştırıyor.

Bush, ülkenin kitle imha silahlarını yok etmeyi amaçladığını açıkça belirtmişti; ancak bu hedeflerin daha sonra yanlış istihbarat ve asılsız iddialara dayandığı ortaya çıkmıştı.

Godfrey, ara seçimlerde belirleyici rol oynayan bağımsız seçmenlerin, Trump’ın İran ile nasıl başa çıktığını yakından izleyeceğini söyledi. Godfrey, “Seçmenler ve başkanın tabanı, Trump’ın argümanlarını sunmasını bekleyecek” dedi.


Doğu Pasifik Okyanusu'nda bir tekneye düzenlenen ABD bombardımanında üç kişi hayatını kaybetti

Karayipler'de ABD'nin düzenlediği bir baskında hedef alınan bir tekne, (Arşiv- Reuters)
Karayipler'de ABD'nin düzenlediği bir baskında hedef alınan bir tekne, (Arşiv- Reuters)
TT

Doğu Pasifik Okyanusu'nda bir tekneye düzenlenen ABD bombardımanında üç kişi hayatını kaybetti

Karayipler'de ABD'nin düzenlediği bir baskında hedef alınan bir tekne, (Arşiv- Reuters)
Karayipler'de ABD'nin düzenlediği bir baskında hedef alınan bir tekne, (Arşiv- Reuters)

ABD ordusu, son aylarda yaşanan benzer olayların sonuncusu olarak, Doğu Pasifik'te bir tekneyi bombaladığını ve üç mürettebatın öldüğünü açıkladı.

Trump yönetimi, bölgede uyuşturucu kaçakçılığı şüphesiyle imha edilen gemilerin başarısını övüyor. ABD ordusu, X platformunda yaptığı bir paylaşımda, teknenin "uyuşturucu kaçakçılığı operasyonlarına karıştığını" belirtti.


Rodriguez: Daha demokratik, adil ve özgür bir Venezuela inşa ediyoruz

Venezuela geçici Cumhurbaşkanı Delcy Rodriguez (Reuters)
Venezuela geçici Cumhurbaşkanı Delcy Rodriguez (Reuters)
TT

Rodriguez: Daha demokratik, adil ve özgür bir Venezuela inşa ediyoruz

Venezuela geçici Cumhurbaşkanı Delcy Rodriguez (Reuters)
Venezuela geçici Cumhurbaşkanı Delcy Rodriguez (Reuters)

Venezuela'nın geçici Cumhurbaşkanı Delcy Rodriguez, devlet televizyonunda dün yayınlanan konuşmasında, "daha demokratik, daha adil ve daha özgür bir Venezuela" inşa etmek için çalıştığını söyledi.

Rodriguez, yüzlerce siyasi mahkumu serbest bırakacak tarihi af yasasının kabul edilmesinden bir gün sonra, dün yaptığı açıklamada, "Bugün daha demokratik, daha adil ve özgür bir Venezuela inşa ediyoruz ve bu herkesin çabasıyla yapılmalıdır" ifadelerini kullandı.