Sudan Askeri Geçiş Konseyi ve ÖDBG müzakerelere yeninden başlıyor

Hartum sokaklarında hayat yeniden başlıyor (AFP)

Etiyopya Başbakanı'nın Sudan Elçisi Mahmud Berir, Sudan’daki çatışmanın tarafları olan Askeri Geçiş Konseyi (AGK) ile Özgürlük ve Değişim Bildirgesi Güçleri (ÖDBG) arasındaki müzakerelere yeniden başlandığını duyurdu. Öte yandan AGK, siyasi mahkumları serbest bırakacağı taahhüdünde bulunurken, ÖDBG tarafından yapılan açıklamada sivil itaatsizliğe son verildiği bildirildi.
Aynı zamanda Etiyopya Dışişleri Bakanı'nın danışmanlığı görevini sürdüren Berir, dün gerçekleştirdiği basın toplantısında, Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmed’in tarafların görüşlerini birbirine yakınlaştırma girişimini tamamlamak üzere AGK Başkanı Abdülfettah el-Burhan, AGK üyeleri, ÖDBG ve önde gelen siyasi şahsiyetler ile görüşmelerde bulunduğunu söyledi. Ayrıca Berir, tarafların daha önce aralarında yaptıkları anlaşma ile kararlaştırdıkları hususlardan geri dönmemeyi kabul ettiklerini belirtti. Egemenlik konseyindeki başkanlık ve temsil oranı meseleleri ile ilgili anlaşmazlığın yakın zamanda görüşüleceğini ifade eden Berir, Başbakan Abiy Ahmed’in ülkeden ayrılmadan önce oluşturduğu olumsu atmosfer ile birlikte egemenlik konseyi meselesinin taraf aralarında hüsnü niyetle tartışılacağı kaydetti.
Berir’e göre taraflar, girişimim başarısızlığa sürükleyebilecek açıklamalar yapılmaması ve karşılıklı olarak ülkedeki tansiyonu yükseltecek davranışlardan uzak durulması gerektiği hususlarında anlaştılar. AGK iyi niyetini göstermek için oturma eylemi sırasında tutukladığı mahkumları serbest bırakacağını belirtirken, ÖDBG sivil itaatsizliği kaldırmaya razı oldu ve ülkedeki tansiyonun tırmanmaması yönünde çaba sarf ettiğini dile getirerek, girişimde ilerlemeler kaydedilmesini istediğini söyledi.
ÖDBG’nin yanı sıra Sudan Meslek Odaları Birliği (SPA) de Facebook sayfası üzerinden yaptığı açıklamada, sivil itaatsizliğini askıya alındığını ve bir sonraki bildirime kadar siyasi greve son verildiğini belirtti. Açıklamada, greve yoğun bir katılımın gösteren ve iktidarın sivil bir hükümete devredilmesi talebi üzerine bir araya gelen halka övgüde bulunuldu. Açıklamanın devamında, “Sudan halkı her zamanki gibi mücadele yolunda bir destan yazdı. İstediği zaman zorbaları yok edebileceğini kanıtladı” ifadeleri yer aldı.
Sudan'daki protestolara öncülük eden ÖDBG, daha önce Hartum'u ziyaret eden Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmed'in arabuluculuğuna cevaben egemenlik konseyine 8 aday göstermeyi kabul etti. ÖDBG tarafından yapılan açıklamada, sivil itaatsizlik eyleminin barışçıl direniş tarihinde önde gelen bir tecrübe olduğu ve Sudan halkının iradesini dayatmaktaki gücünü ve deneyimini vurguladığı kaydedildi. Sivil itaatsizliğin üç gün boyunca halkın bütün katmanlarında ve yüksek bir katılım ile gerçekleştirildiğinin belirtildiği açıklamada, bu durumun daha önce benzeri görülmemiş bir sivil konsensüs ve halkın gücü hakkında açık bir mesaj olduğu vurgulandı. Açıklamada, askeri konseyin ölçülemez siyasi kayıplara sebep olduğu ve böylece konseyin ‘devletin dizginlerinin büyük Sudan halkının elinde olduğunu anladığı’ belirtildi.
Hartum sokaklarındaki hareketliliğin artmasına rağmen ülkede ilan edilen sivil itaatsizlik Sudan şehirlerinin çoğunda üst üste üç gün boyunca devam etti. Görgü tanıklarının ifadesine göre, dükkanların, mağazaların ve çoğu kamu ve özel kuruluşun kapıları kapandı. Ordu ve Hızlı Destek Kuvvetleri, zırhlı araçları üzerinde Hartum sokaklarında devriye gezmeye devam etti. Sokaklarda azda olsa yaya ve araç hareketliliğine tanık olundu.
Şarku’l Avsat’a konuşan vatandaşlardan bir kısmı, sivil itaatsizlik ilanını desteklemelerine rağmen geçimlerini sağlamak için işe geri dönmek zorunda olduklarını belirtirken, diğer bazı vatandaşlar ise işe dönmedikleri takdirde çıkarılmakla tehdit edildiklerinden dolayı geri dönmek zorunda olduklarını ifade ettiler.
Dün erken saatlerde Şarku’l Avsat’a konuşan ÖDBG liderlerinden Tayyib Abbas, AGK’ın siyasi tutuklularla birlikte sivil itaatsizlik ve siyasi grev sırasında tutuklanan eylemcileri serbest bırakma taahhüdünde bulunduğunu söyledi. AKG’nın Başbakan Abiy Ahmed’in ‘egemenlik konseyinin 8 sivil ve 7 askerden oluşması ve konsey başkanlığının ise taraflarca periyodik olarak yapılması’ önerisini reddettiğini dile getiren Abbas, ÖDBG’nin geçiş dönemi başbakanlık makamı için uluslararası uzman Abdullah Hamdok'u kabul ettiğini kaydetti. Abbas, egemenlik konseyine aday seçimine ilişkin kriterleri belirleyecek olan komite çalışmalarının bitmek üzere olduğunu belirterek, seçim sürecinde ülkenin coğrafi dağılımının dikkate alınması gerektiğinin kabul edildiğini ve meselenin 48 saat içerisinde sonuçlandırılmasının beklendiğini söyledi.
Öte yandan ÖDBG liderlerinden Sıddık Yusuf, ÖDBG’nin egemenlik konseyi adaylarına ilişkin bir ön anlaşma sağlandığını dile getirerek, uygun bir zamanda bu isimlerin açıklanacağını belirtti. ÖDBG’nin ana bileşenlerinden olan Federal Birlik Hareketi liderlerinden İzzu’l Arab Hamed en-Nil ise yaptığı açıklamada, askeri konsey ile yeniden başlayacak olan müzakerelere bir ön hazırlık olarak egemenlik konseyi adayları üzerinde uzlaşıldığını dile getirdi. Hamed en-Nil, askeri konseyin oturma eylemini kırma girişimleri sırasında işlenen suçlara karışanlardan hesap sorulmasına yönelik adımlar attığını ve tutukluları serbest bırakma taahhüdünde bulunduğunu söyledi.
Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgilere göre, ÖDBG’nin omurgasını oluşturan Sudan Meslek Grupları Birliği (SPA), ülkede birkaç gündür devam eden sivil itaatsizliği ve siyasi grevi kaldırmaya yönelik görüşmeleri sürdürüyor. Şarku’l Avsat’a konuşan SPA kaynakları, özellikle vatandaşların çoğunun günlük olarak çalıştığı dikkate alındığında oturma eyleminin halk üzerindeki etkileri hakkındaki görüşmelerin eylemin geçici olarak kaldırılması yönünde karar verilmesiyle sonuçlandığını ifade ettiler.
Şarku’l Avsat’a konuşan bir kaynak, Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmed’in Afrika girişimi sürecini takip etmek üzere önümüzdeki iki gün içerisinde ülkeyi ziyaret etmesinin beklendiğini dile getirdi. Bununla birlikte ABD Afrika İşleri Devlet Sekreter Yardımcısı Tibor P. Nagy, iki günlük bir ziyarette bulunmak üzere bugün Hartum’a ulaştı. Ziyareti sırasında Sudanlı taraflarla görüşmelerde bulunacak olan Nagy, arabuluculuk dosyasını görüşmek için Addis Ababa'ya gitmek üzere ülkeden ayrılacak.
ABD Dışişleri Bakanlığı'na göre, ABD yönetimi Sudan'da barışı sağlamak için uluslararası ortaklarla birlikte çalışıyor ve Sudan halkını destekleme konusundaki kararlılığını sürdürüyor. El-Arabiye’nin aktardığına göre ABD Dışişleri Bakanlığı, Sudan halkının kendileri için çalışan sivil bir hükümeti hak ettiği açıklamasında bulundu.
Gazeteci ve siyasi analist Cafer es-Sebki Şarku’l Avsat’a verdiği demeçte, Amerikan müdahalesinin bir atılım yaratacağı ve taraflar arasındaki krizi kaldırabileceği değerlendirmesinde bulunarak, ABD elçisi tarafından iletilmek istenen mesajın, sivillere yönelik saldırıların durdurulması ve ülkede hızlı bir seçime gidilmemesi yönünde askeri konseye yapılacak bir çağrıyı içerebileceğini söyledi. ABD Afrika İşleri Devlet Sekreter Yardımcısı Nagy’nin askeri konseyi ‘başkanlık konseyindeki temsilcilerini azaltması konusunda ikna edebileceğini’ dile getirerek, 100'den fazla kişinin ölümüne yol açan oturma eylemini kırma girişimleri sırasında yaşananlara ilişkin uluslararası bir soruşturma komisyonunun kurulmasını vurgulayacağını tahmin ettiğini belirtti.
Öte yandan AGK önceki gece geç saatlerde yaptığı açıklamada, göstericilerin öldürüldüğü eylemlere karışan bir dizi askerin tutuklandığını duyurdu. Sudan Merkezi Doktorlar Komitesi tarafından yapılan açıklamada oturma eylemini kırma operasyonları sırasında 118 sivilin hayatını kaybettiği kaydedilirken, Sudan Sağlık Bakanlığı’nın verilerine göre 61 kişi hayatını kaybetti ve yüzlerce kişi yaralandı. Bir dizi asker hakkında ön delillerin bulunduğunu açıklayan konsey, bu kişilerin derhal yargılanmaları için gözaltına alındıklarını belirtti. Konsey, suçlu bulunanların yasal düzenlemelere ve yasalara uygun olarak kovuşturulmasında gecikme yaşanmayacağını vurguladı.