NASA, Apollo görevlerinde Ay’dan toplanan 50 yıllık taş ve kaya örneklerini incelemeye açıyor

Apollo 16 görevinde toplanmış bir anortozit örneği, Ay görevlerinde elde edilmiş en yaşlı kaya örneği olduğu düşünülüyor (Fotoğraf: AP)

NASA Apollo astronotları Ay’dan topladıktan sonra on yıllarca kilit altında kalmış, el değmemiş kaya, taş ve toz örneklerinden bazılarını incelemeye açıyor.
Ay yüzeyinden toplanmış yüzlerce kiloluk taş ve kaya örneği Houston’daki Johnson Uzay Merkezi’nde saklanıyor, merkezin çalışanları örnekleri araştırmaları için bilim insanlarına teslim etmeye hazırlanıyorlar.
Dokuz ABD’li araştırma ekibi önümüzdeki yıl boyunca 1969 - 1972 yıllarında yeryüzüne getirilmiş, yüzlerce kiloluk çok değerli Ay örneğini inceleme şansına kavuşacak.
Independent Türkçe'nin haberine göre gelecek ay ilk Apollo görevinin Ay’a inişinin üzerinden tam 50 yıl geçmiş olacak ancak örneklerden sorumlu Ryan Zeigler zamanlamanın tesadüfi olduğunu söylüyor:
Örnekleri yıldönümünün gerçekleşeceği yıl içerisinde incelemeye açıyor olmamız bir çeşit tesadüf. Ancak yıldönümü olması bu konuda ve Ay’a yeniden gidecek olmamız gerçeği konusunda dikkatleri kesinlikle artıracaktır.
Neil Armstrong ve Buzz Aldrin’in Ay’a ayak basışının 50. yıldönümünde Ay yeniden ilgi görmeye başladı. Onlarca yıl olası bir insanlı görev için Mars’a odaklanılmasının ardından NASA, 2024’e kadar astronotları yeniden Ay yüzeyine göndermeyi hedefliyor.
Donald Trump’sa Mars’a yolculuk fikrini tercih ediyor. Yakın zaman önce attığı bir Tweet’inde şunu yazdı: “NASA Ay’a gitmek üzerine konuşmamalı – Bunu 50 yıl önce yaptık.” Ancak ortak kanı Ay’ın önemli bilimsel araştırmalar için görece yakın konumda bir fırsat sunduğu yönünde.

Apollo numune sorumlusu Ryan Zeigler aydan toplanan örneklerle dolu bir bölmenin yanında duruyor / Fotoğraf: AP
Toplamda 382 kilogramlık kaya, taş ve toz örneği arşivden kaldırılacak ve en iyi örnekler NASA’nın Ay’ı daha iyi kavramasına yardım edecek onaylanmış bilim insanlarına gönderilecek.
Houston’daki laboratuvar çalışanları şimdi örnekleri dış dünyadan bir şey bulaştırmadan ve hiçbir şeyi bozmadan en iyi nasıl kaldıracaklarını çözmeye çalışıyorlar. Tam boy ekipman modelleriyle pratik yapıyorlar.
Toz ve taş örneklerinden bazıları şimdiye kadar hiç Dünya atmosferine maruz kalmadı, Ay’da vakumlu paketlere koyuldu ve ardından Dünya’ya döndüklerinde donduruldu ya da helyum gazı içinde saklandı ve hiç dokunulmadan kaldı. 
Zeigler Apollo görevleri dönemiyle kıyaslandığında bugünün bilimsel cihazlarının çok daha hassas olduğunu belirtiyor ve “Geçmişte bir gramla yapabildiğimizden daha fazlasını artık bir miligramla yapabiliyoruz” diyor.
Ay’a yapılan 6 insanlı iniş içerisinde Apollo 11 en az örnek toplayan –sadece 21kg- görevdi. Bu Ay’a astronotların ilk inişiydi ve NASA Ay’da geçirilen zamanı ve riski asgaride tutmak istiyordu.
Bu ay görevinden kalanların –1969’daki bilimsel çalışmalar, halka gösterilenler ve iyi niyet hediyelerinin ardından yaklaşık 4’te 3’ü-  büyük kısmı oda sıcaklığında tutuluyor.
Apollo envarteri toplamda Ay’dan alınmış 100 binden fazla ayrı örneği içeriyor. 2 bin 200 orijinal örnekten bazıları araştırmalar için daha küçük parçalara bölünmüş.