Afrika arabuluculuğu Sudan anlaşmasının yakın olduğunu söylüyor

Afrika Birliği (AfB) Arabulucusu Muhammed Hasan Lebat

Ortak Afrika-Etiyopya arabuluculuğu, Özgürlük ve Değişim Bildirgesi Güçleri (ÖDBG) ile Sudan Askeri Geçiş Konseyi (AGK) arasında yakında zamanda bir anlaşmaya varılacağını açıkladı ve taraflara bugün doğrudan müzakereler için çağrıda bulunduğunu bildirdi.
Afrika Birliği (AfB) Arabulucusu Muhammed Hasan Lebat, dün Hartum'da gerçekleştirdiği basın toplantısında, tek çekişme noktası olan egemenlik konseyi konusunda yaşanan anlaşmazlık dışında sunulan tekliflerin çoğunluğunun yeni belgeye dahil edildiğini söyledi. Tarafların önerilerini dinlediğini ve önerilerden çoğunu yapıcı bulduklarını ifade eden Lebat, taraflar arasında anlaşmazlık noktası olan egemenlik konseyi dışındaki diğer önerilerin belgeye dahil edildiğini belirtti. İlgili meselenin oldukça hassas olduğunu dile getiren Lebat, taraflara bu meselenin çözümü için bir toplantı düzenlemeleri çağrısı yaptıklarını belirtti.
Lebat, “Çağrısında bulunduğumuz ortak toplantının öncesinde bir uzlaşıya varılması halinde bu konuyu da anlaşma belgesine ekleyeceğiz. Herhangi bir uzlaşıya varılmaması durumunda ise söz konusu mesele ortak gündemin başında yer alacak. Arabuluculuk mevcut zorlukların üstesinde gelinmesi için çalışmaya hazır olacak” diyerek sözlerini sürdürdü. Taraflar arasında uzlaşılan hususların oldukça fazla olduğunu ifade eden Lebat, tarafların orta bir tutum üzerinde uzlaşamamalarının üzücü olduğunu ifade ederek, bir anlaşmaya varmaya ramak kaldığını söyledi.
“Anlaşma umutları yeniden yeşertecek”
Tarafların egemenlik konseyi çıkmazının yanı sıra ÖDBG tarafından seçilen sivil bir başbakan ile bir hükümet kurulması, bakanlıkların görevlendirilmesi ve bakanların seçimi konularını aştığını ifade eden Lebat, “Anlaşma yeni bir gerçekliğin ortaya çıkmasına vesile olacak ve umutları yeniden yeşertecek” dedi. Mevcut atmosferi bozacak herhangi bir şeyin önüne geçilmesi çağrısı yapan Lebat, “Taraflara, mevcut atmosferi bozacak herhangi söz veya eylemden sakınmaları ve anlaşmazlık noktasını tartışmak üzere uygun bir zemin oluşturarak, geçici bir anlaşmaya kapı açmaları çağrısında bulunuyoruz” ifadesini kullandı. Ayrıca medyaya ve uluslararası topluluğa, uygun bir çözüme ulaşmaya çalışan arabuluculuk çabalarını desteklemeleri çağrısında bulundu.
Etiyopya Arabulucusu Mahmud Derir, arabuluculuğun ilgili taraflar arasında doğrudan müzakerelerin başlaması için bir tarih belirlediğini, gözden geçirilmiş belgeyi onlara teslim ettiğini ve tarafları bugün bir toplantıya davet ettiğini söyledi. “Bu çabayı desteklemede tarafları ve ortakları aktif bir rol oynamaya davet ediyoruz” diyen Derir, sunulan belgede kaydedilen birçok hususta bir uzlaşı bulunduğunu, fakat egemenlik konseyi meselesinin bir anlaşmazlık noktası olarak devam ettiğini belirterek, bu yakınlık ve uzlaşının müzakere için bir araç olması gerektiğini vurguladı.
“Toplantıya kadar beklemeliyiz”
 Sudan'ın bölgesel organizasyondaki üyeliği donduran AfB, AGK’ya iktidarı sivillere devretmesi için 30 Haziran’a kadar mühlet vermişti. Muhammed el-Hasan Lebat, AfB’nin bu ayın 7’si ve 8’inde Nijer'in başkenti Niamey’de bir zirve düzenleyeceğini ve Afrika Barış ve Güvenlik Konseyi’nin Sudan’daki durum hakkında bir oturum düzenlemesi beklendiğini belirterek, “Toplantıya kadar beklemeliyiz” dedi.
ÖDBG geçtiğimiz cumartesi günü, başkent Hartum'da ve 30'dan fazla kentte askeri konseyin iktidarı sivillere devretmesini ve 3 Haziran'da ordu genel merkezi önünde öldürülen protestocuların katillerinin yargılanmasını talep etmek için milyonlarca Sudanlının katıldığı bir protesto yürüyüşü düzenledi. Ancak gerçek mermiler ve göz yaşartıcı gazlar kullanarak gösterilere müdahale eden askeri konseyi makamları, 11 kişinin hayatını kaybetmesine sebep oldular. Hayatını kaybeden kişilerden 3’ünün cesedi önceki gün Omdurman’da bir meydanda bulunurken, 4’üncü bir ceset de dün Nil Nehri yakınında bulundu.
Gözaltı operasyonları devam ediyor
ÖDBG halk direnişini ve protestoları tırmandırmaya yöneldi ve iki hafta boyunca devam edecek bir protesto programı ilan etti. Program, bu ayın 13’ünde gerçekleştirilecek merkezi bir konvoy ve 14’ünde yapılacak bir sivil itaatsizlik eylemi ile sona erecek. Buna karşılık AGK, Sudan Meslek Grupları Birliği (SPA) liderlerine yönelik bir gözaltı operasyonu başlatarak  Hartum'dan Öğretmen Komitesi Başkanı Yasin Hasan, Atbara kentinden Avukat Abdulmecid İdris, Öğretmenler Komitesi Üyesi Abdulhalık et-Tayyib ve Merkez Sudan Tabibler Komitesi Üyesi İhsan Fakri’nin de aralarında bulunduğu çok sayıda kişiyi gözaltına aldı.
“Zorba diktatörler tarih boyunca başarısız oldu”
ÖDBG’nin omurgasını teşkil eden SPA yaptığı açıklamada, “Gözaltılar ve baskınlar bizi özgürlük, barış ve adalet yolunu sürdürmekten alıkoymayacak. Gözaltılar ve suikast gibi şiddet eylemleriyle hareket eden bütün baskıcı rejimler ve zorba diktatörler tarih boyunca başarısız oldu” ifadelerini kullandı. Halk hareketi liderlerinden herhangi birinin zarar görmesi durumunda bütün sorumluluğun askeri konseye ait olduğunun kaydedildiği açıklamada, “Onlara bu devrimin halkın devrimi olduğunu öğretiyoruz. Binlerce kişiyi tutuklayıp öldürseler de halk baki kalır ve zorbaların rağmına özlemlerini gerçekleştirmek için mücadeleye devam eder” ifadeleri yer aldı.
“Barışçıl göstericilere yapılan saldırıyı kınıyoruz”
Öte yandan ABD Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada,  Sudan güvenlik güçlerinin barışçıl göstericilere karşı gerçek mühimmat kullanılmasının kınamayı ve hesap verebilirliği gerektirdiği ifade edildi.
ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü yaptığı açıklamada, 30 Haziran’da Hartum’da ve Sudan’ın diğer birçok şehrinde gerçekleştirilen barışçıl gösterilerin, Sudan halkının sivillerin önderlik ettiği geçici bir hükümet talebini vurguladığını söyledi. Şarku’l Avsat’a konuşan sözcü, barışçıl göstericilere karşı barışçıl Sudan güvenlik güçleri tarafından gerçek mühimmat kullanımının kınanmayı gerektirdiğini dile getirerek, askeri makamların yaşanan ölümlerden sorumlu tutulması gerektiğini söyledi.
Sözcü ülkede son zamanlarda yükselen tansiyona ilişkin Washington’un attığı adımlara değinmedi. Oysa Dışişleri Bakanı Yardımcısı Makila James, geçtiğimiz hafta Temsilciler Meclisi'ndeki bir oturumda göstericilere karşı daha fazla şiddet uygulanması durumunda olası yaptırımlar da dahil olmak üzere Washington'un tüm seçenekleri dikkate aldığı konusunda uyarıda bulunmuştu.
Sivillerin liderliğinde bir hükümetin kurulması hususunda uzlaşıya varmaları için ÖDBG’ye AGK’ya çağrıda bulunan sözcü, ABD Dışişleri Bakanlığı’nın yapılan arabuluculuk çabalarını desteklediğini dile getirdi. Ayrıca ABD'nin Sudan Özel Temsilcisi Donald Booth ve diğer ABD’li yetkililerinin uluslararası çabaları koordine etmek amacıyla AfB ve Etiyopya arabuluculuğu ile sürekli temas halinde olduğuna dikkat çekerek, Donald Booth'un, Sudan'daki duruma bir çözüm bulunması için tüm tarafları Afrika arabuluculuğu birlikte çalışmaya teşvik ettiğini sözlerine ekledi.