Cezayir’de geçici cumhurbaşkanının süresi dolduğunda ne olacak?

Cezayir halkı (Reuters)

Cezayir’in geçici Cumhurbaşkanı Abdulkadir bin Salih’in eski Cumhurbaşkanı Abdulaziz Buteflika’nın geçtiğimiz Nisan ayındaki istifasının ardından başlayan 90 günlük anayasal görev süresi bu akşam sona eriyor.
Anayasa Konseyi, askeri teşkilatın önerisiyle birlikte durumla önceden başa çıkmak için anayasal bir çözüm bulabilmek için hızlı adımlar attı. Geçtiğimiz Perşembe günü gerçekleştirilmesi planlanan seçimlerin, aday bulunmaması nedeniyle ertelenmesinin ardından yapılan açıklamada, Abdulkadir bin Salih’in görev süresinin yeni cumhurbaşkanı seçilene kadar uzatıldığı bildirilmişti. Ancak bu açıklama, akıllara birçok soru getirdi. 
Geçici Cumhurbaşkanı’nın görevleri nedir?
Anayasa’ya göre geçici cumhurbaşkanlığına gelen kişinin temel görevi, cumhurbaşkanlığı seçimlerini düzenlemek, halkın beklentilerinin gerçekleşmesini sağlayacak anayasal kurumları korumak için düzenlemeler ve tarafsız şartlar sunmak. Geçici cumhurbaşkanı, yeniden seçim heyeti oluşturması gerekiyor. Yeni cumhurbaşkanı seçilinceye kadar yaşanacak süreci yönetmesi gerekiyor.
Anayasa Uzmanı Fetiha Binabu, bugünden itibaren geçici Cumhurbaşkanı Abdulkadir bin Salih’in herhangi bir yetkisi olmayacağını açıkladı.  Anayasa’nın 104. Maddesine göre hükümet, yeni bir cumhurbaşkanı seçilene kadar yasal meşruiyetini korumaya devam edecek. Söz konusu maddeye göre mevcut cumhurbaşkanının istifa, görevden uzaklaştırılma, ölüm ve benzeri nedenlerden ötürü herhangi bir engelle karşılaşması durumunda, hükümet, yeni cumhurbaşkanı göreve gelene kadar görevden alınamaz.
Binabu, cumhurbaşkanlığına aday gösterildiği takdirde, başbakanın istifa etmesi gerekiyor. Bu süreçte başbakanın görevini daha sonra cumhurbaşkanı tarafından atanan mevcut bir hükümet üyesi devralır.
Cumhurbaşkanı’na süreç bitene kadar seçim komisyonuna başvuruda bulunmaması önerildi. Bu adım, Anayasanın 107. maddesine göre Cezayir halkına meşruiyet ve ulusal egemenliğini geri kazanma hakkı tanıyor. Ayrıca sivil toplumun tüm kesimlerinin diyalogda bulunması ve krizden kurtulmak için olası çözümler bulunmasına olanak sağlıyor.
“Bin Salih yetkilerini aştı”
Buna karşılık, Anayasa Komisyonu’nun eski bir üyesi olan Amir Rahile, Anayasa Konseyi’nin Abdulkadir Salih’in yeni cumhurbaşkanı seçilip yemin edene kadar görevde kalmaya devam edeceğini açıkladığında, yetkilerini aştığını ifade etti. 
Çözüm diyalogda
Geçici Cumhurbaşkanı Abdulkadir bin Salih, tüm tarafları gözeterek, yaşadığı anayasal boşluğu kırmak için üçüncü bir diyalog girişimi başlattı. Ancak tüm pozitifliğine rağmen diyaloğun 6 Temmuz’da başarısızlıkla sonuçlanması, Bin Salih’in cumhurbaşkanlığı seçimlerinin düzenlemesine yol açan bir diyalog başlatma konusundaki görevini zorlaştırıyor. Ayrıca ülkeyi bir yol ayrımı ile karşı karşıya bırakıyor. Bir siyasi partinin tüm diyalog girişimlerini reddedip, kurucu meclis ve geçiş süreci konusunda ısrarcı davranmasını göz önünde bulundurarak, herkesi ülke çıkarlarını her şeyin üstünde tutmak için seferberliğe çağırıyor.
 ‘Cezayir, bu akşam itibariyle yeni bir aşamaya girdi’
Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Profesörü Mervan Zeglavi’nin Independent Arabia muhabiri Ali Yahi’ye yaptığı açıklamaya göre Cezayir, bu akşam itibariyle yeni bir aşamaya girdi. ‘İkna edici olmayan anayasal fetvanın’ ardından Bin Salih’in görevine devam edeceğine işarette bulunan Zeglavi, siyasi krizin devam edeceğine, bunun da farklı kesimler arasındaki görüşleri birbirine yaklaştırarak, ordunun tıkanıklığını sona erdirmesine ihtiyaç duyulmasına yol açacağına dikkat çekti. Zeglavi, ayrıca ordunun siyasi saygınlık ve halk tarafından kabul gören tek cihet olmasının ardından yeni bir cumhurbaşkanı seçmek üzere bir seçim tarihi belirlemek için ciddi bir müzakere organize edeceğine işarette bulundu.  
Zeglavi, geçici hükümetin iyi niyetinin bir göstergesi olarak Başbakan Nureddin Bedevi’nin kısa süre içerisinde istifa etmesini beklediğini söyledi. Bu adımın Bin Salih’in diyalog girişimine ivme kazandırabileceğini ifade etti.