Edebiyat savaşları: Aklın yenilgisinden sosyal medya ahmaklığına…

Mısırlı Edebiyatçı Taha Hüseyin (AFP)
Mısırlı Edebiyatçı Taha Hüseyin (AFP)
TT

Edebiyat savaşları: Aklın yenilgisinden sosyal medya ahmaklığına…

Mısırlı Edebiyatçı Taha Hüseyin (AFP)
Mısırlı Edebiyatçı Taha Hüseyin (AFP)

Tüm savaşlar kötüdür; savaşı ilan edenlere de onlara karşı savaşanlara da yıkım, nefret ve kinden başka bir şey getirmez. Ancak edebiyat savaşları böyle savaşlardan değildir. Zira o, kültür için bir nimet ve meşaleyi tutuşturanlar ile tutuştuğu alanı medeni bir ilerlemeye çıkaran bir merdivendir.
Her beşerî kültür tarihinde edebi savaşlar, hep estetik, edebiyat, kişisel ve kitlesel tarih bilincinde yenilenmeye doğru bir sıçrayış olagelmiştir.
Edebi savaşlar, belirli bir tarihi aşamada felsefi, kültürel ve siyasi soruların barutunun yenilenmesidir.
Edebiyat savaşında da kazanan ve kaybeden; yaralanan, zarar gören ve ölen vardır. Ancak en büyük kazanan, düşünce ve toplumdur.
Bugün Arap ve Mağrip edebiyat sahasının durumu üzerine derinlemesine düşündüğümüzde ilan edilmemişi, ölümü andıran bir durgunluk hissederiz. Edebiyatçılar, kendilerini toplumun diğer bileşenlerinden ayıran bir özelliğe sahip olmaksızın ‘yığınlar’ gibi yaşıyor, çalacakları bir zilleri veya avam havas herkesi uyandırabilecek bir gürültüleri olmadan nefes alıyorlar. Barutları ıslak, silahları paslı, dilleri ceplerinde…
Arap ve Mağrip edebi kültür alanı, Kurtuba’dan Basra’ya genişlediğinde edebiyatçıların savaşları yakından da ve uzaktan da tutuşmuştu. Arap eleştirisi, şu tarihi ibareyi ölümsüz kıldı: “Bize ait olan bize geri verildi.” Bu ibare, yaratıcılıkta birincil ve ikincil olanın, intelijansiyada da takipçi ve takip edilenin ne manaya geldiğine dair tartışmanın sıkılığını belirtir. 
Dil savaşı topları, Basra Okulu ile Kufe Okulu’nun nahiv âlimleri arasında gümbürdeyip de ateşi geleneksel dilci seçkinler arasında asırlar boyu yanmaya devam etti ve bugünün insanlarına ulaşmadı mı?
Edebiyat ve kültür tarihi, ateşini el-Akkad, el-Mazini ve Abdurrahman Şükrü’nün öncülük ettiği Divan topluluğunun tutuşturduğu ve el-Akkad ve el-Mazini’nin kaleminden ‘Edebiyat ve Eleştiride Divan’ adlı eser etrafında felsefi bir bakış açısıyla derlenip 1921’de Şevki ve Hafız er-Rafii’nin temsil ettiği İhya grubuna karşı kitap olarak basılan büyük bir savaşı kaydetmedi mi?
1932 yılında Zeki Ebi Şadi öncülüğünde Apollo Okulu ortaya çıktı ve burası, Apollo dergisi etrafında toplanan Ebi el-Kasım es-Şabi, İbrahim Naci ve İliya Ebu Mazi gibi şairler için bir estetik yuvası haline geldi. Arap şiir yapısını tedirgin eden bu şairler, şiirsel söylemde geleneksel sese karşı savaşıyorlardı.
1920 yılında Amerika’dan Cibran Halil Cibran, Mihail Nuayme, Nesib Arida, İliya Ebu Mazi gibi Suriyeli ve Lübnanlı göçmen yazarların kendilerine özgü edebi bir sesi olarak Kalem Birliği sahneye çıktı ve bu isimler, dili, yazının sahilini ve ruhunu değiştirdi.
Bu okullar arasında savaş ateşleri tutuşmuştu. Gelenekselciler, muhafazakârlar, liberaller, çağdaşlar ve yenilikçiler olmak üzere her yönden ve yönelimden top ateşleri, Batı yönünde atılıyordu. Her bir ses hayat, yazı ve estetiğe dair felsefesi ve vizyonu için bir varlık yaratmak istiyordu.
Bazen sıcak, bazen soğuk olan tüm bu savaşlardan istifade eden Arap ve Mağrip edebiyatı, sonra da tüm toplumun oldu. Zira tartışma ve savunma, her ne olduysa, siyasi ve kültürel toplum yapısından ayrı değildi. Özellikle de bu aşamada aydın, kendisine vahiy inmeyen ‘peygamber’ imajı taşıyordu. Medya da bu savaş meydanında olup biten her şeyi aktarıp, hatta kızışmasına katkı sağlayarak, akıl ile estetik ve toplumsal tavırdaki durgunluğun harekete geçmesine yardımcı olan etmen oldu.
Bu savaşlarda, Arap ve Mağrip bölgesinde bir arada yaşayan her ulus ve inançtan atlılar: tüm yelpazesiyle Müslümanlar, Hıristiyanlar, Yahudiler, Dürziler, Ezidiler, Araplar, Berberiler, Kürtler, Çerkesler, Ermeniler ve daha başkaları vardı. İnanç ve milli aidiyet meselesi, yüceltme ve dışlama durağı değildi. Aksine herkesin farklı aidiyetleri ile katıldığı savaşların amacı, insanî ve yenilikçi boyutundaki yaratıcılıktı.
Estetik savaşın ölüm sebepleri
Entelektüel ve estetik açıdan Arap akıl yapısını büyük oranda etkileyen klasik edebiyat savaşlarının sonuncularından biri belki de Taha Hüseyin destekçileri ile rakipleri arasında yaşanan savaştı. Bir diğer deyişle bu savaş, akıl, aydınlanma ve açılım savunucuları ile selefi muhafazakâr reformcu okulun bakiyeleri arasındaydı. Tüm bu savaş, ‘edebiyat ve şiir’ meydanında, nasıl okunup yaşanabileceği konusunda yaşanıyordu. Her bir taraf belirli bir tarihî, toplumsal ve siyasi bir konumu savunuyordu, ama başka noktalara ulaştıran edebi söylemi kullanarak…
Bu savaşlardan bir süre sonra 1926’da Taha Hüseyin’in ‘Cahiliye Şiirinde’ adlı kitabı sahnede göründü. Görünüşe bakılırsa Taha Hüseyin ve ekibinin kurup savunduğu rasyonel aydınlanmacı felsefe ile Rafii, Mahmud Şakir, Lütfü Cuma ve diğerlerinin öncülük ettiği muhafazakâr akım arasındaki savaş, maalesef ki geleneksel reformcu akım lehine sonuçlandı.
Kabul etmek gerekir ki Arap ve Mağrip dünyasının yaşadığı kültürel ve siyasi gerileme, açıkça Taha Hüseyin’in aydınlanmacı bir düşünce, modern bir vizyon ve insanî bir yaklaşım bakımından yenildiği gün başladı. Geleneksel Ezherci düşünce, ‘Cahiliye Şiirinde’ savaşından muzaffer olarak çıktı. Arap ve Mağrip toplumlarımızın eğitimde yaşadığı ve bir yandan aklın yokluğu diğer yandan Akdeniz ve dünya çevremizle iletişime geçerken, Ortaçağcı söylemlerin kullanımı ile ön plana çıkan gerileme, bunun göstergesidir.
Fıkhî söylem, felsefi akla baskın geldi.
Kültür ve edebiyatta geleneksel Ezherci düşüncenin baskın olması ile çoktan beri kültür, edebiyat ve dil yapısının yenilikçi motoru olan önemli ve olumlu bir etken, yani Hıristiyan Arap intelijansiyasının (Suriye, Lübnan ve Filistin) önderlik ettiği edebi kültür akımı gözden kayboldu. Bu hareket, Arap dilinin modernleştirilmesine ve metnin köklü değişikliklere uğramasına öncülük etmiş ve edebiyatta geleneksel söylem ile fıkhî yazıya karşı bir devrimi yönetmişti.
İdeoloji, kültür ve edebiyat için bir can simidine dönüşürse…
Reformcu muhafazakâr düşüncenin akılcı aydınlanmacı düşünceye galip gelmesi ile birlikte toplum, siyasi ve kültürel bir ümitsizlik hali ile dolu, tehlikeli bir uykuya daldı. Bu uyku hali, 1967 yenilgisi çanları çalana kadar sürdü. Bununla intelijansiya, ikinci kez harekete geçti ancak bu defa söylemi, ‘yenilgi’ yaraları ile doğrudan bağlantılı, siyasi ve ideolojik içerikli olacaktı.
Taha Hüseyin, Ali Abdurrazık, Tahir el-Haddad, Kasım Emin, Cibran Halil Cibran, İliya Ebu Mazi, Mihail Nuayme, Tevfik el-Hakim, Ebu’l-Kasım eş-Şabi ve daha başkalarının savaşı, öteki ile ilişkinin sınırlarını çizmede bir model veya ayna olarak düşünceye, edebiyata, dile ve medeniyete dayanan edebi bir savaştı. 1967 sonrasındaki kültür ve entelektüel savaşı ise kendisine savaş veya çekişme meydanı olarak edebiyatı almış olsa da; siyasi ve ideolojikti.
Nebil Süleyman ve Buali Yasin’in ortak olarak hazırladığı Edebiyat ve İdeoloji adlı kitap (1974), edebiyat ve kültürü sıcak edebiyat savaşlarına açan yeni ses olarak görülebilir. Bu kitabın, Arap ve Mağrip dünyasındaki kültürel diyaloglar üzerinde bıraktığı etkinin, doğurduğu yankılar ve tepkiler bakımından Taha Hüseyin’in Cahiliye Şiirinde adlı kitabına benzer olduğunu söyleyebiliriz. Edebiyat ve İdeoloji adlı kitabın ardında bıraktığı bu etkinin büyüklüğünü, dost ve düşman kamplardan kitaba dair yazılan makaleler, araştırmalar, incelemeler ve diyalogların hacminden anlayabiliriz. Tüm bu çalışmalar daha sonra Nebil Süleyman, Buali Yasin ve Muhammed Kamil el-Hatib’in denetiminde ‘Suriye’de Kültür Savaşları’ başlığıyla kitap olarak derlendi ve 1979 yılında basıldı.
Bu kitabı, kültür ve edebiyat savaşlarının örnek bir tablosu olarak ele alacak olursak şunu diyebiliriz: Büyük oranda, Taha Hüseyin’in yenilgisinden bu yana aydınlanmacılığın tanık olduğu kültürel gerilemenin bir ifadesi, dolayısıyla edebi metinlerdeki toplumsal çöküşün sebeplerinin araştırılması idi. Aynı zamanda edebiyat ortak payda olsa bile, siyaset ile uğraşma ve onun medeni olana baskın kılınması için akıl ve aydınlanmacılık savaşının bir devamıydı.
Savaşların kaybeden cepheleri
‘Cahiliye Şiirinde’ki savaşında Taha Hüseyin’in düşüncesi, Ezherci reformcu düşünceye yenildi. Aynı şekilde; ‘Edebiyat ve İdeoloji’ savaşında da Nebil Süleyman ve Buali Yasin’in düşüncesi, kitabı, kuruluşları ve platformları ile ‘İslamcı edebiyat’ denen şeyi kuran İhvancı akımın yükselişi karşısında kaybetti.
Arap ve Mağrip ülkelerindeki tüm siyasi türevleri ile İhvan-ı Müslimin örgütünün edebi dili olan ‘İslamcı edebiyat’ olgusunun yayılması ile birlikte kültür ve edebiyat savaşları, estetik ve medeni savaşlardan ‘propagandacı’ savaşlara evrildi. Bu savaşların bazı komutanları da edebiyatçı olarak başlayıp daha sonra bir ‘çağrıcıya/vaize’ ya da şiddet ve aşırılığın teorisyenine dönüştü.
Kültürel savaşlar, ‘İhvancı karaktere bürünür bürünmez’ kendine yeni platformlar edindi; çekişme ve tartışma, şiir ve roman dünyasından çekilerek yeniden dinî mirasa döndü. Vaizlerin kendi aralarında savaşlar patlak verdi; her biri daha büyük bir izci, müşteri ve kadın-erkek hayran kitlesine sahip olmak istiyordu. Savaşlar önce televizyon kanallarında boy gösterdi, daha sonra sosyal medyaya taşındı. Kültür, edebiyat ve aydınlanmacı düşünceye karşı çok büyük bir kışlamız olduğu ortaya çıktı.
Kültürel olarak başlayan ve ‘kâfir’ ve ‘hain’ ilan etmeye doğru evrilen bu savaşın gölgesinde Arap ve Mağrip dünyası, geçen yüzyılın son çeyreğinde, bu aşırılığın Ferec Fuda, Hüseyin Merve, Suphi es-Salih, Mehdi Amil, Necib Mahfuz, Abdulkadir Allule, Tahir Cavut, Cilali Elyabis, Belkhenchir, Boucebci, Muhammed Brahmi, Şükrü Belaid vd. gibi ilk kurbanlarına tanık oldu. Bu isimler, bağnazlığa doğru kayan kültür savaşlarının kurbanlarıydı. Bu savaşın ateşi ise fitne, hoşgörüsüzlük, farklılıklara tahammülsüzlük, ötekine karşı nefret ve ortak yaşam felsefesini reddetme gıdaları ile besleniyordu.
‘Popüler’, teknolojik bir platform olarak sosyal medya ortamı, değerler kargaşasının yayılmasına meydan verdi ve işleri karman çorman etti. Dinî aşırılıkçı söylem nasıl kültür, edebiyat ve felsefe hattına girdiyse, sosyal medya ahmaklığı da tartışmaya öyle dahil oldu ve şiir, roman ve fıkıh alanında bildiği ve bilmediği her şeyde çekinmeden görüş belirtme hakkı elde etti.
Independent Arabia’dan Emin Zavi’nin analizi



Sosyal medyanın bitmeyen akışı küresel sağlık tehdidi mi?

Fotoğraf: Unsplash
Fotoğraf: Unsplash
TT

Sosyal medyanın bitmeyen akışı küresel sağlık tehdidi mi?

Fotoğraf: Unsplash
Fotoğraf: Unsplash

Yeni bir raporda araştırmacılar, sonsuz kaydırma ve otomatik video oynatma gibi bağımlılık yapıcı internet özelliklerinin sorunlu kullanımının, "küresel halk sağlığı sorunu" olarak değerlendirilmesi gerektiği uyarısında bulunuyor.

The Lancet Psychiatry'de yayımlanan rapora göre, dünya çapında her 10 kişiden en az birinin muhtemelen etkilendiği bu tür sorunlu internet kullanımının ekonomik ve sosyal maliyeti her yıl milyarlarca dolara ulaşabilir.

Araştırmada, "Kanıtlar, sorunlu internet kullanımı veya internet bağımlılığı diye de adlandırılan genel PUI'nin, küresel nüfusun yüzde 10'undan fazlasını etkileyebileceğini gösteriyor" ifadeleri yer alıyor.

Raporda internet bağımlılığı yaşayan kişilerin sayısının kontrolden çıkmaya başladığı ve bunun da sağlık, ilişkiler, eğitim, iş ve genel yaşam kalitesini etkilediği belirtiliyor. Hükümetlere, insanları çevrimiçi tutmak için tasarlanmış bu tür bağımlılık yaratan dijital özellikleri düzenleme çağrısı yapılıyor.

Flinders Üniversitesi'nden araştırmanın ortak yazarı Andrea Czakó, "Birçok dijital ürün, kasten dikkatimizi çekmek ve sürdürmek üzere tasarlanıyor" diyor.

Özellikle gençler için daha sağlıklı sonuçlar elde etmek istiyorsak, sağlığı ve huzuru baltalamak yerine destekleyen dijital ortamlara ihtiyacımız var.

Araştırmacılar, internet bağımlılığı sorununu tütün, alkol ve kumar gibi halk sağlığı sorunlarıyla karşılaştırılması gerektiğini ve zararı azaltmak için daha sıkı düzenlemelere ihtiyaç duyulduğunu savunuyor.

Raporda, sorunlu internet kullanımının 8 ana alt türü tanımlanıyor: oyun oynama, kumar, alışveriş, pornografi tüketimi, sosyal medya kullanımı, siber zorbalık, dijital istifçilik ve internette tıbbi bilgi aramaya duyulan kompulsif ihtiyacı ifade eden siberkondri.

Raporda özellikle sonsuz kaydırma akışları ve videoların otomatik oynatılması gibi çevrimiçi platform tasarımlarının, bireyin bilişsel süreçleriyle etkileşime girerek sık kullanım olasılığını artırdığı uyarısında bulunuluyor.

Uzmanlar, algoritmalarda daha fazla şeffaflık, dijital platformların bağımsız denetimi, yüksek risk taşıyan özelliklere kısıtlamalar ve teknoloji şirketlerinin özdenetimine güvenmek yerine uygulanabilir düzenlemeler talep ediyor.

Flinders Üniversitesi raporunun diğer yazarlarından bağımlılık uzmanı Zsolt Demetrovics, "Çoğu kişi için çevrimiçi faaliyetler günlük yaşamın olumlu bir parçası. Bazıları için ise bu davranışları kontrol etmek zorlaşabiliyor ve sağlıklarına, ilişkilerine, eğitimlerine ve işlerine ciddi zararlar vermeye başlayabiliyor" diyor.

Buradaki zorluk, bağlantıda kalmanın sağladığı pek çok faydayı korurken bu zararları azaltmanın yollarını bulmak.

Araştırmacılar, amacın insanların teknolojiyi kullanmasını engellemek değil, dijital ürünlerin sağlık ve huzuru göz önüne alarak tasarlanmasını sağlamak olduğunu belirtiyor.

Bağımlılık yaratan çevrimiçi araçların etkisine dair uluslararası önlemleri destekleyecek yeterli kanıt zaten mevcut olduğundan, kusursuz kanıtları beklemenin, önlenebilir zararların milyonlarca kişiyi etkilemeye devam etmesine yol açma riski taşıyacağı uyarısı yapıyorlar.

Araştırmacılar, dijital platformlara giderek daha fazla maruz kalınması, platformların tasarım özellikleri ve yapay zeka destekli etkileşim sistemlerinin, sorunlu internet kullanımını "acil bir halk sağlığı sorunu" haline getirdiğini söylüyor.

Kanıtlardaki önemli eksikliklere rağmen mevcut kanıt birikimi, ulusal ve uluslararası düzeyde koordineli acil önlemlerin alınmasını gerekçelendirmeye yetiyor.

Independent Türkçe


Boston Legal'dan The Night Of'a: Hukuk dünyasını anlatan 5 dizi

44 yaşındaki Sienna Miller (solda), Sky ve HBO ortak yapımı War'da film yıldızı Carla Duval rolünde (HBO Max)
44 yaşındaki Sienna Miller (solda), Sky ve HBO ortak yapımı War'da film yıldızı Carla Duval rolünde (HBO Max)
TT

Boston Legal'dan The Night Of'a: Hukuk dünyasını anlatan 5 dizi

44 yaşındaki Sienna Miller (solda), Sky ve HBO ortak yapımı War'da film yıldızı Carla Duval rolünde (HBO Max)
44 yaşındaki Sienna Miller (solda), Sky ve HBO ortak yapımı War'da film yıldızı Carla Duval rolünde (HBO Max)

HBO'nun yeni dizisi War, geçen ay izleyiciyle buluşmaya başlayan ilk sezonuyla eleştirmenlerden övgü toplamakla kalmadı, listelerin de tozunu attırdı. Lupin, Criminal ve Hijack'in yaratıcısı George Kay imzalı hukuk draması, hal böyle olunca ikinci sezon onayını kapmakta da gecikmedi. 

Londra'nın iki büyük hukuk firmasını karşı karşıya getiren dizide, ünlü bir çiftin boşanmasıyla başlayan kavga kısa sürede avukatların da meselesi haline geliyor. 

Başrollerde Sienna Miller ve Dominic West'i buluşturan War'da davayı kimin kazanacağını merak ettiğimiz kadar, kazanmak uğruna nelerin göze alınacağını görmek için de sabırsızlanıyoruz.

War'u izlerken aklımıza bu duyguyu yıllar önce yaşatan diziler geldi ve bu türün yıllar içinde bizi hangi hikayelerle yakaladığını hatırlamak için bir liste yaptık. 

Boston Legal'da duruşmanın ortasında gülebiliyor, Suits'te kapalı kapılar ardındaki pazarlıklara kulak kesiliyor, Güneşin Karanlığında'da (The Lincoln Lawyer) ofis niyetine Lincoln'ün arka koltuğuna geçiyor, The Night Of'ta Naz'la birlikte duruşma gününü bekliyor, Ally McBeal'da ise bir anda dans eden bir bebekle karşılaşıyoruz.

Aralarında bir zamanlar her hafta yolunu gözlediğimiz diziler de var, hikayesini tek sezonda anlatanlar da. Belki şimdi onlardan birine ilk kez başlama, belki de yıllar önce kimin tarafını tuttuğumuzu hatırlama zamanı.

Boston Legal (2004 - 2008)

The Practice'i sevenler alınmasın, yan dizi Boston Legal'da boynuz kulağı geçti. David E. Kelley'nin James Spader'la William Shatner'ı aynı hukuk bürosuna koyması tek başına iyi bir fikirdi. Asıl iyisiyse onları mesai bitince aynı balkona çıkarmasıydı.

Boston'ın gözde hukuk bürolarından Crane, Poole & Schmidt'te çalışan Alan Shore, bir davayı kazanmak için kuralları esnetmekten, gerekirse çiğnemekten çekinmeyen, zekası kadar sivri diliyle de baş döndüren bir avukat. Yanında ise kendi adını söylemeye bayılan, egosu odaya kendisinden önce giren ve bir sonraki hamlesini kestirmenin pek mümkün olmadığı Denny Crane var. 

vbgnymu
Hukuk, komedi ve dramı buluşturan Boston Legal, prestijli hukuk bürosu Crane, Poole & Schmidt bünyesinde çalışan avukatların profesyonel ve özel hayatlarını konu alıyor (American Broadcasting Company)

Yüklü tazminat talepleri, tartışmalı ceza davaları, şirketlerin gücü derken bir bakmışsınız, en hararetli savunmanın ortasında gülmeden edemiyorsunuz.

War gibi Boston Legal'da da hukuk, para ve kişisel hesaplar iç içe geçiyor. War bu hesaplardan sert bir rekabet çıkarıyor, Boston Legal ise olmadık anlarda patlayan kahkahalara ve birbirine hiç benzemeyen iki adamın dostluğuna yer açıyor.

Zaten bölüm bitince akılda kalan çoğu zaman mahkemedeki son söz değil, Alan'la Denny'nin balkonda viskilerini yudumlayıp puro içerken birbirlerine takıldıkları, sonra fark ettirmeden hayatın derdine düştükleri sohbetler oluyor. Bir süre sonra yeni davayı öğrenmek kadar o balkona yeniden uğramak için de açıyorsunuz diziyi.

IMDb: 8,5
Nereden izlenir: Türkiye'deki abonelik tabanlı yayın platformlarında yer almıyor​​​​​​

Suits (2011 - 2019)

Suits'te takım elbiseler kusursuz. Mike Ross'un da ceketinde bir sorun yok. Onun eksiği biraz daha ciddi, kendisinin ne hukuk diploması var ne de avukatlık yapma yetkisi. Fotoğrafik hafızası ve kıvrak zekası, New York'un yıldız avukatlarından Harvey Specter'ı etkilemeye yetiyor. Harvey de durumu bile bile Mike'ı işe alıp kendi kariyerini riske atıyor.

Patrick J. Adams ve Gabriel Macht'ın uyumu sayesinde bu ortak sır, milyon dolarlık anlaşmaların ve şirket kavgalarının arasında her an patlayabilecek bir bombaya dönüşüyor. 

War gibi prestijli hukuk bürolarındaki güç mücadelelerinden beslenen Suits, gerilimini tek bir büyük hesaplaşmadan çok bu tehlikeli ortaklıktan çıkarıyor ve atışmalara, dostluklara, romantik ilişkilere daha geniş yer açıyor. 

dvrthy
Aaron Korsh imzalı Suits, Manhattan'ın en başarılı kurumsal avukatlarından Harvey Specter'ın, hukuk diploması olmamasına rağmen dahi Mike Ross'u işe alması ve ikilinin bu sırrı saklayarak büyük davaların üstesinden gelmesini anlatıyor (USA Network)

Jessica Pearson odaya girince kimin sözünün geçtiği belli, Louis Litt bir "aferin" için kırk takla atıyor, Donna Paulsen ise daha kimse ağzını açmadan ne olduğunu anlamış oluyor. Bu büroda Mike'ın sırrı dışında da kulak kabartacak çok şey var.

Özellikle ilk sezonlarda o cam kapılardan biri kapanınca ister istemez kulak kesiliyorsunuz. Bakalım bu kez Mike'ın sırrını saklamak için kim kime rest çekecek...

IMDb: 8,4
Nereden izlenir: Prime Video ve Netflix

Güneşin Karanlığında (2022-)

Mickey Haller'ın ofisine geçmek için çoğu zaman çok sevdiği Lincoln'ünün arka kapısını açmanız yeterli. Güneşin Karanlığında'da Los Angeles trafiği de Mickey'nin mesaisine dahil. Ama dizinin marifeti bu küçük numaradan ibaret değil pek tabii. 

Michael Connelly'nin daha önce Matthew McConaugheyli bir filme de kaynaklık eden romanlarından uyarlanan Netflix dizisi, ceza avukatının önüne giderek çetrefilleşen dosyalar koyuyor. 

Manuel Garcia-Rulfo, Haller'ı her cevabı cebinde taşıyan gösterişli bir hukuk dehasına çevirmeden, karizması kadar kırılganlığı da hissedilen biri olarak canlandırıyor. 

Her sezon farklı bir kitaptan beslenirken davalarla özel hayat birbirine dolanıyor, Mickey'nin kendi sorunlarını kapının dışında bırakıp yalnızca müvekkiline odaklanması pek kolay olmuyor.

sdvfgbhyju
45 yaşındaki Meksikalı aktör Manuel Garcia-Rulfo, Muhteşem Yedili (The Magnificent Seven) ve Doğu Ekspresinde Cinayet'teki (Murder on the Orient Express) rolleriyle de tanınıyor (Netflix)

İki dizide de özel hayat mesaiye karışıyor; War bu gerilimi Londra'nın seçkin hukuk büroları arasındaki rekabetten çıkarırken Güneşin Karanlığında, Los Angeles'ta dosyadan dosyaya koşan bir savunma avukatının peşine takılıyor.

Dizi ipuçlarını çoğu zaman gözünüzün önüne koyuyor, böylece hikaye sizi kandırmaktan çok dikkatinizi sınayan bir oyun gibi akıyor. Mickey bir ayrıntının üzerinde durunca insan ister istemez birkaç sahne öncesine dönüyor. O ipucu ne ara geçti gözümüzün önünden?

Becki Newton, Angus Sampson ve Jazz Raycole'un katkısıyla, kendinizi sadece davanın sonucunu değil, Mickey'nin bu hengamede kendi hayatını nasıl toparlayacağını da merak ederken buluyorsunuz. 

IMDb: 7,8
Nereden izlenir: Netflix

The Night Of (2016)

The Night Of'un ilk bölümü bitiyor ve aklınızda tek bir soru kalıyor: O gece ne oldu?

Üniversite öğrencisi Naz, babasının taksisini alıp bir partiye gitmek üzere evden çıkıyor. Ertesi sabah, gece tanıştığı genç kadını bıçaklanmış halde buluyor ve cinayetle suçlanıyor. Resmen kabus! 

HBO'nun 2016 yapımı 8 bölümlük mini dizisi, Naz'ı karakoldan Rikers Island'a, oradan mahkeme salonuna kadar takip ederken başka bir soru usul usul öne çıkıyor: Birinin suçlu olup olmadığına karar verilene kadar o insandan geriye ne kalıyor? 

Riz Ahmed, Emmy kazandığı rolünde bu değişimi Naz'ın bakışlarında, hatta suskunluğunda bile hissettiriyor. John Turturro'nun canlandırdığı avukat John Stone ise ilk bakışta davayı emanet etmek isteyeceğiniz son adam gibi görünüyor ama bir süre sonra ekranda belirmesini dört gözle bekliyorsunuz. 

defbthny
The Night Of, New York'ta bir partiye gitmek için babasının taksisini izinsiz alan Pakistan asıllı Amerikalı üniversite öğrencisi Nasir "Naz" Khan'ın, tanıştığı gizemli bir kadının evinde uyandığında onu öldürülmüş halde bulmasıyla başlıyor (HBO)

War da The Night Of da hukuk dünyasında gücün kimin elinde olduğuyla ilgileniyor. War'da bunu karşı karşıya gelen avukatların hamlelerinde görüyoruz, The Night Of'ta ise o gücün bir sanığın günlerine nasıl sindiğini izliyoruz.

Peter Moffat'ın 2008 yapımı Britanya dizisi Criminal Justice'ten uyarlanan mini dizi bazen sabrınızı zorluyor. Sonra fark ediyorsunuz, Naz içeride gün sayarken siz de bir sonraki duruşmayı bekler olmuşsunuz.

IMDb: 8,4
Nereden izlenir: Prime Video, HBO Max ve TV+

Ally McBeal (1997 - 2002)

Bir hukuk bürosunda herkesin aklı davalarda olacak değil ya, Ally McBeal'da aşk hayatı da en az mahkeme takvimi kadar mesai istiyor. 

David E. Kelley'nin yarattığı dizide Calista Flockhart, Bostonlı avukat Ally'yi canlandırıyor. Ve Ally'nin gönül işleri, ciddiyetini iki dakika koruyamayan bu büronun gündemine sık sık sızıyor; kimi zaman duruşma takviminden bile önce...

Dans eden bir bebek, ortak tuvalette yaşanan tuhaf karşılaşmalar, ansızın başlayan müzikli sahneler ve Barry White tutkusu derken, 1990'ların sonunda televizyonun en kendine has dünyalarından biri çıkıyor ortaya. Ama bütün bu şamata sizi yanıltmasın: Davalar çoğu zaman karakterlerin özel hayatına açılan bir kapı işlevi görürken cinsel taciz, toplumsal cinsiyet eşitsizliği ve trans kimliği gibi meseleler de masaya geliyor. 

sxdcvfb
7 Emmy ödüllü Ally McBeal'da Calista Flockhart, Boston'daki hukuk firması Cage & Fish'te işe girince eski aşkı Billy Thomas ve eşiyle birlikte çalışmak zorunda kalan Ally rolünde (Fox)

Jane Krakowski ve Peter MacNicol'ın eşlik ettiği kadroya ilerleyen sezonlarda, henüz Iron Man zırhını giymemiş Robert Downey Jr. da katılıyor. Jon Bon Jovi, Tim Dutton, Taye Diggs, Christina Ricci ve Jennifer Holliday gibi isimler de farklı bölümlerde karşımıza çıkan karakterlerle dizinin renkli dünyasını zenginleştiriyor.

War gibi avukatların mesleki hayatıyla kişisel hesaplarını iç içe geçirse de Ally McBeal, rakip hukuk bürolarının sert güç mücadelesinden uzaklaşıp romantik komediye ve insanın kendi zihninde çıkardığı gürültüye kulak veriyor. Burada bazen bir davanın sonucundan çok, Ally'nin eve döndüğünde telefonu eline alıp kimi arayacağını merak ediyorsunuz.

IMDb: 6,9
Nereden izlenir: Disney+

Independent Türkçe


Brigitte Macron’un eşine ilişkin sözleri yeni biyografide ortaya çıktı

Fransız Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve eşi Brigitte Macron (AFP)
Fransız Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve eşi Brigitte Macron (AFP)
TT

Brigitte Macron’un eşine ilişkin sözleri yeni biyografide ortaya çıktı

Fransız Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve eşi Brigitte Macron (AFP)
Fransız Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve eşi Brigitte Macron (AFP)

Fransa'nın First Lady'si Brigitte Macron'un, eşinin "psikanalize ihtiyaç duyduğunu" düşündüğü bir biyografide iddia edildi.

Deneyimli gazeteci Catherine Nay'in kaleme aldığı Ce pays dont le prince est un enfant (Prensi Bir Çocuk Olan Bu Ülke) isimli yeni kitap, Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un çocukluğuna odaklanıyor.

Çiftin yanı sıra Macron'un ailesi ve arkadaşlarıyla yapılan görüşmelere dayanan biyografi, Macron'un merhum büyükannesiyle yakın ilişkisini ve eşiyle romantik birlikteliğini ele alıyor. İlişkileri başladığında 39 yaşındaki Brigitte, 15 yaşındaki Emmanuel'in öğretmeniydi.

Daily Mail ve Times'da yer alan alıntılara göre Nay, Macron'un hâlâ büyükannesinin yasını tuttuğunu ve yazara, "Hâlâ büyükannemin ruhuyla yaşıyorum" dediğini aktarıyor.

Eşinin ise daha sert bir değerlendirmede bulunarak gazeteciye, "Emmanuel hâlâ büyükannesini gömemedi. Onun yerini bile dolduramadı. Psikanalize ihtiyacı var" dediği bildiriliyor.

Bu yorumlar, Macron çiftinin ilişkisinin yoğun şekilde mercek altına alınmasından yaklaşık 18 ay sonra geldi. Çift, Vietnam'daki bir uçaktan inmek üzereyken First Lady'nin, eşinin yüzüne vurduğu kameralara yakalanmıştı.

Macron, eşiyle "şakalaştıklarını" iddia etse de önceki aylarda çıkan haberlere göre Brigitte, sürgündeki İran asıllı Fransız aktris Gülşifte Ferahani'nin eşine gönderdiği bir mesajı görünce öfkelenmişti.

Çiftin evliliklerinde sorun yaşadığına dair iddialar, Florian Tardif'in bu yıl yayımlanan Un Couple (Presque) Parfait (Neredeyse [Mükemmel] Bir Çift) adlı kitabında ortaya atılmıştı.

cdsfvgthy
Geçen yıl Vietnam’daki bir uçaktan inmek üzereyken First Lady'nin, eşinin yüzüne vurduğu an kameraya yakalanmıştı (Reuters)

Nay'in biyografisinde Fransa Cumhurbaşkanı'nın, insanları yönetmekte ve hatalarını kabul etmekte zorlanan bir adam olarak anlatıldığı bildiriliyor.

Büyükannesi Manette'in cumhurbaşkanının hayatındaki etkisine odaklanan yazar, emekli okul müdiresinin ona Fransız klasiklerini yüksek sesle okumayı öğrettiğini belirtiyor. 14 yaşındayken bir kızla çıkmaya başladığında büyükannesi buna itiraz etmiş ve o da "Artık kızlara bakmayacağım" diye söz vermiş.

Macron'un gazeteciye, "Ben hâlâ çocuğum" dediği aktarılıyor. Ardından Nay'e göre Macron, 2025'te yazar Emmanuel Carrere'ye şunları söylemiş: 

Hiç ergen olmadım. Ergenleri sevmem. Onları anlamıyorum. Eşim anlıyor.

sdsrgth
Macron, Fransa'da devam eden protestolara yönelik tutumu nedeniyle eleştirilere maruz kalıyor (AFP)

Kitaptaki Macron değerlendirmesi, yüzbinlerce vatandaşın sokaklara dökülmesiyle cumhurbaşkanının zorlu bir yıl geçirmesinin ardından geliyor. Yaşam maliyetleri, kamu hizmetleri ve eğitim konularında patlak veren gösteriler, Fransa'nın yıllardır gördüğü en şiddetli toplumsal kargaşayı tetikledi.

Kargaşa o kadar ciddi boyutlara ulaştı ki Fransa, pazartesi günü havai fişek satışını ve kullanımını geçici olarak yasakladı. Bir dizi protesto ve okul ablukası sırasında havai fişeklerin polise karşı veya okulların yakınında kullanılması üzerine bu karar alındı. Fransa İçişleri Bakanlığı pazartesi günü yaptığı açıklamada, yasağın 27 Kasım'a kadar geçerli olduğunu belirtti.

Gelecek yıl Fransa'da Macron'un yerine geçecek kişiyi belirlemek üzere yapılacak seçimlerde, radikal sağcı siyasetçi Marine Le Pen'le radikal solcu aday Jean-Luc Melenchon başa baş bir mücadeleye girebilir.

Independent Türkçe