Edebiyat savaşları: Aklın yenilgisinden sosyal medya ahmaklığına…

Mısırlı Edebiyatçı Taha Hüseyin (AFP)
Mısırlı Edebiyatçı Taha Hüseyin (AFP)
TT

Edebiyat savaşları: Aklın yenilgisinden sosyal medya ahmaklığına…

Mısırlı Edebiyatçı Taha Hüseyin (AFP)
Mısırlı Edebiyatçı Taha Hüseyin (AFP)

Tüm savaşlar kötüdür; savaşı ilan edenlere de onlara karşı savaşanlara da yıkım, nefret ve kinden başka bir şey getirmez. Ancak edebiyat savaşları böyle savaşlardan değildir. Zira o, kültür için bir nimet ve meşaleyi tutuşturanlar ile tutuştuğu alanı medeni bir ilerlemeye çıkaran bir merdivendir.
Her beşerî kültür tarihinde edebi savaşlar, hep estetik, edebiyat, kişisel ve kitlesel tarih bilincinde yenilenmeye doğru bir sıçrayış olagelmiştir.
Edebi savaşlar, belirli bir tarihi aşamada felsefi, kültürel ve siyasi soruların barutunun yenilenmesidir.
Edebiyat savaşında da kazanan ve kaybeden; yaralanan, zarar gören ve ölen vardır. Ancak en büyük kazanan, düşünce ve toplumdur.
Bugün Arap ve Mağrip edebiyat sahasının durumu üzerine derinlemesine düşündüğümüzde ilan edilmemişi, ölümü andıran bir durgunluk hissederiz. Edebiyatçılar, kendilerini toplumun diğer bileşenlerinden ayıran bir özelliğe sahip olmaksızın ‘yığınlar’ gibi yaşıyor, çalacakları bir zilleri veya avam havas herkesi uyandırabilecek bir gürültüleri olmadan nefes alıyorlar. Barutları ıslak, silahları paslı, dilleri ceplerinde…
Arap ve Mağrip edebi kültür alanı, Kurtuba’dan Basra’ya genişlediğinde edebiyatçıların savaşları yakından da ve uzaktan da tutuşmuştu. Arap eleştirisi, şu tarihi ibareyi ölümsüz kıldı: “Bize ait olan bize geri verildi.” Bu ibare, yaratıcılıkta birincil ve ikincil olanın, intelijansiyada da takipçi ve takip edilenin ne manaya geldiğine dair tartışmanın sıkılığını belirtir. 
Dil savaşı topları, Basra Okulu ile Kufe Okulu’nun nahiv âlimleri arasında gümbürdeyip de ateşi geleneksel dilci seçkinler arasında asırlar boyu yanmaya devam etti ve bugünün insanlarına ulaşmadı mı?
Edebiyat ve kültür tarihi, ateşini el-Akkad, el-Mazini ve Abdurrahman Şükrü’nün öncülük ettiği Divan topluluğunun tutuşturduğu ve el-Akkad ve el-Mazini’nin kaleminden ‘Edebiyat ve Eleştiride Divan’ adlı eser etrafında felsefi bir bakış açısıyla derlenip 1921’de Şevki ve Hafız er-Rafii’nin temsil ettiği İhya grubuna karşı kitap olarak basılan büyük bir savaşı kaydetmedi mi?
1932 yılında Zeki Ebi Şadi öncülüğünde Apollo Okulu ortaya çıktı ve burası, Apollo dergisi etrafında toplanan Ebi el-Kasım es-Şabi, İbrahim Naci ve İliya Ebu Mazi gibi şairler için bir estetik yuvası haline geldi. Arap şiir yapısını tedirgin eden bu şairler, şiirsel söylemde geleneksel sese karşı savaşıyorlardı.
1920 yılında Amerika’dan Cibran Halil Cibran, Mihail Nuayme, Nesib Arida, İliya Ebu Mazi gibi Suriyeli ve Lübnanlı göçmen yazarların kendilerine özgü edebi bir sesi olarak Kalem Birliği sahneye çıktı ve bu isimler, dili, yazının sahilini ve ruhunu değiştirdi.
Bu okullar arasında savaş ateşleri tutuşmuştu. Gelenekselciler, muhafazakârlar, liberaller, çağdaşlar ve yenilikçiler olmak üzere her yönden ve yönelimden top ateşleri, Batı yönünde atılıyordu. Her bir ses hayat, yazı ve estetiğe dair felsefesi ve vizyonu için bir varlık yaratmak istiyordu.
Bazen sıcak, bazen soğuk olan tüm bu savaşlardan istifade eden Arap ve Mağrip edebiyatı, sonra da tüm toplumun oldu. Zira tartışma ve savunma, her ne olduysa, siyasi ve kültürel toplum yapısından ayrı değildi. Özellikle de bu aşamada aydın, kendisine vahiy inmeyen ‘peygamber’ imajı taşıyordu. Medya da bu savaş meydanında olup biten her şeyi aktarıp, hatta kızışmasına katkı sağlayarak, akıl ile estetik ve toplumsal tavırdaki durgunluğun harekete geçmesine yardımcı olan etmen oldu.
Bu savaşlarda, Arap ve Mağrip bölgesinde bir arada yaşayan her ulus ve inançtan atlılar: tüm yelpazesiyle Müslümanlar, Hıristiyanlar, Yahudiler, Dürziler, Ezidiler, Araplar, Berberiler, Kürtler, Çerkesler, Ermeniler ve daha başkaları vardı. İnanç ve milli aidiyet meselesi, yüceltme ve dışlama durağı değildi. Aksine herkesin farklı aidiyetleri ile katıldığı savaşların amacı, insanî ve yenilikçi boyutundaki yaratıcılıktı.
Estetik savaşın ölüm sebepleri
Entelektüel ve estetik açıdan Arap akıl yapısını büyük oranda etkileyen klasik edebiyat savaşlarının sonuncularından biri belki de Taha Hüseyin destekçileri ile rakipleri arasında yaşanan savaştı. Bir diğer deyişle bu savaş, akıl, aydınlanma ve açılım savunucuları ile selefi muhafazakâr reformcu okulun bakiyeleri arasındaydı. Tüm bu savaş, ‘edebiyat ve şiir’ meydanında, nasıl okunup yaşanabileceği konusunda yaşanıyordu. Her bir taraf belirli bir tarihî, toplumsal ve siyasi bir konumu savunuyordu, ama başka noktalara ulaştıran edebi söylemi kullanarak…
Bu savaşlardan bir süre sonra 1926’da Taha Hüseyin’in ‘Cahiliye Şiirinde’ adlı kitabı sahnede göründü. Görünüşe bakılırsa Taha Hüseyin ve ekibinin kurup savunduğu rasyonel aydınlanmacı felsefe ile Rafii, Mahmud Şakir, Lütfü Cuma ve diğerlerinin öncülük ettiği muhafazakâr akım arasındaki savaş, maalesef ki geleneksel reformcu akım lehine sonuçlandı.
Kabul etmek gerekir ki Arap ve Mağrip dünyasının yaşadığı kültürel ve siyasi gerileme, açıkça Taha Hüseyin’in aydınlanmacı bir düşünce, modern bir vizyon ve insanî bir yaklaşım bakımından yenildiği gün başladı. Geleneksel Ezherci düşünce, ‘Cahiliye Şiirinde’ savaşından muzaffer olarak çıktı. Arap ve Mağrip toplumlarımızın eğitimde yaşadığı ve bir yandan aklın yokluğu diğer yandan Akdeniz ve dünya çevremizle iletişime geçerken, Ortaçağcı söylemlerin kullanımı ile ön plana çıkan gerileme, bunun göstergesidir.
Fıkhî söylem, felsefi akla baskın geldi.
Kültür ve edebiyatta geleneksel Ezherci düşüncenin baskın olması ile çoktan beri kültür, edebiyat ve dil yapısının yenilikçi motoru olan önemli ve olumlu bir etken, yani Hıristiyan Arap intelijansiyasının (Suriye, Lübnan ve Filistin) önderlik ettiği edebi kültür akımı gözden kayboldu. Bu hareket, Arap dilinin modernleştirilmesine ve metnin köklü değişikliklere uğramasına öncülük etmiş ve edebiyatta geleneksel söylem ile fıkhî yazıya karşı bir devrimi yönetmişti.
İdeoloji, kültür ve edebiyat için bir can simidine dönüşürse…
Reformcu muhafazakâr düşüncenin akılcı aydınlanmacı düşünceye galip gelmesi ile birlikte toplum, siyasi ve kültürel bir ümitsizlik hali ile dolu, tehlikeli bir uykuya daldı. Bu uyku hali, 1967 yenilgisi çanları çalana kadar sürdü. Bununla intelijansiya, ikinci kez harekete geçti ancak bu defa söylemi, ‘yenilgi’ yaraları ile doğrudan bağlantılı, siyasi ve ideolojik içerikli olacaktı.
Taha Hüseyin, Ali Abdurrazık, Tahir el-Haddad, Kasım Emin, Cibran Halil Cibran, İliya Ebu Mazi, Mihail Nuayme, Tevfik el-Hakim, Ebu’l-Kasım eş-Şabi ve daha başkalarının savaşı, öteki ile ilişkinin sınırlarını çizmede bir model veya ayna olarak düşünceye, edebiyata, dile ve medeniyete dayanan edebi bir savaştı. 1967 sonrasındaki kültür ve entelektüel savaşı ise kendisine savaş veya çekişme meydanı olarak edebiyatı almış olsa da; siyasi ve ideolojikti.
Nebil Süleyman ve Buali Yasin’in ortak olarak hazırladığı Edebiyat ve İdeoloji adlı kitap (1974), edebiyat ve kültürü sıcak edebiyat savaşlarına açan yeni ses olarak görülebilir. Bu kitabın, Arap ve Mağrip dünyasındaki kültürel diyaloglar üzerinde bıraktığı etkinin, doğurduğu yankılar ve tepkiler bakımından Taha Hüseyin’in Cahiliye Şiirinde adlı kitabına benzer olduğunu söyleyebiliriz. Edebiyat ve İdeoloji adlı kitabın ardında bıraktığı bu etkinin büyüklüğünü, dost ve düşman kamplardan kitaba dair yazılan makaleler, araştırmalar, incelemeler ve diyalogların hacminden anlayabiliriz. Tüm bu çalışmalar daha sonra Nebil Süleyman, Buali Yasin ve Muhammed Kamil el-Hatib’in denetiminde ‘Suriye’de Kültür Savaşları’ başlığıyla kitap olarak derlendi ve 1979 yılında basıldı.
Bu kitabı, kültür ve edebiyat savaşlarının örnek bir tablosu olarak ele alacak olursak şunu diyebiliriz: Büyük oranda, Taha Hüseyin’in yenilgisinden bu yana aydınlanmacılığın tanık olduğu kültürel gerilemenin bir ifadesi, dolayısıyla edebi metinlerdeki toplumsal çöküşün sebeplerinin araştırılması idi. Aynı zamanda edebiyat ortak payda olsa bile, siyaset ile uğraşma ve onun medeni olana baskın kılınması için akıl ve aydınlanmacılık savaşının bir devamıydı.
Savaşların kaybeden cepheleri
‘Cahiliye Şiirinde’ki savaşında Taha Hüseyin’in düşüncesi, Ezherci reformcu düşünceye yenildi. Aynı şekilde; ‘Edebiyat ve İdeoloji’ savaşında da Nebil Süleyman ve Buali Yasin’in düşüncesi, kitabı, kuruluşları ve platformları ile ‘İslamcı edebiyat’ denen şeyi kuran İhvancı akımın yükselişi karşısında kaybetti.
Arap ve Mağrip ülkelerindeki tüm siyasi türevleri ile İhvan-ı Müslimin örgütünün edebi dili olan ‘İslamcı edebiyat’ olgusunun yayılması ile birlikte kültür ve edebiyat savaşları, estetik ve medeni savaşlardan ‘propagandacı’ savaşlara evrildi. Bu savaşların bazı komutanları da edebiyatçı olarak başlayıp daha sonra bir ‘çağrıcıya/vaize’ ya da şiddet ve aşırılığın teorisyenine dönüştü.
Kültürel savaşlar, ‘İhvancı karaktere bürünür bürünmez’ kendine yeni platformlar edindi; çekişme ve tartışma, şiir ve roman dünyasından çekilerek yeniden dinî mirasa döndü. Vaizlerin kendi aralarında savaşlar patlak verdi; her biri daha büyük bir izci, müşteri ve kadın-erkek hayran kitlesine sahip olmak istiyordu. Savaşlar önce televizyon kanallarında boy gösterdi, daha sonra sosyal medyaya taşındı. Kültür, edebiyat ve aydınlanmacı düşünceye karşı çok büyük bir kışlamız olduğu ortaya çıktı.
Kültürel olarak başlayan ve ‘kâfir’ ve ‘hain’ ilan etmeye doğru evrilen bu savaşın gölgesinde Arap ve Mağrip dünyası, geçen yüzyılın son çeyreğinde, bu aşırılığın Ferec Fuda, Hüseyin Merve, Suphi es-Salih, Mehdi Amil, Necib Mahfuz, Abdulkadir Allule, Tahir Cavut, Cilali Elyabis, Belkhenchir, Boucebci, Muhammed Brahmi, Şükrü Belaid vd. gibi ilk kurbanlarına tanık oldu. Bu isimler, bağnazlığa doğru kayan kültür savaşlarının kurbanlarıydı. Bu savaşın ateşi ise fitne, hoşgörüsüzlük, farklılıklara tahammülsüzlük, ötekine karşı nefret ve ortak yaşam felsefesini reddetme gıdaları ile besleniyordu.
‘Popüler’, teknolojik bir platform olarak sosyal medya ortamı, değerler kargaşasının yayılmasına meydan verdi ve işleri karman çorman etti. Dinî aşırılıkçı söylem nasıl kültür, edebiyat ve felsefe hattına girdiyse, sosyal medya ahmaklığı da tartışmaya öyle dahil oldu ve şiir, roman ve fıkıh alanında bildiği ve bilmediği her şeyde çekinmeden görüş belirtme hakkı elde etti.
Independent Arabia’dan Emin Zavi’nin analizi



İnatçı fazla kilolar yaşınıza göre aslında faydalı olabilir

Araştırmacılar, vücut kütlesi daha yüksek yaşlıların aslında daha uzun yaşayabileceğini söylüyor. Bunun nedenini hâlâ araştırıyorlar (Unsplash)
Araştırmacılar, vücut kütlesi daha yüksek yaşlıların aslında daha uzun yaşayabileceğini söylüyor. Bunun nedenini hâlâ araştırıyorlar (Unsplash)
TT

İnatçı fazla kilolar yaşınıza göre aslında faydalı olabilir

Araştırmacılar, vücut kütlesi daha yüksek yaşlıların aslında daha uzun yaşayabileceğini söylüyor. Bunun nedenini hâlâ araştırıyorlar (Unsplash)
Araştırmacılar, vücut kütlesi daha yüksek yaşlıların aslında daha uzun yaşayabileceğini söylüyor. Bunun nedenini hâlâ araştırıyorlar (Unsplash)

Bilim insanları, fazladan yağın hayatı tehdit eden sonuçlara yol açan kronik hastalıklarla bağlantılı olduğunu uzun zamandır biliyordu ancak yeni bir araştırma, sağlık etkilerini düşünürken yaşın önemini ortaya koydu.

Araştırmacılar, vücut kitle indeksi (VKİ; obezite teşhisi için kişinin vücut ağırlığının boyuna bölünmesiyle elde edilen değer) yüksek yaşlıların aslında daha uzun yaşayabileceğini söylüyor.

Rhode Island Üniversitesi'nden sağlık araştırmacısı Bryan Blissmer, bu hafta sonu The New York Times'a yaptığı açıklamada, "65 yaşından sonra daha yüksek VKİ, daha uzun ömürle bağlantılı" dedi.

Ancak bu ağırlığın vücutta nasıl dağıldığı da önemli.

Blissmer, karın bölgesindeki yağın iltihaplanma, yüksek kolesterol seviyeleri ve tip 2 diyabetle daha güçlü bir bağlantısı olduğunu belirtti. Kalça, göğüs veya kaba etteki diğer yağlar ise "biyolojik açıdan daha az aktif".

Araştırma

Bu ters orantılı ilişkinin nedeni henüz tam olarak net değil ancak VKİ pek bir şey ölçmüyor.

İlk olarak 19. yüzyılda ortaya çıkan bu ölçüm, kasla yağı birbirinden ayıramıyor ve yağın vücudun hangi bölgesinde bulunduğunu gösteremiyor.

Bronz madalya kazanan ragbi yıldızı Ilona Maher gibi Olimpik sporcular, bu ölçüm sistemi nedeniyle kilolu diye sınıflandırılıyor.

Dolayısıyla yaşlılarda yüksek VKİ sadece aşırı karın yağı anlamına gelmeyebilir. Blissmer'ın ağustosta yayımlanan araştırması, yüksek VKİ'ye sahip yaşlıların hastalık veya yaralanmalarla başa çıkmalarını sağlayan kas ve diğer yağsız kütleleri olabileceğini ortaya koyuyor.

Araştırmacılar, 6 bin 905 ABD'li yaşlı bireyden elde edilen 14 yıllık ulusal verileri inceledi.

Çalışmada şu ifadeler yer alıyor:

Dolayısıyla bulgular, aşırı yağlanmanın biyolojik açıdan koruma sağladığına dair bir kanıt olarak yorumlanmamalı. Daha ziyade, VKİ'nin sınırlılıklarını ve ileri yaşlarda vücut bileşiminin heterojenliğini yansıtıyor.

Araştırma ayrıca VKİ'si normal ancak bel çevresi daha geniş kişilerin, normal VKİ'ye ve daha dar bele sahip kişilere kıyasla ölüm riskinin daha yüksek olduğunu gösterdi.

Blissmer, eylülde üniversitesine yaptığı açıklamada bu durumun, normal VKİ'nin ölüm riskinin daha düşük olduğu anlamına geldiğine dair varsayıma meydan okuduğunu belirtti.

sxdcfrgtyh
Vücut kitle indeksi, bir kişinin kilosunu boyuna bölerek obeziteyi ölçüyor. 40'ın üzerindeki değerler aşırı obezite kabul edilirken, ölçekte 18,5'in altındaki değerler ise zayıf sınıfına giriyor (AFP)

Bulgular, Harbor-UCLA Tıp Merkezi'nden nefrolog ve epidemiyolog Dr. Kamyar Kalantar-Zadeh'in çalışmaları da dahil, yıllardır süren ve benzer sonuçlara ulaşan araştırmaların ardından ortaya çıktı.

The New York Times'a konuşan Kalantar-Zadeh, "Hayatta kalmak için diyalize ihtiyaç duyan, böbrek hastalığından muzdarip kişilerin yaşadığı gibi zorluklar sözkonusu olduğunda kilolu veya obez olmak fayda sağlayabilir" dedi.

2000'lerin başında yaptığı araştırmada da benzer şekilde, kalp hastalığı ve yetmezliği olan daha kilolu yaşlılarda ölüm riskinde azalma görülmüştü.

Sonuç

Herkesin vücudu ve aktivite düzeyi farklı ancak Dünya Sağlık Örgütü standartlarına göre erken ölüm riski en düşük kişiler, vücut kitle indeksi 27-27,9 aralığında olanlar.

VKİ ölçeği, 18,5'le zayıf kategorisinden 40'la aşırı obeziteye kadar uzanıyor. Amerikalı yetişkinlerin yüzde 9,2'si aşırı obez sınıfında yer alıyor. Federal verilere göre 60 yaş ve üstü kişilerin yaklaşık yüzde 43'ü obez kabul ediliyor.

Yine de fazla kilosu olan yaşlılara verilen öneri, kilolarını sabit tutmaları.

Beslenme üzerine bir blog yazan geriatrik diyetisyeni Katie Dodd, 2023'te Scientific American'a "Ne büyük artışlar ne de büyük kayıplar; benim tavsiyem bu" demişti.

Independent Türkçe 


Adı Pattinson, Robert Pattinson: Yeni Bond seçimi neden tartışılıyor?

Elizabeth Debicki, Tenet'taki rol arkadaşı Robert Pattinson'ın yeni James Bond olarak seçilmesini "mükemmel" bir karar diye nitelendirdi (Amazon MGM)
Elizabeth Debicki, Tenet'taki rol arkadaşı Robert Pattinson'ın yeni James Bond olarak seçilmesini "mükemmel" bir karar diye nitelendirdi (Amazon MGM)
TT

Adı Pattinson, Robert Pattinson: Yeni Bond seçimi neden tartışılıyor?

Elizabeth Debicki, Tenet'taki rol arkadaşı Robert Pattinson'ın yeni James Bond olarak seçilmesini "mükemmel" bir karar diye nitelendirdi (Amazon MGM)
Elizabeth Debicki, Tenet'taki rol arkadaşı Robert Pattinson'ın yeni James Bond olarak seçilmesini "mükemmel" bir karar diye nitelendirdi (Amazon MGM)

Adı Pattinson, Robert Pattinson...

Yeni James Bond, Robert Pattinson oldu. The Batman ve Odyssey'nin (The Odyssey) yıldızının seçilmesiyle, Amazon MGM ve yönetmen Denis Villeneuve'ün 007 rolünü kime vereceğine ilişkin aylardır süren spekülasyonlar sona erdi.

Daniel Craig'den görevi devralarak serinin 7. Bond'u olacak Pattinson, açıklamasında şunları söyledi:

James Bond, sinema tarihinin en efsanevi karakterlerinden biri. 007'yi canlandırma görevinin bana verilmesi hayatımın en büyük onuru. Bana inandıkları için Denis'e, Amy'ye, David'e, Tanya'ya ve Amazon MGM Stüdyoları'ndaki herkese minnettarım. Hayallerimdeki rolü aldığımı söylemek bile hissettiklerimi anlatmaya yetmez. Bu harika ekiple çalışacak olmaktan büyük heyecan duyuyorum.

Amazon MGM'in serinin yaratıcı kontrolünü devralmasının üzerinden yaklaşık iki yıl geçerken, yeni Bond'un kim olacağı sorusu da dünkü (16 Kasım) duyuruyla yanıt buldu. Ancak seçim, hem sinema yazarlarını hem de hayranları ikiye böldü.

Neden Pattinson?

İki hafta önce rol için deneme çekimine katıldığı ortaya çıktığında Pattinson'ın seçilmesi zaten güçlü bir olasılık olarak görülüyordu.

Oyuncu, bu yıl Drama'yla (The Drama) bağımsız sinemada dikkat çekti; ardından Odyssey'deki kötü karakteri ve A24 yapımı Primetime'daki ürpertici performansıyla kariyerinin en parlak dönemlerinden birine girdi. Sırada ise Dune: Çöl Gezegeni Bölüm Üç (Dune: Part Three) var.

Primetime'ı açılış hafta sonunda izleyenlerin yüzde 75'inden fazlası, bilet almalarındaki başlıca nedenin Pattinson olduğunu belirtmişti. Seyircilerin yüzde 69'unun 30 yaşın altında olması da oyuncunun genç kitle üzerindeki etkisini gösteriyordu.

Pattinson, bağımsız sinemadaki saygınlığının yanı sıra büyük yapımlarda da seyirci çekebiliyor. Tenet'ta casusluk türünde de boy gösteren oyuncu, Alacakaranlık (Twilight) ve The Batman'le büyük serilerin başrol sorumluluğunu üstlenebildiğini kanıtladı. Villeneuve'le Dune: Çöl Gezegeni Bölüm Üç'te birlikte çalışmış olması da bir başka avantaj.

Hollywood Reporter, diğer adaylardan bazıları daha alışıldık tercihler olsa da böyle bir seçimin daha riskli olacağını savunuyor:

Bond'u oynamak için laboratuvarda üretilmiş gibi görünen birini istemezsiniz. Role yeni bir yön verebilecek bir oyuncu istersiniz.

Yayına göre Pattinson, defalarca sonunun geldiği ilan edilen seri için yapımcıların seçebileceği en akıllıca ve güvenli isimlerden biri: Hem seyirci çekebilen hem de karakteri dönüştürebilecek bir oyuncu.

Collider, seçim açıklanmadan önce yayımladığı yorumda Pattinson'ın Bond'un yaptığı işten aldığı keyfi öne çıkarabileceğini savunmuştu. Yayına göre önceki oyuncuların yalnızca kısaca değindiği bu özellik, Pattinson'ın karaktere kendi damgasını vurmasını sağlayabilirdi. Yayın, Ian Fleming'in romanlarında Bond'un hayatı dolu dolu yaşayan biri olarak çizildiğini hatırlatmıştı.

Güvenli tercih mi, büyük kumar mı?

Variety ise seçime daha mesafeli yaklaşıyor. Yayındaki yorumda, yeni bir büyük yıldız yaratma fırsatını değerlendirmek yerine başarısı kanıtlanmış bir ismin tercih edildiği savunuluyor:

Yine de bu tercihte, en azından kağıt üzerinde, içime sinmeyen bir şey var. Her şey biraz fazla sorunsuz, fazla kolay, hatta biraz fazla temkinli görünüyor.

Bununla birlikte Variety, Pattinson'ın iyi bir Bond olacağından pek şüphe duymuyor. Oyuncunun hem görünüşüyle role uyduğunu hem de karakterin gerektirdiği çekicilikle soğukkanlılığı bir arada yansıtabileceğini belirtiyor.

IndieWire ise bu kadar tanınmış bir oyuncunun seçilmesini başlı başına bir kumar diye değerlendiriyor. Sean Connery, Daniel Craig, Timothy Dalton ve George Lazenby, Bond olduklarında görece az tanınıyordu. Pierce Brosnan ve Roger Moore ise televizyonda tanınıyordu ancak sinemada da yıldız olabileceklerini henüz kanıtlamamışlardı. Pattinson ise yaklaşık 20 yıldır dünya çapında tanınıyor ve Batman gibi başka bir büyük serinin de başrolünde.

Yayına göre Villeneuve'ün oyuncuyla çalışma deneyimi ve daha karanlık, içe dönük bir Bond yaratma isteği bu tercihte etkili olmuş olabilir. IndieWire ayrıca Amazon'un değişen dünyada seriyi yeniden başlatırken tanınmış bir yıldızı güvence olarak gördüğünü aktarıyor. Yayına göre rol için arayışın hız kazandığı mayıstan önce yöneticiler, Jacob Elordi'yi seçmeye sıcak bakıyordu.

"Genç Bond" beklentisi geride kaldı

40 yaşındaki Pattinson, rol için değerlendirilen Jack Lowden, Callum Turner, Josh O'Connor ve Nicholas Hoult'tan 4 yaş büyük. Pattinson, rolü aldığında Daniel Craig'in olduğundan da üç yaş büyük. Bu tercih, uzun süredir konuşulan "genç Bond" fikrinin geri plana itildiğini gösteriyor.

Pattinson, 2012'de Shortlist'e verdiği röportajda Bond'u oynamak istediğini ancak kendisini bu rolde yaklaşık 20 yıl sonra düşündüğünü söylemişti:

Daniel Craig'den sonra bu karakterin yaşanmışlıkları olmalı. Onu genç, üst sınıftan bir çocuk olarak yeniden yaratmak gülünç olurdu. Öyle olacaksa da ilk birkaç sahnede ağır işkencelerden geçmem gerekirdi. İlk filmi tek kolla falan çekmem gerekirdi.

Hollywood Reporter yazarı Borys Kit'e göre süreç öylesine gizli yürütüldü ki Pattinson bile seçildiğini duyurudan yalnızca bir gün önce, pazar sabahı Villeneuve'den öğrendi. Yapımcı Amy Pascal ise diğer adayları arayarak sonucu bildirdi.

Hayranlar ne diyor?

Britanya Kraliyet Ailesi, X hesabından "Majestelerinin Gizli Servisi'ne hoş geldiniz Bay Bond" mesajını paylaşırken sosyal medyada hem heyecan hem de itiraz vardı.

Bazı hayranlar Pattinson'ın Bond'la özdeşleştirdikleri karizma ve özgüveni yansıtmadığını savundu. Diğerleri ise aynı oyuncunun hem Batman'i hem de Bond'u canlandırmasına karşı çıktı. Amazon MGM'nin Instagram paylaşımına gelen yorumlardan birinde, karakterin başka ikonik rollerle özdeşleşmemiş bir oyuncuya verilmesi gerektiği belirtildi.

Bir başka eleştiri, büyük rollerin sürekli aynı yıldızlara gitmesiydi. Reddit'teki bir kullanıcı, Pattinson'ın ilginç kariyerine devam etmesini, Bond'un ise yeni keşfedilen ya da yükselişteki bir oyuncuya verilmesini tercih edeceğini yazdı.

Pattinson'ın Bond'u değil, onun karşısındaki kötü karakteri oynamaya daha uygun olduğunu söyleyenler de oldu. Bir başka hayran ise tam da bu ihtimalin Pattinson'ı Bond olarak görme fikrini heyecan verici kıldığını belirtti.

Bu tartışmalar seriye yabancı değil. Daniel Craig de 2005'te seçildiğinde yeterince yakışıklı olmadığı ve Bond'un sarışın olamayacağı gibi eleştirilerle karşılaşmıştı. 

Pattinson'ın seçilmesine itiraz edenlerin bir bölümü bile oyunculuğunu takdir ediyor. Şimdi asıl merak edilen, 007'yi nasıl yorumlayacağı.

Independent Türkçe, Hollywood Reporter, Entertainment Weekly, Collider, GamesRadar, Deadline, Variety, IndieWire, TheWrap, Shortlist


Robert Pattinson'ın Bond olması Batman'in geleceğini nasıl etkileyecek?

Fotoğraf: AP
Fotoğraf: AP
TT

Robert Pattinson'ın Bond olması Batman'in geleceğini nasıl etkileyecek?

Fotoğraf: AP
Fotoğraf: AP

Robert Pattinson'ın bir sonraki James Bond olacağının açıklanması, Matt Reeves'in planladığı Batman üçlemesini tamamlayıp tamamlayamayacağına dair şüpheleri artırdı.

Pattinson, ilk olarak 2022 yapımı The Batman'de Kara Şövalye rolünü üstlenmişti. Senarist ve yönetmen Reeves'in bu DC karakterini "noir dedektif" tarzında yeniden yorumladığı film, eleştirmenlerden büyük beğeni toplamıştı.

The Batman 2 (The Batman Part II) adlı devam filmi halihazırda yapım aşamasında olsa da Reeves'in kişisel bir aile meselesiyle ilgilenmek üzere projeden ayrılması nedeniyle prodüksiyon daha önce ertelenmişti. Oscar ödüllü yönetmen Steven Soderbergh filmi Reeves adına tamamlarken, yapımın 18 Şubat 2028'de sinemalarda gösterime girmesi bekleniyor.

Üçüncü halka için hiçbir zaman resmen yeşil ışık yakılmasa da Reeves'in başlangıçta filmleri üçleme olarak tasarladığı düşünülüyor. Ancak The Batman 2'nin tamamlanmasındaki uzun gecikmeye Pattinson'ın 007 rolündeki yeni taahhütleri eklenince, seri vaktinden önce sona erebilir.

Batman'in arkasındaki çizgi roman stüdyosu DC Studios halihazırda bir değişim sürecinde. Warner Bros. Discovery'nin devralma süreci kapsamında stüdyonun Skydance tarafından satın alınmasının ardından, eş başkanlar James Gunn ve Peter Safran'ın görevlerine geçen hafta son verilmişti. 

csd
Robert Pattinson, hem Batman'i hem de James Bond'u canlandıran ilk oyuncu olacak (Warner Bros./Amazon MGM)

Pattinson'ın canlandırdığı Batman zaten daha geniş DC Sinematik Evreni'nin (DCU) dışında yer alıyordu ve elden geçirilen DCU'da Pelerinli Savaşçı rolünü üstlenmeye istekli yeni bir oyuncu arayışının başlaması muhtemel.

The Independent cevap hakkı için DC Studios'la temasa geçti.

Üstüne üstlük 18 Aralık'ta Pattinson, Denis Villeneuve'ün Dune: Çöl Gezegeni (Dune) üçlemesinin son bölümünde ürkütücü kötü karakter Scytale rolünde izleyici karşısına çıkacak.

Pattinson'ın Villeneuve'le yeniden bir araya gelerek Bond rolünde ilk kez kamera karşısına geçeceği ve henüz adı belirlenmeyen filmin vizyon tarihi daha kararlaştırılmadı. Bilinen tek şey, oyuncunun Britanyalı casusu canlandırmak üzere üç filmlik bir anlaşma imzaladığı.

Yeni filmin dağıtımını üstlenen Amazon'un paylaştığı açıklamada Pattinson şunları söyledi: 

James Bond, sinema tarihinin en efsanevi karakterlerinden biri ve 007 rolünün bana emanet edilmesi hayatımın en büyük onuru. Bana inandıkları için Amazon MGM Studios'taki herkese derinden minnettarım. Bu rolle hayallerimin gerçekleştiğini söylemek az kalır. Bu ortaklık ve bu harika ekiple yapacağımız işlerle ilgili heyecanımı anlatamam.

Oyuncunun seçilmesi, Daniel Craig'in rolden ayrıldığını 2017'de resmen açıklamasının ardından 007'yi kimin oynayacağına dair yıllardır süren hararetli spekülasyonlara noktayı koydu. Son 10 yıla yakın sürede Aaron Taylor-Johnson, Henry Cavill, Theo James, Idris Elba, Paul Mescal, James Norton, Callum Turner ve Jacob Elordi gibi isimlerin rolü üstlenmesi gündeme gelmişti.

Independent Türkçe