Avrupa’dan Tahran ve Kürt muhalifler arasında arabuluculuk girişimi

İran Kürdistan Demokrat Partisi (KDP-İ) Genel Sekreter Yardımcısı Hasan Şerefi,
İran Kürdistan Demokrat Partisi (KDP-İ) Genel Sekreter Yardımcısı Hasan Şerefi,
TT

Avrupa’dan Tahran ve Kürt muhalifler arasında arabuluculuk girişimi

İran Kürdistan Demokrat Partisi (KDP-İ) Genel Sekreter Yardımcısı Hasan Şerefi,
İran Kürdistan Demokrat Partisi (KDP-İ) Genel Sekreter Yardımcısı Hasan Şerefi,

İran Kürdistan Demokrat Partisi (KDP-İ) Genel Sekreter Yardımcısı Hasan Şerefi, Tahran ile Kürt muhalif partiler arasında halihazırda müzakerelerin olduğu iddiasını yalanladı.
 Şerefi, Ortak Koordinasyon ve İşbirliği Merkezi çatısı altında bulunan İran Kürdistan Emekçiler ve Devrimciler Topluluğu Partisi (Komele) ve KDP-İ’nin, Tahran rejimi ile İran’da Kürt sorunun çözümü için halihazırda müzakerelere başladıkları iddiasını reddetti.
KDP-İ ve Komele yöneticileri, Avrupalı yetkililerin Kürt muhalif taraflara, İran rejimi ile Kürtler arasında arabuluculuk teklifinde bulunduğunu ancak teklifin ötesinde şimdiye kadar herhangi bir gelişmenin olmadığını belirttiler.
KDP-İ Genel Sekreter Yardımcısı Hasan Şerefi, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada şunları kaydetti;
“Bazı Avrupalı ve uluslararası yetkililer, Tahran rejimi ile müzakerelerin başlatılması teklifini getirdiler. Biz de rejimle daha önce bu konuda defalarca kez edindiğimiz tecrübeleri aktardık. Rejimin ne Kürt ulusal haklarına ne İranlı diğer halkların haklarına ne de kadın ve eşitlik haklarına inandığını vurguladık. Çünkü rejim Velayet-i Fakih ideolojisi üzerine kurulmuş. Bu nedenle rejim ile böyle bir müzakere içerisine girilemez.”
“Müzakere talep etmedik”
Şerefi, “Müzakere sürecini başlatmak isteyen taraflar, söylediklerimizi İran tarafına iletmek üzere detaylı bir şekilde not ettiler. Aynı şekilde Tahran’ın tutumunu bize aktardılar. Rejim ile müzakereleri talep etmedik ve etmeyeceğiz. Ancak prensip olarak rejimin hiçbir siyasi müzakerede ciddi olmadığını ispatlamak için Avrupalı ve uluslararası çevrelerin önerisini kabul ettik. Biz boş yere silaha başvurmadık” diye konuştu.
Şerefi, Tahran rejiminin pozisyonunda, Kürt halkının haklarını açık bir şekilde tanıma ve ülkedeki diğer halkların haklarını kabul etme yönünde radikal değişim görmeleri durumunda, muhalif Kürt güçlerin rejim ile müzakere hususunda ortak bir tutum belirleyeceğini kaydetti.
Şerefi, “Muhalif partileri ilgilendiren, tüm Kürt halkının bu topraklardaki haklarının tanınmasıdır. Tahran’daki rejimin şekli bu partileri ilgilendirmiyor. Tahran ayrıca Munteziri, Kerrubi, Rafsancani ve daha niceleri gibi rejimin simge isimlerine ve önde gelen liderlerine güvenmezken, muhalif Kürt partilerine mi güvenecek?” dedi.
Komele: Müzakereye karşı değiliz
Komele Yönetim Kurulu Üyesi Ferzin Karbasi de, partisinin diğer muhalif Kürt partileri gibi diyalog ve müzakereye karşı olmadığını ifade etti.
Karbasi, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, “İran’da 1979’da yapılan sözde devrimden bu yana diyalog ve müzakere çağrıları yapıyoruz. Zira Kürt güçleri sadece Kürt halkının haklarını talep ediyor. Tahran'daki rejimi devirmek veya değiştirmek bu güçlerin görevi değil” dedi.
Karbasi, “Şartlarımızı sunmak veya onların şartlarını görebilmek amacıyla henüz rejim ile müzakere aşamasına geçmedik. Fakat rejimin çok sıkıntılı bir süreçte olduğunun farkındayız. Belki de bu süreci atlatmak için müzakerelere yöneldi. Tüm bunlarla birlikte rejime kesinlikle güvenmiyoruz. Siyasi hedeflerimiz de bu çerçevede ele alınmalı. Her şeyden önce rejimin iyi niyetini göstermesi gerekir” ifadelerini kullandı.
Komele Genel Sekreteri Ömer İlhanzade, Ortak Koordinasyon ve İşbirliği Merkezi’nin rejimin müzakere mesajını bağımsız Avrupalı taraflardan resmi olarak aldığını ancak şimdiye kadar Tahran ile Kürt partiler arasında herhangi bir görüşmenin gerçekleşmediğini söyledi.
Uluslararası denetim isteği
Şarku’l Avsat’a açıklamalarda bulunan İlhanzade, “Rejime, arabulucular eliyle gönderdiğimiz mesajda, ön kabul olarak Kürt sorununu tanıması ve herhangi bir müzakereye başlamadan önce sorunu uluslararası çevrelerin gözetiminde köklü bir şekilde çözmek istediklerini kamuoyuna ilan etmesini şart koştuk. Şimdiye kadar rejimden herhangi bir yanıt almadık” dedi.
“Rejimin bize davrandığı gibi davranıyoruz”
İlhanzade, muhalif Kürtlerin bir yandan rejimi düşürme çağrıları yapması diğer yandan müzakereler için hazırlık yapması arasındaki çelişki ile ilgili, “Rejime bize davrandığı gibi davranıyoruz. Rejim, bir yandan kanlarımızı dökerek, bizi mülhid(dinsiz) ve yasadışı ilan ediyor, diğer yandan bize müzakere talebinde bulunuyor” diyerek, müzakere talebinin kendilerin değil, Tahran’a ait olduğunu vurguladı.
İlhanzade, konuşmasının devamında, “İçinden geçtiği zorlu sürecin rejimi muhalif Kürtlerle müzakereye zorladığı ve bunda ciddi olmadığını biliyoruz. Ancak elimizde rejimi taleplerimizin kabulüne zorlayacak argümanlarımız var” ifadelerini kaydetti.
İran kamuoyunda, PKK’nın İran uzantısı olarak bilinen Kürdistan Özgür Yaşam Partisi’nin (PJAK) Sözcüsü ve yöneticilerinde Mazlum Hatfan, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, partisinin rejimin müzakere talebi hakkında henüz bir formül geliştirmediğini ifade etti.
Kürdistan Özgürlük Partisi Başkanı Arif Pevcani ise geçtiğimiz 30 yıl içinde birçok muhalif Kürt liderlerini öldürdüğü gerekçesiyle Tahran’a güvenmediğini ve rejimle müzakerenin her çeşidini reddettiğini ifade etti.
“Tahran’daki rejim güvenilmezdir”
Pevcani, “Daha önce de Filistin-İsrail, Türkiye-PKK ve Srilanka-Tamil Kaplanları arasında arabuluculuk yapmış olan Norveç Çatışma Çözümleri Merkezi (NOREF) diye bağımsız bir örgüt var. Tahran ile arabuluculuk yapma çağrısında bulunan bu örgüt, muhalif Kürt partilerden bir talep aldı. Biz diyaloga ve müzakere karşı değiliz. Ancak kiminle müzakere? Tahran’daki rejim güvenilmezdir. Gücü eline geçirir geçirmez verdiği sözleri ve vaatleri inkâr eder. Daha önce Kürt halkına yönelik verdiği soykırım fetvaları bunun en iyi kanıtıdır. Muhalif Kürt partilerin hâlihazırda en zayıf hali içerisinde olan Tahran rejimi ile müzakerelere başlaması üzücü bir durum” dedi.
Pevcani’ye göre, rejim Kürt sorunun nihai çözümü olarak bütün muhalif Kürtlerin silah bırakarak siyasi hayata katılmalarını isterken, Kürtler ise siyasi tutukluların serbest bırakılmasını talep ediyor.
Güvenilir kaynaklar daha önce göre Norveç'in başkenti Oslo’da iki taraf arasında üç ayrı toplantının gerçekleştiğini ve herhangi bir netice alınmadığı bilgisini sızdırmıştı. Aynı kaynaklar İran heyetinin başında Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif’in danışmanı Muhammed Kazım Seccadpur’un olduğu bildirmişti.



Nvidia, eski bir mücadelenin merkezinde: Devletler teknoloji sırlarını nasıl çaldı?

Nvidia CEO’sunun bir Çin ajanıyla olan ilişkisinin ortaya çıkması, büyük güçler arasındaki gizli çatışmanın sadece bir örneği (AP)
Nvidia CEO’sunun bir Çin ajanıyla olan ilişkisinin ortaya çıkması, büyük güçler arasındaki gizli çatışmanın sadece bir örneği (AP)
TT

Nvidia, eski bir mücadelenin merkezinde: Devletler teknoloji sırlarını nasıl çaldı?

Nvidia CEO’sunun bir Çin ajanıyla olan ilişkisinin ortaya çıkması, büyük güçler arasındaki gizli çatışmanın sadece bir örneği (AP)
Nvidia CEO’sunun bir Çin ajanıyla olan ilişkisinin ortaya çıkması, büyük güçler arasındaki gizli çatışmanın sadece bir örneği (AP)

İnci Mecdi

ABD merkezli çip üreticisi Nvidia’nın CEO’su Jensen Huang’ın, Çin istihbaratına çalıştığından şüphelenilen bir kadınla duygusal ilişki yaşadığının ortaya çıkması, Kongre üyelerini çip ihracatına daha sıkı kısıtlamalar getirilmesi çağrısında bulunmaya yöneltti.

Kongre üyelerinin talep ettiği karar, Nvidia’nın yanı sıra diğer yarı iletken üreticileri ve yurt dışında veri merkezleri kurmayı hedefleyen teknoloji şirketlerine milyarlarca dolarlık gelir kaybı yaşatabilir. Ancak Nvidia’daki olay, teknoloji ihracatına kısıtlama getirilmesini savunan ve daha önce bu tür ihracatın ulusal güvenlik üzerindeki etkilerine dikkat çeken siyasetçilerin tezlerini güçlendiriyor.

İhracat kontrolleri, eski ABD Başkanı Joe Biden yönetiminin, hasım ülkelerin yapay zekâ patlamasını destekleyen teknolojilere erişimini engellemek amacıyla belirli ürünlerin sevkiyatını kısıtlamaya başladığı 2022 yılından bu yana gündemdeki yerini koruyor. Önceki ABD yönetimi, farklı ülkelerin satın alabileceği çip sayısını belirleyen küresel bir planı hayata geçirmiş, ancak bu plan daha sonra Başkan Donald Trump yönetimi tarafından iptal edilmişti.

ABD Ticaret Bakanlığı, Singapur merkezli Megaspeed şirketinin, ihracat kısıtlamalarını ihlal ederek Nvidia çiplerini Çin’e aktarıp aktarmadığını 2024 yılından bu yana soruşturuyor. Halihazırda Adalet Bakanlığı tarafından yürütülen soruşturmanın yanı sıra Güneydoğu Asya’daki birçok şirkete de benzer suçlamalar yöneltildi. Bu gelişmeler, küresel yapay zekâ patlamasını besleyen çipler üzerindeki denetimin sıkılaştırılmasını öngören bir dizi yasa tasarısının hazırlanmasına yol açtı.

İpekböceği kaçakçılığı

Modern teknolojinin gelişmesiyle birlikte yapay zekâya kadar uzanan büyük güçler arasındaki sanayi rekabeti tarihinde, 6. yüzyılda ipek üretiminde rekabet edebilmek amacıyla Çin’den ipek böceklerinin kaçırılmasına kadar varan hırsızlık olayları yaşandı. Tarihî anlatılardan birine göre Çin, yüzyıllar boyunca ipek üretiminde tekel konumunu korurken ipek böceklerinin ve dut ağacı tohumlarının ihracatına da sıkı yasaklar getirmiş, bu yasağı ihlal edenleri ise ölümle cezalandırmıştı. Bizans İmparatoru I. Justinianus, iki keşişten yardım alarak canlı ipek böceği yumurtalarının Çin dışına kaçırılmasını sağladı. Keşişler, yumurtaları içi boş bambu bastonların içine gizleyerek ülke dışına çıkardı. Böylece Çin’in ipek üretimindeki tekeli kırılırken Bizans İmparatorluğu’nda da ipek üretim sanayisinin temelleri atıldı.

Sovyet hırsızlıkları

Modern dönemde ise ülkelerin odağı askerî teknolojinin transferine yöneldi. İkinci Dünya Savaşı sırasında Sovyet istihbaratı, geniş bir casus ağı aracılığıyla ABD’nin son derece gizli nükleer silah programına sızdı. Bu ağın önde gelen isimleri arasında fizikçi Klaus Fuchs ve Ethel Rosenberg de bulunuyordu. Çalınan tasarımlar, Sovyetler Birliği’nin ilk atom bombasını 1949 yılında, Batılı istihbarat servislerinin öngördüğünden yıllar önce patlatmasını sağladı.

Dünyanın ilk süpersonik yolcu uçağını üretme yarışında ise Sovyet casuslar, Avrupa havacılık şirketlerinde çalışan ajanlar aracılığıyla İngiliz-Fransız ortak yapımı Concorde’un teknik çizimlerini ele geçirdi. Fransız makamları, Sovyet havayolu şirketi Aeroflot’un Paris temsilcisi Sergey Pavlov’u 1965 yılında tutukladı. Sovyetler Birliği’nin geliştirdiği Tupolev Tu-144 uçağı, Aralık 1968’deki ilk deneme uçuşunda ortaya çıktığında Concorde’a dikkat çekici ölçüde benziyordu. Bu benzerlik nedeniyle Batı medyası uçağa ‘Concorde-ski’ adını verdi.

İpekböceği kaçakçılığı

Teknolojik casusluk tarihinin önemli olaylarından birinde, ABD Federal Soruşturma Bürosu (FBI), Haziran 1982’de baskınlar düzenleyerek gözaltılar gerçekleştirdi. ABD’li IBM şirketinin, Japon elektronik devi Hitachi’nin yeni nesil ana bilgisayarlarına ait gizli tasarımları ele geçirmeye çalıştığını tespit etmesinin ardından başlatılan operasyonlarda, Hitachi’nin üst düzey mühendislerinden birinin IBM tarafından geliştirilen bilgisayarlara ait gizli tasarım kılavuzlarının kopyalarına zaten sahip olduğu ortaya çıktı.

ABD basınında yer alan ayrıntılara göre FBI’ın soruşturması Ekim 1981’de başladı. Büro, şüphelileri tuzağa düşürmek amacıyla ABD’li şirketle iş birliği yaparak Glenmar Associates adlı paravan bir şirket kurdu. Hitachi’nin bazı üst düzey yöneticileri, çalıntı teknik belgeler karşılığında gizli ajanlara yüz binlerce dolar ödedikten sonra Kaliforniya’da gözaltına alındı.

Çin, F-35 modelini çalıyor

2000’li yılların ilk on yılında, F-35 savaş uçaklarının üreticisi ABD’li Lockheed Martin şirketi, Çinli bilgisayar korsanlarına atfedilen bir siber saldırıya maruz kaldı. ‘Byzantine Hades’ adı verilen operasyonda radar sistemlerinin tasarımları, motor şemaları, egzoz gazlarının soğutulma yöntemleri ve uçağın arka bölümlerine ait termal haritalar çalındı. Siber saldırı 2007 yılında gerçekleşirken olayın ayrıntıları ve çalınan bilgilerin kapsamı, ABD Ulusal Güvenlik Ajansı’nın (NSA) eski çalışanı Edward Snowden tarafından sızdırılan gizli belgelerin 2015 yılında yayımlanmasının ardından ortaya çıktı.

Alman Der Spiegel gazetesinin o dönemde ayrıntılarını yayımladığı ABD istihbarat belgelerine göre, gelişmiş Amerikan savaş uçağı programına ilişkin terabaytlarca veri çalındı. Daha kapsamlı bir operasyonun parçası olan saldırıda ele geçirilen toplam veri miktarının yaklaşık 50 terabayta ulaştığı tahmin ediliyor. Bu miktar, ABD Kongre Kütüphanesi büyüklüğünde beş kütüphanenin içerdiği veriye karşılık geliyor.

Uzmanlara göre Çin’in J-31 hayalet savaş uçağı ile Chengdu J-20 savaş uçağının, dünyanın en gelişmiş savaş uçaklarından biri olan Amerikan F-35 Lightning II ile benzerliği açıkça görülüyor. Bloomberg’in daha önce yayımladığı açıklamalarda, J-31’i üreten Çinli bağlı şirketin yöneticisi, Çin uçağının Amerikan muadilinden üstün olduğunu öne sürerek Çin Havacılık Sanayii Şirketi (AVIC) Başkanı Lin Zuoming’in şu sözlerini aktarmıştı: “J-31, onu gökyüzünde saf dışı bırakacak.”

Müttefiklerin hırsızlıkları

Amerikan çip teknolojisi de müttefiklerin gerçekleştirdiği hırsızlıklardan nasibini aldı. Tayvanlı bir şirket, 2020 yılında çip üreticisi Micron Technology’yi hedef alan casusluk davasında suçunu kabul etti. ABD Adalet Bakanlığı’nın soruşturmasına göre Tayvanlı United Microelectronics Corporation (UMC), 2015 yılında aralarında Micron’un Tayvan şubesinin eski başkanı Chen Cheng-kung’un da bulunduğu bazı yöneticileri ve eski çalışanları bünyesine kattı. İddianamede yer alan delillere göre, Micron’un Wang Yongming adlı eski çalışanlarından biri şirketten ayrılmadan önce 900’den fazla gizli dosyayı indirdi ve bunları harici depolama aygıtlarında ve kişisel bulut depolama hesaplarında sakladı. Şarku’l Avsat’ın Independent Arabia'dan aktardığı analize göre söz konusu bilgiler, mevcut ve gelecekteki DRAM çiplerinin tasarım ve üretimine ilişkin ticari sırları içeriyordu.

ABD Adalet Bakanlığı, 2017 yılında Tayvanlı şirket ile Çinli Fujian Jinhua şirketi hakkında ekonomik casusluk amacıyla komplo kurmak, ticari sırları çalmak ve bunları Çin devletine ait bir şirketin yararına aktarmak suçlamalarıyla dava açtı. Çinli şirket, bellek çiplerinin geliştirilmesi ve üretimi için Tayvanlı şirketle anlaşma yapmıştı. İddianamede çalınan ticari sırların değerinin 8,75 milyar dolara kadar ulaştığı tahmin edildi. Tayvanlı şirket, ticari sırları çalma suçlamasını kabul ederek 60 milyon dolar para cezası ödemeyi, üç yıl boyunca denetim altında tutulmayı ve Çinli şirketin yargılanması sürecinde ABD makamlarıyla iş birliği yapmayı kabul etti. Ancak Çinli şirket daha sonra beraat etti.

*"Bu analiz Şarku’l Avsat tarafından Independent Arabia'dan çevrilmiştir."


Türkiye, Yunanistan-Kıbrıs-İsrail elektrik kablosu projesi için deniz araştırmalarına izin verdi

Fransız araştırma gemisi Abel Maringo, Türkiye'nin onayının ardından Yunanistan'ın Girit Adası'ndaki Kandiye Limanı'ndan Yunanistan, Kıbrıs ve İsrail arasındaki deniz altı elektrik bağlantı projesi kapsamında araştırma çalışmalarına başlamak üzere 10 Kasım gecesi ayrılırken (AFP)
Fransız araştırma gemisi Abel Maringo, Türkiye'nin onayının ardından Yunanistan'ın Girit Adası'ndaki Kandiye Limanı'ndan Yunanistan, Kıbrıs ve İsrail arasındaki deniz altı elektrik bağlantı projesi kapsamında araştırma çalışmalarına başlamak üzere 10 Kasım gecesi ayrılırken (AFP)
TT

Türkiye, Yunanistan-Kıbrıs-İsrail elektrik kablosu projesi için deniz araştırmalarına izin verdi

Fransız araştırma gemisi Abel Maringo, Türkiye'nin onayının ardından Yunanistan'ın Girit Adası'ndaki Kandiye Limanı'ndan Yunanistan, Kıbrıs ve İsrail arasındaki deniz altı elektrik bağlantı projesi kapsamında araştırma çalışmalarına başlamak üzere 10 Kasım gecesi ayrılırken (AFP)
Fransız araştırma gemisi Abel Maringo, Türkiye'nin onayının ardından Yunanistan'ın Girit Adası'ndaki Kandiye Limanı'ndan Yunanistan, Kıbrıs ve İsrail arasındaki deniz altı elektrik bağlantı projesi kapsamında araştırma çalışmalarına başlamak üzere 10 Kasım gecesi ayrılırken (AFP)

Fransız araştırma gemisi, Yunanistan ile Kıbrıs'ı, ilerleyen aşamada ise İsrail'i birbirine bağlayacak deniz altı elektrik kablosu projesi kapsamında perşembe günü araştırma çalışmalarına başladı. Büyük Deniz Altı Elektrik Bağlantısı Projesi olarak bilinen girişim için Türkiye daha önce çalışmalara başlanmasına yazılı onay verilmesini talep etmişti.

Türkiye, deniz altı kablosuna ilişkin araştırmaların başlatılmasına izin vererek, bir Fransız araştırma gemisinin Doğu Akdeniz'de Türkiye'nin kıta sahanlığında belirlenen bölgelerde çalışma yürüteceğini duyuran bir NAVTEX yayımladı. Bildirime göre araştırmalar, 10 Kasım'dan 18 Mart'a kadar devam edecek.

Ancak Yunanistan, Türkiye'nin çarşamba günü yayımladığı bildirimin ardından söz konusu NAVTEX'in geçersiz ve hükümsüz olduğunu açıkladı. Atina, araştırma yapılması planlanan bölgenin Yunanistan'ın yetki alanında bulunduğunu savundu.

Türkiye'nin yayımladığı denizcilik bildiriminde, Fransız araştırma gemisi Abel Maringo’nun araştırma faaliyetlerini yürüteceği koordinatlar da belirtildi. Gemi, 27 Ekim'den bu yana Girit Adası'ndaki Kandiye Limanı'nda bekliyordu. Çarşambayı perşembeye bağlayan gece limandan ayrılan gemi, proje kapsamında araştırma çalışmalarına başladı.

Fransa ile görüşmeler

Fransa'nın Türkiye'den resmi izin talep edip etmediği ya da yalnızca faaliyetlerine ilişkin bilgilendirmede bulunmakla yetinip yetinmediği henüz netlik kazanmadı.

Fransız yatırım fonu Meridiam'ın geçen ağustos ayında projedeki yüzde 66'lık çoğunluk hissesini devralması, Fransa'yı Türkiye ile Yunanistan arasında Doğu Akdeniz'deki deniz yetki alanları, kıta sahanlığı ve tarafların belirlediği münhasır ekonomik bölgelerin kesişmesi nedeniyle yaşanan gerilimin doğrudan taraflarından biri haline getirdi.

ascdvfbg
Türkiye Dışişleri Bakan Yardımcısı Mehmet Kemal Bozay ile Fransa'nın Ankara Büyükelçisi Isabelle Dumont'un 5 Kasım'da gerçekleştirdiği görüşmeden bir kare (Türkiye Dışişleri Bakanlığı)

Son günlerde projeyi yürüten Fransa ile Türkiye arasında diplomatik temaslar gerçekleştirildi. Türkiye, kablo güzergâhının bir bölümünün kendi kıta sahanlığından geçeceğini belirtiyor. Konu, Fransa'nın Ankara Büyükelçisi Isabelle Dumont ile Dışişleri Bakan Yardımcısı Mehmet Kemal Bozay arasında 5 Kasım'da yapılan görüşmenin de ana gündem maddelerinden biri oldu.

Fransa, son aylarda Türkiye ile gelişen ilişkilerine zarar vermemek ve projede faaliyet gösterecek Fransız şirketinin çıkarlarını korumak amacıyla tarafsız bir tutum benimsedi. Ancak bu yaklaşım, Doğu Akdeniz'de Yunanistan ve Kıbrıs'ın tutumunu geleneksel olarak destekleyen Fransa'ya yönelik Yunan basınında sert eleştirilere yol açtı.

dsfvf
Türkiye, 2024 yılında Kıbrıs'a, oradan da İsrail'e uzanacak deniz altı elektrik kablosu projesinin başlatılmasını engellemek amacıyla Girit Adası yakınlarına savaş gemileri gönderdi (Türkiye Milli Savunma Bakanlığı)

Girit ile Kıbrıs arasında, buradan da İsrail'e uzanması planlanan deniz altı elektrik bağlantı projesi uzun süredir Türkiye ile Yunanistan arasında ciddi gerilime neden oluyor. Türkiye, 2024 yılında projenin hayata geçirilmesini engellemiş ve Girit yakınlarına beş savaş gemisi göndermişti.

Büyük ölçekli proje, ilk aşamada Yunanistan ile Kıbrıs'ın, ikinci aşamada ise İsrail'in elektrik şebekelerini birbirine bağlamayı hedefliyor. Yüksek gerilimli doğru akım teknolojisiyle çalışacak deniz altı kablosunun toplam uzunluğunun yaklaşık 1.208 kilometre olması planlanıyor. Bunun 900 kilometrelik bölümü Girit ile Kıbrıs, 310 kilometrelik bölümü ise ikinci aşamada Kıbrıs ile İsrail arasında uzanacak.

Türkiye'nin Somali'ye 15 bin asker göndereceği iddiaları yalanlandı

Öte yandan Türkiye Milli Savunma Bakanlığı, Somali basınında yer alan ve Ankara'nın Mogadişu yönetiminin talebi üzerine ülkeye 15 bin asker göndereceğini öne süren haberleri yalanladı.

Bakanlık Sözcüsü Zeki Aktürk, perşembe günü düzenlenen haftalık basın bilgilendirme toplantısında söz konusu iddiaların gerçeği yansıtmadığını belirtti. Somali-Türk Görev Kuvveti ile Somali'de konuşlu hava unsurlarının faaliyetlerini sürdürdüğünü kaydeden Aktürk, Türkiye'nin askeri yardım, eğitim ve danışmanlık faaliyetleri aracılığıyla Somali'nin terörle mücadele kapasitesinin geliştirilmesine destek verdiğini ifade etti.

dv
Türkiye Milli Savunma Bakanlığı Sözcüsü Zeki Aktürk (Türkiye Milli Savunma Bakanlığı / X)

Aktürk, “Bu çerçevede, Somali'nin talebi üzerine Türkiye'nin 15 bin asker göndereceği yönündeki iddialar gerçeği yansıtmamaktadır” dedi.

Somali basınında daha önce yayımlanan haberlerde, Türkiye'nin Ocak 2027'ye kadar ülkeye yaklaşık 15 bin asker göndermeye hazırlandığı öne sürülmüştü. Haberlere göre Somali Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud, Uganda askerlerinin ülkeden ani çekilmesinin ardından ortaya çıkan güvenlik boşluğunu gidermek amacıyla müttefiklerinden 20 bin kişilik askeri güç oluşturulması için acil destek talebinde bulunmuştu.

Söz konusu haberlerde Türkiye'nin, Somali ile imzalanan savunma anlaşması kapsamında 15 bin asker göndermeyi kabul ettiği iddia edilmişti. Askerlerin başkent Mogadişu ve çevresinin yanı sıra stratejik öneme sahip Barawe ve Baidoa kentlerinde konuşlandırılacağı, bazı yerel havalimanlarının da donanımlı askeri üslere dönüştürülebileceği ileri sürülmüştü.

Türkiye, Somali ile 2012 yılında imzaladığı askeri iş birliği anlaşması kapsamında ülkede yurt dışındaki en büyük askeri üssünü kurdu. Yaklaşık 50 milyon dolara mal olan ve TÜRKSOM adıyla bilinen üs, 30 Eylül 2017'de başkent Mogadişu'nun güneyinde açıldı.

Üste binlerce Somalili asker ve polis personelinin eğitimi sürdürülüyor. Eğitim faaliyetleri, Türkiye'de eğitim gören Somalili güvenlik personelini de kapsıyor.

Türkiye Büyük Millet Meclisi, 21 Temmuz'da Türk Silahlı Kuvvetlerinin Somali'deki görev süresini iki yıl daha uzatan tezkereye onay vermişti.

sdvfgtr
Türkiye'nin Somali'deki TÜRKSOM askeri üssü (Türkiye Milli Savunma Bakanlığı)

Son dönemde yayımlanan haberlerde ayrıca Türkiye'nin, Mogadişu'nun kuzeybatısında bulunan Balıdoğlı Hava Üssü'nü yeniden düzenlemek için çalışma yürüttüğü öne sürülmüştü. Üssün, uluslararası ortaklarla yürütülecek ortak askeri faaliyetler ve operasyonlar için bir merkeze dönüştürülmesinin planlandığı belirtilmişti.

Bu kapsamda pistin genişletildiği ve askeri uçaklar için hangarlar inşa edildiği, çalışmaların üssün stratejik kapasitesini artırmayı amaçladığı aktarılmıştı.


UAEA, İran’a denetçilerine erişim izni vermesi çağrısında bulundu... Trump, Vance’i müzakerelerden uzaklaştırdı

Fotoğraf: Reuters/Arşiv
Fotoğraf: Reuters/Arşiv
TT

UAEA, İran’a denetçilerine erişim izni vermesi çağrısında bulundu... Trump, Vance’i müzakerelerden uzaklaştırdı

Fotoğraf: Reuters/Arşiv
Fotoğraf: Reuters/Arşiv

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA), İran’a müfettişlerinin ülkeye girişine izin verilmesi için gerekli “adımları atma” çağrısında bulundu. Ajansın gizli raporunda, İran’ın geçen yıl varlığını duyurduğu ancak UAEA müfettişlerinin denetimine izin vermediği İsfahan’daki yer altı uranyum zenginleştirme tesisine ilişkin “artan endişe” duyulduğu belirtildi.

UAEA’nın üye ülkelere sunduğu üç aylık raporda, İsfahan Yakıt Zenginleştirme Tesisi’ne atıfta bulunularak, “Ajans tesisin tam konumunu, güvence denetimleri bakımından mevcut durumunu veya nükleer madde içerip içermediğini bilmiyor” ifadelerine yer verildi.

İran devlet medyası, Devrim Muhafızları Ordusu’nun bugün (cuma) yaptığı açıklamada, İran’ın Sîrîk kentindeki bir iletişim kulesine yönelik “düşmanca hava saldırısına” karşılık olarak Bahreyn’deki bir Amerikan erken uyarı radarını hedef aldığını bildirdi.

ABD Başkanı Donald Trump ise dün (perşembe) İran’la anlaşma seçeneğinden vazgeçerek ablukanın sürdürülmesinde ısrar etti. Müzakereleri yürüten Başkan Yardımcısı JD Vance’ten, kendisine müzakere yetkisi verilmesinden yalnızca birkaç gün sonra, iç meselelerle ilgilenmesini istedi.

Trump, ablukayı sürdürme kararlılığını vurgulayarak Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda, “İran’la anlaşmaya ihtiyacımız yok... Paralarını aldık... Boğazlarını da kontrolümüze geçirdik!” ifadelerini kullandı. Bu açıklama, Trump’ın çarşamba günü yaptığı konuşmada, “Kazandık... Yüzde 93’lük değil, tam bir zafer elde etmeliyiz” demesinin ardından geldi.

Tahran’da ise Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreteri Muhsin Rızai, Devrim Muhafızları’nın füze biriminin “yeni sürprizlere” hazır olduğunu söyledi. Besic Teşkilatı Başkanı Hüseyin Taib de daha sert karşılık verecekleri tehdidinde bulunurken, müzakere öncesinde Tahran’ın öne sürdüğü yedi şarttan vazgeçmeyeceklerini belirtti. Bu açıklamalar, Katar’dan bir heyetin Tahran’a ulaştığı yönündeki ancak henüz doğrulanmayan haberlerin gündeme geldiği bir dönemde yapıldı.

İran Genelkurmay Başkan Yardımcısı Kiyumers Haydari, “coğrafi sınır tanımayan” bir karşılık verileceğini ve önceki savaş alanının ötesini kapsayan bir “hedef listesi” bulunduğunu söyledi. Dini Lider’in danışmanı Muhammed Muhbir ise liderin son talimatının, füze menziline ilişkin kısıtlamaların kaldırılması anlamına geldiğini savundu.

İran’ın resmi Mehr Haber Ajansı, “yeni füzelerin” denendiğini öne sürdüğü bir video yayımladı. Uzmanlar Meclisi de Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması’ndan (NPT) çekilme seçeneğinin ele alınmasını ve savunma doktrininin gözden geçirilmesini istedi.