​Husiler ilk kez Yafa’ya saldırdı

Husi milisleri (Arşiv - Reuters)
Husi milisleri (Arşiv - Reuters)
TT

​Husiler ilk kez Yafa’ya saldırdı

Husi milisleri (Arşiv - Reuters)
Husi milisleri (Arşiv - Reuters)

Husi milisler, meşru hükümete yönelik gerçekleştirdiği darbeden bu yana ilk kez Lahic ilinin kuzeyinde bulunan Yafa bölgesinde yeni bir cephe açtı.
Sahadaki bu gelişmeler, Yemen ordusunun Sana’da ilerlediği, Beyda ilinde çatışmaların yaşandığı ve milislerin Hudeyde’deki varlıklarını güçlendirmeye devam ettiği bir zamanda gerçekleşti.
Yemen askeri kaynakları tarafından aktarılan bilgilere göre Sana’nın kuzeydoğusunda bulunan Nehm ilçesindeki çatışmalar sırasında çok sayıda milis lideri öldürüldü. Yemen Ordusu'na bağlı Direniş Tugayları Basın Merkezi tarafından yapılan açıklamada, ulusal ordu güçleri tarafından gerçekleştirilen bir dizi saldırının ardından milis saflarında aralarında 10 kadar saha komutanının da bulunduğu çok sayıda kişi öldü ve yaralandı. Kaynaklar, Husi saflarında öldürülenler arasında Arhab ilçesinden 18 milisin bulunduğunu belirtti. Ayrıca geçtiğimiz iki gün içerisinde cephede yaşanan çatışmalarda 36'dan fazla kişinin öldüğü, 69'dan fazla kişinin ise yaralandığı kaydedildi.
Yafa’da bir ilk
Lahic ve Beyda illerindeki kaynakların aktardığı bilgilere göre Husiler ilk kez Lahic ilinin kuzeyinde bulunan Yafa bölgesinde yeni bir cephe açtı. Kaynaklar, güvenlik kuvvetlerinin dün sabaha kadar devam eden milis saldırılarını geri püskürttüklerini ve ayrıca milislerin hala Beyda ilindeki varlıklarını güçlendirmek için buraya yoğun takviyelerde bulunduklarını teyit etti. Kaynaklar, milislerin gizli güvenlik noktasını kontrol altına aldıkları yönündeki haberleri yalanladı. Ancak bölgeye ağır askeri teçhizat seferber etme çalışmalarının yanı sıra milislerin bölgedeki bombalama eylemlerinin devam ettiğini ifade etti. Ayrıca kaynaklar, milisler tarafından Yafa ilinin kuzeydoğusunda bulunan Reyşan bölgesi ve Sabır Dağı’ndaki askeri mevkilere yönelik saldırılar gerçekleştirildiğini ve İran destekli Husi saldırılarını geri püskürtmek için Yafa cephesine güney direnişinden kuvvetlerin sevk edildiğini açıkladı.
Öte yandan sahada yaşanan bir diğer gelişmede ise İran tarafından desteklenen Husi milisler, ana kaleleri olan Saada’da ulusal ordu ve meşruiyeti desteklemek için kurulan Arap koalisyonu güçleriyle yaşanan çatışmalarda milis ve maddi kayıplar verdi. Öte yandan koalisyonun desteğini alan ulusal ordu, milis mevkilerine yönelik gerçekleştirdiği şiddetli saldırıların ardından sahada ilerleme kaydetti.
3. Tugay Sınır Muhafızları Komutanı General Hayel el-Kaşayi, ordu kuvvetleri tarafından ülkenin güneybatısında stratejik bir öneme sahip olan en-Nar Dağı bölgesindeki milis mevkilerine saldırılar gerçekleştirildiği ve el-Ariz Vadisi’nde yeni alanların kontrol altına alındığı açıklamasında bulundu. Yemen Savunma Bakanlığı'na bağlı September Net sitesinde yer alan açıklamada, ordu güçlerinin bu alanlarda sağlamış olduğu kontrolün en-Nar Dağı’nın zirvesine ulaşımı kolaylaştıracağı belirtildi. Öte yandan saldırılarda milislere ait mekanizmaların imha edildiği kaydedildi.
Askeri bir kaynağın aktardığına göre Arap koalisyonu savaşçıları, Saada'nın doğusunda bulunan Kitaf’ta milislere ait askeri araçlardan birini imha etti. Kitaf askeri eksenine bağlı olan basın merkezinden yapılan açıklamada, General Redad el-Haşimi’nin öncülüğündeki ordu güçleriyle İran'ın Yemen’deki kolu olan Husi milisler arasında çatışmalar patlak verdi. Makineli tüfeklerin, ağır silahların ve hava toplarının kullanıldığı çatışmalarda hükümet güçleri, temas hatlarında bulunan bir dizi mevkiyi kontrolü altına almayı başardı.
Bir diğer askeri kaynaktan elde edilen bilgilere göre Saada'nın batısında bulunan Razih bölgesinde ise Ulusal Ordu güçlerine bağlı olan topçu birlikleri tarafından bir dizi milis mevkiinin bombalanmasının ardından, milis saflarında ölüm ve yaralanma olayları yaşandı. Açıklamada, söz konusu bombalamaların, milisler tarafından ordu güçleri pozisyonlarının bombalanmaya başlamasının ardından gerçekleştirildiği kaydedildi.
Öte yandan Beyda ilinin kuzeyinde bulunan ez-Zaher ilçesinde ordu güçleri ile milis unsurları arasında şiddetli çatışmalar yaşandı. Bu çatışmalar, ordu güçlerinin milisleri geri püskürtmesi ve onları aynı ilçede bulunan bir diğer cepheye çekilmek zorunda bırakmasının ardından yaşandı.
Bunun yanı sıra milisler, Kurban Bayramı’nın ilk gününden bu yana Hudeyde şehrindeki ihlallerini artırıyor ve kontrol altına alınan bölgelerde bulunan ortak güçlerin mevkilerini hedef almaya devam ediyor. Geçtiğimiz saatlerde es-Saleh kentinin doğusunda konuşlanan ortak güçlerin pozisyonları, milisler tarafından top atışları ve ağır silahlarla gerçekleştirilen saldırılara tanık oldu.
Batı Sahil Cephesi'ndeki Amalika Tugayları tarafından yapılan açıklamada, milislerin kontrolleri altında bulunan bölgelerden getirdikleri çeşitli silahlardan oluşan büyük bir teçhizatı, Hudeyde ilindeki farklı cephelere ve bölgelere doğru taşıdıkları kaydedildi. Öte yandan milisler, Tahita ilçesindeki el-Cebeliye bölgesinde bulunan ortak güçlere ait pozisyonların yanı sıra çok sayıda mahalleyi ve yerleşim yerini de ağır silahlarla hedef aldı. Askeri kaynaklar tarafından yapılan açıklamada, Husi milislerinin vatandaşların evlerine top mermileri attığı kaydedildi. 5. Askeri Bölgedeki ulusal ordu güçleri tarafından geçtiğimiz Pazar günü yapılan açıklamada, darbeci Husi milisleri tarafından fırlatılan bir silahlı insansız hava aracının (SİHA) düşürüldüğü kaydedilmişti. Ayrıca düşürülen milis SİHA’sının Hacca ilindeki ulusal ordu güçlerinin pozisyonlarını araştırmaya çalıştığı belirtilmişti.



Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
TT

Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)

Gazze'de Filistinli gruplar içindeki kaynaklar Şarku’l Avsat'a, Hamas ile silah meselesi konusunda "genel istişarelerin" devam ettiğini doğruladı. Bir kaynak, "özellikle Gazze Şeridi'ndeki hükümet operasyonlarının (Gazze İdari Komitesi'ne) devredilmesiyle birlikte, grupların silahları konusunda arabulucularla daha ciddi görüşmelerin önümüzdeki günlerde başlayacağını" ifade etti.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hamas ve diğer grupların silahsızlandırılmasını ateşkesin ikinci aşamasının uygulanması için temel bir koşul olarak görürken, Filistin hareketi silahlarının akıbetini bu konuda "ulusal bir uzlaşmaya" bağlıyor.

Hamas'tan bir kaynak Şarku’l Avsat'a, silahların akıbeti konusunun "kamuoyu istişareleri" aşamasında olduğunu söyledi.

Kaynaklar, "kapsamlı ve kapsayıcı bir ulusal çerçeve" oluşturulmasının gerekliliğini vurguladı. Ayrıca, "Filistinli gruplarla bazı istişarelerin yapıldığını ve bu konuyu ele alacak ciddi görüşmeler sırasında arabuluculara sunulmak üzere bir önerinin hazırlandığını" vurguladılar.


Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
TT

Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)

Suriye'nin Halep şehri, savaş ve depremin tozunu üzerinden atıyor ve özellikle iddialı projelerle tarihi çarşısında yavaş yavaş eski canlılığını ve ruhunu yeniden kazanıyor.

UNESCO tarafından koruma altına alınan bu tarihi çarşı, Bab Antakya'dan Halep Kalesi civarına kadar uzanan onlarca çarşıyı içerir. Memlük, Zengi ve Osmanlı dönemlerine ait hamamlar ve kervansaraylara ev sahipliği yapar; her bir çarşının belirli bir zanaat veya emtia konusunda uzmanlaşmış olmasıyla öne çıkar.

Kültür Bakanlığı ve uluslararası ortaklar, 2018'den bu yana restorasyon projeleri başlattı; bu projeler arasında 40 çarşıdan 13'ünün yeniden açılması ve yüzlerce dükkanın sahiplerine iade edilmesi yer alıyor. Bu çalışmalarda orijinal taşlar ve yetenekli el işçiliği kullanılıyor.

Mimar Fatima Hulendi Şarku’l Avsat'a verdiği demeçte, Halep'in tarihi çarşısının estetiği ve benzersizliği hakkında coşku ve gururla konuşuyor ve "El-Sakatiyye 1" çarşısrının, Bab Antakya'dan Suk el-Zerb'e uzanan düz bir hat üzerinde yer alması nedeniyle Halep'teki eski çarşılar için hayati bir damar olduğunu belirtiyor.


İran ile ABD arasında tırmanan gerilimde Irak nerede duruyor?

Bağdat’ta Yeşil Bölge dışında, 28 Ocak Çarşamba akşamı Nuri el-Maliki destekçileri, ABD Başkanı Donald Trump’ın açıklamalarını protesto etti (AFP)
Bağdat’ta Yeşil Bölge dışında, 28 Ocak Çarşamba akşamı Nuri el-Maliki destekçileri, ABD Başkanı Donald Trump’ın açıklamalarını protesto etti (AFP)
TT

İran ile ABD arasında tırmanan gerilimde Irak nerede duruyor?

Bağdat’ta Yeşil Bölge dışında, 28 Ocak Çarşamba akşamı Nuri el-Maliki destekçileri, ABD Başkanı Donald Trump’ın açıklamalarını protesto etti (AFP)
Bağdat’ta Yeşil Bölge dışında, 28 Ocak Çarşamba akşamı Nuri el-Maliki destekçileri, ABD Başkanı Donald Trump’ın açıklamalarını protesto etti (AFP)

Irak sahnesinde derin bir siyasi kriz, ülkenin iç işlerine yönelik açık bir ABD müdahalesi ve komşu İran’da olası bir savaş riski bulunuyor. Bu tablo karşısında, Irak’ın geçmişte yaşadığı ve ancak kısmen toparlanabildiği yeni bir istikrarsızlık sürecine yeniden sürüklenip sürüklenmeyeceği sorusu gündeme geliyor.

Yıllar boyunca ülkeyi yıkım ve kaosa sürükleyen çatışmaların ardından Irak son dönemde görece bir istikrar yaşamaya başladı. Ancak siyasi alandaki derin görüş ayrılıkları ve İran ile ABD arasındaki ilişkilerde denge kurmanın zorluğu, bu kırılgan istikrarı tehdit etmeyi sürdürüyor.

Bağdat’ta hükümet kurma süreci, çoğu zaman Tahran ve Washington’un çıkarları ile siyasi nüfuzundan etkilenen karmaşık bir süreç olarak öne çıkıyor. ABD Başkanı Donald Trump, bu hafta yaptığı açıklamada, eski Başbakan Nuri el-Maliki’nin yeniden iktidara gelmesi hâlinde Washington’un Bağdat’a yönelik tüm desteğini keseceğini dile getirdi. ABD yönetiminden bazı temsilcilerin de kulislerde Iraklı siyasetçiler üzerinde aynı yönde baskı kurduğu belirtiliyor.

erregt
ABD Başkanı Donald Trump (AP)

Siyaset analisti İhsan eş-Şemmeri’ye göre“Başkan Trump’ın yönetimi İran ile Irak arasında bir ayrım yapmıyor; iki ülkeyi tek bir dosya olarak ele alıyor ve aralarında net bir çizgi çekmiyor.”

Kasım ayında yapılan parlamento seçimlerinin ardından yaşanan uzun siyasi çekişmeler sonrasında, Tahran’a yakın Şii partileri bünyesinde barındıran ve parlamentodaki en büyük blok konumundaki Koordinasyon Çerçevesi, cumartesi günü Nuri el-Maliki’yi yeni hükümetin başbakanlığına aday gösterdiğini duyurdu.

75 yaşındaki Maliki, 2006-2014 yılları arasında iki dönem başbakanlık yapmış; bu süreçte ABD askerlerinin Irak’tan çekilmesi, mezhep temelli şiddetin tırmanması ve DEAŞ’ın ülkenin geniş kesimlerini ele geçirmesi gibi kritik gelişmeler yaşanmıştı. İkinci döneminde Washington ile ilişkileri soğurken, İran ile bağları güçlenmişti.

Trump, salı günü Truth Social platformundan yaptığı paylaşımda Maliki’yi “son derece kötü bir seçenek” olarak nitelendirerek, “çılgın politikaları ve ideolojisi” nedeniyle seçilmesi hâlinde ABD’nin Irak’a gelecekte hiçbir yardım sağlamayacağını söyledi.

dwfrgty6
Nuri el-Maliki (Reuters)

AFP’nin Koordinasyon Çerçevesi’ne yakın bir kaynağa dayandırdığı habere göre Trump’ın açıklamalarının ardından ittifak içinde önümüzdeki döneme ilişkin yoğun görüşmeler yürütülüyor. Siyasi kaynaklar, ittifak içinde bir bölünme yaşandığını; bazı liderlerin Irak’ı Trump’ın tehditlerinden korumak için Maliki’ye geri çekilme çağrısı yaptığını, bazılarının ise ABD müdahalesini reddederek tutumlarını sürdürmekte ısrar ettiğini aktarıyor.

Maliki’ye yakın bir Iraklı yetkili ise, Maliki’nin ABD yönetimiyle “çatışma arayışında olmadığını”, ekibinin Washington ile “uzlaşı yolları bulmaya çalıştığını” söyledi. Yetkili, “Durum zor ama imkânsız değil; bunun için zamana ihtiyaç var” dedi.

ABD’nin nüfuzu

ABD, Irak üzerinde önemli bir nüfuza sahip. Özellikle Irak’ın petrol ihracatından elde edilen gelirlerin, 2003’te Saddam Hüseyin rejimini deviren ABD işgalinin ardından yapılan bir düzenleme uyarınca New York’taki ABD Merkez Bankası’nda tutulması bu etkinin başlıca unsurlarından biri olarak öne çıkıyor.

Son yıllarda birçok ABD’li şirket Irak’ta büyük ölçekli yatırımlara imza atarken, Washington ile iyi ilişkilere sahip olan Başbakan Muhammed Şiya es-Sudani hükümeti de özellikle ülke gelirlerinin yaklaşık yüzde 90’ını sağlayan petrol sektöründe yeni yatırımlar çağrısı yapıyor.

fgt
Muhammed Şiya es-Sudani (DPA)

Koordinasyon Çerçevesi’ne yakın kaynak, Maliki’nin yeniden başbakan olması hâlinde Trump’ın Irak’a yönelik yaptırımlar uygulamasından ciddi endişe duyulduğunu belirtti. Ekonomik büyümede zorluklar yaşayan Irak için, daha önce İran’a yaptırımları delmeye yardımcı olmakla suçlanan Iraklı kuruluşlara yaptırım uygulayan ABD’nin yeni cezai adımlar atması büyük bir risk olarak görülüyor.

Şemmeri, Irak’ın bir sonraki hükümette “İran merkezli bir çizgide ilerlemesi” durumunda ülkenin “büyük bir kırılma noktasına” sürükleneceğini, bunun da Trump’ın uyguladığı “azami baskı politikası” kapsamında ekonomik ve mali alanları kapsayan bir izolasyona yol açabileceğini ifade ediyor.

İran’da savaş ihtimali

Irak için komşu İran’ı denklemin dışında tutmak zor görünüyor. Özellikle Tahran’ın, son yirmi yılda bölgesel nüfuzunu genişletmede kilit rol oynayan Irak’taki kazanımlarını koruma çabası ve Gazze savaşı sonrası bölgedeki müttefiklerinin ağır kayıplar vermesi bu durumu daha da karmaşık hâle getiriyor.

Tahran, yıllardır Irak’ta; başbakanların belirlenmesinde etkili olan Şii partiler veya direniş ekseninin bir parçası olan ve ABD ile İsrail karşıtı silahlı gruplar aracılığıyla belirleyici bir etkiye sahip. Bu gruplar, İran’ı savunmak için müdahalede bulunacaklarını sık sık dile getirmiş olsa da, örneğin haziran ayında 12 gün süren İsrail-İran çatışmasında fiilen devreye girmediler.

Trump’ın İran’a yönelik askeri müdahale tehdidini yinelemesi ve Tahran’ın “ezici bir karşılık” sözü vermesi üzerine, bu hafta Irak’taki iki önde gelen silahlı grup olan “Hizbullah Tugayları” ve “Nüceba Hareketi”, İran’a destek amacıyla “kapsamlı savaşa” hazır olduklarını açıkladı ve “düşmanlara” karşı “intihar operasyonları” için gönüllü başvuru merkezleri kurduklarını duyurdu.

Şemmeri, ABD’nin İran’a yönelik olası bir savaşının Irak’ı “bir savaş alanına, bir misilleme platformuna ya da askeri baskı sahasına” dönüştürebileceği uyarısında bulunuyor. Washington’un “İran rejimini devirmek, dini lider Ali Hamaney’i hedef almak ve askeri saldırı düzenlemek” yönündeki tehditlerinin Irak iç siyasetinde her düzeyde güçlü yankılar uyandıracağını belirtiyor.

Şemmeri’ye göre İran’da rejimin çökmesi hâlinde Irak’taki müttefik güçler askeri ve siyasi düzeyde “varoluşsal bir mücadeleye” girmek zorunda kalacak. Bu durumun ise Irak’ta siyasi sistemin yeniden şekillendiği yeni bir senaryonun önünü açabileceği ifade ediliyor.