Abbas diyalog için yeni İsrail hükümetinden umutlu

İzak Rabin'in torunu, kocası ve Arap milletvekili İsavi Feric ile Abbas’ın olduğu sosyal medyada dolaşan fotoğraf
İzak Rabin'in torunu, kocası ve Arap milletvekili İsavi Feric ile Abbas’ın olduğu sosyal medyada dolaşan fotoğraf
TT

Abbas diyalog için yeni İsrail hükümetinden umutlu

İzak Rabin'in torunu, kocası ve Arap milletvekili İsavi Feric ile Abbas’ın olduğu sosyal medyada dolaşan fotoğraf
İzak Rabin'in torunu, kocası ve Arap milletvekili İsavi Feric ile Abbas’ın olduğu sosyal medyada dolaşan fotoğraf

Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas, İsrail’de seçimlerden sonra kurulacak yeni hükümetle diyaloğa geçebilmeyi umduğunu söyledi.
Abbas, Meretz Partisi üyesi Isevi Feric ve eski devlet başkanı İzak Rabin’in torunu Nawa Rotman’ın bulunduğu “Demokrat Kamp” üyeleriyle yaptığı gizli bir toplantıda, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in defalarca teşebbüsüne rağmen Netanyahu’yu  Moskova’da görüşme talebini reddetmekle suçladı.
Abbas Netanyahu’ya şu sözlerle yüklendi: “Netanyahu Hamas ile birlik hükümeti kurulup uzlaşma sağlanmasına karşı çıktı ancak Hamas’a milyonlarca dolar ödedi.”
Resmi Haber Ajansının değinmediği Salı günü gerçekleşen toplantıyı İsrail kanalı “Kanal 13” ortaya çıkardı. Kanal 13’e göre, toplantı sırasında Rotman, Abbas’tan Hamas’ın Gazze’de tutukladığı Etiyopya/Falaşa kökenli İsrail vatandaşı olan Avira Mengistu’yu serbest bırakması için adım atmasını istedi ve Abbas bu konuda yardım sözü verdi.
Hamas toplantıyı “şüpheli “olarak nitelendirerek, bu toplantının Filistin fedakarlıklarının hafife alındığı ve İsraille ilişkilerin normalleştirilmesi şekillerinden biri olduğu açıklamasında bulundu. Kurban Bayramı tebriklerini birbirine ileten İsrailli ziyaretçiler, bu görüşmenin Filistin-İsrail çatışmasını seçim gündemine koyulması için gerçekleştirildiğini bildirdi.
Demokratik Kamp, Mavi-Beyaz ve İşçi Partisi’nin seçmenlerinin dikkatlerini çekmek istiyor. Zira bu partilerin siyasi sorunlarla kesinlikle ilgilenmedikleri için hayal kırıklığına uğramış durumdalar. Hem Benny Gantz ve hem de sağ oyları kendine çeken Mavi- Beyaz partisi iki devletli çözümü desteklemeyi reddediyor.  İşçi Partisi ve Amir Peretz daha çok sosyal meseleler üzerinden bir seçim kampanyası yürütüyor.
Abbas ile planlanan bu görüşme gizli olarak düzenlendi. Bu toplantı Ehud Barak’ın 2000 yılının Ekim ayında Arapların öldürülmesiyle ilgili özür dilemek için toplantı düzenlemek istemesinin ardından gerçekleşti. Yeni İsrail seçimlerinde aday olan eski Devlet Başkanı Ehud Barak,  Haaretz Gazetesinde bir Arap milletvekilinin kendisini eleştirilen bir yazı yazmasının ardından, 2000 yılındaki kanlı gösteride 1948 Araplarından 13 kişinin öldürülmesinden dolayı özür dilemişti. Netanyhu’yu devirmeyi ümit eden Barak, 2000 yılında “Toprak Günü” vesilesiyle gösterilerde bulunan hükümetin 13 Arabı öldürdüğünde başkanlık koltuğuna oturmuştu.
Feric ve Rotman, Filistin meselesini yeniden çözmeyi ve İsrail kamuoyunda tartışılan Filistin-İsrail ihtilafına bir çözüm bulmayı umuyorlar. Barak, 19 yıl önce Camp David anlaşmasının “Filistin Devleti’nin karşısında barış yapabilecek ortak yok” açıklamasıyla başarısızlığa uğradığını belirtmesinden dolayı sol kesimden saldırıya uğradı.
Ancak İsrail’de esen rüzgar Abbas, Feric ve Rotman’ın istediğinin aksi yönünde. Kamuoyu yoklamalarına göre Netanyahu liderliğini koruyor, onun hemen ardından Mavi-Beyaz Partisi lideri Benny Gantz geliyor. Seçimden sonra ya bu iki koalisyon hükümeti kuracak ya da “Evimiz İsrail” Partisi lideri Avigdor Liberman ile anlaşmaya varacaklar. Filistinliler daha önce destekçilerine Batı Şeria’nın İsrail’e ilhak sözü veren Netahyahu’nun yeniden iktidara gelmesinde endişeliler.
Netanyahu ve Abbas arasındaki ilişkiler en kötü günlerini yaşıyor. Filistin Başbakanı Muhammed İştiyye,  İsrail hükümetini Filistin halkına açık bir savaş yapmakla suçladı.
37 ABD'li kongre üyesi ile yaptığı görüşmede İştiyye, İsrail'in Filistinlilere karşı siyasi ve dini bir savaş başlattığını söyledi. İştiyye, İsrail’de şu an Batı Şeria’nın ilhak edilmesini isteyenler ile mevcut durumun kalmasını isteyen kamplar arasında barış kampının aşınıp yok olduğunu belirtti ve “Yüzyılın Anlaşması”nı kabul etmeyeceklerini bir kez daha yineledi.
İştiyye konuklarına, Filistin halkının adalete dayanan bir barış için istekli olduğunu belirtirken ABD’nin Kudüs’ü İsrail’in başkenti ilan etmesiyle barış yolunu baltaladığını belirtti.



Refah Sınır Kapısı’nın açılışı beklenirken, işleyişiyle ilgili belirsizlikler devam ediyor

Refah Sınır Kapısı’nın Mısır tarafında bekleyen yakıt tankerleri ve insani yardım malzemesi yüklü tırlar (AFP)
Refah Sınır Kapısı’nın Mısır tarafında bekleyen yakıt tankerleri ve insani yardım malzemesi yüklü tırlar (AFP)
TT

Refah Sınır Kapısı’nın açılışı beklenirken, işleyişiyle ilgili belirsizlikler devam ediyor

Refah Sınır Kapısı’nın Mısır tarafında bekleyen yakıt tankerleri ve insani yardım malzemesi yüklü tırlar (AFP)
Refah Sınır Kapısı’nın Mısır tarafında bekleyen yakıt tankerleri ve insani yardım malzemesi yüklü tırlar (AFP)

Mısır ile Gazze Şeridi arasındaki Refah Sınır Kapısı’nın açılmasının önündeki engel, İsrail’in son cesedin kalıntılarını bulmasının ardından aşıldı. Ancak kapının çalışma mekanizmasına ilişkin Mısır ile İsrail arasında istişareler sürüyor. Kapının yarın (cuma) ya da en geç pazar günü yeniden faaliyete geçmesi bekleniyor.

Mısırlı ve Filistinli iki bilgi sahibi kaynak, dün Şarku’l Avsat’a yaptıkları açıklamada, sınır kapısının yakın zamanda açılmasına yönelik dikkat çekici bir beklenti olduğunu, nihai çalışma usullerinin ise önümüzdeki saatlerde Mısır-İsrail arasındaki mutabakatlarla belirleneceğini ifade etti.

Mısırlı kaynak, sınır kapısının işleyiş mekanizmasına dair Mısır, ABD ve İsrail arasında istişareler yürütüldüğünü belirterek, İsrail’in özellikle Gazze Şeridi’ne giriş mekanizması konusunda engeller koymasının beklendiğini, zira Tel Aviv’in yalnızca tehcir seçeneğini istediğini, buna karşılık Mısır’ın yaralıları ve ailelerini acil ve geçici olarak kabul etmeye hazır olduğunu söyledi.

Aynı kaynak, İsrail’in güvenlik gerekçeleriyle sınır kapısında karmaşık ve sıkı prosedürler uygulamasının da beklendiğini, kapının yalnızca bireylerin geçişine tahsis edileceğini kaydetti. Kahire’nin tutumunun ise sahadaki fiili duruma ve İsrail tarafından engellerle karşılaşılıp karşılaşılmayacağına göre şekilleneceğini belirtti.

Filistinli kaynak da sınır kapısının açılma tarihinin artık yakın olduğunu ifade ederek, bu konuda bir görüş ayrılığı bulunmadığını, özellikle Mısır ile İsrail arasında süren düzenleme ve mutabakatların beklendiğini söyledi. Kaynak, çalışma mekanizmasının ise henüz netlik kazanmadığını, ancak kapının 2005 Anlaşması uyarınca Avrupa denetiminde ve Filistin Yönetimi’nin katılımıyla işletileceğinin bilindiğini kaydetti.

Kaynak, belirsizliğin nedenini, geçmişte sınır kapısından Hamas’a bağlı İçişleri biriminin sorumlu olmasına bağlayarak, İsrail’in şu aşamada isim listelerini önceden teslim alıp incelemede ısrar ettiğini, Gazze Şeridi’nden çıkışlarda görece esneklik, bölgeye girişlerde ise sıkı denetimler uygulanmasını istediğini aktardı. Kahire’nin Washington ve Tel Aviv ile mutabakata varması halinde dahi, asıl belirleyici unsurun sahadaki uygulama olacağını vurgulayan kaynak, İsrail’in olası sıkılaştırmaları ve engellerine yönelik endişelere dikkat çekti.

Öte yandan, Refah Sınır Kapısı’nın açılma tarihi ve çalışma usulleri İsrail medyasında da kesinlik kazanmış görünmüyor. İsrail’in Haaretz gazetesi, güvenlik kaynaklarına dayandırdığı haberinde, İsrail ordusunun Refah Sınır Kapısı’nın yeniden açılması için hazırlıklarını tamamladığını bildirdi. Gazete, Avrupalı bir diplomata atıfla, Refah’tan geçişine izin verilecek Filistinlilerin sayısının hâlâ İsrail ile Mısır arasında müzakere edildiğini aktardı. İsrail merkezli Walla haber sitesi ise sınır kapısının pazar günü açılmasının mümkün olabileceğini yazdı.

defrgty6
Han Yunus'ta İsrail ordusu tarafından yıkılan binaların enkazı arasında top oynayan Filistinli bir kız çocuğu (AFP)

İsrail Ordu Radyosu, Refah Sınır Kapısı’nda uygulanması planlanan yeni çalışma mekanizmasına ilişkin olarak, Gazze Şeridi’ne giriş ve çıkışların öncelikle Mısır’ın onayını gerektireceğini, ardından isim listelerinin İsrail’e iletilerek onay alınacağını bildirdi.

Haberde, sınır kapısı içinde bir İsrailli güvenlik görevlisinin, Gazze Şeridi’nden Mısır topraklarına geçiş yapanları gözetlemekle görevli olacağı, bölgeden çıkan kişilerin doğrudan fiziki aramaya tabi tutulmayacağı ancak güvenlik denetimi altında geçiş yapacakları ifade edildi.

Geçiş mekanizmasına ilişkin rakamlar ise çelişkili. Şarku’l Avsat’ın İsrail medyasından aktardığına göre, Gazze Şeridi’ne günlük yaklaşık 150 kişinin girişine izin verilmesi, daha fazla sayıda kişinin ise bölgeden çıkış yapabilmesi öngörülüyor. Diğer sızıntılarda ise İsrail’in, sınır kapısının açılmasının ilk aşamasında Gazze Şeridi’ne döneceklerin sayısını günlük 50 kişiyle sınırlamayı planladığı belirtiliyor. Bu konunun, bugün İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun üst düzey güvenlik yetkilileriyle yapacağı ve Gazze’deki yeni düzenlemelerin ele alınacağı güvenlik toplantısında netleşmesi bekleniyor.

Netanyahu’nun ofisi, geçtiğimiz pazar günü yaptığı açıklamada, Gazze Şeridi’nde kalan son İsrailli rehinenin cesedinin yerinin tespit edilmesine yönelik operasyonun tamamlanmasının ardından, Refah Sınır Kapısı’nın yalnızca bireylerin geçişi için yeniden açılacağını duyurmuştu. İsrail ordusu, açıklamadan saatler sonra söz konusu cesede ulaşıldığını bildirmişti.

Netanyahu dün, pazartesi günü cesedi İsrail’e getirilen Ran Gvili’nin cenaze törenine katılanlara hitaben yaptığı konuşmada, “Görevlerimizi tamamlamaya kararlıyız: Hamas’ı silahsızlandırmak ve Gazze Şeridi’ni silahsız bir bölge haline getirmek. Bunu başaracağız. Düşmanlarımız bilsin ki İsrail’e el kaldıran herkes çok ağır bir bedel ödeyecektir” dedi.

Filistinli siyaset analisti Dr. Eymen er-Rakab ise Netanyahu’nun meydan okuyan söylemlerinin ötesinde, Mayıs 2024’ten bu yana kontrolü altında tuttuğu Refah Sınır Kapısı’nı açmaktan başka bir seçeneği bulunmadığını savundu. Rakab, Şarku’l Avsat’a yaptığı değerlendirmede, Hamas’ın silahsızlandırılmasına ilişkin son açıklamaların ve benzeri çıkışların, sınır kapısının açılmasının uygulanmasını bekleyen tabloyu karmaşıklaştırmaya yönelik olduğunu belirtti. Rakab, söz konusu açılışın, 10 Ekim’de yürürlüğe giren ateşkes anlaşmasının ilk aşamasında hayata geçirilmesi gerektiğini vurguladı.


Şara ve Putin ikili ilişkileri güçlendirecek

Moskova'da dün Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Suriye Devlet Başkanı Ahmed el-Şara arasında gerçekleşen görüşmeden (EPA)
Moskova'da dün Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Suriye Devlet Başkanı Ahmed el-Şara arasında gerçekleşen görüşmeden (EPA)
TT

Şara ve Putin ikili ilişkileri güçlendirecek

Moskova'da dün Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Suriye Devlet Başkanı Ahmed el-Şara arasında gerçekleşen görüşmeden (EPA)
Moskova'da dün Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Suriye Devlet Başkanı Ahmed el-Şara arasında gerçekleşen görüşmeden (EPA)

Suriye Devlet Başkanı Ahmed el-Şara ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin arasında dün Moskova'da gerçekleşen, üç ay içinde ikinci kez yapılan görüşme, iki ülke arasındaki ilişkileri yeniden kurma arzusunu yansıtıyor.

Putin, iki ülke arasındaki ilişkilerin "Başkan Şara'nın kişisel çabaları sayesinde somut ilerleme kaydettiğini" söyledi. Putin Şara'ya hitaben, "Yeniden yapılanma ve rehabilitasyon konusunda yapılacak çok iş olduğunu biliyorum... ve inşaat sektörü de dahil olmak üzere ekonomik kurumlarımız bu ortak çabaya tamamen hazır" dedi.

El-Şara ise Suriye'nin "geçtiğimiz yıl birçok aşama ve engeli aştığını, bunların en sonuncusunun da Suriye topraklarının birleştirilmesi sorunu olduğunu" söyledi. "Şam, bölgedeki yıkım halinden istikrar ve barışa geçişe bel bağlıyor" ifadesini kullandı.

İki cumhurbaşkanı yeniden yapılanma ve Suriye'nin kuzeydoğusundaki durumu görüşürken, görüşmenin açık bölümünde potansiyel olarak tartışmalı olabilecek noktalara değinmekten kaçındılar. Şarku’l Avsat’ın aldığı bilgiye göre bu noktalar arasında Suriye'deki Rus askeri üslerinin akıbeti veya Suriye kıyılarındaki durum yer alıyor; zira Rus topraklarında bulunan eski rejimin bazı kalıntılarının bölgedeki durumu alevlendirmeye çalıştığı yönünde suçlamalar da mevcut.


Batı Şeria'da "savaş suçu"

Batı Şeria'da "savaş suçu"
TT

Batı Şeria'da "savaş suçu"

Batı Şeria'da "savaş suçu"

İsrail dün Batı Şeria'daki saldırılarını artırarak, iki yıl boyunca kuzeye yoğunlaştırdığı saldırılarını Batı Şeria'nın orta ve güney kesimlerine de genişletti.

BM İnsan Hakları Ofisi dün, yerleşimcilerin, İsrail güvenlik güçlerinin desteği ve katılımıyla Filistinlilerin geniş bölgelerden zorla göç ettirilmesine yol açtığını ve bunun "savaş suçu teşkil ettiğini" belirterek uyarıda bulundu.

Birleşmiş Milletler İşgal Altındaki Filistin Toprakları İnsan Hakları Yüksek Komiserliği Ofisi Direktörü Ajith Sunghay, “İşgal altındaki Batı Şeria'da Filistinlilerin zorla yerinden edilmesi bir savaş suçudur ve insanlığa karşı suç teşkil edebilir” dedi.

Bu arada, Hamas kaynakları Şarku’l Avsat'a, ABD de dahil olmak üzere arabulucular aracılığıyla Refah sınır kapısının bu hafta içinde açılacağına dair güvenceler aldıklarını ve bugünün (Perşembe) en muhtemel tarih olduğunu vurguladı.

Ancak İsrail'deki haberler açılış tarihi konusunda çelişkili; İsrail Yayın Kurumu bugün açılacağını doğrularken, Walla web sitesi açılışın önümüzdeki pazar günü gerçekleşeceğini belirtti.