Boko Haram, Nijerya ordusundan daha donanımlı ve güçlü

Boko Haram’la savaştan kaçan on binlerce sivilin barındığı Kondoga kampı (New York Times)

Terör örgütü Boko Haram, kendilerine karşı onlarca yıldır devam eden savaşın ardından şu an eskisine göre daha iyi silahlandırılmış durumda ve Nijerya ordusundan daha gelişmiş insansız hava araçlarına sahip.
10 yaşındaki Subhi Abdul, köyünde mısır tarlalarının arasında toprak bir yolda durdu. Boko Haram’ın geçen Haziran ayında gerçekleştirdiği intihar saldırısı sonucunda karnında oluşan uzun yara izini göstermek için gömleğini kaldırdı.
Aynı şekilde onlarca çocuk daha Abdul’un yanında toplanarak, gömleklerini kaldırıyor. Her birinde düzenlenen saldırılardan kalma yara izleri mevcut.
Nijerya’nın, Boko Haram terör örgütüne karşı verdiği uzun savaşın bitmesi herkes tarafından bekleniyordu. Emekli askeri yönetici olan günümüzün Devlet Başkanı Muhammed Buhari, örgütle mücadele sırasında kaydedilen ilerlemeyle ilgili kamuoyuna yaptığı övgü dolu açıklamadan sonra bu yıl yeniden Devlet Başkanı olarak seçildi.
Buhari, daha önce terör örgütünün “teknik açıdan yenilgisini” ilan etmişti, ancak ardından örgüt üyelerinin ülkede bir huzursuzluk kaynağı olmaya devam ettiğini de itiraf etti.
10 yıldır devam eden mücadele sonrasında Boko Haram unsurları, kırsal alanlarda etkinliklerine devam ederek, herhangi bir ceza almadan şiddet eylemlerini yaymaya çalışıyor.
Ülkedeki bazı yerel politikacılara ve güvenlik analistlerine göre Nijerya ordusuna bağlı askeri tugaylara karşı başarılı hava saldırıları sonrasında terör örgütü, şu anda Nijerya Ulusal Ordusu’ndan daha gelişmiş bir donanıma sahip ve daha iyi silahlanmış durumda.
Borno’nun yarıya yakını Boko Haram’ın elinde
Ülkedeki analistlere ve federal bir yetkiliye göre terör örgütü, Nijerya’nın kuzeyindeki Borno eyaletinde bulunan 10 bölgeden dördünün kontrolünü elinde bulunduruyor. Boko Haram, geçen hafta Borno valisinin aracına yönelik silahlı saldırı da dahil olmak üzere neredeyse her gün terör saldırısı düzenlemeye devam ediyor. Kondoga köyü gibi teröristlerin kontrolü altındaki köylerde yaşayan vatandaşlara göre Boko Haram’ın yenilgisi uzak bir hayalmiş gibi görünüyor.
17 Haziran’da gerçekleşen intihar saldırısı, Abdul ve arkadaşlarının vücutlarında derin yaralar bıraktı ve 8’i çocuk 30 kişinin ölümüne yol açtı. Yapılan açıklamalara göre saldırı, Nijerya ordusu içerisinde büyük bir moral bozukluğuna da sebep oldu.
Ağustos ayında yeni askeri barış süreci komutanları, kuvvetlerine su ve gıda sağlanması gerektiği hususunda uyarı yaptı. Söz konusu yeni komutan, son 10 yılda süreci yöneten 8. komutan.
Aynı ay Nijerya ordusu, kuvvetlerinin kırsal bölgelerdeki uzak alanlarda konuşlanmış kuvvetlerini geri çektiklerini ve bu kuvvetleri “süper kamplar” olarak adlandırılan korunaklı kamplara yerleştirdiklerini açıkladı. Bu kamplar, Nijerya ordusunun son yıllarda on binlerce sivili barındırdığı garnizon bölgelerinde bulunuyor.
Ülkedeki kasabaları, teröristlerin saldırılarını engellemek amacıyla açılmış uzun hendekler çevreliyor. Ancak bu taktikler, Boko Haram’a ıssız kırsal alanlardaki kontrolünü genişletme hususunda büyük bir fırsat verdi.
Bama’daki süper kamp sokaklarında, altından çıkan mavi bir dumanla kamufle edilmiş bir askeri tank bulunuyor. Tekerleği parçalara ayrılmak üzere. Üzerinde ise kasksız birçok asker var.
Bu bağlamda Bama kampının genel merkezi yakınlarında ofisinde oturan Binbaşı Ak Karna, birkaç gün önce Boko Haram’ın kampa yönelik bir saldırısını geri püskürtmeyi başardıklarını, ancak terör grubunun tehditlerini küçümseyemeyeceklerini ifade etti. Binbaşı, “Örgüt mensupları, önlerine gelen her yerden bize saldırı düzenliyor. Ancak bu durum, bize eskiden olduğu gibi büyük çaplı saldırılar başlatabilecekleri anlamına gelmiyor. Bama kampı, korunaklı bir kale” ifadelerini kullandı.
Yayınlanan haberlere göre ise Binbaşının söz konusu ifadelerinden 1 gün sonra kamp, Boko Haram’ın saldırısına uğradı.
Boko Haram terör örgütüyle devam eden savaş, ülkenin en fakir bölgeleri sayılan Nijerya’nın kuzeydoğusundaki kırsal kesimlerde bulunan vatandaşların yaşamlarını mahvetti. Savaş, 2 milyondan fazla kişinin evlerinden ve köylerinden göç etmesine neden oldu. On binlerce vatandaş öldü, birçok kişi de yaralandı. Örgüt, kaçırma eylemleriyle birlikte gençleri, hükümete karşı verilen mücadelede Boko Haram saflarına katılmaya zorladı. Uluslararası Kızıl Haç Komitesi (ICRC), bu hafta kriz yıllarında 22 bin Nijerya vatandaşının kayıp olduğunu açıkladı.
Birkaç yıl önce ülkedeki durum, daha iyimserdi. 2015 yılında Muhammed Buhari’nin ilk kez Devlet Başkanı seçilmesinin ardından Nijerya ordusu, Boko Haram’ı hezimete uğratmak üzere muazzam bir askeri ilerleme kaydetti. Ordu, grup tarafından kontrol edilen kasaba ve küçük belediyelerin yanı sıra teröristleri Borno eyaletinin başkenti Maiduguri şehrinden kovmayı başardı. Ordu kuvvetleri ayrıca, teröristleri ormanlardaki kale ve sığınaklarına kadar takip etti.
Savaş son yıllarda da devam ederken Nijerya hükümetinin dikkati, suç çetelerinin ve radikalizm yanlısı grupların ülkenin kuzeydoğusundaki Zamfara eyaletinde yürüttükleri savaş, ülkenin merkezindeki toprak hakları konusunda şiddetli çatışmalar, fidye almak için adam kaçırma eylemleri ve polis kuvvetlerinin yargısız infazları gibi diğer güvenlik sorunlarına yöneldi.
Artan şikayetlerle karşılaşan askeri komutanlar, süper kampların, ülkede orduya karşı daha karmaşık bir savaş başlatabilecek terörist gruplara karşı koymanın yeni ve en etkili yolunu temsil ettiğini belirtti. Aynı şekilde bazı hükümet yetkililerine göre yolsuzluk da Nijerya’da hükümet ve teröristler arasındaki iç savaşın uzamasında bir etken sayılıyor. Boko Haram, uzun bir süredir Nijerya’nın kuzeydoğusunda Çad Gölü boyunca kaçak avlanma yapmakla suçlanıyor. Ayrıca kontrolleri altındaki alanlarda otomobil ve kamyonlardan da vergi alıyorlar.
Nijerya hükümetinin, her 3 ayda bir savunma bütçesine 80 milyon dolar tahsis etmesine rağmen ordu, çok sayıda mühimmat, malzeme ve tıbbi bakımdan yoksun. Vatandaşlar ise bu paraların nereye harcandığına dair sorular gündeme getiriyor.
* New York Times