عربي English Türkçe اردو فارسى
Logo
Son Haberler
KÖRFEZ

‘Hayır Kuyusu’ndan dünyanın en büyük petrol şirketine giden yol: Saudi Aramco

Aramco’ya bağlı petrol üretim tesisi (Reuters-Arşiv)
Aramco’ya bağlı petrol üretim tesisi (Reuters-Arşiv)
    Riyad/Şarku’l Avsat
TT
TT

‘Hayır Kuyusu’ndan dünyanın en büyük petrol şirketine giden yol: Saudi Aramco

Aramco’ya bağlı petrol üretim tesisi (Reuters-Arşiv)
Aramco’ya bağlı petrol üretim tesisi (Reuters-Arşiv)

Suudi Arabistan'ın ulusal enerji devi Saudi Aramco, ‘Hayır Kuyusu’ adıyla 1938'de ticari olarak petrol üretimine başlamasından bu yana hayal gücünün ötesinde bir servet kazandı.
Şirket, o zamandan bu yana dünyanın en büyük ve en kârlı enerji şirketi haline gelerek, dünya petrol arzının yüzde 10'unu karşılar niteliğe ulaştı.
Ancak son aylarda, petrol tesislerine bir takım saldırılar düzenlendi. Bunların sonuncusu, geçtiğimiz Cumartesi günü, günde 5,7 milyon varil petrol akışını durduran silahlı insansız hava araçlarıyla (SİHA) düzenlenen saldırı oldu.
Aramco’nun geçmişi, Suudi Arabistan hükümeti ile California Standart Oil (Socal) arasında imtiyaz sözleşmesinin imzalandığı 1933 yılına kadar uzanıyor.
Kuyu sondajı 1935 yılında başlarken, 3 yıl sonra ticari olarak petrol üretimine başlandı.
Şirketin şu anki adı olan Aramco’yu (Arabian American Oil Co.), 1940'ların sonlarında anlaşmayı yönetmek için oluşturulan ortak şirketten aldı.
1949 yılında petrol üretimi günde 500 bin varile ulaştı. Aramco, ertesi yıl bin 212 kilometrelik Trans-Arabian Boru Hattı’nı Suudi petrolünü Akdeniz yoluyla Avrupa'ya ihraç etmek için inşa etti.
Üretim, 60 milyar varil petrol ile dünyanın en büyük petrol sahası Ghawar ve 35 milyar varil ile dünyanın en büyük açık deniz petrol sahası olan Safaniya’nın keşfedilmesinden sonra hızla yükseldi.
Suudi Arabistan hükümeti, 1973’de ABD’nin İsrail’e yönelik politikası karşısında uygulanan Arap petrol ambargosu nedeniyle fiyatların yükselmesi ile Aramco’daki yüzde 25’lik payını yüzde 60’a çıkardı ve şirketin büyük çoğunluğuna sahip oldu.
Şirket, 1988’de kamulaştırıldı ve ‘Arabian American Oil Co.’ olan ismi Saudi Arabian Oil Co.(Saudi Aramco) olarak değiştirildi.
Aramco, 1990'lı yıllardan itibaren büyük uluslararası satın almalar ve ortak girişimler yapmanın yanı sıra büyük çaplı genişleme projelerine yüzlerce milyar dolar yatırım yaptı ve petrol üretim kapasitesini günlük 12 milyon varile çıkardı.
Şirket, 300 trilyon fit küp gaza ek olarak, Venezuela'dan sonra dünyadaki en büyük ikinci rezerv olarak 260 milyar varil kanıtlanmış petrol rezervlerine sahip.
Doğu Bölgesi’ndeki Zahran şehrinde bulunan şirket, ABD, Çin, Hindistan, Güney Kore’nin yanı sıra birçok Avrupa ve Asya ülkesinde büyük petrol operasyonlarına sahip.
Aramco, Suudi Arabistan’ın içi ve dışında yerli boru hatları ile rafineri ağı kurdu. Ayrıca petrokimya endüstrisindeki varlığını da genişletti.
Şirket, Nisan ayında hesap defterlerini ilk kez kamuoyuna açtı. Buna göre 2018'de bir önceki yıla göre yüzde 46 artışla 111.1 milyar dolar net kar ve 356 milyar dolar gelir elde etti.
Gizli hesaplarının açılması, 2030 Vizyonu reform planlarının temel taşı olan halka arzın öncesinde şeffaflığı artırmak için yapıldı.
KÖRFEZ SAVAŞI'NDAN BU YANA PETROL FİYATLARINDA EN SERT YÜKSELİŞ YAŞANDI
TRUMP, ARAMCO'YA YAPILAN SALDIRIYA KARŞILIK VERECEĞİZ
ABD, ARAMCO TESİSLERİNE YAPILAN SALDIRILARIN UYDU GÖRÜNTÜLERİNİ PAYLAŞTI

Daha fazlasını oku

 
 
ARAP DÜNYASI

Suudi Arabistan ve Sudan arasında savaşın durdurulması görüşmeleri

Port Sudan'da Burhan ve el-Hureyci arasında dün gerçekleşen görüşmeden (Egemenlik Konseyi)
Port Sudan'da Burhan ve el-Hureyci arasında dün gerçekleşen görüşmeden (Egemenlik Konseyi)
TT
TT

Suudi Arabistan ve Sudan arasında savaşın durdurulması görüşmeleri

Port Sudan'da Burhan ve el-Hureyci arasında dün gerçekleşen görüşmeden (Egemenlik Konseyi)
Port Sudan'da Burhan ve el-Hureyci arasında dün gerçekleşen görüşmeden (Egemenlik Konseyi)

Sudan Egemenlik Konseyi'nin açıklamasına göre, Geçiş Dönemi Egemenlik Konseyi Başkanı ve Sudan ordu komutanı Abdulfettah el-Burhan, dün Port Sudan'da Suudi Arabistan Dışişleri Bakan Yardımcısı Velid el-Hureyci ile Sudan'daki gelişmeleri ve ülkedeki savaşı sona erdirmenin yollarını görüştü.

Suudi Dışişleri Bakanlığı ise iki tarafın “Sudan'da güvenliği ve istikrarı sağlayacak, birliğini ve meşru kurumlarını koruyacak şekilde barışın sağlanması için çabaları” görüştüğünü belirterek, el-Hureyci'nin “Suudi Arabistan'ın Sudan'da güvenliği ve istikrarı yeniden tesis etme ve Sudan halkının beklentilerini karşılayacak şekilde ülkenin toprak bütünlüğünü koruma konusundaki kararlılığını yinelediğini” belirtti.

Toplantıda, iki ülke arasında “Stratejik Koordinasyon Konseyi”nin toplanması için devam eden düzenlemeler ele alındı. Egemenlik Konseyi'nin basın ofisine göre bu konsey “iki kardeş ülkenin liderlerinin cömert desteğinden yararlanıyor.”

KÖRFEZ

Suudi Kalkınma Fonu, 1,5 milyar dolarlık finansmanla Suriye’de toparlanma sürecini hızlandırıyor

Suudi Kalkınma Fonu heyeti, Suriye Maliye Bakanı Muhammed Yesir Berniyye ile görüşmesi sırasında (Suriye Maliye Bakanlığı)
Suudi Kalkınma Fonu heyeti, Suriye Maliye Bakanı Muhammed Yesir Berniyye ile görüşmesi sırasında (Suriye Maliye Bakanlığı)
TT
TT

Suudi Kalkınma Fonu, 1,5 milyar dolarlık finansmanla Suriye’de toparlanma sürecini hızlandırıyor

Suudi Kalkınma Fonu heyeti, Suriye Maliye Bakanı Muhammed Yesir Berniyye ile görüşmesi sırasında (Suriye Maliye Bakanlığı)
Suudi Kalkınma Fonu heyeti, Suriye Maliye Bakanı Muhammed Yesir Berniyye ile görüşmesi sırasında (Suriye Maliye Bakanlığı)

Suudi Kalkınma Fonu (SFD) İcra Kurulu Başkanı Sultan bin Abdurrahman el-Murşid başkanlığındaki heyet, Suriye Enerji Bakanı Muhammed el-Beşir ve bakanlık yetkilileriyle elektrik ve su sektörlerinde öncelikli projeleri görüştü. Görüşmelerde toplam değeri 250 milyon dolar olan dört proje ele alınırken, bu projelerin farklı sektörleri kapsayan ve toplam hacmi aşamalı olarak 1,5 milyar dolara kadar çıkabilecek finansman paketinin parçası olduğu belirtildi. El-Murşid, Şarku’l Avsat gazetesine yaptığı açıklamada, öncelikli projelerin finansmanı için Suriye hükümetiyle “yakın zamanda” kalkınma anlaşmaları imzalanacağını söyledi.

Heyetin Salı günü başlayan ve üç gün sürecek Suriye ziyareti kapsamında, çeşitli bakanlar ve kurum başkanlarıyla bir araya gelinerek farklı kalkınma sektörlerindeki öncelikli projelerin finansmanı ve fonun Suriye’de ekonomik ve sosyal kalkınmaya katkısı ele alınıyor.

gthyuj
Suudi Kalkınma Fonu heyetinin, Suriye Enerji Bakanı Muhammed el-Beşir ile gerçekleştirdiği görüşmeden bir kare (Şarku’l Avsat)

Ziyaret programı çerçevesinde heyet, Çarşamba günü Şam’daki Enerji Bakanlığı’nda Enerji Bakanı ile görüştü. Bakanlık tarafından yapılan açıklamada, görüşmede elektrik ve su sektörlerindeki öncelikli projelerin ele alındığı ve önümüzdeki aşamada desteklenebilecek alanların belirlenmesi için koordinasyon sağlandığı ifade edildi.

Daha sonra Enerji Bakan Yardımcıları İbrahim el-Addehan (Planlama ve Kurumsal Mükemmellik) ile Usame Ebu Zeyd (Su Kaynakları) ve elektrik, su ve kanalizasyon sektörlerinden yetkililerin katılımıyla kapsamlı bir toplantı gerçekleştirildi. Toplantıda, bakanlığın önceliklerinin belirlenmesi amacıyla bir dizi hizmet ve kalkınma projesi değerlendirildi.

dfgth
El-Murşid, Şarku’l Avsat açıklamalarda bulundu (Şarku’l Avsat)

Gündeme gelen projeler arasında Halep Termik Santrali’nin bakım ve rehabilitasyonu yoluyla azami üretim kapasitesine çıkarılması, tüm illerde kurumlara yönelik ön ödemeli akıllı su sayaçlarının tedariki ve kurulumu, Fırat Nehri’nden Deyrizor’dan Humus ilindeki Tedmur ve Hesiya bölgelerine su taşınması projesi ile Halep kırsalındaki Bab ve Tadif ovalarının sulanması yer aldı. Bu projelerin su kaynaklarının iyileştirilmesine ve tarım sektörünün desteklenmesine katkı sağlaması hedefleniyor.

Enerji Bakanlığı, ziyaretin ihtiyaçların belirlenmesi amacı taşıdığını ve ilerleyen aşamada Maliye Bakanlığı ile koordinasyon toplantısı yapılarak desteklenecek öncelikli projelerin seçileceğini açıkladı.

Suudi Kalkınma Fonu İcra Kurulu Başkanı el-Murşid, Şarku’l Avsat’a yaptığı özel açıklamada, ziyaretin Suriye ile farklı kalkınma sektörlerinde iş birliği fırsatlarını değerlendirmeyi amaçladığını belirterek, fonun Suriye’de ekonomik ve sosyal kalkınmaya katkı sunmayı ve istikrarı desteklemeyi hedeflediğini vurguladı. El-Murşid, öncelikli ve hayati sektörlerdeki projelerin finansmanı için yakın zamanda anlaşmaların imzalanacağını yineledi.

cdfgy
Suudi Kalkınma Fonu heyeti, Suriye Maliye Bakanı Muhammed Yesir Berniyye ile görüşmesi sırasında (Suriye Maliye Bakanlığı)

Enerji Bakan Yardımcısı Usame Ebu Zeyd ise projelerin “erken toparlanma süreci ve halka sunulan hizmetlerin iyileştirilmesi açısından önemli ve acil” olduğunu ifade etti. Bab ve Tadif ovalarının sulama projesinin 6 bin 600 hektardan fazla alanı kapsadığını, Halep Termik Santrali’nin rehabilitasyonunun ise elektrik üretimine 600 kilovatlık katkı sağlayacağını belirten Ebu Zeyd, savaşta zarar gören köy ve kasabalardaki 157 su istasyonunun yeniden rehabilite edileceğini, akıllı ön ödemeli sayaçların da tüketimi rasyonelleştirerek hizmet kalitesini artıracağını söyledi.

Toplam değeri 250 milyon dolara ulaşan bu projelere Suudi Kalkınma Fonu’nun olumlu yaklaştığını belirten Ebu Zeyd, yazışma süreçlerinin tamamlanmasının ardından finansmanın kısa sürede onaylanacağını kaydetti.

Suudi Kalkınma Fonu heyeti, Salı günü ayrıca Maliye Bakanı Yeser Berniye ile bir araya gelerek, hayati sektörlerdeki devlet projelerini desteklemek amacıyla yüksek hibe unsuru içeren uygun koşullu finansman imkanlarını görüştü. Berniye, LinkedIn hesabından yaptığı paylaşımda, ziyaretin sonunda aşamalı olarak finanse edilecek ve toplam hacmi 1,5 milyar dolara ulaşabilecek proje listesi üzerinde mutabakata varılmasını umduğunu ifade etti.

gthy
Suudi Kalkınma Fonu heyeti, Suriye Milli Eğitim Bakanı Dr. Muhammed Abdurrahman Terko ile bir araya geldi (SFD)

Berni’ye göre projeler başta sağlık ve eğitim olmak üzere, hastane ve okulların rehabilitasyonu ve donatımını; enerji ve su alanında elektrik iletim trafo merkezleri ve su arıtma tesislerinin kurulmasını; ayrıca konut, afet yönetimi ve iletişim sektörlerini kapsıyor. Bunun yanı sıra mikro, küçük ve orta ölçekli işletmelerin finansmanına destek verilerek çeşitli kalkınma bölgelerinde istihdam yaratılması hedefleniyor.

Berni, bu projelere ilişkin ön değerlendirme sunumunun, Maliye Bakanlığı’nın hafta başında düzenlediği ve “Kampsız Suriye” projesini desteklemeyi amaçlayan çalıştay kapsamında, çeşitli bakanlıklar ve yerel yönetimlerle iş birliği içinde hazırlandığını belirtti.

Heyetin temasları kapsamında Sağlık Bakanı Musab el-Ali ile 2026-2028 yıllarını kapsayan plan çerçevesinde hayati sağlık projelerinin finansmanı, Eğitim Bakanı Muhammed Abdurrahman Terko ile de eğitim alanında iş birliğinin güçlendirilmesi konuları ele alındı.

Suudi Kalkınma Fonu, Salı günü yaptığı açıklamada, ziyaretin sürdürülebilir kalkınma hedeflerine katkı ve Suriye’de kalkınma girişimlerini destekleme açısından önem taşıdığını vurguladı. Fon, 1974’teki kuruluşundan bu yana 100’den fazla gelişmekte olan ülkede 800’ün üzerinde projeyi 22 milyar doları aşan finansmanla destekledi.

Suudi Arabistan, 8 Aralık 2024’te Beşşar Esad yönetiminin devrilmesinin ardından “yeni Suriye”ye çeşitli alanlarda destek sağlamayı sürdürüyor. Suriye Uluslararası Fuarlar ve Sergiler Kurumu Başkanı Muhammed Hamza da, 15-17 Aralık’ta Suudi Arabistan’da düzenlenen “Made in Saudi” fuarında yaptığı açıklamada, 2025 yılı içinde Suudi Arabistan’ın Suriye’deki yatırımlarının farklı sektörlerde 6,6 milyar doları aştığını bildirdi.

KÖRFEZ

Suudi Arabistan Bakanlar Kurulu, Yemen’in güvenlik ve istikrarına yönelik çabaları ele aldı

Suudi Arabistan Kralı Selman bin Abdülaziz, Riyad’da düzenlenen Suudi Arabistan Bakanlar Kurulu toplantısına başkanlık ederken (SPA)
Suudi Arabistan Kralı Selman bin Abdülaziz, Riyad’da düzenlenen Suudi Arabistan Bakanlar Kurulu toplantısına başkanlık ederken (SPA)
TT
TT

Suudi Arabistan Bakanlar Kurulu, Yemen’in güvenlik ve istikrarına yönelik çabaları ele aldı

Suudi Arabistan Kralı Selman bin Abdülaziz, Riyad’da düzenlenen Suudi Arabistan Bakanlar Kurulu toplantısına başkanlık ederken (SPA)
Suudi Arabistan Kralı Selman bin Abdülaziz, Riyad’da düzenlenen Suudi Arabistan Bakanlar Kurulu toplantısına başkanlık ederken (SPA)

Suudi Arabistan Bakanlar Kurulu, salı günü yaptığı toplantıda bölgedeki gelişmeleri ve Yemen Cumhuriyeti’nin güvenlik ve istikrarının güçlendirilmesine yönelik Suudi Arabistan’ın yürüttüğü çalışmaları değerlendirdi. Kurul, bu kapsamda Yemen Başkanlık Konseyi Başkanı Reşad el-Alimi’nin, güneyli tüm bileşenleri kapsayan ve güney meselesine adil çözümler üretilmesini hedefleyen kapsamlı bir konferansın Riyad’da düzenlenmesi yönündeki talebini memnuniyetle karşıladığını yineledi.

Toplantı, Riyad’da Kral Selman bin Abdülaziz başkanlığında yapıldı. Bakanlar Kurulu, toplantının başında Veliaht Prens Muhammed bin Selman’ın; Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şera, Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamed Al Sani ve Pakistan Başbakanı Muhammed Şahbaz Şerif ile yaptığı telefon görüşmelerinin içeriği hakkında bilgilendirildi. Görüşmelerde, Suudi Arabistan ile söz konusu ülkeler arasındaki ilişkiler ile bölgesel ve uluslararası gelişmeler ele alındı.

Suudi Arabistan Enformasyon Bakanı Selman ed-Dusari, toplantının ardından yaptığı açıklamada, Bakanlar Kurulu’nun, Kral Selman ve Veliaht Prens’in talimatları doğrultusunda Filistin halkına destek amacıyla Gazze Şeridi’ne yönelik hava, deniz ve kara yardımlarının yoğunlaştırılmasını ele aldığını belirtti. Dusari, bunun Suudi Arabistan’ın zor koşullarda etkilenenlere destek sunma yönündeki tarihsel rolünün bir uzantısı olduğunu ve Filistin davasının Suudi Arabistan için kalıcı bir öneme sahip olduğunu vurguladı.

fgthyjuık
Suudi Arabistan Kralı Selman bin Abdülaziz, salı günü Riyad’da düzenlenen Suudi Arabistan Bakanlar Kurulu toplantısına başkanlık ederken (SPA)

Yerel gündeme ilişkin olarak Bakanlar Kurulu, ileri teknolojiler alanında Suudi Arabistan’ın konumunun güçlendirilmesine ve rekabetçi bir ulusal ekonomi ile yatırım çekme kapasitesini destekleyecek entegre bir dijital ekosistemin inşa edilmesine verilen önemin altını çizdi. Bu çabaların, veri ve yapay zekâ temelli sürdürülebilir bir ekonomi hedefleyen “Vizyon 2030” amaçlarıyla uyumlu olduğu kaydedildi.

Kurul ayrıca, Riyad’da “Hexagon” adıyla hayata geçirilen ve dünyanın en büyük kamu veri merkezi projesi olarak tanıtılan girişimin, Suudi Arabistan’ın bu alanda küresel bir merkez haline gelmesi yolunda stratejik bir adım olduğuna dikkat çekti. Projenin, veri egemenliği ve güvenliğini sağlamanın yanı sıra dijital ekonomi ve inovasyonu desteklemesi hedefleniyor.

Bakanlar Kurulu, gündemindeki diğer maddeleri de ele aldı. Bu kapsamda, Suudi Arabistan ile Eğitimde Kalite ve Mükemmeliyet Bölgesel Merkezi arasında merkez anlaşması taslağı onaylandı. Ayrıca, Suudi Arabistan Çevre, Su ve Tarım Bakanlığı ile Hollanda Tarım, Balıkçılık, Gıda Güvenliği ve Doğa Bakanlığı arasında çevre, su ve tarım sektörlerinde ileri teknolojilerin benimsenmesi ve yerelleştirilmesine yönelik bir mutabakat zaptı taslağı kabul edildi.

Kurul, Suudi Arabistan Turizm Bakanı’nı; Trinidad ve Tobago ile turizm alanında iş birliğine yönelik bir mutabakat zaptı ile Çin tarafıyla turizm alanında iş birliğine ilişkin bir mutabakat zaptı konusunda görüşmeler yürütmek üzere yetkilendirdi. Ayrıca, Suudi Arabistan Jeolojik Araştırmalar Kurumu ile Kazakistan’daki Satbayev Ulusal Teknik Araştırma Üniversitesi arasında yer bilimleri alanında iş birliği yapılmasına yönelik bir mutabakat taslağı için de yetki verildi.

Bunun yanı sıra, Suudi Arabistan Genel Rekabet Kurumu ile Umman Ticaret, Sanayi ve Yatırım Teşviki Bakanlığı arasında rekabetin korunması ve zararlı tekelleşme uygulamalarının önlenmesine yönelik bir mutabakat zaptı onaylandı. Suudi Arabistan Devlet Güvenliği Başkanlığı ile Zambiya Güvenlik ve İstihbarat Teşkilatı arasında terör suçları ve terörün finansmanıyla mücadele alanında bir iş birliği anlaşması da kabul edildi.

frgthyu
Suudi Arabistan Bakanlar Kurulu, Yemen Başkanlık Konseyi Başkanı’nın güneyli tüm bileşenleri kapsayan kapsamlı bir konferansın Riyad’da düzenlenmesi yönündeki talebini yeniden memnuniyetle karşıladı (SPA)

Bakanlar Kurulu ayrıca, Suudi Arabistan Ulusal Bitki Örtüsü Geliştirme ve Çölleşmeyle Mücadele Merkezi ile Fas Ulusal Su ve Ormanlar Ajansı arasında doğal bitki örtüsünün geliştirilmesi ve çölleşmeyle mücadeleye yönelik bir mutabakat zaptını onayladı. Ulusal Madenler Programı’nın çalışma usul ve esasları ile Ulusal Eğitim, Kültür ve Bilim Komitesi’nin teşkilat yapısı da kabul edilen düzenlemeler arasında yer aldı.

Kurul, Ulusal Bilgi Teknolojileri Sektörü Geliştirme Programı’nın süresinin 2030 yılının sonuna kadar uzatılmasına karar verdi. Ayrıca, Dr. Faysal bin Hamed es-Sugayr, Dr. Abdurrahman bin Muhammed el-Berrak ve Abdülaziz bin Muhammed es-Subey’i, Şubat 2026’lı tarihinden itibaren Yerel İçerik ve Kamu Alımları Kurumu Yönetim Kurulu üyeliğine atadı.

Toplantıda son olarak, Kültür Bakanlığı, Genel İstatistik Kurumu, Genel Askeri Sanayiler Kurumu, Hail Bölgesi Kalkınma Otoritesi, Kral Selman Parkı Vakfı, Spor Yolu Vakfı, Ulusal Ulaşım Güvenliği Merkezi, Ulusal Teftiş ve Denetim Merkezi, Kral Abdülaziz Bilim ve Teknoloji Şehri, Ulusal Eğitimde Mesleki Gelişim Enstitüsü ve Kraliyet Geleneksel Sanatlar Enstitüsü’ne ait yıllık raporlar hakkında gerekli işlemlerin yapılması yönünde karar alındı.