Geçtiğimiz hafta yerel medyada yayımlanan görüntüler, Güney Lübnan’da Litani Nehri’nin güneyinde yer alan Kefra ile Sıddıkin beldeleri arasında ele geçirilen büyük bir askeri tesisi ortaya koydu. Tesiste nitelikli silahlar ve yüklü miktarda mühimmat bulunduğu; söz konusu operasyonun Lübnan ordusunun son dönemde Hizbullah’a ait tesislere yönelik en dikkat çekici operasyonlarından biri olduğu belirtildi.
Sızdırılan görüntülerde öne çıkan unsurlardan biri, Tupolev Tu-143 Reys tipi insansız keşif uçağı oldu. Askeri konular üzerine çalışan araştırmacı Mustafa Esad’a göre, söz konusu araç Sovyetler Birliği’nde üretilmiş bir askeri keşif aracı olup, bilgi toplama ve askeri hedeflerin görüntülenmesi amacıyla kullanılıyordu.
Alışılmadık bir araç
Esad, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, sızdırılan askeri depo görüntülerinin bunun sıradan bir mühimmat deposu olmadığını açıkça ortaya koyduğunu söyledi. Esad, tesisin ya büyük miktarlarda silah depolamak ya da dağıtım için merkezi bir nokta olarak kullanıldığını, bunun da iç salonun büyüklüğü, yerleşim düzeni ve mekânın mühendislik yapısından anlaşıldığını belirtti.
Esad, deponun tavan yüksekliği ile içeride bir vinç bulunmasının, buranın insansız hava araçlarıyla (İHA) çalışmak üzere kullanıldığına işaret ettiğini, bu yönüyle daha önce ortaya çıkan depoların çoğundan ayrıldığını ifade etti. Görüntülerde yer alan araçların ise 1970’li yıllara dayanan eski Sovyet yapımı modeller olduğunu söyledi.
Bu tür araçların mevcut verilere göre teknik olarak değiştirilmediğini belirten Esad, bunların sınırlı bir çerçevede; keşif amacıyla ya da hava savunma sistemlerini oyalamak için kullanıldığını, askeri anlamda belirleyici bir silah ya da seyir füzesi niteliği taşımadığını kaydetti.
Esad, söz konusu araçların kaynağının büyük olasılıkla Suriye ordusunun depoları olduğunu belirterek, önceki görüntülerin benzer miktarların Hizbullah’a ya da İran Devrim Muhafızları Ordusu’na (DMO) teslim edildiğini gösterdiğini ifade etti.
Lübnan ordusuna mensup bir asker, Hizbullah tesisinde mühimmat kutularının önünde duruyor. Güvenlik nedeniyle yüzü yapay zekâ kullanılarak gizlenmiş. (Sosyal medya)
Görüntülerde yer alan mühimmatlara ilişkin değerlendirmede bulunan Esad, yeşil ve gri olmak üzere iki tür sandığın görülmesinin, bunların içeriği ya da kaynağı konusunda kesin bir yargıya varılmasını zorlaştırdığını söyledi. Ancak gri sandıkların İran yapımı mühimmatlara benzediğini, yeşil olanların ise büyük olasılıkla Suriye’den geldiğini belirtti. Söz konusu sandıkların, 100 ya da 130 milimetre gibi farklı çaplarda havan mühimmatları içerebileceğini kaydeden Esad, üzerlerinde açık ve okunur işaretler bulunmaması nedeniyle bunun doğrulanamadığını ifade etti.
Esad, bu deponun Lübnan ordusunun ulaştığı ilk tesis olmadığını, girişinin daha önce hedef alınmış olabileceğini belirterek, “Bu dosyadaki asıl yenilik, görüntülerin kamuoyuna sızdırılması. Bu tür sızıntılar genellikle kendiliğinden gerçekleşmez; büyük olasılıkla belirli bir zamanda belirli bir mesaj vermek amacıyla alınmış bir karardır” dedi.
Daha geniş bir sahnenin parçası
Emekli Tuğgeneral Naci Melaib de görüntülerde yer alan bulguların, Lübnan ordusunun daha önce açıkladığı resmi verilerle tamamen örtüştüğünü söyledi. Melaib, Şarku’l Avsat’a yaptığı değerlendirmede, hem Güney Bölgesi Komutanlığı’nın açıklamaları hem de basın toplantıları ve hükümete sunulan raporlarda paylaşılan bilgilerle uyumlu bir tablo ortaya çıktığını ifade etti. Melaib, 177 tünelin ortaya çıkarılması, bölgede 12 bin uluslararası asker ile 8 bin Lübnan askerinin konuşlandırılması ve İsrail’in yoğun hava gözetimi altında bulunulmasının, Kefra’da ortaya çıkan görüntülerin büyük olasılıkla tespit edilebilen ya da izlenebilen unsurların yalnızca bir bölümünü yansıttığını, sahadaki gerçek tabloyu bütünüyle göstermediğini belirtti.
Siyasi-askeri mesajlar
Melaib, Kefra’daki tesisin görüntülerinin sızdırılmasının, teknik boyutun ötesine geçen siyasi ve askeri mesajlar taşıdığını belirterek, Lübnan’ın silahların sınırlandırılması sürecinde fiilen ikinci aşamaya girip girmediği sorusunu gündeme getirdi. Şarku’l Avsat’a konuşan Melaib, “Sızıntının zamanlaması, bu görüntüleri envanter çıkarma ve izleme aşamasından, derin askeri yapının açığa çıkarıldığı aşamaya fiili geçişin ilk işaretleri haline getiriyor” dedi.
Melaib, görüntülerin ilk mesajının ABD’ye yönelik olduğunu ve Lübnan’ın silahların devlet elinde sınırlandırılması sürecinde somut adımlar atmaya başladığını teyit etmeyi amaçladığını ifade etti. İkinci mesajın ise toplantısı öncesinde Ateşkesi Denetleme Komitesi’ne (Mekanizma) verildiğini belirten Melaib, ordu temsilcisinin bugüne kadar yapılan çalışmalara ve ileride tamamlanabilecek adımlara ilişkin teknik bir envanter sunduğunu, tartışmaların askeri ve teknik çerçevede tutulmasının vurgulandığını söyledi. Melaib’e göre tesisin görüntülerinin sızdırılması, bu dosyayı varsayımlar düzeyinden çıkararak doğrudan Mekanizma’nın gündemine taşıyan somut bir gerçeklik ortaya koyuyor.
İçişleri ve egemenlik
Melaib, görüntülerin iç kamuoyuna yönelik bir boyutu da bulunduğunu belirterek, bunun Lübnan kamuoyuna hükümetin silahların sınırlandırılmasına ilişkin kararının teorik bir adım olmadığını gösteren bir mesaj niteliği taşıdığını söyledi. Egemenlik boyutuna da dikkat çeken Melaib, görüntülerin Lübnan ordusunun konumunda daha derin bir dönüşümle örtüştüğünü ifade etti. Melaib’e göre, bu büyüklükte tesislerin açığa çıkarılması ve savaş ile barış kararının devletin elinde olduğunun resmi olarak vurgulanması, askeri kurumun artık marjinal bir rolde olmadığını ortaya koyuyor. Melaib ayrıca, olası bir İsrail ihlalinin gelecekte, sınırlı imkânlar çerçevesinde dahi olsa, resmi bir devlet kararıyla karşılık bulacağı mesajının verildiğini bildirdi.
Şeyh Maksud mahallesindeki bir bölgeden tahliye edilen siviller (AP)
Suriye güvenlik güçleri, Halep'teki Şeyh Maksud mahallesinin sakinlerini tehlike bölgesinden tahliye etti. (AFP)
Güneş Gazze şehrinin üzerinde batarken Filistinliler yıkılmış binaların enkazı arasında yürüyor (AP)
