​Sudan’da barış görüşmeleri başladı

Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmed Ali, Güney Sudan Devlet Başkanı Salva Kiir Mayardit, Sudan Askeri Geçiş Konseyi Başkanı Orgeneral Abdulfettah el-Burhan Juba’daki barış görüşmelerine katıldı (Reuters)
Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmed Ali, Güney Sudan Devlet Başkanı Salva Kiir Mayardit, Sudan Askeri Geçiş Konseyi Başkanı Orgeneral Abdulfettah el-Burhan Juba’daki barış görüşmelerine katıldı (Reuters)
TT

​Sudan’da barış görüşmeleri başladı

Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmed Ali, Güney Sudan Devlet Başkanı Salva Kiir Mayardit, Sudan Askeri Geçiş Konseyi Başkanı Orgeneral Abdulfettah el-Burhan Juba’daki barış görüşmelerine katıldı (Reuters)
Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmed Ali, Güney Sudan Devlet Başkanı Salva Kiir Mayardit, Sudan Askeri Geçiş Konseyi Başkanı Orgeneral Abdulfettah el-Burhan Juba’daki barış görüşmelerine katıldı (Reuters)

Sudan hükümet heyeti ve silahlı hareketler arasında yürütülen barış görüşmelerine Güney Sudan'ın başkenti Juba ev sahipliği yaptı. Görüşmelerin açılış oturumu sırasında Sudan Askeri Geçiş Konseyi (AGK) Başkanı Abdulfettah el-Burhan, AGK’nın tüm ülkede barışı sağlama niyetinde olduğunu ifade etti. Sudan ordusu ise Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Yemen ile askeri ilişkileri güçlendirmenin önemine değindi.
Söz konusu açılış konuşmasında “Silahlı mücadeleyi sona erdirmek, Sudan halkını tatmin edecek ve kardeşliği sağlayacak bir çözüm arıyoruz” ifadelerinde bulunan Burhan, silahlı mücadele liderlerinin de ortak olduğu ülkedeki değişimin, barış için yeni ufuklar açacağını belirtti. Burhan, Güney Sudan Devlet Başkanı Salva Kiir Mayardit’in barış sürecindeki çabalarına övgüde bulunarak sorunlara karşı bölgede güvenlik ve barış bloğunun oluşturulması gerektiğini açıkladı.
Devlet Başkanı Salva Kiir Mayardit de oturumdaki konuşmasında bölgenin ve Sudan halkının duyduğu güvenle tüm tarafların barış görüşmelerine hazır olduğunu ifade ederek “Sudan’daki yeni liderliğe güvenmiyor olsaydık, bu görüşmeler gerçekleşmezdi” dedi.
Sudan Halk Kurtuluş Hareketi-Kuzey (SPLM-N) lideri Abdulaziz el-Hulu, Hareket’in sorunu kökten ele alacak olan bir barış anlaşması yapmaya hazır olduğunu duyurdu.
Devrimci Cephe Koalisyonu Başkanı Hadi İdris de Sudan’daki değişimin anlaşmazlıkları giderip ülke için temiz bir sayfa açacağını ifade ederek Devrimci Cephe’nin kapsamlı bir barış anlaşması istediğini bildirdi.
Uganda Cumhurbaşkanı Yoweri Museveni, Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmed Ali ve Mısır Başbakanı Mustafa Madbul da Sudan’daki barış sürecini destekleme konusundaki kararlılıklarını vurguladı.
Sudan ordusuna bağlı Hızlı Destek Kuvvetleri Komutanı Muhammed Hamdan Daklu liderliğindeki Sudan hükümet heyetinde; AGK Sözcüsü Şemseddin Kebaşi, General Yasir el-Atta, Muhammed el-Feki Süleyman, Bakanlar Kurulu İşleri Bakanı Ömer Manis, Federal Yönetim Bakanı Yusuf Adem ve Barış Komisyonu Başkanı Süleyman Adem bulunuyor.
Yemen Genelkurmay Başkanı Tümgeneral Abdullah Salim en-Nahai ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) Genelkurmay Başkanı Orgenerali Hamad Muhammed Sani el-Rumeysi’den mektup aldığını açıklayan Sudan Ordusu Genelkurmay Başkanı Korgeneral Muhammed Osman Hüseyin, bu iki ülkeyle askeri ilişkileri güçlendirmenin önemine değinerek Sudan’ın Yemen’in güvenlik ve istikrarını istediğini ifade etti.
Diğer yandan, Sudan Meslek Odaları Birliği (SPA), 21 Ekim’de ‘1964 Ekim Devrimi’ni anmak için Hartum’da, Özgürlük ve Değişim Bildirgesi Güçleri’nin daha önceden reddettiği barış yürüyüşleri düzenleme teklifinin kabul edildiğini açıkladı. SPA’dan yapılan açıklamada, mahalle komiteleriyle ve halk birlikleriyle görüşüldükten sonra barış yürüyüşlerinin önünün açılacağı belirtildi.  
SPA ayrıca, Yargıtay Başkanı ve Başsavcı atamasının sivil denetimin istikrara kavuşturulması, adaletin sağlanması ve eski rejimin sembollerinin ortadan kaldırılması için önemli bir adım olduğunu belirtti.
Öte yandan, Hatim el-Murselin Camii İmamı Abdulhay Yusuf, Sudan Gençlik ve Spor Bakanı Vela el-Buşi’nin Facebook hesabından kendisine yönelik yaptığı eleştirilerden ötürü bakanın dokunulmazlığının kaldırılması talebinde bulundu. Bakan el-Buşi, geçtiğimiz Pazartesi günü kendisini dinden çıkmakla (mürted olma) suçlayan din adamı Abdulhay Yusuf aleyhinde dava açmıştı. Bakanlar Kurulu ise bakan ile dayanışma içinde olduğunu duyurmuş ve Adalet Bakanlığı’nı da desteğini göstermeye davet etmişti.



ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
TT

ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)

ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı (USAID) çalışanları, 2024’ün ilk aylarında, Gazze’nin kuzeyinde gıda ve tıbbi yardım eksikliğinin kritik boyutlara ulaştığına dair uyarılarını, dönemin ABD Başkanı Joe Biden yönetimindeki üst düzey yetkililere iletti. Şarku'l Avsat'ın Reuters’tan aktardığı habere göre, söz konusu uyarılar kurum içi yazışmalar yoluyla yapıldı.

Hamas’ın 7 Ekim 2023’teki saldırılarının ve İsrail’in Gazze’ye kara harekâtının üzerinden üç ay geçtikten sonra hazırlanan iç mesajda, Ocak ve Şubat aylarında iki aşamada bölgeye giden Birleşmiş Milletler çalışanlarının sahada gözlemlediği sarsıcı manzaralar ayrıntılı biçimde yer aldı.

frgtyu7
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Beyt Lahiya’da, hayır mutfağından pişmiş yemek almak için bekleyen Filistinliler, 28 Nisan 2025 (Reuters)

Çalışanlar, yollarda insan uyluk kemiği ve başka kemikler gördüklerini, araçlarda bırakılmış cesetlere rastladıklarını aktardı. Ayrıca özellikle gıda ve temiz içme suyu başta olmak üzere insani ihtiyaçlarda “felaket düzeyinde” bir eksiklik bulunduğunu vurguladılar.

Ancak Reuters’in görüştüğü dört eski yetkili ile incelenen belgelere göre, ABD’nin İsrail Büyükelçisi Jack Lew ve yardımcısı Stephanie Hallett, telgrafların yeterli tarafsızlık içermediği gerekçesiyle ABD hükümeti içinde daha geniş biçimde dağıtılmasını engelledi.

Gazze’deki duruma resmî itiraf meselesi

Altı eski ABD’li yetkili, Şubat 2024’te gönderilen telgrafın, yılın ilk yarısında iletilen ve İsrail’in Gazze’ye yönelik savaşı nedeniyle sağlık, gıda, hijyen koşullarındaki hızlı bozulmayı ve toplumsal düzenin çöküşünü belgeleyen beş telgraftan biri olduğunu söyledi.

vf
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Cibaliye’de, savaşta yıkılan binaların enkazı arasında yürüyen Filistinliler, 6 Ocak 2026 (Reuters)

Reuters bu telgraflardan birini inceledi. Diğer dört telgrafın da Lew ve Hallett tarafından “tarafsızlık” kaygısıyla engellendiğini, içeriklerini bilen dört eski yetkili doğruladı.

Üç eski ABD’li yetkili, bu telgraflardaki ayrıntıların olağanüstü derecede sarsıcı olduğunu ve yönetim içinde geniş biçimde paylaşılsaydı üst düzey karar alıcıların dikkatini çekeceğini belirtti. Yetkililere göre bu durum, Biden’ın aynı ay yayımladığı ve ABD istihbarat ve silah tedarikini İsrail’in uluslararası hukuka uyumuna bağlayan ulusal güvenlik muhtırasına yönelik denetimi de sıkılaştırabilirdi.

O dönem USAID’de Batı Şeria ve Gazze’den sorumlu bilgi birimi başkan yardımcısı olan Andrew Hall, “Telgraflar insani bilgiyi aktarmanın tek yolu değildi; ancak büyükelçinin Gazze’deki gerçek durumu resmen kabul etmesi anlamına gelirdi” dedi.

ABD’nin Kudüs Büyükelçiliği, bölgedeki diğer büyükelçiliklerden gelenler de dahil olmak üzere Gazze’ye ilişkin telgrafların çoğunun hazırlanması ve dağıtımını denetliyordu. Üst düzey bir eski yetkili, Büyükelçi Lew ve yardımcısı Hallett’in sık sık USAID yönetimine, telgraflardaki bilgilerin zaten medyada geniş biçimde yer aldığını söylediklerini aktardı.

Eski Dışişleri Bakanı Antony Blinken ile Biden’ın temsilcileri, söz konusu telgrafların hiçbir zaman ABD hükümetinin üst kademelerine ulaşmadığı iddiasına ilişkin yorum taleplerine yanıt vermedi.

Gazze savaşı, Hamas’ın 7 Ekim 2023’te düzenlediği ve 1.250’den fazla kişinin öldüğü saldırıların ardından başladı. Filistin Sağlık Bakanlığı verilerine göre Gazze’de hayatını kaybedenlerin sayısı 71 bini aştı.

ABD Başkanı Donald Trump, geçen yıl eylülde Beyaz Saray’da İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun yanında Gazze için barış planını açıklamış olsa da, çatışmalar durmadı. Filistin Sağlık Bakanlığı’na göre, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana yaklaşık 481 kişi daha öldürüldü.

Biden yönetiminin savaş boyunca İsrail’e verdiği destek, Demokrat Parti içinde derin bir bölünmeye yol açtı ve konu parti adayları açısından hâlâ çözülmüş değil. Reuters/Ipsos’un geçen ağustosta yaptığı ankete göre, Demokratların yüzde 80’inden fazlası İsrail’in Gazze’deki askerî karşılığının aşırı olduğunu ve ABD’nin açlık riskiyle karşı karşıya olan Gazze halkına yardım etmesi gerektiğini düşünüyor.


Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
TT

Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)

Gazze'de Filistinli gruplar içindeki kaynaklar Şarku’l Avsat'a, Hamas ile silah meselesi konusunda "genel istişarelerin" devam ettiğini doğruladı. Bir kaynak, "özellikle Gazze Şeridi'ndeki hükümet operasyonlarının (Gazze İdari Komitesi'ne) devredilmesiyle birlikte, grupların silahları konusunda arabulucularla daha ciddi görüşmelerin önümüzdeki günlerde başlayacağını" ifade etti.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hamas ve diğer grupların silahsızlandırılmasını ateşkesin ikinci aşamasının uygulanması için temel bir koşul olarak görürken, Filistin hareketi silahlarının akıbetini bu konuda "ulusal bir uzlaşmaya" bağlıyor.

Hamas'tan bir kaynak Şarku’l Avsat'a, silahların akıbeti konusunun "kamuoyu istişareleri" aşamasında olduğunu söyledi.

Kaynaklar, "kapsamlı ve kapsayıcı bir ulusal çerçeve" oluşturulmasının gerekliliğini vurguladı. Ayrıca, "Filistinli gruplarla bazı istişarelerin yapıldığını ve bu konuyu ele alacak ciddi görüşmeler sırasında arabuluculara sunulmak üzere bir önerinin hazırlandığını" vurguladılar.


Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
TT

Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)

Suriye'nin Halep şehri, savaş ve depremin tozunu üzerinden atıyor ve özellikle iddialı projelerle tarihi çarşısında yavaş yavaş eski canlılığını ve ruhunu yeniden kazanıyor.

UNESCO tarafından koruma altına alınan bu tarihi çarşı, Bab Antakya'dan Halep Kalesi civarına kadar uzanan onlarca çarşıyı içerir. Memlük, Zengi ve Osmanlı dönemlerine ait hamamlar ve kervansaraylara ev sahipliği yapar; her bir çarşının belirli bir zanaat veya emtia konusunda uzmanlaşmış olmasıyla öne çıkar.

Kültür Bakanlığı ve uluslararası ortaklar, 2018'den bu yana restorasyon projeleri başlattı; bu projeler arasında 40 çarşıdan 13'ünün yeniden açılması ve yüzlerce dükkanın sahiplerine iade edilmesi yer alıyor. Bu çalışmalarda orijinal taşlar ve yetenekli el işçiliği kullanılıyor.

Mimar Fatima Hulendi Şarku’l Avsat'a verdiği demeçte, Halep'in tarihi çarşısının estetiği ve benzersizliği hakkında coşku ve gururla konuşuyor ve "El-Sakatiyye 1" çarşısrının, Bab Antakya'dan Suk el-Zerb'e uzanan düz bir hat üzerinde yer alması nedeniyle Halep'teki eski çarşılar için hayati bir damar olduğunu belirtiyor.