Türkiye-ABD ilişkileri yeniden gerildi

Erivan'daki Ermeni anıtını ziyaret edenler (AFP)

ABD Temsilciler Meclisi’nin 1915 olaylarını ‘Ermeni Soykırımı’ olarak tanıması ve Türkiye’nin Barış Pınarı Harekatı nedeniyle ABD Başkanı Donald Trump’tan Türkiye’ye yaptırım uygulanması talebinde bulunan iki yasa tasarısını onaylamasıyla Türkiye-ABD ilişkileri yeniden gerildi.
Türkiye Dışişleri Bakanlığı, ABD’nin Ankara Büyükelçisi David Satterfield’ın bakanlığa çağırıldığını açıklarken, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 13 Kasım’da Washington’a yapması planlanan ziyareti iptal edebileceğini ima etti.
Erdoğan, 13 Kasım'da gerçekleştirmesi beklenen ABD ziyaretiyle ilgili olarak, “Şu an henüz kararımı vermedim. Soru işaretleri var” dedi.
ABD Temsilciler Meclisi, 1915 olaylarını ‘Ermeni soykırımı’ olarak tanıyan tasarıyı 405 evet karşısında 11 hayır oyuyla kabul etti.
ABD, yaptırım tasarısını da onayladı
Temsilciler Meclisi’nde ayrıca Türkiye'nin Suriye'nin kuzeydoğusuna yönelik operasyonuna ilişkin Türkiye'ye bazı yaptırımlar getirilmesini öngören yasa tasarısı da 403 evet ve 16 hayır oyuyla kabul edildi.
Demokrat ve Cumhuriyetçi üyelerin kabul ettiği yasa tasarısı, Barış Pınarı Harekatı kararında yer alan üst düzey Türk yetkililere yönelik yaptırımlar getirilmesini öngörüyor.
Siyasilerden yorum
Temsilciler Meclisi Başkanı Demokrat Nancy Pelosi, ABD’nin insan haklarına olan bağlılığında asla taviz vermemesi gerektiğine vurgu yaparak, 1915 olaylarını ‘Ermeni soykırımı’ olarak tanınmasının geçmişin hatalarının tekrarlanmaması açısından önemli olduğunu dile getirdi.
Pelosi, “Bugün Kongre için büyük bir gün. Gelin bugün bu suçun Ermeni halkına karşı yapılan bir ‘soykırım’ olduğunu açıkça ortaya koyalım” diye konuştu.
Ilhan Omar’dan çekimser oy
Demokrat Partili vekil Ilhan Omar, karar tasarısına çekimser oy verdi.
Somali asıllı olan Omar, CNN’e verdiği demeçte, “İnsanlığa karşı işlenen tarihsel suçların gerçek kabulü, hem 20. yüzyılın en şiddetli soykırımlarını, hem de köle ticareti gibi daha önceki toplu katliamları ve bu ülkede yüz milyonlarca yerli insanın hayatını alan Kızılderili soykırımını da içermelidir. Bu yüzden çekimser oy verdim” dedi.
ABD Temsilciler Meclisi Dışişleri Komisyonu Başkanı Eliot Engel, Trump’ı Türkiye'ye Suriye’nin kuzeyinde ‘saldırı’ başlatması için yeşil ışık yakmakla suçladı.
Temsilciler Meclisi'nde konuşan Engel, "DAEŞ lideri nihayet öldürüldüğünde, Başkan Trump ne yazık ki Türklere teşekkür etti. Buna hiç katılmıyorum" dedi.
Cumhuriyetçi Senatör Lindsey Graham ise Twitter hesabından yaptığı açıklamada, “Senato’nun bu işi devam ettirmesini ve Türkiye’nin bize ve müttefiklerimize sorun yaratırken ABD’nin bir kenarda oturmayacağını tartışmasız şekilde görmesini sağlayacağını bekliyorum. Kongre, DEAŞ’ı ortadan kaldırmamıza yardım eden Kürtlerin yanında durmaya kararlı” yorumunda bulundu.
Cumhuriyetçi Parti’nin Senato Çoğunluk Lideri Mitch McConnell, geçtiğimiz hafta NATO müttefiki Türkiye’ye yönelik yaptırımları uygulamaya karşı uyarmıştı.
McConnell, "Bir NATO üyesi olan Türkiye'ye yaptırım uygulamak, Ankara ile Rusya'nın yakınlaşması olarak geri tepebilir. Yaptırımları dış politikamızı uygulamak için tek araç olarak kullanmakta acele etmemize karşı uyarıyorum" demişti.
Çavuşoğlu’ndan tepki
Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, söz konusu iki yasa tasarısının ABD Temsilciler Meclisi'nde kabul edilmesine sert tepki gösterdi.
Çavuşoğlu, Twitter hesabından şu ifadeleri kullandı;
“Barış Pınarı Harekatı’yla büyük oyunu bozduk. Projeleri hüsrana uğrayanlar raflardaki köhne tasarılara sarıldılar. Bizden bu yolla intikam alacaklarını sananlar yanılıyor. Tarihi siyasete alet edenlerin bu utanç verici kararı, hükümetimiz ve halkımızın gözünde yok hükmündedir."
Mevlüt Çavuşoğlu konuya ilişkin gazetecilerin sorusuna ise şu şekilde yanıt verdi;
“Türkiye'ye karşı alınan iki kararın sebebi, Suriye'de özellikle oyunu bozmamızdır. Orada bir terör devleti kurulmak isteniyordu. Attığımız adımlarla, yaptığımız hamlelerle önce sahada, sonra masada hem ABD ile hem Rusya ile vardığımız mutabakatlarla da bu oyunu bozduk. Bunun intikamını almaya çalışıyorlar. Başka bir izahı yok” şeklinde yanıt verdi.
Dışişleri Bakanı açıklamalarına şöyle devam etti;
“Yok hükmünde olan bir kararın hukuki olarak da hiçbir neticesi yoktur. Biz bunu külliyen reddettik ve yok hükmünde olduğunu kendilerine bildirdik. ABD Büyükelçisini Bakanlığımıza çağırarak hem tepkimizi, hem beklentilerimizi söyledik. Daha önce gerek Dışişleri Bakanı ile gerek ulusal güvenlik danışmanı ile görüşmelerimiz olmuştu. Gördük ki, onların da şu anda ABD’deki iç siyaset sebebiyle Temsilciler Meclisi üzerinde yapabilecekleri bir şey yok. Burada ABD yönetiminin tutumu önemli. Merkel daha önce konuya dair çok güzel bir açıklama yaptı. 'Bu Meclisin aldığı karar bizi bağlamaz, yönetim olarak biz farklı düşünüyoruz' dedi.”
Kalın: Utanç verici
Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü İbrahim Kalın, Temsilciler Meclisi’nin kararını ‘utanç verici’ olarak nitelendirerek, siyasi kazanım için tarihi sömürme girişimi olarak nitelendirdi.
Kalın, konuya ilişkin Twitter hesabından, “ABD Temsilciler Meclisi’nin Ermeni tasarısı, tarihin siyasete alet edilmesinin utanç verici örneklerinden biridir. Türkiye’ye soykırım suçlamasında bulunanlar önce kendi tarihlerine ve destekledikleri Asala ve PKK terör örgütlerinin kanlı geçmişine baksınlar” ifadelerini kullandı.