Cezayir'in eski Kültür Bakanı hapis cezasına çarptırıldı

Hakimler, Cezayir Yüksek Mahkemesi önünde 4 Kasım’da protesto gösterisi düzenledi (AP)
Hakimler, Cezayir Yüksek Mahkemesi önünde 4 Kasım’da protesto gösterisi düzenledi (AP)
TT

Cezayir'in eski Kültür Bakanı hapis cezasına çarptırıldı

Hakimler, Cezayir Yüksek Mahkemesi önünde 4 Kasım’da protesto gösterisi düzenledi (AP)
Hakimler, Cezayir Yüksek Mahkemesi önünde 4 Kasım’da protesto gösterisi düzenledi (AP)

Cezayir Yüksek Mahkemesi, 4 Kasım’da eski Kültür Bakanı Halide Tumi’nin başkent Cezayir banliyösündeki Harraş Cezaevi’nde geçici olarak tutuklu kalması talimatı verdi. Eski Cumhurbaşkanı Abdulaziz Buteflika döneminde, 2002-2014 yıllarında Kültür Bakanı olarak görev yapan Tumi, 4 Kasım’da sorgulanmak üzere Yüksek Mahkeme’ye çıkartıldı. Yerel basında çıkan haberlere göre soruşturmada, bazı özel faaliyetler sırasında kamu parasının harcanmasına odaklanıldı.
Tumi’ye yönelik soruşturmada yolsuzluk yapmakla suçlanan yetkililere karşı başlatılan süreç çerçevesinde gerçekleşti. Söz konusu soruşturmalar sonucunda eski Cumhurbaşkanı Buteflika döneminden birçok bakan hapis cezasına çarptırıldı.
Bir yargı kaynağı, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada Yüksek Mahkeme’de yolsuzluk meselesini soruşturmakla görevli hakimin eski Kültür Bakanı’na mali hesaplar ve devlet hazinesi açısından pahalı sayılan kültürel ve sanatsal etkinlikler (2007 yılı Arap Kültür Başkenti Cezayir ve 2011 yılı İslam kültür Başkenti Tilimsan) için yapılan harcamalar hakkında sorular yöneltildiğini belirtti.
61 yaşındaki Tumi’ye yönelik soruşturma gün boyunca sürdü. Ardından eski Bakan hapis cezasına çarptırıldı.
El-Vatan gazetesinin geçen hafta internet sitesindeki haberine göre polis, soruşturma hakimine sunmak üzere Halide Tumi’yi gözaltına aldı. Ancak gazete, tutuklanmayı reddeden Tumi’nin çağrısı sonrasında söz konusu haberi yayından kaldırdı. Tumi daha önce de yolsuzluk davaları nedeniyle hedef alınmasının ardından Fransa’ya kaçtığı yönündeki haberleri yalanlamıştı.
Tumi’nin adı, 1980’lerde kadınların özgürlüğü ve demokrasi mücadelesiyle anılmıştı. Buteflika’nın iktidara gelmesiyle de eski Cumhurbaşkanı’na en yakın isimler arasında yer aldı.
9 Mayıs’ta İşçi Partisi lideri Louisa Hanun’un tutuklanması sonrasında ön plana çıkan Halide Tumi, Hanun’un serbest bırakılması için düzenlenen mitinglere katıldı. İki isim, siyasi açıdan “güçlü bir dostluğa” sahip. Tumi ayrıca Hanun’un askeri yargı tarafından “orduya ve devlete karşı komplo kurmak” suçlamasına maruz kalmasını ve 24 Eylül’de de 15 yıl hapis cezasına çarptırılmasını kınadı. Eski Cumhurbaşkanı’nın kardeşi Said Buteflika, eski İstihbarat Müdürü “General Tevfik” lakaplı Muhammed Medin ve “Beşir” lakaplı Tuğgeneral Osman Tartag da Hanun ile aynı suçlamalarla karşı karşıyaydı. Yüksek Mahkeme ayrıca başta eski başbakanlar Ahmed Uyahya ve Abdulmelik Sellal olmak üzere Buteflika döneminde yolsuzlukla suçlanan çok sayıda üst düzey yetkili ve iş adamı hakkında hapis cezası verdi.
Hakimler Sendikası Başkanı Yesad Mebruk, 4 Kasım’da Yüksek Mahkeme’de düzenlenen bir gösteri sırasında Vahran bölge meclisinde yaşanan şiddet eylemlerinin sorumlusu olarak Adalet Bakanı Belkasım Zağmati’nin görevden alınması çağrısında bulundu.
Mebruk, “Vahran’daki rezaletten sorumlu olan yetkililere karşı uygun yasal önlemlerin alınması hakkımıza bağlıyız” ifadelerini kullandı.
Geçen çarşamba günü çok sayıda hakimin (6 bin 700 hakimin yaklaşık 3 bini) yer değiştirmesi kararını protesto amacıyla bir grev düzenlenmişti. Bu çerçevede Belkasım Zağmati, yer değiştirme kararının “yolsuzluk şebekeleriyle savaş bağlamında geldiğini” belirtmişti. Gözlemcilere göre yolsuzluk meselesine karışan hakimler, Genelkurmay Başkanı Ahmed Kayid Salih tarafından “çete” olarak nitelenen rejimin önde gelenlerinin birçoğunu hapis cezasına çarptırdı.
4 Kasım’da başkentteki 6 büyük mahkemeden biri olan Sidi Muhammed Mahkemesi’ne çok sayıda güvenlik gücü konuşlandı. Güvenlik güçlerinin hakimlerin mahkemede grev yapmasını engellemeye çalıştığı aktarıldı.



ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
TT

ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)

ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı (USAID) çalışanları, 2024’ün ilk aylarında, Gazze’nin kuzeyinde gıda ve tıbbi yardım eksikliğinin kritik boyutlara ulaştığına dair uyarılarını, dönemin ABD Başkanı Joe Biden yönetimindeki üst düzey yetkililere iletti. Şarku'l Avsat'ın Reuters’tan aktardığı habere göre, söz konusu uyarılar kurum içi yazışmalar yoluyla yapıldı.

Hamas’ın 7 Ekim 2023’teki saldırılarının ve İsrail’in Gazze’ye kara harekâtının üzerinden üç ay geçtikten sonra hazırlanan iç mesajda, Ocak ve Şubat aylarında iki aşamada bölgeye giden Birleşmiş Milletler çalışanlarının sahada gözlemlediği sarsıcı manzaralar ayrıntılı biçimde yer aldı.

frgtyu7
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Beyt Lahiya’da, hayır mutfağından pişmiş yemek almak için bekleyen Filistinliler, 28 Nisan 2025 (Reuters)

Çalışanlar, yollarda insan uyluk kemiği ve başka kemikler gördüklerini, araçlarda bırakılmış cesetlere rastladıklarını aktardı. Ayrıca özellikle gıda ve temiz içme suyu başta olmak üzere insani ihtiyaçlarda “felaket düzeyinde” bir eksiklik bulunduğunu vurguladılar.

Ancak Reuters’in görüştüğü dört eski yetkili ile incelenen belgelere göre, ABD’nin İsrail Büyükelçisi Jack Lew ve yardımcısı Stephanie Hallett, telgrafların yeterli tarafsızlık içermediği gerekçesiyle ABD hükümeti içinde daha geniş biçimde dağıtılmasını engelledi.

Gazze’deki duruma resmî itiraf meselesi

Altı eski ABD’li yetkili, Şubat 2024’te gönderilen telgrafın, yılın ilk yarısında iletilen ve İsrail’in Gazze’ye yönelik savaşı nedeniyle sağlık, gıda, hijyen koşullarındaki hızlı bozulmayı ve toplumsal düzenin çöküşünü belgeleyen beş telgraftan biri olduğunu söyledi.

vf
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Cibaliye’de, savaşta yıkılan binaların enkazı arasında yürüyen Filistinliler, 6 Ocak 2026 (Reuters)

Reuters bu telgraflardan birini inceledi. Diğer dört telgrafın da Lew ve Hallett tarafından “tarafsızlık” kaygısıyla engellendiğini, içeriklerini bilen dört eski yetkili doğruladı.

Üç eski ABD’li yetkili, bu telgraflardaki ayrıntıların olağanüstü derecede sarsıcı olduğunu ve yönetim içinde geniş biçimde paylaşılsaydı üst düzey karar alıcıların dikkatini çekeceğini belirtti. Yetkililere göre bu durum, Biden’ın aynı ay yayımladığı ve ABD istihbarat ve silah tedarikini İsrail’in uluslararası hukuka uyumuna bağlayan ulusal güvenlik muhtırasına yönelik denetimi de sıkılaştırabilirdi.

O dönem USAID’de Batı Şeria ve Gazze’den sorumlu bilgi birimi başkan yardımcısı olan Andrew Hall, “Telgraflar insani bilgiyi aktarmanın tek yolu değildi; ancak büyükelçinin Gazze’deki gerçek durumu resmen kabul etmesi anlamına gelirdi” dedi.

ABD’nin Kudüs Büyükelçiliği, bölgedeki diğer büyükelçiliklerden gelenler de dahil olmak üzere Gazze’ye ilişkin telgrafların çoğunun hazırlanması ve dağıtımını denetliyordu. Üst düzey bir eski yetkili, Büyükelçi Lew ve yardımcısı Hallett’in sık sık USAID yönetimine, telgraflardaki bilgilerin zaten medyada geniş biçimde yer aldığını söylediklerini aktardı.

Eski Dışişleri Bakanı Antony Blinken ile Biden’ın temsilcileri, söz konusu telgrafların hiçbir zaman ABD hükümetinin üst kademelerine ulaşmadığı iddiasına ilişkin yorum taleplerine yanıt vermedi.

Gazze savaşı, Hamas’ın 7 Ekim 2023’te düzenlediği ve 1.250’den fazla kişinin öldüğü saldırıların ardından başladı. Filistin Sağlık Bakanlığı verilerine göre Gazze’de hayatını kaybedenlerin sayısı 71 bini aştı.

ABD Başkanı Donald Trump, geçen yıl eylülde Beyaz Saray’da İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun yanında Gazze için barış planını açıklamış olsa da, çatışmalar durmadı. Filistin Sağlık Bakanlığı’na göre, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana yaklaşık 481 kişi daha öldürüldü.

Biden yönetiminin savaş boyunca İsrail’e verdiği destek, Demokrat Parti içinde derin bir bölünmeye yol açtı ve konu parti adayları açısından hâlâ çözülmüş değil. Reuters/Ipsos’un geçen ağustosta yaptığı ankete göre, Demokratların yüzde 80’inden fazlası İsrail’in Gazze’deki askerî karşılığının aşırı olduğunu ve ABD’nin açlık riskiyle karşı karşıya olan Gazze halkına yardım etmesi gerektiğini düşünüyor.


Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
TT

Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)

Gazze'de Filistinli gruplar içindeki kaynaklar Şarku’l Avsat'a, Hamas ile silah meselesi konusunda "genel istişarelerin" devam ettiğini doğruladı. Bir kaynak, "özellikle Gazze Şeridi'ndeki hükümet operasyonlarının (Gazze İdari Komitesi'ne) devredilmesiyle birlikte, grupların silahları konusunda arabulucularla daha ciddi görüşmelerin önümüzdeki günlerde başlayacağını" ifade etti.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hamas ve diğer grupların silahsızlandırılmasını ateşkesin ikinci aşamasının uygulanması için temel bir koşul olarak görürken, Filistin hareketi silahlarının akıbetini bu konuda "ulusal bir uzlaşmaya" bağlıyor.

Hamas'tan bir kaynak Şarku’l Avsat'a, silahların akıbeti konusunun "kamuoyu istişareleri" aşamasında olduğunu söyledi.

Kaynaklar, "kapsamlı ve kapsayıcı bir ulusal çerçeve" oluşturulmasının gerekliliğini vurguladı. Ayrıca, "Filistinli gruplarla bazı istişarelerin yapıldığını ve bu konuyu ele alacak ciddi görüşmeler sırasında arabuluculara sunulmak üzere bir önerinin hazırlandığını" vurguladılar.


Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
TT

Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)

Suriye'nin Halep şehri, savaş ve depremin tozunu üzerinden atıyor ve özellikle iddialı projelerle tarihi çarşısında yavaş yavaş eski canlılığını ve ruhunu yeniden kazanıyor.

UNESCO tarafından koruma altına alınan bu tarihi çarşı, Bab Antakya'dan Halep Kalesi civarına kadar uzanan onlarca çarşıyı içerir. Memlük, Zengi ve Osmanlı dönemlerine ait hamamlar ve kervansaraylara ev sahipliği yapar; her bir çarşının belirli bir zanaat veya emtia konusunda uzmanlaşmış olmasıyla öne çıkar.

Kültür Bakanlığı ve uluslararası ortaklar, 2018'den bu yana restorasyon projeleri başlattı; bu projeler arasında 40 çarşıdan 13'ünün yeniden açılması ve yüzlerce dükkanın sahiplerine iade edilmesi yer alıyor. Bu çalışmalarda orijinal taşlar ve yetenekli el işçiliği kullanılıyor.

Mimar Fatima Hulendi Şarku’l Avsat'a verdiği demeçte, Halep'in tarihi çarşısının estetiği ve benzersizliği hakkında coşku ve gururla konuşuyor ve "El-Sakatiyye 1" çarşısrının, Bab Antakya'dan Suk el-Zerb'e uzanan düz bir hat üzerinde yer alması nedeniyle Halep'teki eski çarşılar için hayati bir damar olduğunu belirtiyor.