Bağdat'ta 'köprü savaşları'

Bağdat’taki Şuheda Köprüsü’nde göstericiler ile çevik kuvvet polisi arasında çatışma meydana geldi (AP)
Bağdat’taki Şuheda Köprüsü’nde göstericiler ile çevik kuvvet polisi arasında çatışma meydana geldi (AP)
TT

Bağdat'ta 'köprü savaşları'

Bağdat’taki Şuheda Köprüsü’nde göstericiler ile çevik kuvvet polisi arasında çatışma meydana geldi (AP)
Bağdat’taki Şuheda Köprüsü’nde göstericiler ile çevik kuvvet polisi arasında çatışma meydana geldi (AP)

Irak’ın başkenti Bağdat’ta protestolar dün de devam ederken, gösterilerin daha çok Yeşil Bölge’ye çıkan köprülerde yoğunlaştığı belirtildi. Yeşil Bölge’de bakanlık ve yabancı temsilcilik binaları bulunuyor.
Bağdat’taki üç ana köprüde, Şuheda, Ahrar ve Bab el-Muzem üzerinde tansiyon yüksek. Reuters’ın güvenlik ve sağlık kaynaklarından aktardığı bilgilere göre şimdiye kadar söz konusu köprüler üzerinde güvenlik güçlerinin göz yaşartıcı gaz bombasıyla müdahalesi sonucu en az 27 kişi yaralandı, çok sayıda gösterici polis tarafından gözaltına alındı.
Göstericilerin geçtiğimiz Salı günü öğlen saatlerinden bu yana Dicle Nehri üzerindeki Şuheda Köprüsü’nü trafiğe kapattığı belirtiliyor. Güvenlik güçleri köprülere koyduğu beton bloklarla göstericilerin, yeniden kapatılan Yeşil Bölge’ye girişlerini engelledi.
Irak Başbakanı Adil Abdulmehdi'nin Askeri Sözcüsü Tuğgeneral Abdulkerim Halef, geçtiğimiz günlerde yaptığı açıklamada, Tahrir Meydanı ile Yeşil Bölge’yi birbirine bağlayan Cumhuriyet Köprüsü üzerindeki vur kaç operasyonları sebebiyle köprünün yıkılabileceği uyarısında bulundu.
Ancak ‘Cumhuriyet Köprüsü Savaşı’nı kazanmaktan ümidini kesen göstericiler, bu sefer tüm dikkatlerini Cumhuriyet Köprüsü’nün yakınlarındaki Sinek Köprüsü’ne yöneltti. Sinek Köprüsü, Yeşil Bölge’ye çıkmasına ek olarak İran Büyükelçiliği’ne yakın olması nedeniyle göstericilerin ikinci hedefi konumuna geldi. Ancak protestocuların bu konudaki girişimleri, köprünün trafiğe kapatılması sebebiyle başarısızlıkla sonuçlandı.
Bu başarısızlığın akabinde zaman kaybetmeyen onlarca gösterici, güvenlik göstericilerini bile hayrete düşüren akıllıca bir planla Şuheda Köprüsü’nü geçmeyi başardı. Bu durum emniyet güçlerinin telaşlanmasına yol açtı. Köprünün öbür tarafında birkaç mağazayı ateşe veren göstericiler, Adil Abdulmehdi’nin kaldığı Başbakanlık konutuna ve Irak devlet televizyonu binasına ulaşamadan güvenlik güçleri tarafından yakalandı.  Olay nedeniyle birkaç saat kapalı tutulan köprü daha sonra yeniden trafiğe açıldı.
Köprü Savaşları’nın dün de devam ettiği Bağdat’ta eylemciler bu sefer Tıb semtine yakın Bab el-Muzam Köprüsü’ne yöneldi. Göstericilerin köprüye ulaşması için Irak Merkez Bankası ile Rafideyn ve Reşid bankalarını geçmeleri gerekiyordu, fakat bu konuda da başarılı olamadılar. Yeşil Bölge’ye açılan Cumhuriyet Köprüsü’nden başlayarak başkentte bulunan 7 ana köprüye uzanan ‘çatışmalardan’ sonuç alınamasa da bu olayların göstericilerin geri adım atması hesabını yapanlara bir mesaj niteliğinde olduğu belirtiliyor. Nitekim bu mesaj, uluslararası alanda da karşılık bulmaya başladı. Sözgelimi ABD ve BM, yaptıkları açıklamalarda, göstericilere karşı şiddete başvurulmasını kınadı.
Öte yandan sivil itaatsizliği seslerini duyurmanın en etkili yollarından biri olarak değerlendiren göstericiler, çeşitli vesilelerle ülke genelinde grev çağrıları yapıyor. Reuters’a bilgi veren güvenlik kaynakları ve petrol tesisleri çalışanları, protestocuların önceki gün Basra’da bulunan Nasıriye petrol rafinerisine girişleri kapattı. Kaynaklar, protestocuların, benzin istasyonlarına yakıt taşıyan kamyonların rafineriye girmesini engelleyerek, yakıt sıkıntısına neden olduğunu belirtti.
Güvenlik kaynaklarından edinilen bilgiye göre polisler geçtiğimiz Salı akşamı Basra’da oturma eylemi düzenleyen göstericileri dağıtmak için güç kullandı. Ancak konuyla ilgili çıkan haberlerde ölü veya yaralı sayısına ilişkin bilgi verilmedi. Göstericilerin o akşam Basra Valiliği önünde oturma eylemi düzenlemeye çalıştığı belirtildi.
Basra’daki Ummu Kasr Liman’ına giden yollar ise binlerce gösterici tarafından kapatıldı. Abdulmehdi'nin Askeri Sözcüsü Halef, limanın kapalı tutulmasının ekonomiye etkisinin 6 milyar doları aştığını bildirdi.
Güvenlik kaynaklarına göre önceki gün Bağdat, Basra ve Nasıriye’de gösterileri organize eden isimler için tutuklama kararı çıkarıldığını aktardı. Kaynaklar, karar sonrası onlarca kişinin gözaltına alındığına dikkat çekti.
Siber güvenlik ve internet erişimi sorunlarını yakından takip eden NetBLocks kuruluşu, hükümetin Ekim ayında çoğu kentte internete erişimi durdurmasının Gayrı Safi Yurtiçi Hasılası’na (GSYİH) faturasının 1 milyar doların üstünde olduğunu açıkladı. Salı günü geçici olarak erişim sağlansa da internet halen birçok şehirde kesilmiş durumda.
ABD’nin Bağdat Büyükelçiliği tarafından yapılan açıklamada, güvenlik güçlerinin silahsız göstericilere ateş açmasını kınadı. Büyükelçilik, Iraklı liderlere, göstericilerle ‘acil ve ciddi bir şekilde’ diyalog kurmaları çağrısında bulundu.
Büyükelçiliğin açıklamasında şu ifadelere yer verildi;
“Sivil göstericilere yönelik öldürme ve kaçırma olayları ile ifade özgürlüğüne yönelik tehditleri kınıyoruz. Iraklılar ulusun geleceğine karar vermek için kendi tercihlerini yapmakta özgür olmalı.”



Hartum’a dönen Sudanlılar, temel ihtiyaç maddelerinin eksikliğinden şikâyetçi

Hartum’daki bir aşevinde ihtiyaç sahiplerine yemek dağıtan bir kadın (AP)
Hartum’daki bir aşevinde ihtiyaç sahiplerine yemek dağıtan bir kadın (AP)
TT

Hartum’a dönen Sudanlılar, temel ihtiyaç maddelerinin eksikliğinden şikâyetçi

Hartum’daki bir aşevinde ihtiyaç sahiplerine yemek dağıtan bir kadın (AP)
Hartum’daki bir aşevinde ihtiyaç sahiplerine yemek dağıtan bir kadın (AP)

Savaş sırasında Hartum’dan kaçan çok sayıda kişi, hayatlarını yeniden kurma umuduyla kente geri döndü. Ancak aylar önce ordu tarafından yeniden kontrol altına alınmasının ardından başkentte temel yaşam koşullarının hâlâ sağlanamaması, geri dönenleri yeniden ayrılmak ya da istemeyerek kentte kalmak arasında seçim yapmaya zorluyor.

Ordu ile Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) arasında Nisan 2023’te savaşın başlamasının ardından yaklaşık 4 milyon kişi başkentten ayrıldı. Şarku’l Avsat’ın AFP’den aktardığına göre, ordunun geçen yıl kenti yeniden ele geçirmesinin ardından yaklaşık 2,7 milyon kişi Hartum’a geri döndü.

Ancak birçok kişi için dönüş sevinci, karşılaştıkları zorlu yaşam koşulları nedeniyle kısa sürdü.

Bunlardan biri, 43 yaşındaki iş insanı İmad Halid Ahmed. Ailesi bir ay önce Kahire’den Hartum’a dönen Ahmed, şimdi ailesini yeniden Mısır’ın başkentine götürmeye hazırlanıyor.

Ahmed, “Pişman olduğumu söylemiyorum ancak ailenin geri dönmesi kararı bir hataydı” dedi. Hartum’a dönmeleri istenen bazı hükümet yetkilileri de AFP’ye yaptıkları açıklamada, ailelerini yurt dışında tutmayı planladıklarını belirtti.

Savaşın izleri Hartum’da hâlâ görülüyor. Kentin iki yakası arasında hayati bir bağlantı sağlayan Şambat Köprüsü’nün bir bölümü, hava saldırısına uğramasının ardından hâlâ kullanılamıyor. Başkentin merkezinde ise lastikleri çalınmış ve kurşunlarla delik deşik olmuş çok sayıda terk edilmiş araç bulunuyor.

Ordu Komutanı Orgeneral Abdulfettah el-Burhan, Hartum’a dönüşünü dönüm noktası olarak sunmaya çalışırken, ordunun yayımladığı görüntülerde yıkımın boyutu da gözler önüne seriliyor. Cumhurbaşkanlığı Sarayı, eski halinden geriye kalan bir iskeletten ibaret durumda. Sarayın içi ise HDK tarafından yağmalanıp tahrip edilmesinin ardından büyük ölçüde boşaltılmış durumda.

Buna rağmen ordu, halkı Hartum’a dönmeye teşvik ediyor. Yetkililer, havalimanını yeniden inşa ederek iç hat uçuşlarına açarken bazı altyapı tesislerinin de yeniden yapılandırılması çalışmalarına başladı.

“Hayat pahalılığı belimizi büküyor”

Ancak tüm bunlar hizmetlerin yeniden sağlanması için yeterli olmadı. Elektrik hâlâ günlerce kesiliyor, su hizmetlerinde de benzer sorunlar yaşanıyor. Birçok kişi ise her geçen gün artan yüksek fiyatlar nedeniyle temel ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanıyor.

49 yaşındaki Suad Muhammed İdris, Hartum Bahri’deki evine döndüğünde eşyalarının çalındığını gördüğünü anlatıyor. Yeni bir buzdolabı alacak maddi imkâna sahip olmadığı için gıda ürünlerini her gün satın almak zorunda kalıyor.

Altı çocuk annesi dul kadın, “Sebze ve eti her gün almak zorundayım. Fiyatlar yüksek ve her gün daha da artıyor... Ülkeme büyük bir özlemle döndük ama hayat pahalılığı belimizi büküyor” dedi.

Geri dönüşler daha çok halkın yaşadığı mahallelerde yoğunlaşırken, varlıklı bölgeler hâlâ sakinlerini bekliyor. Ağaçlarla çevrili sokaklarda kırık cam parçalarının bulunduğu bölgede, bazıları yıkılmış görkemli evler sessizliğe bürünmüş durumda. Bu sessizliği yalnızca kuş cıvıltıları bozuyor.

Geri dönmesinin üzerinden üç ay geçen 86 yaşındaki Süreyya Babekir, yeniden bavullarını hazırlıyor.

Babekir, AFP’ye yaptığı açıklamada, “Ben, eşim ve küçük kızım Birleşik Arap Emirlikleri’ne (BAE) gideceğiz... Elbette ayrılmak istemiyorduk ancak sağlık durumumuz ve tedaviye ulaşmanın zorluğu bunu zorunlu kılıyor” dedi.

Savaşta ağır hasar gören sağlık sektörünün durumu, çok sayıda kişi için öncelikli sorunların başında geliyor.

Geçen yıl halkın geri dönmeye başlamasıyla birlikte bazı hastaneler yardım kuruluşları tarafından yeniden kullanılabilir hale getirilse de tıbbi malzemelerin büyük bölümü hâlâ temin edilemiyor.

Doktor Hayfa Ömer, “Hastanın ve ailesinin herhangi bir tetkik ya da görüntüleme işlemi için hastane dışına çıkmak zorunda kalmaması için elimizden geldiğince çalışıyoruz” dedi.

Ömer, “Ancak bazı ilaçlar bulunmuyor... Hastadan bunları hastane dışından satın almasını istiyoruz. İnsanların içinde bulunduğu koşulları bildiğimiz için bunu söylerken içimiz acıyor” diye konuştu.

Ancak İmam Bekir Abbas’ın da belirttiği gibi hastane dışında bile ilaç bulmak kolay değil. Abbas, eşi, iki çocuğu ve anne babasıyla birlikte üç yılını Kahire’de geçirdikten sonra Hartum’un güneyine döndü.

34 yaşındaki Abbas, bir eczanenin önünde, “Babam tansiyon hastası. İlacı bulabilmek için 10 eczaneye girmem gerekiyor. Üstelik ilacın fiyatı her gün değişiyor” dedi.

Abbas, diyabet hastası annesinin insülinini soğukta muhafaza etmekte de zorlanıyor. Bir buzdolabı satın aldığını belirten Abbas, “Ancak elektrik günde 12 saat kesiliyor, bu nedenle insülin bozuluyor” ifadelerini kullandı.

“İşler yolunda değil”

Hartum bugün, bir zamanlar 8 milyondan fazla kişinin yaşadığı büyük bir Afrika başkenti olan eski halinin gölgesini andırıyor.

Hartum’da AFP’ye konuşan Birleşmiş Milletler (BM) yetkilisi, kentteki yıkımın boyutunun, Ukrayna da dahil olmak üzere tanık olduğu tüm çatışmalardakinden daha büyük olduğunu söyledi.

HDK’nin Hartum’a yönelik aralıklarla insansız hava aracı (İHA) saldırıları düzenlemesine rağmen yetkililer, hayatın normale dönmesi konusunda ısrar ediyor.

Yetkililer, temmuz ayında üniversitelerde uzaktan eğitim sistemine son verdi ve öğrencilerin kampüslere dönmesini zorunlu hale getirdi. Bu kararın ardından Hartum Üniversitesi’ndeki tıp fakültesi öğretim üyeleri toplu istifa edebilecekleri uyarısında bulundu.

Bir yüksek lisans öğrencisi AFP’ye yaptığı açıklamada, “Üniversite, tezimin çevrim içi savunulmasını reddetti” dedi. Öğrenci, tez danışmanının ise ‘başka bir ülkede bulunduğunu’ belirtti.

İşletme bölümünde lisans eğitiminin son yılına başlaması gereken başka bir öğrenci ise bu yaz yüz yüze sınavlara girememesinin ardından eğitimine yeniden başlayabilmek için Mısır’da burs bulma çabası içine girdi.

Genç öğrenci, “Bizi dinlemediler. Onlar için önemli olan tek şey insanların geri dönmesiydi” diyerek üzüntüsünü dile getirdi.

Adının açıklanmasını istemeyen öğrenci, “Bu siyasi bir mesele. İnsanların geri dönmesini istiyorlar ki her şeyin yolunda olduğunu gösterebilsinler. Oysa... hiçbir şey yolunda değil” ifadelerini kullandı.


Libya: Silahlı bir grubun kapattığı petrol boru hattı yeniden açıldı

Şerara petrol sahası (Libya Haber Ajansı)
Şerara petrol sahası (Libya Haber Ajansı)
TT

Libya: Silahlı bir grubun kapattığı petrol boru hattı yeniden açıldı

Şerara petrol sahası (Libya Haber Ajansı)
Şerara petrol sahası (Libya Haber Ajansı)

Libya Ulusal Petrol Kurumu, yaptığı açıklamada, silahlı bir grubun birkaç gün önce kapattığı petrol boru hattının yeniden açıldığını duyurdu. Kurum, kapatma nedeniyle 95 milyon dolar tutarında kayıp yaşandığını belirtti.

Boru hattı, Libya’nın güneybatısındaki Şerara petrol sahasını Akdeniz kıyısında bulunan Zaviye ihracat terminaline bağlıyor.

Ulusal Petrol Kurumu dün yaptığı açıklamada, Şerara-Zaviye boru hattındaki 7 numaralı vananın yeniden açıldığını ve petrol pompalama işlemlerine tekrar başlandığını bildirdi.

Şarku’l Avsat’ın aldığı nilgiye göre boru hattının işletilmesini, Libya Ulusal Petrol Kurumu ile İspanyol Repsol, Fransız TotalEnergies, Avusturyalı OMV ve Norveçli Equinor şirketlerinin ortak girişimi olan Akakus Petrol Operasyonları Şirketi yürütüyor.

Kurumun açıklamasına göre silahlı bir grup pazartesi günü vanayı kapatmış ve bu durum üretim oranlarında sert düşüşe yol açmıştı. Kurum, vanayı kapatan tarafın kimliği veya talepleri hakkında ayrıntı vermedi.

Libya’da petrol ve doğal gaz tesislerinin kapatılması, son yıllarda sosyal talepler, güvenlik tehditleri veya siyasi anlaşmazlıklar nedeniyle sıkça yaşanan bir durum haline geldi.


Sudri, Kuzey Kurdufan’daki çatışmaların seyrini değiştirdi

Sudan ordusuna bağlı askerler, 17 Ağustos’ta Gedaref kentinde düzenlenen askerî geçit törenine katılıyor (AFP)
Sudan ordusuna bağlı askerler, 17 Ağustos’ta Gedaref kentinde düzenlenen askerî geçit törenine katılıyor (AFP)
TT

Sudri, Kuzey Kurdufan’daki çatışmaların seyrini değiştirdi

Sudan ordusuna bağlı askerler, 17 Ağustos’ta Gedaref kentinde düzenlenen askerî geçit törenine katılıyor (AFP)
Sudan ordusuna bağlı askerler, 17 Ağustos’ta Gedaref kentinde düzenlenen askerî geçit törenine katılıyor (AFP)

Kuzey Kurdufan cephelerinde dikkat çekici bir saha değişimi yaşandı. Sudan ordusu, Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) ile yaşanan çatışmaların ardından Kuzey Kurdufan eyaletindeki stratejik Sudri kentinin kontrolünü yeniden ele geçirdiğini açıkladı. Bu gelişme, ordunun eyaletteki varlığını ve kontrolünü güçlendirirken HDK’nın yayılım alanını daralttı ve böylece eyaletteki çatışma haritası ordunun lehine değişti.

Kara birliklerinin ilerleyişi, insansız hava araçlarıyla (İHA) yürütülen saldırıların yoğunlaşmasıyla eş zamanlı gerçekleşti. Eyalet makamları, HDK’yı Beyaz Nil’in başkenti El-Ubeyyid’e yönelik saldırılar düzenlemekle suçladı; saldırılarda 2 kişinin öldüğü, yaklaşık 20 kişinin yaralandığı bildirildi. Buna karşılık Kurucu ittifakı, orduyu Mezrub’a düzenlenen ve 9 kişinin ölümüne, 24 kişinin yaralanmasına yol açan bir saldırıyla suçladı. Ancak iki tarafın anlatımı da bağımsız olarak doğrulanmadı.

Şarku’l Avsat’ın Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği’nden (BMMYK) aktardığına göre çatışmaların artmasıyla her gün 400’den fazla Sudanlı Doğu Çad’a geçmeye başladı. Bu sayının, son aylarda kaydedilen günlük ortalamalardan yaklaşık 20 kat fazla olduğu belirtilirken, Sudanlıların çatışma, bombardıman ve İHA saldırılarından kaçarak bölgeyi terk ettiği ifade edildi.