Kuveyt'te 'Kimliksizler Baharı'

Kuveyt’te 6 Kasım’da patlak veren yolsuzluk karşıtı protesto gösterinden bir görüntü (AFP)
Kuveyt’te 6 Kasım’da patlak veren yolsuzluk karşıtı protesto gösterinden bir görüntü (AFP)
TT

Kuveyt'te 'Kimliksizler Baharı'

Kuveyt’te 6 Kasım’da patlak veren yolsuzluk karşıtı protesto gösterinden bir görüntü (AFP)
Kuveyt’te 6 Kasım’da patlak veren yolsuzluk karşıtı protesto gösterinden bir görüntü (AFP)

Ahmed Bumeri
Vatansız/Kimliksiz (Haymatlos) statüsündeki bir gencin kötü yaşam koşulları sebebiyle intihar etmesi üzerine eylemciler, sokaklara döküldü. Kuveyt’te tahmini olarak yaklaşık 100 bin kimliksiz haymatlos birey yaşıyor.
Halk protestolarıyla eş zamanlı olarak eski Milletvekili Salih Molla, bazı politikacılara ve sivil toplum kuruluşlarına (STK) protesto gösterisi düzenleme çağrısında bulundu. Kuveyt’teki eylemciler, Irak ve Lübnan da dahil olmak üzere komşu ülkelerde yaşananlar gibi yolsuzluk ve kötü hizmete karşı mücadeleye odaklandı.
Kuveyt’te ekonomik kriz
Şarku'l Avsat'ın Independent Arabia'dan aktardığı habere göre Kuveyt, petrol fiyatlarındaki düşüş ve azalmaya başlayan gelirler karşısında yüksek harcamalar dolayısıyla en az 5 yıldır bütçe açığından mustarip. Muhalefet ise hükümeti, devlet kaynakları yönetiminde beceriksizlik ve devlet dairelerinde yolsuzlukla suçlarken, bu faaliyetlerin ciddi derecede harcama israfına yol açtığını savunuyor. Aynı şekilde üretim değeri 40 milyar dinar veya yaklaşık 120 milyar dolar olarak tahmin edilen petrol zengini bir ülkede, binlerce işsiz bulunuyor. Ülkede zenginler ve düşük gelirliler arasında bir uçurum mevcut. Devlet gelirleri azaldıkça, yolsuzluk devam ettikçe ve kamu parası tüketildikçe bu uçurum daha da büyüyor.
Krizin kimliksizler üzerindeki etkisi
Son yıllarda bu durum, ülkede kimliksiz şekilde yaşayan grup üzerine de olumsuz yansıdı. Bu kesim, ülkede Kuveyt vatandaşlığına da diğer ülkelerin vatandaşlığına da sahip değil. Ancak Kuveyt’in 1961 yılındaki bağımsızlığından bu yana ülkede mevcutlar. Hükümet, çoğu Suudi Arabistan ve Irak’a uzanan kabilelere mensup olan bu kesime, kökenleri hususundaki anlaşmazlıklar dolayısıyla vatandaşlık vermeyi kabul etmiyor. Yönetim, kimliksizlerin büyük kısmının, Kuveytli olduklarını kanıtlayacak herhangi bir delile sahip olmadıklarını belirtiyor. Kimliksiz kesim ise kökenleri hususunda şüphe bulunduğunu ve uyruklarına ilişkin endişe yaşandığını kabul ederken, medeniler tarafından kontrol edilen toplumsal yapının değiştirebilir olduğunu savunuyor. Medeniler, devletin kuruluşundan bu yana kıyı kesimlerde yaşayan zengin bir sosyal sınıfı temsil ediyor. Bu kesim, hala ülkenin ekonomik, politik ve toplumsal organlarının kontrolünü elinde bulunduruyor.
Meydanlar, bu yıl ikinci defa yaşam koşulları sebebiyle kimliksizler tarafından düzenlenen protesto gösterilerine tanık oluyor. Bu çerçevede geçen ay bir genç, maruz kaldığı trajik koşullar nedeniyle intihar etti.
Yaşamsal tehditler
STK’lar, insan hakları örgütleri ve Birleşmiş Milletler (BM), Kuveyt’e bu kesimin koşullarını iyileştirme çağrısında bulundu. Kimliksizler, protesto gösteri sırasında karşılaştıkları en büyük tehlikenin devlet güvenlik hizmetlerinin “güvenlik kısıtlamaları” dolayısıyla seyahat etmelerini yasaklaması olduğunu belirtirken, “kendilerini tanımayan bir ülkede büyük bir hapishanede yaşadıklarını” vurguluyor.
Temel haklarından mahrumiyet
Kimliksizlerin Kuveyt vatandaşlığından ve kimliğinden mahrum kalmaları, (ücretsiz eğitim, adil sağlık hizmetleri, devlet sektöründe istihdam, mülkiyet, evlilik ve boşanma belgesi ve seyahat gibi) Kuveyt vatandaşlarının sahip olduğu temel yaşamsal gereksinimlere ulaşmalarını da imkansız kılıyor. Bu durum nedeniyle özel sektörlerdeki tüccarlar tarafından sömürülüyorlar, düşük maaşlarla hakları istismar ediliyor, bazen herhangi bir maaş alamıyorlar ve yargıda da haklarını talep etmekte zorluk yaşıyorlar.
Yeni yasa
Kuveyt Meclis Başkanı Merzuk el-Ganim, geçen salı günü maruz kaldıkları dikenli durumların parlamento tarafından gözden geçirilmesi amacıyla kimliksizler hususunda bir yasa önerisinde bulundu. Ancak birçok kimliksize ikamet izni verilmesini öneren yasa üzerinde henüz bir fikir birliği sağlanmadı. Kimliksizler, geçici çözümler ortaya koyan Kuveyt yasalarındaki birçok değişiklik hususunda endişe duyuyor. Ülkede ayrıca (Merzuk’un reddedilen yasası hashtagi ile bir kampanya başlatıldı.
Ayaklanma
Kuveyt’teki eski milletvekillerini içeren siyasi bir grup, yolsuzlukla mücadele, kredilerin düşürülmesi, yasama ve yürütme organlarının hesap vermesi taleplerini desteklemek için kimliksizler tarafından başlatılan ayaklanmaya dahil oldu. Kredi ve faizlerin 11 kat artması sonrasında kredilerin düşürülmesi talebiyle birkaç yıl önce de protesto gösterileri patlak vermişti. Daha sonra ise hükümet, bankacılık sisteminin ve Merkez Bankası’nın hatalarını itiraf ederek faizleri düşürmüş ve yeni kredi takvimini açıklamıştı. 
Parlamenterler sokakta
Kuveyt basınına göre eski Milletvekili Salih Molla, kredilerin düşürülmesi ve kimliksizlerle ilgili bazı sorulara yanıt olarak, “Ülkenin birçok sorunu var. Ancak yolsuzluk çevresinde bunları onarmamız mümkün değil” dedi.
Öte yandan Ulusal Meclis’in eski başkanı Ahmed es-Sadun, “Vatandaşların meydanlara inmesi, halkın Ulusal Meclis ve hükümete olan öfkesini yansıtıyor” ifadelerini kullandı. Sadun, Kuveyt’te önde gelen muhalifler arasında yer alıyor. Sadun, kamu maliyesini savunmak, iktidarı eleştirmek ve yönetimi yolsuzlukla suçlamak dolayısıyla cezaevinde bulunan Kuveytli muhalif Muslim el-Barak ile Halk Blok’un liderliğini yürütüyor.
Aynı şekilde eski Milletvekili Hasan Cevher de “Kuveyt’te yaygın olan yolsuzluğun hiçbir şeklini kabul etmeyeceğiz” dedi. Kuveyt parlamentosuna karşı halkın iradesinin önemli olduğunu söyleyen Cevher, yaşananların hükümetin ve meclisin faaliyetlerinin doğal bir sonucu olduğunu vurguladı.
Kuveyt’te ‘Kimliksizler’ olarak tanımlanan sivillerin sayısı tam olarak saptanamıyor ancak 2 Ağustos 1990 tarihinde Irak’ın Kuveyt’i işgal etmesinden önce sayılarının 300 binden fazla olduğu biliniyor. Bu sayının ise, ‘Kimliksizler meselesinin’ çözümüne yönelik bir dizi politikanın yürütülmesi ve bazı ‘Kimliksizler’in başka ülkelere göç etmesiyle azaldığı gözlemleniyor.
‘Kimliksizler’i 1959-17 rakamlı yabancılar yasasını ihlal ettikleri gerekçesiyle ‘kaçak’ olarak tanımlayan Kuveyt hükümeti, anayasaya aykırı olduğu gerekçesiyle bu kişilerin Kuveyt vatandaşlığı almalarına da izin vermiyor. Ayrıca hükümet ‘Kimliksizler’in ezici çoğunluğunun, özellikle de 1965 yılındaki nüfus sayımında kayıt altına alınanların Kuveyt vatandaşlığı almayı hak etmediğini savunuyor. Yönetim, 1965 dönemi 'Kimliksizler'inin, Kuveyt vatandaşlarının sahip olduğu ayrıcalıklara ulaşabilmek için o dönemde gerçek kimliklerini saklayarak ülkeye giriş yaptıklarını ileri sürüyor.
Kuveyt, 2010 yılında ‘Kimliksizler’in mevcut durumlarını iyileştirme sorumluluğunu üstlenen ve bu konuda meclise yasa tasarısı sunan Kaçakların Durumunu İyileştirme Merkezi kurmuştu. Merkez, ‘Kimliksizler’e geçici kimlik kartı çıkartmıştı.
2 milyon 700 bin nüfuslu Kuveyt'te Bağımsız Kuveyt İnsan Hakları Derneği'ne göre 120 binden fazla ‘Kimliksiz’, vatandaşlık hakkından yoksun bir şekilde ayrımcı uygulamalar ve zor şartlar altında yaşıyor.



Suudi Arabistan: Topraklarımıza ve ulusal varlıklarımıza yönelik hiçbir saldırıya müsamaha göstermeyeceğiz

Kral Abdullah Finans Bölgesi'ndeki (KAFD) Finans Merkezi'ndeki bir kulenin bazı katlarında maddi hasar meydana geldi. (Suudi Sivil Savunması)
Kral Abdullah Finans Bölgesi'ndeki (KAFD) Finans Merkezi'ndeki bir kulenin bazı katlarında maddi hasar meydana geldi. (Suudi Sivil Savunması)
TT

Suudi Arabistan: Topraklarımıza ve ulusal varlıklarımıza yönelik hiçbir saldırıya müsamaha göstermeyeceğiz

Kral Abdullah Finans Bölgesi'ndeki (KAFD) Finans Merkezi'ndeki bir kulenin bazı katlarında maddi hasar meydana geldi. (Suudi Sivil Savunması)
Kral Abdullah Finans Bölgesi'ndeki (KAFD) Finans Merkezi'ndeki bir kulenin bazı katlarında maddi hasar meydana geldi. (Suudi Sivil Savunması)

Suudi Arabistan, dün yaptığı açıklamada, egemenliğini savunmak amacıyla gerekli bütün önlemleri alma konusunda tam ve meşru hakka sahip olduğunu vurguladı. Riyad yönetimi, uluslararası hukuk kuralları çerçevesinde topraklarını ve ulusal varlıklarını hedef alan hiçbir saldırıya müsamaha göstermeyeceğini bildirdi.

Suudi Arabistan Sivil Savunma Müdürlüğü, dün sabah saatlerinde Riyad'daki Kral Abdullah Finans Merkezi'nde (KAFD) bulunan bir kulenin Husilere ait terör saldırısına maruz kaldığını açıkladı. Saldırı sonucunda kulenin bazı katları ile çevredeki binalarda maddi hasar meydana geldiği, herhangi bir can kaybı veya yaralanmanın yaşanmadığı belirtildi.

Yemen'de Meşru Yönetime Destek Koalisyonu ise hava savunma sistemlerinin Husiler tarafından Riyad'a yöneltilen füze tehdidine müdahale ettiğini duyurdu. Açıklamada, Suudi Arabistan'ın güney bölgesine doğru fırlatılan beş balistik füze ile bir seyir füzesinin de (Cruise) hedef alındığı bildirildi.

Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, uluslararası topluma sorumluluklarını yerine getirme, ilgili Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararlarını uygulama ve Husi saldırılarını kınama çağrısında bulunuldu. Açıklamada ayrıca, Husilerin bölge ve dünya güvenliği açısından oluşturduğu tehlikeye dikkat çekildi.

Öte yandan, ABD'nin Riyad Büyükelçiliği, yerleşkesinin insansız hava aracıyla (İHA) hedef alındığı yönündeki iddiaları yalanladı.


Arap ve İslam ülkelerinden, İngiltere ve Avustralya'nın İsrail'in yerleşim politikalarına yönelik yaptırım kararına destek

İsrail askerleri, işgal altındaki Batı Şeria'nın Nablus kentinde düzenlenen askerî baskın sırasında mevzileniyor (EPA)
İsrail askerleri, işgal altındaki Batı Şeria'nın Nablus kentinde düzenlenen askerî baskın sırasında mevzileniyor (EPA)
TT

Arap ve İslam ülkelerinden, İngiltere ve Avustralya'nın İsrail'in yerleşim politikalarına yönelik yaptırım kararına destek

İsrail askerleri, işgal altındaki Batı Şeria'nın Nablus kentinde düzenlenen askerî baskın sırasında mevzileniyor (EPA)
İsrail askerleri, işgal altındaki Batı Şeria'nın Nablus kentinde düzenlenen askerî baskın sırasında mevzileniyor (EPA)

Suudi Arabistan ile 14 Arap ve İslam ülkesi, İngiltere ve Avustralya hükümetlerinin, işgal altındaki Filistin topraklarında sürdürülen yasa dışı İsrail yerleşim faaliyetlerine karşı yaptırım uygulama kararlarını memnuniyetle karşıladı. Söz konusu yaptırımların, yerleşimlerin inşasına katılan şirketleri hedef alan önlemleri de kapsadığı belirtildi.

Suudi Arabistan, Ürdün, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Kuveyt, Endonezya, Pakistan, Türkiye, Katar, Mısır, Filistin, Cezayir, Nijer, Maldivler, Libya ve Somali dışişleri bakanları ayrıca, İngiltere'nin Gazze Şeridi'ne insani yardım ulaştırılmasını engellediği gerekçesiyle İsrailli bir gruba yaptırım uygulama kararını da memnuniyetle karşıladı.

Bakanlar, dün yayımladıkları ortak açıklamada, hesap verebilirliğin sağlanmasına yönelik bütün çabalara destek verdiklerini bildirdi. Açıklamada, E1 yerleşim planı da dahil olmak üzere yerleşim faaliyetlerinden sorumlu kuruluş ve kişilere, ayrıca ilhak ve yerleşimlerin genişletilmesi politikalarını destekleyen, kolaylaştıran veya uygulayan taraflara karşı uygun uluslararası tedbirlerin alınması ve yaptırımlar uygulanması çağrısında bulunuldu.

Ortak açıklamada, İsrail'in işgal altındaki Filistin topraklarında sürdürdüğü yerleşim politikaları, özellikle E1 planı ve işgal altındaki Doğu Kudüs'ün doğusunda yürütülen bağlantılı faaliyetler şiddetle kınandı. İngiltere ve Avustralya'nın attığı adımın, uluslararası toplumdaki diğer ülkeleri de benzer kararlar almaya teşvik etmesi temennisinde bulunuldu.

Bakanlar, söz konusu tedbirlerin uluslararası hukuka ve Birleşmiş Milletler'in (BM) ilgili kararlarına uygun olduğunu belirtti. Bu kapsamda, 2016 tarihli BM Güvenlik Konseyi'nin 2334 sayılı kararı ile Uluslararası Adalet Divanı'nın 19 Temmuz 2024 tarihli danışma görüşüne atıfta bulunuldu. Açıklamada, tüm devletlerin İsrail'in yasa dışı işgalinden kaynaklanan durumun meşruiyetini tanımama, bu durumun sürdürülmesine yönelik yardım veya destek sağlamama yükümlülüğü bulunduğu vurgulandı.

Bakanlar ayrıca İsrail'e, yerleşim faaliyetleri kapsamında alınan bütün kararları ve işgal altındaki Filistin topraklarının coğrafi ve demografik yapısını değiştirmeyi amaçlayan diğer uygulamaları iptal etme çağrısını yineledi.

Ortak açıklamada, İsrail'in Gazze'deki askerî operasyonlarını artırması da kınandı. Gazze'de güvenlik ve istikrarın sağlanması, insani koşulların iyileştirilmesi, yeniden imar ve toparlanma sürecinin kolaylaştırılması ve kalıcı barışın temellerinin atılması amacıyla ABD Başkanı Donald Trump'ın çatışmayı sona erdirmeye yönelik kapsamlı planının eksiksiz ve derhal uygulanması istendi. Açıklamada ayrıca Gazze'nin, işgal altındaki Filistin topraklarının ayrılmaz bir parçası olduğu vurgulandı.

Bakanlar, adil, kalıcı ve kapsamlı bir barışın sağlanmasının tek uygulanabilir yolunun iki devletli çözümün hayata geçirilmesi olduğunu belirtti. Bu çerçevede, uluslararası hukuk ve BM kararları doğrultusunda, 4 Haziran 1967 sınırları temelinde, başkenti Doğu Kudüs olan, egemen, coğrafi bütünlüğe sahip ve yaşanabilir bağımsız bir Filistin devletinin kurulması gerektiğinin altı çizildi.


BAE’den Somali’ye sert tepki: Düşmanca tutum ikili ilişkilere zarar veriyor

BAE, uluslararası ilişkileri etkileyen kararların siyasi hesaplardan ve iç çekişmelerden uzak tutularak ortak çıkarlar doğrultusunda alınması gerektiğini vurguladı (Reuters)
BAE, uluslararası ilişkileri etkileyen kararların siyasi hesaplardan ve iç çekişmelerden uzak tutularak ortak çıkarlar doğrultusunda alınması gerektiğini vurguladı (Reuters)
TT

BAE’den Somali’ye sert tepki: Düşmanca tutum ikili ilişkilere zarar veriyor

BAE, uluslararası ilişkileri etkileyen kararların siyasi hesaplardan ve iç çekişmelerden uzak tutularak ortak çıkarlar doğrultusunda alınması gerektiğini vurguladı (Reuters)
BAE, uluslararası ilişkileri etkileyen kararların siyasi hesaplardan ve iç çekişmelerden uzak tutularak ortak çıkarlar doğrultusunda alınması gerektiğini vurguladı (Reuters)

Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Somali hükümetinin kendisine yönelik tutumunu sert bir dille eleştirerek Mogadişu yönetimini gerilimi tırmandırmakla suçladı. Abu Dabi, Somali hükümetinin izlediği “tırmandırıcı ve gerekçesiz düşmanca yaklaşımın” iki ülke arasındaki ilişkilere ve iş birliğine zarar vereceği uyarısında bulundu.

BAE Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, Somali hükümetinin son dönemdeki tutumlarının “sorumsuzca” olduğu ve ikili ilişkilere zarar verdiği belirtildi. Uluslararası ilişkileri etkileyen kararların siyasi hesaplar ve iç çekişmeler doğrultusunda değil, ortak çıkarlar gözetilerek alınması gerektiği vurgulandı.

Açıklamada, Mogadişu yönetiminin iktidar mücadelesinden kaynaklanan iç anlaşmazlıklarına BAE’yi dahil etmeye çalışmasından duyulan rahatsızlık dile getirildi. Bu tutumun iki ülke halkının çıkarlarını olumsuz etkileyeceği ifade edildi.

BAE Dışişleri Bakanlığı, Somali hükümetinin büyükelçiliğe ve BAE’nin politikalarına yönelik tutumunu gerekçe göstererek Ocak 2026’da Mogadişu Büyükelçiliği’ni kapattığını ve diplomatik personelini ülkeden çektiğini hatırlattı. Bakanlık, bu süreçte Somali yönetiminin iki ülke arasında imzalanan ikili anlaşmaları iptal etme kararına da dikkat çekti.

Diplomatik krize rağmen Somali halkına yönelik tutumlarında bir değişiklik olmadığını belirten BAE, iki halk arasındaki bağlara önem verdiklerini bildirdi. Açıklamada, özellikle BAE’de yaşayan ve ülkeyi ziyaret eden Somalililerle ilişkilerin korunmasının önemine işaret edilerek, Abu Dabi’nin ortak çıkarları gözetme ve iki halk arasındaki ilişkileri güçlendirme konusundaki kararlılığı vurgulandı.

Somali hükümeti ise perşembe günü BAE Büyükelçisi’ni sınır dışı etme kararı aldığını açıklamıştı. BAE’nin Somali’nin içişlerine müdahale ettiği gerekçesiyle alınan karar kapsamında büyükelçiye ülkeyi terk etmesi için 72 saat süre verilmiş, Somali’nin Abu Dabi Büyükelçisi de geri çağrılmıştı.