Lübnan’da Safadi’ye destek artarken gözler sokağın baskısına çevrildi

Eski Bakan Muhammed Safadi (Reuters)
Eski Bakan Muhammed Safadi (Reuters)
TT

Lübnan’da Safadi’ye destek artarken gözler sokağın baskısına çevrildi

Eski Bakan Muhammed Safadi (Reuters)
Eski Bakan Muhammed Safadi (Reuters)

Lübnanlı üst düzey siyasi kaynaklar, geçen perşembe gecesine kadar devam eden istişarelerde, yeni hükümetin kurulması hususunda eski Bakan Muhammed Safadi üzerinde uzlaşı sağlandığını aktardı.
Kaynakların Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamalara göre eski Başbakan Saad Hariri, Lübnan Meclis Başkanı Yardımcısı Bakan Ali Hasan Halil ve Hizbullah Genel Sekreteri Yardımcısı Hüseyin Halil arasında gerçekleşen görüşmenin Safadi’nin hükümeti yönetme adaylığı üzerinde anlaşma sağlanmasıyla sona erdiğini belirtti. Kaynaklar, uzlaşının Safadi’nin adaylığını destekleyen Cumhurbaşkanı Mişel Avn ve Özgür Yurtsever Hareket lideri Cibran Basil’in kararı ile de uyumlu olduğunu kaydetti.
Aynı kaynaklar, Safadi’nin söz konusu tarafların kendisini hükümeti kurmak için muhtemel aday olarak göstermeden önce faaliyetlerine başladığına dikkat çekti. Medya içerisinden çeşitli isimlerin ve bazı siyasi liderlerin de bu pozisyon için hazırlandığını belirten kaynaklar söz konusu isimlerin tamamının ilgi odağı dışında olduğunu ifade etti.
Kaynaklar ayrıca, Hizbullah’a bağlı “el-Manar” kanalının 15 Kasım sabahı itibariyle çoğu haber bülteninde ısrarla hükümeti kurmakla görevli ismin henüz belirlenmediğini aktardığını söyledi. Bu durum, Safadi ismine yönelik halk hareketi tarafından ortaya koyulacak tepkiden kaçınmak amacıyla Hizbullah tarafından bulunulan bir yöntem olarak yorumlandı.
Siyasi kaynaklar, Cumhurbaşkanı Avn ve Basil’in yeni hükümeti kurmakla görevlendirilen Safadi’ye yönelik tepkilere yaklaşımına da değinerek Cumhurbaşkanı’nın hükümeti kurmakla görevli isim hususunda parlamentoda istişarelerin yürütülmesi için tarih belirleyememesinin Safadi ismini bu pozisyon için önermekte zorluk yaşandığı anlamına geldiğini söyledi.
Eski Başbakan Hariri’nin tavrına da değinen siyasi kaynaklar, ülkenin benzeri görülmemiş bir ekonomik ve mali krize tanık olması dolayısıyla Hariri’nin hükümeti kurma sürecinin uzamamasına önem gösterdiğine dikkat çekti. Kaynaklara göre Hariri, Safadi’nin adaylığının hükümetin kurulmasını engellemeye yönelik suçlamalara yönelecek isimlerin yolunu kestiğini belirtirken kendisine güven sağlaması adına destek vereceğini ancak Müstakbel Hareketi’nin doğrudan veya bir aracı ile buna dahil olmayacağını söyledi.
Kaynaklar, Hariri’nin yeni hükümete katılmama konusundaki tavrının da Lübnan’ı ekonomik ve mali krizden kurtarma vizyonuyla uyumlu olduğun belirtirken bir yandan da halk hareketinin taleplerine cevaben bir teknokratlar hükümeti kurulmadan bunun sağlanamayacağı kanaatinde olduğunu ifade etti. Kaynaklara göre rahatsız edici ve kışkırtıcı yüzler uzaklaştırılıp atmosfer soğutulmadıkça gün ışığını göremeyecek bir siyasi şokun ortaya çıkma ihtimali de mevcut.
Hükümet için bir dizi ismin önerildiğini aktaran siyasi kaynaklar bunların tamamının istişarelere katılanlar tarafından oy birliğiyle kabul edilen Safadi dışındaki teknokratlar olduğunu vurguladı. Söz konusu isimler arasında ise Lübnan’ın eski Birleşmiş Milletler (BM) temsilcisi Navaf Selam, finansal uzman Usame Bakdaş ve Bankacılık Denetim Komitesi Başkanı Velid Alamuddin’in de bulunduğu belirtildi.
Kaynaklar ayrıca eski başbakanlar Necib Mikati, Fuad Sinyora ve Tamam Selam’ın Ali Hasan Halil ve Hüseyin Halil ile görüşmesi öncesinde Hariri ile gerçekleştirdiği toplantıda, uzmanlardan oluşan bir teknokratlar hükümetinin kurulması gerektiği hususunda bir oy birliği olduğunu söyledi. Kaynaklar ayrıca eski başbakanların, tekno- siyasi bir hükümet kurmakta ısrar eden isimlerin varlığında Hariri’nin, hükümeti kurma adaylığından neden uzak durduğunu da anladıklarını vurguladı.
Aktarılanlara göre Hariri, Avn, Basil ve Şii ikilisine (Hizbullah ve Emel Hareketi) dikkati çekerek eski başbakanlara “böyle bir hükümete karşı duran bir çoğunluğun varlığından dolayı artık bir teknokratlar hükümetinin kurulamayacağını” bildirdi.
Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgilere göre Lübnan Meclis Başkanı Yardımcısı ve Maliye Bakanı Bakan Ali Hasan Halil ve Hizbullah Genel Sekreteri Yardımcısı Huseyin Halil, Hariri ile Hükümet Sarayı’nda (Beytul Vasat) yaptığı görüşmede hükümeti kurmakla görevli isme dair Hariri’nin görüşlerini aldı.
Kaynaklar, ülkedeki herkesin bölgesel katılımının yanı sıra uluslararası topluma hitap edebilme yeteneği dolayısıyla Hariri’nin hükümetin yanında durması gerektiği fikrinde olduğunu vurguladı. Başka bir deyişle Safadi’yi destekleyenler, tanık olunan felaketten çıkış yolu bulmak imkansız hale gelmeden önce Lübnan’ı bu krizden kurtarmak için çözümler sunabilecek bir şemsiye olarak Hariri’nin rolü olmaksızın faaliyet gösteremez.
Bu nedenle Şii ikilisi, tek renkli bir hükümet kurarak öne çıkmanın mümkün olmadığı kanaatinde ve böyle bir seçenek herkes tarafından da “intihar” olarak nitelendiriliyor.
Şii ikilisi, Hasan Halil ve Hüseyin Halil aracılığıyla durum ve düşünceler ne olursa olsun iç çatışmaya sürüklenmemeleri gerektiğini, uzun sürmemesi gereken geçici bir hükümetin kurulması, her şeyden önce çöküşü durdurmak, ekonomik ve finansal krizi engellemek için çalışılması gerektiğini ifade etti. 
Şii ikilisi, “siyasi varlığın, ülkeyi çalkantılı bölgesel ve uluslararası koşullar çerçevesinde kaymanın eşiğine getirecek hesaplanmamış pozisyonlar alınmasını engellemek için siyasi yönünü takip etmekle sınırlı olduğu” ifadeleriyle tekno-siyasi bir hükümeti haklı kılmaya çalıştı. Ayrıca temel bakanlıkların uzman bakanlara verileceğini ve savcılık ile bakanlık arasında ayrım yapılacağını da kaydetti.
Yeni hükümetin sayısına da değinen Şii ikilisi, başbakan da dahil 14 ila 18 kişi olacağını ancak 24’e çıkarmanın da sakıncası olmadığını bildirdi.
Ülke gündeminde şu an “Safadi’ye hükümeti kurma sürecinde güven var mı, yoksa sokakların baskısı altındaki aday listesinden bir başka adaya yönelir mi?” sorusu hakim.



Irak, Curf es-Sahr'da yeniden konuşlanmaya başladı... Yeni karargâha geniş yetkiler verildi

Irak polisi mensupları, 20 Kasım 2026'da Babil vilayetinin Curf es-Sahr bölgesi çevresinde yürütülen güvenlik konuşlanmasına katılıyor. (Reuters)
Irak polisi mensupları, 20 Kasım 2026'da Babil vilayetinin Curf es-Sahr bölgesi çevresinde yürütülen güvenlik konuşlanmasına katılıyor. (Reuters)
TT

Irak, Curf es-Sahr'da yeniden konuşlanmaya başladı... Yeni karargâha geniş yetkiler verildi

Irak polisi mensupları, 20 Kasım 2026'da Babil vilayetinin Curf es-Sahr bölgesi çevresinde yürütülen güvenlik konuşlanmasına katılıyor. (Reuters)
Irak polisi mensupları, 20 Kasım 2026'da Babil vilayetinin Curf es-Sahr bölgesi çevresinde yürütülen güvenlik konuşlanmasına katılıyor. (Reuters)

Irak güvenlik güçleri, başkent Bağdat'ın güneyinde bulunan Curf es-Sahr bölgesinde askerî birliklerin değiştirilmesi ve güvenlik sorumluluk alanlarının yeniden düzenlenmesi kapsamında cuma günü yeniden konuşlanmaya başladı. Operasyonla eş zamanlı olarak bölgede görev yapan güçlerin komutasını üstlenecek yeni bir koordinasyon karargâhı da faaliyete geçirildi. Hükümet, kapalı yolların açılması ve ailelerin evlerine dönmesi yönünde talimat verirken, bölgede 12 yıldır kontrolü elinde bulunduran Hizbullah Tugayları'nın (Ketâib Hizbullah) çekilme sürecinin operasyonla eş zamanlı başlayıp başlamadığı henüz netlik kazanmadı.

Irak Silahlı Kuvvetler Başkomutanı Sözcüsü Sabah en-Numan, Başbakan Ali ez-Zeydi'nin yeni koordinasyon karargâhına bölgede güvenliğin sağlanması ve hukukun uygulanması için tam yetki verdiğini açıkladı.

Numan, Curf es-Sahr'da düzenlediği basın toplantısında, güvenlik güçlerinin bölgeye konuşlandırılması ve sorumluluk alanlarının değiştirilmesi çalışmalarının bugün (Cuma) başladığını belirtti. Yeni karargâhın, bölgede görev yapan askerî birlikler ve güvenlik birimleri arasındaki koordinasyonu sağlayacağını söyledi.

Karargâh Komutanı Korgeneral Ahmed Hatim Hamid ise karargâhın yönetiminin Federal Polis Gücü tarafından yürütüleceğini bildirdi. Birliklerin değiştirilmesi işleminin Curf es-Sahr'ın tamamını kapsayacağını belirten Hamid, sürecin belirlenen takvim doğrultusunda ve doğrudan kendi gözetiminde gerçekleştirileceğini kaydetti.

Öte yandan bazı kaynaklar, Hizbullah Tugayları'nın bugünden (Cuma) itibaren bir ay içinde kademeli olarak bölgeden çekilmeye hazırlandığını aktardı. Ancak İran'a yakın silahlı grup, şu ana kadar böyle bir karar aldığını resmen açıklamadı.

cdfrgthy
Irak Güvenlik Medya Hücresi Başkanı Tümgeneral Saad Maan, 20 Kasım 2026'da Curf es-Sahr yakınlarında güvenlik yetkilileriyle birlikte düzenlediği basın toplantısında konuşuyor. (Reuters)

Tugaylar, dün (Perşembe) hükümetle yaşanan sorunların çözüme kavuşturulduğunu belirterek bölgedeki alarm durumunu kaldırmıştı. Grup yetkililerinden Ebu Hüseyin el-Hamidavi, Başbakan Ali ez-Zeydi'nin adını vermeden, "Yürütme erkinin başkanıyla yaşanan sorunlar özel kanallar aracılığıyla çözülecek" açıklamasında bulunmuştu. Hamidavi, grup mensuplarına da alarm öncesindeki görevlerine dönmeleri talimatını vermişti. Ayrıca İran Devrim Muhafızları Kudüs Gücü Komutanı İsmail Kaani'ye "tutumundan dolayı" teşekkür etmişti. Bu açıklama, ayrıntıları henüz bilinmeyen bir uzlaşmaya varıldığı şeklinde yorumlanmıştı.

Yeni karargâhın yapısı ve yetkileri

Zeydi'nin perşembe günü kuruluşunu ilan ettiği ve El-Müsaytır (Kontrol Merkezi) adını verdiği karargâhta ordu, Federal Polis Gücü, Haşdi Şabi ve Enerji Polisi'ne bağlı birlikler görev yapacak. Karargâh, kuruluşuna ilişkin yayımlanan başbakanlık kararnamesi uyarınca Federal Polis Gücü Komutanlığına bağlı olacak.

Karargâh ayrıca bölgenin idari sınırları içerisindeki güvenlik güçlerinin konuşlandırılmasını denetleyecek. Bu görev, Babil, Kerbela, Enbar ve Bağdat'taki güvenlik komutanlıklarıyla koordinasyon içinde yürütülecek.

Güvenlik Medya Hücresi Başkanı Saad Maan, Enerji Polisi'nin bölgedeki petrol boru hattının kontrolünü devralmaya başladığını bildirdi. Maan, güvenlik güçlerinin ilk aşamada sivillerin geçişini sağlamak amacıyla yolları açacağını, ardından ailelerin evlerine dönüşünü güvence altına alacak düzenlemelerin yapılacağını söyledi.

Numan ise hükümetin bölgenin kalkınmasını desteklemek amacıyla stratejik projeler hayata geçirmeyi planladığını belirtti. Ancak projelerin niteliği ve uygulama takvimine ilişkin ayrıntı vermedi.

scdrfg
Irak polisi mensupları, 20 Kasım 2026'da Babil vilayetinin Curf es-Sahr bölgesi çevresinde güvenlik konuşlanmasına katılıyor. (Reuters)

Söz konusu adımlar, hükümetin Hizbullah Tugayları'nın Curf es-Sahr'dan çekilmesine yönelik düzenlemelerin başlatılması için cuma gününü belirlemesinin ardından geldi. Bu girişim, uzun yıllardır silahlı grubun nüfuzu altında bulunan bölgede resmî güvenlik kurumlarının denetimini yeniden tesis etme çabalarının bir parçası olarak değerlendiriliyor.

Başbakan Zeydi daha önce bölgedeki kapalı yolların açılması talimatını vermiş ve Irak topraklarının tamamında güvenliğin sağlanmasının ordu ile resmî güvenlik güçlerinin sorumluluğunda olması gerektiğini vurgulamıştı. Haşdi Şabi Harekât Komutanlığı da perşembe günü, Curf es-Sahr'da konuşlu askerî birliklerin belirlenen askerî prosedürler çerçevesinde değiştirilmesi çalışmalarının başladığını duyurmuştu.

fvgthyj
Irak polisi mensubu, 20 Kasım 2026'da Babil vilayetindeki Curf es-Sahr yakınlarında yürütülen güvenlik konuşlanması sırasında görev yapıyor. (Reuters)

Bu gelişmelerle eş zamanlı olarak hükümet, Babil vilayetinde bazı yetkililer ve güvenlik komutanlarına yönelik de işlem başlattı. Bölgede akaryakıt kaçakçılığı yapıldığı ve nüfuz sahibi bazı çevrelerin bu faaliyetlerden çıkar sağladığı yönündeki suçlamaların ardından dokuz yetkili görevden alındı.

Bölgede Hizbullah Tugayları'nın varlığına ilişkin nihai düzenlemelerin nasıl şekilleneceği ve askerî birliklerin değiştirilmesi sürecinin grubun güvenlik ve askerî nüfuzunu sona erdirip erdirmeyeceği ise henüz belirsizliğini koruyor.


İsrail ordusu, Gazze Şeridi’nin orta kesimindeki saldırısını sonlandırdı… Peki ne elde etti?

(foto altı) Gazze Şeridi’nin orta kesimindeki el-Meğazi Mülteci Kampı’nın doğusunda İsrail ordusunun düzenlediği operasyonun ardından evlerde ve yerinden edilmiş kişilerin barınma merkezlerinde meydana gelen geniş çaplı tahribatı inceleyen Filistinliler, 19 Kasım 2026 (DPA)
(foto altı) Gazze Şeridi’nin orta kesimindeki el-Meğazi Mülteci Kampı’nın doğusunda İsrail ordusunun düzenlediği operasyonun ardından evlerde ve yerinden edilmiş kişilerin barınma merkezlerinde meydana gelen geniş çaplı tahribatı inceleyen Filistinliler, 19 Kasım 2026 (DPA)
TT

İsrail ordusu, Gazze Şeridi’nin orta kesimindeki saldırısını sonlandırdı… Peki ne elde etti?

(foto altı) Gazze Şeridi’nin orta kesimindeki el-Meğazi Mülteci Kampı’nın doğusunda İsrail ordusunun düzenlediği operasyonun ardından evlerde ve yerinden edilmiş kişilerin barınma merkezlerinde meydana gelen geniş çaplı tahribatı inceleyen Filistinliler, 19 Kasım 2026 (DPA)
(foto altı) Gazze Şeridi’nin orta kesimindeki el-Meğazi Mülteci Kampı’nın doğusunda İsrail ordusunun düzenlediği operasyonun ardından evlerde ve yerinden edilmiş kişilerin barınma merkezlerinde meydana gelen geniş çaplı tahribatı inceleyen Filistinliler, 19 Kasım 2026 (DPA)

Yaklaşık 24 saat süren hareketliliğin ardından İsrail ordusu, dün Gazze Şeridi’nin orta kesiminde yer alan el-Bureyc ve Nuseyrat mülteci kamplarının kuzeyinde, sarı hata bitişik üç bölgede yürüttüğü askerî kara operasyonunu sona erdirdiğini duyurdu.

ABD Başkanı Donald Trump’ın planı kapsamında Ekim 2025’te ateşkes anlaşmasının ilan edilmesinden bu yana Gazze Şeridi’nde sarı hat olarak adlandırılan hayalî bir sınır, İsrail’in işgal ettiği bölgelerle (hattın doğusu) Hamas ve Filistinli grupların nispeten kontrol sahibi olduğu bölgeleri (hattın batısı) birbirinden ayırıyor. İsrail’in işgal ettiği alanların, Gazze Şeridi’nin toplam yüzölçümünün yüzde 60’ından fazlasını oluşturduğu tahmin ediliyor. İsrail, iki yılı aşkın süredir işgal ettiği bölgeleri genişletirken suikastlar, bombardımanlar ve zorla yerinden etme operasyonları gerçekleştirdi ancak bu genişlemeleri resmen duyurmadı.

İsrailli bir askerî yetkili, birliklerin faaliyetlerini tamamladığını ve operasyonun başladığı çarşamba günü öğle saatlerinde ulaşıma kapatılan, bölgenin en önemli ana güzergâhlarından Selahaddin Caddesi’nin yeniden trafiğe açıldığını söyledi. Yetkili, bölge sakinlerine sarı hattı geçmemeleri ve söz konusu bölgede faaliyet gösteren birliklere yaklaşmamaları çağrısında bulunarak, aksi halde hayatlarının tehlikeye girebileceği uyarısında bulundu.

Ancak görgü tanıkları, İsrailli askerî yetkilinin açıklamasını yalanladı. Tanıklar, İsrail güçlerinin geri çekilmesine rağmen Selahaddin Caddesi’nin trafiğe açılmadığını, araçların geçişini engellemeye devam etmek amacıyla bölgede toprak setlerin bırakıldığını belirtti.

fvgthy
Gazze Şeridi’ndeki Selahaddin Caddesi

Gazze Şeridi’ndeki Filistinli gruplardan bir yetkili, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, İsrail ordusunun kurduğu engellerin kaldırılmasının, bölgeye buldozerlerin girmemesi nedeniyle mümkün olmadığını belirtti. Yetkili, bunun için İsrail ile güvenlik koordinasyonu gerektiğini, İsrail güçlerinin hâlâ bölgede bulunduğunu ve kara operasyonunun gerçekleştirildiği alanın çevresinden yalnızca birkaç on metre uzaklıkta konuşlandığını ifade etti.

Geri dönenleri büyük bir yıkım bekliyor

İsrail güçlerinin çekildiğinin doğrulanmasının ardından yerinden edilmiş yüzlerce bölge sakini, Nuseyrat Mülteci Kampı’nın kuzeyindeki Davet mahallesinde bulunan çadırlarına geri döndü. Hamas’a bağlı Hükümet Medya Ofisi’ne göre, İsrail’in kara operasyonu nedeniyle 6 bin kişiden oluşan bin 500’den fazla aile yerinden edilmek zorunda kaldı.

İsrail’in gerçekleştirdiği hareketlilik, ordunun geniş çaplı yıkım ve arazi düzleme çalışmaları sonucunda evlerde, sanayi tesislerinde ve tarım arazilerinde büyük çaplı hasara yol açtı. İsrail güçleri ayrıca bölgeden çekildikten sonra büyük çaplı bir patlatma operasyonu gerçekleştirdi.

drfgthy
Gazze Şeridi’nin orta kesiminde, İsrail ordusunun operasyon düzenlediği bölgede, elinde mermi tutan bir Filistinli, 19 Kasım 2026 (Reuters)

Patlamanın boyutu ve şekli, İsrail güçlerinin tünelleri imha etmek amacıyla gerçekleştirdiği operasyonlara benziyordu. Bu durum, sahadaki bir kaynağın çarşamba günü Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada dile getirdiği ve operasyonun bölgede bir tüneli patlatmayı amaçladığı yönündeki tahminini güçlendirdi. Kaynak, sarı hat içerisinde, Selahaddin Caddesi’nin bitişiğinde bulunan Ard er-Reis bölgesinde daha önce gerçekleştirilen kazı çalışmalarına da dikkat çekmişti.

İsrail Ordu Radyosu da çarşamba akşamı ilerleyen saatlerde operasyonun amacının, bölgede tespit edilen ve sarı hat içerisinde yeni kurulan askerî noktalardan birine kadar uzanan bir tüneli patlatmak olduğunu doğruladı. Haberde, söz konusu tünelin İsrail güçleri için tehdit oluşturabileceği belirtilirken operasyonun, önceden bilgilendirilen ABD ile koordinasyon içinde gerçekleştirildiği kaydedildi.

İsrail ordusu, savaş sırasında uzun süre bu bölgede faaliyet göstererek arazi düzleme çalışmaları yürütmüş, ancak herhangi bir tünel tespit ettiğini açıklamamıştı.

Arabuluculardan gelen baskılar

Operasyon, Hamas tarafından sert şekilde eleştirildi. Hareket, operasyonu kınayarak ateşkesin açık bir ihlali olarak nitelendirdi. Hamas, ABD yönetimi ve anlaşmanın garantör ülkelerinden, hareketin ifadesiyle ‘Gazze halkını Gazze Şeridi’nin batısında dar bir alana sıkıştırmayı’ amaçlayan bu ihlallerin durdurulması için harekete geçmelerini istedi.

İsrail Ordu Radyosu’nun çarşamba günü aktardığına göre, İsrail operasyonunun günlerce sürmesi bekleniyordu. Ancak Hamas’ın Gazze dışında bulunan üst düzey bir yetkilisi, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, “Hareketin yönetimi arabulucularla temasa geçti. Arabulucular, bu ihlallerin durdurulması için ABD ve Gazze Barış Kurulu ile görüşmeler yürüttüklerini doğruladı” dedi.

Kaynağa göre arabulucular, İsrail’in bu askerî operasyonlarından ve Gazze Şeridi içerisindeki ilerleyişinden duydukları rahatsızlığı dile getirdi. Arabulucuların, ihlallerin sona erdirilmesi ve insani durumun iyileştirilmesine katkı sağlayacak bir güvenlik istikrarının oluşturulması için çalışıp baskı yapacaklarını, ayrıca üzerinde mutabakata varılan anlaşma maddelerinin uygulanmasını ilerletmeye çaba göstereceklerini belirtti.

dcfrgth
İsrail’in Gazze Şeridi’nin orta kesimindeki Nuseyrat’a düzenlediği saldırıdan zarar görmemek için eşyalarıyla birlikte bölgeden ayrılan Filistinli bir çocuk, 18 Kasım 2026 (AFP)

Hamas Sözcüsü Hazım Kasım, İsrail güçlerinin çekilmesinden önce yaptığı açıklamada, “İşgal güçlerinin Gazze Şeridi’ndeki operasyonlarını tırmandırmasının asıl amacı, yerinden etme planını hayata geçirmek için Gazze Şeridi’nde geriye kalanları da yok etmektir. Bu durum, söz konusu planı engellemek amacıyla düzenlenen Arap zirvelerinde alınan kararların uygulanmasını gerektiriyor” ifadelerini kullandı.

ABD Başkanı Donald Trump’ın Gazze Şeridi’ndeki savaşı sona erdirme planını denetleyen Barış Kurulu, hem İsrail’i hem de Hamas’ı çatışmaları sona erdirmeye yönelik yükümlülüklerini yerine getirmemekle suçladı. Kurul, bu durumun Gazze sakinlerini ağır koşullarla karşı karşıya bıraktığını ve ateşkesin çökme tehlikesini artırdığını belirtti. Barış Kurulu’nun değerlendirmesi, Reuters’ın ulaştığı 12 sayfalık bir raporda yer aldı. Bu rapor, ABD’nin desteklediği ateşkesin 13 ay önce yürürlüğe girmesinden bu yana Kurul tarafından Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyi’ne sunulan ikinci rapor olma özelliğini taşıyor.

Barış Kurulu’nun rapordaki bulgularını kasım ayı sonunda New York’ta düzenlenecek BM Güvenlik Konseyi toplantısında sunması bekleniyor. Raporda, “Üzerinde anlaşmaya varılanlarla sahada yaşananlar arasındaki uçurum, süreci tehdit eden temel risk olmaya devam ediyor” denildi. Raporda ayrıca, “Somut sonuçlar doğurmayan hiçbir ateşkes sonsuza kadar sürdürülemez” uyarısında bulunuldu.

Hamas ise Barış Kurulu’nun açıklamasını kınadı. Hareket, açıklamanın ‘işgalin saldırganlığı ile Filistinli kurbanı kabul edilemez biçimde aynı kefeye koyduğunu ve İsrail’in ihlallerine siyasi kılıf sağlayan taraflı yaklaşımın bir parçası olduğunu’ belirtti.


Uluslararası Af Örgütü: Hızlı Destek Kuvvetleri'nin (HDK) saldırıları savaş suçu teşkil edebilir

Sudan'ın Omdurman kentinde, çarşamba günü Sudan ordusuna teslim olan (HDK) mensupları (AFP)
Sudan'ın Omdurman kentinde, çarşamba günü Sudan ordusuna teslim olan (HDK) mensupları (AFP)
TT

Uluslararası Af Örgütü: Hızlı Destek Kuvvetleri'nin (HDK) saldırıları savaş suçu teşkil edebilir

Sudan'ın Omdurman kentinde, çarşamba günü Sudan ordusuna teslim olan (HDK) mensupları (AFP)
Sudan'ın Omdurman kentinde, çarşamba günü Sudan ordusuna teslim olan (HDK) mensupları (AFP)

luslararası Af Örgütü, Hızlı Destek Kuvvetleri'ni (HDK), Kuzey Kurdufan eyaletine bağlı el-Ubeyyid kenti ve çevresindeki yerleşim bölgeleri ile sivil tesislere insansız hava araçlarıyla (İHA) saldırılar düzenlemekle suçladı. Saldırılarda 37 sivilin hayatını kaybettiği, 10 kişinin yaralandığı belirtilirken, örgüt bu saldırıların savaş suçu teşkil edebileceğini bildirdi.

Yeni insan hakları raporu, Sudan'da kıtlığın yayılmasına ilişkin uluslararası uyarıların arttığı bir dönemde yayımlandı. Dünya Gıda Programı (WFP), finansman yetersizliği nedeniyle yaklaşık 900 bin kişiye yönelik acil gıda yardımını durdurmak zorunda kaldığını açıkladı.

Uluslararası Af Örgütü, yürüttüğü soruşturmanın bulgularına göre HDK tarafından geçen haziran-ağustos ayları arasında gerçekleştirilen dokuz İHA saldırısını belgelediğini bildirdi. Saldırılarda yerleşim bölgeleri, hayati öneme sahip tesisler ve sivil araçlar hedef alındı. Hedef alınan araçlardan birinin düğün davetlilerini taşıdığı belirtildi.

Örgüt, soruşturmasını 29 tanık, saldırılardan sağ kurtulanlar ve diğer kaynaklarla yapılan görüşmelerin yanı sıra uydu görüntüleri ve video kayıtlarının analizine dayandırdı. Saldırıların gerçekleştiği sırada hedef alınan noktaların çevresinde herhangi bir askerî hedef tespit edilemediğini belirten örgüt, olayların olası savaş suçları kapsamında soruşturulmasını istedi.

Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Ofisi de kısa süre önce yayımladığı raporda, bu yılın ilk 10 ayında İHA saldırılarında bin 630'dan fazla sivilin öldürüldüğünü açıkladı. Uluslararası kuruluşun belgelediği toplam 2 bin 230'dan fazla sivil ölümünün büyük bölümünün İHA saldırılarından kaynaklandığına dikkat çekildi. Bu veriler, söz konusu silahların kullanımındaki artışı ve siviller açısından oluşturduğu tehlikeyi ortaya koyuyor.

Bu gelişmeler, Sudan'da savaşın dördüncü yılına girmesiyle milyonlarca kişinin yaşadığı insani koşulların ağırlaştığı bir dönemde yaşanıyor. Özellikle Darfur ve Kurdufan eyaletlerinde yerinden edilmenin artması, insani yardım güzergâhlarının kesintiye uğraması, uluslararası finansmanın azalması ve gıda fiyatlarının yükselmesi, insani krizin daha da derinleşeceği endişelerini artırıyor.

Yeni kıtlık bölgeleri

İnsani yardım alanında da Sudan'ın daha geniş çaplı bir gıda felaketine sürüklendiğine ilişkin uluslararası uyarılar giderek artıyor. Dünya Gıda Programı, ülkenin bazı bölgelerinde kıtlığın yaşandığını doğrularken, Darfur ve Kurdufan'da yeni açlık bölgelerinin ortaya çıkabileceği uyarısında bulundu.

Savaş, milyonlarca Sudanlının yerinden edilmesine, kıtlığa ve geniş çaplı gıda krizine yol açtı (AP).
Savaş, milyonlarca Sudanlının yerinden edilmesine, kıtlığa ve geniş çaplı gıda krizine yol açtı (AP).

Program, çarşamba günü X platformundaki hesabından yaptığı açıklamada, insani yardım finansmanındaki yetersizlik nedeniyle Sudan'da yaklaşık 900 bin kişiye yönelik acil gıda yardımını tamamen durdurmak zorunda kaldığını bildirdi.

Açıklamada, “Sudan'ın bazı bölgelerinde kıtlık yaşandığı doğrulandı. Darfur ve Kurdufan'da yeni açlık bölgeleri ortaya çıkıyor” denildi. Açıklamada ayrıca, çatışmaların dördüncü yılına girmesinin aileleri evlerini terk etmeye zorladığı ve gıda kaynaklarına erişimlerini kestiği belirtildi.

Özellikle mısır ve buğday başta olmak üzere tahıl fiyatlarının sürekli yükselmesi, açlık krizini daha da ağırlaştırıyor. Yaz tarım sezonunda üretimin düşmesi beklenirken, çatışma bölgelerinden uzaktaki bazı yerlerde dahi kış tarım sezonunun aksadığına ilişkin işaretler bulunuyor.

İnsani yardım kuruluşlarının tahminlerine göre, Sudan'da yaklaşık 14 bölge kıtlık riskiyle karşı karşıya. Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgiye göre yerinden edilmenin yayılması ve etkilenen bölgelere gıda ve tıbbi yardım ulaştırma kapasitesinin azalması krizi derinleştiriyor.

Entegre Gıda Güvenliği Aşama Sınıflandırması (IPC), geçen ekim ayında yayımladığı uyarıda, çatışmaların, yerinden edilmenin ve kuraklığın devam etmesinin Darfur ve Kurdufan'ın bazı bölgelerinde kıtlık riskini artırdığını bildirdi. Açıklamada, akut gıda güvensizliği ve yetersiz beslenme seviyelerinin de yüksek olduğu belirtildi.

Buna karşılık Sudan hükümeti, aynı ay ülkenin bazı bölgelerinde kıtlık yaşandığı yönündeki iddiaları reddederek, gıda durumunun “güven verici” olduğunu savundu. Bu açıklama, aralarında ABD, İngiltere ve Avrupa ülkelerinin de bulunduğu 32 ülke ve uluslararası ortağın açlık krizinin ağırlaştığı uyarısını içeren ortak bildirisine cevap olarak yapılmıştı.

HDK kontrolündeki bölgelerde risk büyüyor

Hızlı Destek Kuvvetleri öncülüğündeki “Tesis” ittifakının Darfur ve Kurdufan eyaletlerinde kontrol ettiği bölgelerde, özellikle yerinden edilmiş kişilerin yaşadığı kamplarda, insani yardım ve gıda tedarikinde ciddi sıkıntılar yaşanıyor. Askerî operasyonların ve hava saldırılarının sürmesi de şartları ağırlaştırıyor.

Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Ofisinin yakın tarihli raporları, pazarlara yönelik İHA saldırılarının ve sivillerin hareketlerine getirilen kısıtlamaların, halkın gıda ve insani yardıma erişimini önemli ölçüde engellediğini ortaya koydu.

Sudan'da yoksulluk oranı, Merkezi İstatistik Kurumu verilerine göre yüzde 80'e ulaştı (Reuters).
Sudan'da yoksulluk oranı, Merkezi İstatistik Kurumu verilerine göre yüzde 80'e ulaştı (Reuters).

Giderek daha fazla Sudanlının dış yardıma bağımlı hale gelmesi, uluslararası finansmanın ise azalması krizin boyutlarını büyütüyor. Bu durum, insani yardım kuruluşlarını bazı bölgelerde gıda yardımlarını azaltmaya veya dağıtımları tamamen durdurmaya zorluyor.

Ordu ile HDK arasında ekim ayında Kurdufan'da çatışmaların şiddetlenmesinden bu yana, bölgenin batı ve güneyindeki geniş alanlara yardım konvoylarının ulaşımı aksadı. Bu bölgelerde yaşayan halk ciddi gıda ve sağlık hizmeti sıkıntısı çekiyor.

Yaklaşık 19,5 milyon Sudanlı, yani ülke nüfusunun yüzde 41'ine yakını, yüksek düzeyde akut gıda güvensizliğiyle karşı karşıya. Bunların yaklaşık 5 milyonu acil durum aşamasında bulunuyor.

Bu gelişmeler üzerine Sudan Komünist Partisi, yayımladığı basın açıklamasında, Hartum'daki ordu yanlısı hükümete ve Güney Darfur'un Nyala kentinde bulunan “Tesis” yönetimine ülkede kıtlık ilan etmeleri çağrısında bulundu.

Parti, savaşın derhal durdurulmasını ve insani yardımların ulaştırılması için güvenli koridorlar açılmasını istedi. Ayrıca uluslararası kuruluşlara, Sudan'da yaşayanlara ve yerinden edilme ile mülteci kamplarında bulunanlara gıda, giysi ve ilaç sağlanması çağrısı yaptı.

Yardım uzmanları ise çatışmaların sürmesi, finansmanın azalması ve gıda ile yakıt fiyatlarının yükselmesinin, kapsamlı bir uluslararası müdahale olmaksızın milyonlarca Sudanlıyı daha ağır açlık ve yetersiz beslenme koşullarına sürükleyebileceği uyarısında bulundu.