Lübnan’da Safadi’ye destek artarken gözler sokağın baskısına çevrildi

Eski Bakan Muhammed Safadi (Reuters)
Eski Bakan Muhammed Safadi (Reuters)
TT

Lübnan’da Safadi’ye destek artarken gözler sokağın baskısına çevrildi

Eski Bakan Muhammed Safadi (Reuters)
Eski Bakan Muhammed Safadi (Reuters)

Lübnanlı üst düzey siyasi kaynaklar, geçen perşembe gecesine kadar devam eden istişarelerde, yeni hükümetin kurulması hususunda eski Bakan Muhammed Safadi üzerinde uzlaşı sağlandığını aktardı.
Kaynakların Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamalara göre eski Başbakan Saad Hariri, Lübnan Meclis Başkanı Yardımcısı Bakan Ali Hasan Halil ve Hizbullah Genel Sekreteri Yardımcısı Hüseyin Halil arasında gerçekleşen görüşmenin Safadi’nin hükümeti yönetme adaylığı üzerinde anlaşma sağlanmasıyla sona erdiğini belirtti. Kaynaklar, uzlaşının Safadi’nin adaylığını destekleyen Cumhurbaşkanı Mişel Avn ve Özgür Yurtsever Hareket lideri Cibran Basil’in kararı ile de uyumlu olduğunu kaydetti.
Aynı kaynaklar, Safadi’nin söz konusu tarafların kendisini hükümeti kurmak için muhtemel aday olarak göstermeden önce faaliyetlerine başladığına dikkat çekti. Medya içerisinden çeşitli isimlerin ve bazı siyasi liderlerin de bu pozisyon için hazırlandığını belirten kaynaklar söz konusu isimlerin tamamının ilgi odağı dışında olduğunu ifade etti.
Kaynaklar ayrıca, Hizbullah’a bağlı “el-Manar” kanalının 15 Kasım sabahı itibariyle çoğu haber bülteninde ısrarla hükümeti kurmakla görevli ismin henüz belirlenmediğini aktardığını söyledi. Bu durum, Safadi ismine yönelik halk hareketi tarafından ortaya koyulacak tepkiden kaçınmak amacıyla Hizbullah tarafından bulunulan bir yöntem olarak yorumlandı.
Siyasi kaynaklar, Cumhurbaşkanı Avn ve Basil’in yeni hükümeti kurmakla görevlendirilen Safadi’ye yönelik tepkilere yaklaşımına da değinerek Cumhurbaşkanı’nın hükümeti kurmakla görevli isim hususunda parlamentoda istişarelerin yürütülmesi için tarih belirleyememesinin Safadi ismini bu pozisyon için önermekte zorluk yaşandığı anlamına geldiğini söyledi.
Eski Başbakan Hariri’nin tavrına da değinen siyasi kaynaklar, ülkenin benzeri görülmemiş bir ekonomik ve mali krize tanık olması dolayısıyla Hariri’nin hükümeti kurma sürecinin uzamamasına önem gösterdiğine dikkat çekti. Kaynaklara göre Hariri, Safadi’nin adaylığının hükümetin kurulmasını engellemeye yönelik suçlamalara yönelecek isimlerin yolunu kestiğini belirtirken kendisine güven sağlaması adına destek vereceğini ancak Müstakbel Hareketi’nin doğrudan veya bir aracı ile buna dahil olmayacağını söyledi.
Kaynaklar, Hariri’nin yeni hükümete katılmama konusundaki tavrının da Lübnan’ı ekonomik ve mali krizden kurtarma vizyonuyla uyumlu olduğun belirtirken bir yandan da halk hareketinin taleplerine cevaben bir teknokratlar hükümeti kurulmadan bunun sağlanamayacağı kanaatinde olduğunu ifade etti. Kaynaklara göre rahatsız edici ve kışkırtıcı yüzler uzaklaştırılıp atmosfer soğutulmadıkça gün ışığını göremeyecek bir siyasi şokun ortaya çıkma ihtimali de mevcut.
Hükümet için bir dizi ismin önerildiğini aktaran siyasi kaynaklar bunların tamamının istişarelere katılanlar tarafından oy birliğiyle kabul edilen Safadi dışındaki teknokratlar olduğunu vurguladı. Söz konusu isimler arasında ise Lübnan’ın eski Birleşmiş Milletler (BM) temsilcisi Navaf Selam, finansal uzman Usame Bakdaş ve Bankacılık Denetim Komitesi Başkanı Velid Alamuddin’in de bulunduğu belirtildi.
Kaynaklar ayrıca eski başbakanlar Necib Mikati, Fuad Sinyora ve Tamam Selam’ın Ali Hasan Halil ve Hüseyin Halil ile görüşmesi öncesinde Hariri ile gerçekleştirdiği toplantıda, uzmanlardan oluşan bir teknokratlar hükümetinin kurulması gerektiği hususunda bir oy birliği olduğunu söyledi. Kaynaklar ayrıca eski başbakanların, tekno- siyasi bir hükümet kurmakta ısrar eden isimlerin varlığında Hariri’nin, hükümeti kurma adaylığından neden uzak durduğunu da anladıklarını vurguladı.
Aktarılanlara göre Hariri, Avn, Basil ve Şii ikilisine (Hizbullah ve Emel Hareketi) dikkati çekerek eski başbakanlara “böyle bir hükümete karşı duran bir çoğunluğun varlığından dolayı artık bir teknokratlar hükümetinin kurulamayacağını” bildirdi.
Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgilere göre Lübnan Meclis Başkanı Yardımcısı ve Maliye Bakanı Bakan Ali Hasan Halil ve Hizbullah Genel Sekreteri Yardımcısı Huseyin Halil, Hariri ile Hükümet Sarayı’nda (Beytul Vasat) yaptığı görüşmede hükümeti kurmakla görevli isme dair Hariri’nin görüşlerini aldı.
Kaynaklar, ülkedeki herkesin bölgesel katılımının yanı sıra uluslararası topluma hitap edebilme yeteneği dolayısıyla Hariri’nin hükümetin yanında durması gerektiği fikrinde olduğunu vurguladı. Başka bir deyişle Safadi’yi destekleyenler, tanık olunan felaketten çıkış yolu bulmak imkansız hale gelmeden önce Lübnan’ı bu krizden kurtarmak için çözümler sunabilecek bir şemsiye olarak Hariri’nin rolü olmaksızın faaliyet gösteremez.
Bu nedenle Şii ikilisi, tek renkli bir hükümet kurarak öne çıkmanın mümkün olmadığı kanaatinde ve böyle bir seçenek herkes tarafından da “intihar” olarak nitelendiriliyor.
Şii ikilisi, Hasan Halil ve Hüseyin Halil aracılığıyla durum ve düşünceler ne olursa olsun iç çatışmaya sürüklenmemeleri gerektiğini, uzun sürmemesi gereken geçici bir hükümetin kurulması, her şeyden önce çöküşü durdurmak, ekonomik ve finansal krizi engellemek için çalışılması gerektiğini ifade etti. 
Şii ikilisi, “siyasi varlığın, ülkeyi çalkantılı bölgesel ve uluslararası koşullar çerçevesinde kaymanın eşiğine getirecek hesaplanmamış pozisyonlar alınmasını engellemek için siyasi yönünü takip etmekle sınırlı olduğu” ifadeleriyle tekno-siyasi bir hükümeti haklı kılmaya çalıştı. Ayrıca temel bakanlıkların uzman bakanlara verileceğini ve savcılık ile bakanlık arasında ayrım yapılacağını da kaydetti.
Yeni hükümetin sayısına da değinen Şii ikilisi, başbakan da dahil 14 ila 18 kişi olacağını ancak 24’e çıkarmanın da sakıncası olmadığını bildirdi.
Ülke gündeminde şu an “Safadi’ye hükümeti kurma sürecinde güven var mı, yoksa sokakların baskısı altındaki aday listesinden bir başka adaya yönelir mi?” sorusu hakim.



Doğu Libya, ‘tam özerklik’ seçeneğini hayata geçirmeye mi yöneliyor?

Usame Hammad, 3 Kasım’da Bingazi’de düzenlenen terörle mücadele ve düzensiz göçün önlenmesi konulu konferansa katıldı. (Libya İstikrar Hükümeti Basın Ofisi)
Usame Hammad, 3 Kasım’da Bingazi’de düzenlenen terörle mücadele ve düzensiz göçün önlenmesi konulu konferansa katıldı. (Libya İstikrar Hükümeti Basın Ofisi)
TT

Doğu Libya, ‘tam özerklik’ seçeneğini hayata geçirmeye mi yöneliyor?

Usame Hammad, 3 Kasım’da Bingazi’de düzenlenen terörle mücadele ve düzensiz göçün önlenmesi konulu konferansa katıldı. (Libya İstikrar Hükümeti Basın Ofisi)
Usame Hammad, 3 Kasım’da Bingazi’de düzenlenen terörle mücadele ve düzensiz göçün önlenmesi konulu konferansa katıldı. (Libya İstikrar Hükümeti Basın Ofisi)

Libya’nın doğusunda ‘özerk yönetim’ konusu, son dönemde yeniden ön plana çıktı. Temsilciler Meclisi (TM) tarafından görevlendirilen hükümetin idari ve mali bağımsızlığı hayata geçirme ihtimalini gündeme getirmesi, yıllardır bölünmüşlük yaşayan ülkede bu seçeneğin uygulanabilirliğine, devlet kurumlarının birliği üzerindeki etkilerine ve kaynakların ve yetkilerin gelecekte nasıl yönetileceğine ilişkin soru işaretlerini yeniden gündeme taşıdı.

Bingazi’deki hükümetin (Libya İstikrar Hükümeti/LİH) Başbakanı Usame Hammad’ın pazartesi akşamı, bu seçeneğin hayata geçirilebileceğine işaret etmesinin ardından siyasetçiler, aşiret liderleri ve Libyalı aktivistler arasında tartışmalar genişledi. Bu adımın, LİH’e sorumluluk alanı içindeki coğrafi bölgede kaynakları ve kamu tesislerini bağımsız biçimde yönetme imkânı sağlayacağı belirtildi.

Hammad hükümetinin bu açıklaması, Abdulhamid Dibeybe başkanlığındaki Ulusal Birlik Hükümeti’nin (UBH), TM’nin ülkenin batısındaki Zintan kentinde oturum yapmasını engellemesine tepki olarak geldi. Bu gelişme, bölünmüş kurumların yetkileri ile coğrafi ve idari sınırlarına ilişkin anlaşmazlıkları yeniden gündeme taşıdı.

Bu yaklaşımı destekleyenler, özerk yönetimi doğu ve güney bölgelerinin çıkarlarını korumanın ve kaynaklarının merkezi kurumların işleyişindeki aksaklıklardan bağımsız şekilde yönetilmesini sağlamanın bir yolu olarak görüyor. Diğerleri ise ulusal uzlaşı ve iktidar ile servetin paylaşımına ilişkin anayasal güvencelerin bulunmadığı bir ortamda özerk yönetime geçilmesinin bölünmüşlüğü kalıcı hale getirebileceği uyarısında bulunuyor.

Federal sistem

Siyasi analist Abdullah ed-Dibani’ye göre Hammad hükümeti, vatandaşların çıkarlarını korumak ve kalkınmanın devamlılığını güvence altına almak amacıyla mali ve idari bağımsızlığı ya da özerk yönetimi hayata geçirme konusunda ilerlemesini sağlayacak hukuki ve yürütme kapasitesine sahip.

Dibani, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, bu yaklaşımın, TM’den kaynaklanan hükümet meşruiyetine dayandığını, ayrıca ülkenin doğu ve güney bölgelerinde sahada sağlanan güvenlik istikrarı, imar projeleri ve altyapı çalışmalarının da bu süreci desteklediğini söyledi.

Dibani, “Bu girişim, siyasi tıkanıklığa ve yasama organının çalışmalarının aksamasına verilmiş bir yanıttır. Ülkenin imkânlarının ve vatandaşların geçim koşullarının siyasi anlaşmazlıklara rehin edilmemesini amaçlamaktadır” dedi. Kaynakların bağımsız biçimde yönetilmesinin, servetin daha adil dağıtılmasına ve kamu hizmetlerinin devamlılığının sağlanmasına katkıda bulunabileceğini vurguladı.

Devam eden tartışmalar, Libyalı siyasetçilerin yıllardır federal sistemin ya da yarı federal bir modelin benimsenmesi yönündeki tekrarlanan talepleriyle de örtüşüyor. Bu model, ülkenin tarihî üç bölgesi olan Berka, Trablus ve Fizan’a kendi işlerini yönetme konusunda daha geniş yetkiler verilmesini öngörüyor.

Ancak bu yaklaşımın, mevcut krize yönelik olası çözümlerden biri olarak benimseyenler arasında dahi ortak kabul görmediği anlaşılıyor.

Libya Federal Hareketi yöneticilerinden Ebu Bekir Kat­rani, federal sistemin doğu ve batıda iki ayrı hükümetin varlığı nedeniyle fiilen uygulanmakta olduğunu, ancak ‘anayasal güvenceye kavuşturulmadığını ve demokratik bir biçimde işlemediğini’ belirtti.

Libya’da federal sistem, 1963 yılında, üniter devlet sistemini kabul eden 1963 tarihli 1 sayılı Kanun’la yapılan anayasa değişikliği kapsamında kaldırılmıştı.

Katrani, Facebook üzerinden yaptığı paylaşımda, Libya’daki taraflar arasında gerçek çatışma odağını oluşturan bakanlıklar ve egemen kurumlar üzerindeki anlaşmazlık devam ettiği sürece federal sistemin benimsenmesinin krizin temel nedenlerini ortadan kaldırmayacağı uyarısında bulundu.

Karmaşıklıklar ve engeller

Sorular, salı günü Bingazi’de Libya Kültür Mirası ve Yaban Hayatı Kurumu tarafından düzenlenen geleneksel bir festival sırasında bir grup Libyalı gencin görüntülerinin yayılmasıyla daha da arttı. Görüntülerde gençlerin, halk dansı sergilerken ülkenin doğusundaki Libya Ulusal Ordusu (LUO) Genel Komutan Yardımcısı Saddam Hafter’in cumhurbaşkanı olarak göreve getirilmesini destekleyen sloganlar attığı görüldü. Katılımcılar ayrıca Hafter’in sivil kıyafetli fotoğrafının yer aldığı ve üzerinde ‘Cumhurbaşkanı’ yazan bir poster taşıdı.

csdfrgthy
Geçtiğimi salı günü Bingazi’de düzenlenen bir festivalde Saddam Hafter’in sivil kıyafetli fotoğrafının yer aldığı ve üzerinde ‘Cumhurbaşkanı’ yazan bir poster (Libya Kültür Mirası ve Yaban Hayatı Kurumu)

Bununla birlikte, Libya İleri Araştırmalar Enstitüsü’nden siyaset bilimci Prof. Dr. Arif et-Teyr’in de aralarında bulunduğu bazı isimler, özerk yönetim seçeneğinin mevcut aşamada hayata geçirilebileceği ihtimalini düşük görüyor. Et-Teyr, mali ve idari bağımsızlık seçeneğinin gündeme getirilmesinin, bunun mevcut aşamada uygulanabileceği anlamına gelmediğini belirtti.

Bu seçeneğin siyasi, ekonomik ve toplumsal açıdan karmaşık sorunlarla karşı karşıya olduğunu, ayrıca hayata geçirilmesi için onlarca yıl sürebilecek anayasal ve kurumsal düzenlemelere ihtiyaç duyduğunu ifade eden et-Teyr, “Libya kamuoyu, ülkenin bölünmesi ya da birliğinin zedelenmesi fikrine sıcak bakıyor gibi görünmüyor. Bunun nedeni, Kral İdris es-Senusi’nin 1951 yılında Libya’nın bağımsızlığının ilan edilmesi ve bölgelerinin birleştirilmesiyle özdeşleşen tarihî sembolizmiyle bağlantılı olmasıdır” dedi.

Et-Teyr, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, egemen mali ve ekonomik kurumların birbirine bağlı yapısının, bölgeler arasındaki kaynak ve gelirlerin iç içe geçmiş olmasının bağımsız bir mali yönetim oluşturulmasının önünde engel teşkil ettiğini belirtti. Bu durumun, gelecekteki herhangi bir düzenlemede Fizan bölgesinin ve Libya’nın güneyinin nasıl bir konumda olacağına ilişkin soru işaretleri de doğurduğunu kaydetti.

cdfgthy
Libya Ulusal Birlik Hükümeti (UBH) Başbakanı Abdulhamid Dibeybe, 21 Ekim’de Trablus’ta Temsilciler Meclisi (TM) Birinci Başkanvekili Tarık el-Eşter ile yaptığı görüşme sırasında (Dibeybe’nin ofisi)

Dış politika açısından ise et-Teyr, komşu ülkelerin ve ABD, Birleşik Krallık, Rusya ve Çin’in de aralarında bulunduğu uluslararası toplumun mevcut aşamada böyle bir yaklaşımı kabul etmesini beklemiyor. Ancak bölünmüşlüğün sürmesi ve kapsamlı bir siyasi çözüme ulaşılmasında başarısız olunması hâlinde, uzun vadede koşulların değişebileceği ihtimalini de dışlamadı. Bunun, tarafları alternatif idari düzenlemeler arayışına yöneltebileceğini ifade etti.

İki farklı yaklaşım arasında Libya Uzlaşısı Ayan Meclisi Başkanı Muhammed el-Mubeşşir ise vatandaşların haklarına ve servetin adil dağıtımına odaklanan bir yaklaşım ortaya koydu. El-Mubeşşir, “Libya’nın sorunu haritayla ilgili değil” diyerek farklı şehir ve bölgelerde yaşayan insanların ihtiyaçlarının birbirine benzediğini, bunların maaş, ilaç, eğitim ve iş imkânlarını kapsadığını belirtti.

Federalizm taleplerinin arkasında, özellikle dışlanmışlık hissi ve yerine getirilmeyen vaatlerin birikmesi gibi gerekçelerin bulunduğunu kabul eden el-Mubeşşir, ancak adil kurumların, denetim ve hesap verebilirlik mekanizmalarının bulunmadığı bir ortamda devletin yapısını değiştirmenin ne fayda sağlayacağını sorguladı. Ayrıca yolsuzluk ve kayırmacılığın bölgelere de taşınabileceği uyarısında bulundu.

El-Mubeşşir, bunun yerine belediyelerin güçlendirilmesini, kendilerine gerçek yetkiler ve bağımsız bütçeler verilmesini, gelirlerin dağıtımında şeffaf kuralların benimsenmesini önerdi. Bu yaklaşımını, ülkenin birliğinin korunmasını sağlayan unsurlar olarak ekonominin, bankacılık sisteminin, para biriminin, petrol zenginliğinin ve bölgeler arasındaki toplumsal bağların birbirine bağlı olmasına dayandırdı.


Lübnan’da Hizbullah üyesi 5 kişi askerî mahkemeye sevk edildi

Lübnan’da Hizbullah üyesi 5 kişi askerî mahkemeye sevk edildi
TT

Lübnan’da Hizbullah üyesi 5 kişi askerî mahkemeye sevk edildi

Lübnan’da Hizbullah üyesi 5 kişi askerî mahkemeye sevk edildi

Lübnan Askerî Mahkemesi Hükümet Komiseri Yargıç Claude Ghanem, ülkenin kuzeyindeki dağlık bir bölgede gözaltına alınan beş Hizbullah mensubu hakkında, “silahlı bir grup oluşturmak, bu gruba eleman kazandırmak, üyelerini donatmak ve silah temin etmek ile devletin iç güvenliğine saldırmak” suçlamalarıyla, Ceza Kanunu'nun 307'nci maddesi uyarınca dava açtı.

Adli bir kaynak, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, İç Güvenlik Güçleri İstihbarat Şubesi'nin soruşturmanın ilk aşamasını sürdüreceğini belirtti. Kaynak, “iddianamenin, soruşturma sırasında isimleri geçen başka kişileri de kapsayacak şekilde genişletilmesinin muhtemel olduğunu” ifade etti.

Adli kaynak, şüphelilerin “devletin iç güvenliğine saldırı” suçunu oluşturan ağır bir suçlamayla karşı karşıya kalmalarının gerekçesini, “güvenlik amaçlı bir eylem gerçekleştirmeye hazırlanmış olabilecekleri” yönündeki şüpheye dayandırdı.

İç Güvenlik Güçleri, söz konusu beş kişiyi geçen hafta Lübnan'ın kuzeyinde, Bşarri ve Batroun ilçeleri arasında kalan dağlık bölgede gözaltına aldı.

Soruşturma kapsamında, şüphelilerin yerleşim bulunmayan uzak bölgelerde gerçekleştirdikleri gezilerin nedenleri, amaçları ve arkalarındaki bağlantılar üzerinde duruldu. Özellikle İç Güvenlik Güçleri devriyesinin yaklaşması üzerine bazılarını yırtmaya çalıştıkları evrak ve haritaların üzerlerinde bulunması dikkat çekti.


El-Avlaki, Şarku’l Avsat’a konuştu: Mücadelemiz Husilerin dezenformasyonuyla mücadele

El-Avlaki, bakanlığın doğrulama mekanizmalarını güçlendirmeye ve bilgileri resmî kaynaklarından sağlamaya odaklanacağını belirtti. (SABA)
El-Avlaki, bakanlığın doğrulama mekanizmalarını güçlendirmeye ve bilgileri resmî kaynaklarından sağlamaya odaklanacağını belirtti. (SABA)
TT

El-Avlaki, Şarku’l Avsat’a konuştu: Mücadelemiz Husilerin dezenformasyonuyla mücadele

El-Avlaki, bakanlığın doğrulama mekanizmalarını güçlendirmeye ve bilgileri resmî kaynaklarından sağlamaya odaklanacağını belirtti. (SABA)
El-Avlaki, bakanlığın doğrulama mekanizmalarını güçlendirmeye ve bilgileri resmî kaynaklarından sağlamaya odaklanacağını belirtti. (SABA)

Yemen Enformasyon Bakanı Salim Sabit el-Avlaki, resmî medyaya yönelik kamuoyu güveninin yeniden tesis edilmesinin, halkın sorunlarına temas eden ve gerçekleri süslemeden ya da abartmadan yansıtan açık bir söylem gerektirdiğini belirtti. El-Avlaki, bakanlığının önündeki en büyük zorluğun medya kuruluşlarının kamuoyu üzerindeki etkisini yeniden kazanmasını sağlamak olduğunu vurguladı.

Şarku’l Avsat’a konuşan el-Avlaki, geçici başkent Aden'den resmî medya kurumlarını yeniden faaliyete geçirmeyi, performanslarını iyileştirmeyi ve gazetecilerle kamuoyuna bilgilerin hızlı ve düzenli biçimde ulaştırılmasını sağlamak amacıyla hükümet kurumları arasındaki koordinasyonu güçlendirmeyi hedeflediğini açıkladı.

Yemenli Bakan, “Yemen'in Şafağı” operasyonunun medya tarafından profesyonellik ve disiplin çerçevesinde takip edilmesinin önemine dikkat çekti. Askerî açıdan hassas bilgilerin yayımlanmaması, abartılı söylemlerden ve dayanaksız tahminlerden kaçınılması gerektiği uyarısında bulunan el-Avlaki, aksi tutumun haberlerin güvenilirliğine ve kamuoyunun medyaya duyduğu güvene zarar verebileceğini belirtti.

Husilerin söylemlerine karşı mücadele konusunda da uyarılarda bulunan el-Avlaki, grubun çatışma tarihini yanıltıcı biçimde yeniden yazmaya çalıştığını ifade etti. Bu anlatıya karşı koymanın gerçeklerin ve kanıtların ortaya konulmasını, Husilerin yürüttüğü projenin niteliğinin uygulamaları ve sonuçları üzerinden gözler önüne serilmesini gerektirdiğini vurguladı.