Irak'ta hükümetin istifası protestocuları ikna edecek mi?

Ahmed el-Hüseyn
Irak Başbakanı Adil Abdulmehdi'nin istifasını sunması, yeni hükümeti de oluşturacak olan en büyük parlamento bloğuna dair tartışmaları alevlendirdi.
Muhtemel başbakanın kim olacağı yönündeki sızıntıları yorumlayan gözlemciler, hükümeti oluşturan bloğa dair tartışmaların, protestocuların isteklerini ikinci plana atmak için yapıldığı ve politik güçlerin erken seçimi engellemek için ellerinden geleni yapacağı yönünde görüş belirtiyor.
Başbakan Abdülmehdi’nin istifa dilekçesini parlamentoya sunduğunu bildirmesi protestoları dindirmedi. Göstericiler; mezhebi ve siyasi kotalara dayalı mevcut siyasi yapının değişmesi, parlamentonun fesih edilerek yeni bir komisyonla uluslararası gözetim altında erken seçime gidilmesini istiyor. 
İstifa müzakereler için ön şart
Göstericilere göre başbakanın istifası tek başına yeterli olmasa da bir başlangıç sayılabilir. Taleplerinin başbakanın istifasıyla sınırlı olmadığını bildiren göstericiler, bu durumun talepler yerine getirilene kadar gösterileri daha da arttıracağı yönünde hemfikir. Bağdat’taki protesto öncülerinden Ali Miyah; “Başbakanın istifası göstericilere göre ana gündem değildi, müzakerelerin başlayabilmesi için bir ön şarttı sadece, halkın talepleri karşılanana kadar gösteriler devam edecektir” yorumunda bulundu.
Ülke genelinde taleplerin benzeştiğini söyleyen Miyah, “Halk mevcut durumun değişmesini istiyor, anayasal haklarımız çerçevesinde, 2003’ten beri ülkenin kaynaklarını boşa harcayan yozlaşmış bütün siyasetçilere karşı başkaldırımız söz konusu. Adil bir seçim yasası ile uluslararası gözlemcilerin katılımıyla erken seçime gidilmesini istiyoruz” dedi.
Gazeteci aktivist Muhammed Mahmud da hükümetin istifasının protestoları dindirmek bir yana daha da alevlendireceği görüşünde. Yeni hükümetin oluşturulmasının talepler karşılanmadığı sürece ikna edici olmayacağını savunan Mahmud, “Başbakanın istifası yeterli değil, yeni hükümet de sokağın baskısı altında olacak. Halk gösterileri sürdürmekte kararlı, çünkü sadece başbakanın değil mevcut tüm siyasi aktörlerin gitmesini istiyoruz. Mezheplere dayalı olmayan yeni, adil bir seçim kanunu ile erken seçime hazırlanılması gerekiyor, partiler üstü temiz nezih bir seçim komisyonu oluşturulmalı. Siyasi tartışmaları izliyoruz, her şeyden önce protestocuların ölümüne neden olanlar hesap vermelidir” diye konuştu.
Alternatif üzerinde uzlaşma yok
Fetih Koalisyonu liderlerinden Amir Fayiz, Başbakan Abdülmehdi’nin alternatifinin kim olacağı yönünde bir uzlaşıya varılamadığını bildirdi. Basına açıklamada bulunan Fayiz, “Başbakan Abdülmehdi’nin yerini alacak kişi belirlenemedi. Alternatif şahsiyetler üzerinde henüz siyasi bir uzlaşma gerçekleşmedi, parlamento istifasını kabul ederse mevcut hükümet, geçici hükümet olarak görevine devam edecektir. Cumhurbaşkanı Berhem Salih’in de en büyük blokun adayına hükümeti kurma görevini vermesi beklenir” dedi.    
“Geçici hükümetin süresi sınırlı olacaktır”
Siyasi Düşünceler Merkezi başkanı İhsan Şammari Independent Arabia’ya yaptığı açıklamada, kendisine bir alternatif arayışı olduğu yönündeki haberlerin Başbakan Abdulmehdi’nin istifasında etkili olduğunu ileri sürdü. Yeni kurulacak hükümetinin ömrünün altı ay ile bir yıl olacağını öngören Şammari, “Siyasi bloklar uzun süreli bir hükümetin kurulması taraftarı değil, bu konuda neredeyse bir anlaşma var. Yeni hükümetin erken seçimlere kapı açan bazı yasaları değiştirmesi bekleniyor. Bu da altı ay ila bir yıllık bir süre olarak öngörülüyor, dolayısıyla yeni hükümetin seçiminde en büyük parlamento blokunun dikkate alınmama ihtimali var. Göstericilerin ve mevcut durumu muhafaza etmek isteyenlerin uzlaşabileceği bir hükümet senaryosu söz konusu” dedi.
Göstericileri oyalıyorlar
Gözlemciler, siyasi güçler tarafından yeni hükümeti oluşturacak en büyük parlamento bloğuna dair tartışmaların, göstericilerin erken seçim taleplerinin üzerini örtmek için yapıldığı görüşünde.
Şarku’l Avsat’ın Independent Arabia’dan aktardığına göre gazeteci yazar Kasım Sincari, “Parlamentodaki kitleler göstericilerin erken seçim taleplerini örtmek için, mevcut en büyük siyasi blokun tekrar hükümet kurması yönündeki tartışmaları basın yoluyla alevlendirmeye çalıştığını” düşünüyor. “Göstericileri eski tartışmaları alevlendirerek oyalıyorlar, bu durum göstericilerin erken seçim taleplerini görmezden gelmek için seçilmiş bir yöntem gibi gözüküyor. Mevcut siyasiler eğer adil bir seçim yasası ile erken seçimin olması durumunda siyasi ağırlıklarını ve etkilerini kaybedeceklerinin farkındalar, dolayısıyla erken seçimi engellemek için ellerinden geleni yapacaklardır” yorumunda bulunuyor.
Cumhurbaşkanı’nın ancak seçimlerden sonra hükümeti kurma yetkisini en büyük bloka verebileceğini belirten Sincari, anayasaya göre hükümetin istifası durumunda aynı görevin aynı bloka verilemeyeceğini savunuyor.
Öte yandan, Başbakanlık Basın Sözcüsü Saad el-Hadisi, başbakanın istifasının resmi olarak parlamentoya ulaştığını, hükümetin istifanın parlamentoda kabul edileceği süreye dek tüm salahiyet ve yetkiye haiz olduğunu, istifanın kabul edilmesi durumunda, yenisi kurulana kadar hükümetin anayasal çerçevede geçici olarak görevini sürdüreceğini kaydetti.
Başbakan Abdülmehdi Cuma günü istifa ettiğini açıklamış, Bakanlar Kurulu da istifayı görüşmek ve yeni yol haritası belirlemek üzere  30 Kasım Cumartesi günü olağanüstü bir toplantı gerçekleştirmişti.
Necef’te yaşayan Irak’ın en büyük Şii din otoritesi Ayetullahuzma Sistani, parlamentoyu seçimlerini gözden geçirmeye davet etmiş, Başbakan Abdülmehdi de bu çağrıya uyarak istifa ettiğini açıklamıştı.