Tebbun'dan yetkililere 'Yeni Cezayir' inşasını tamamlayın çağrısı

Cezayir Cumhurbaşkanı Tebbun dün başkent Cezayir’de bir toplantıya katıldı
Cezayir Cumhurbaşkanı Tebbun dün başkent Cezayir’de bir toplantıya katıldı
TT

Tebbun'dan yetkililere 'Yeni Cezayir' inşasını tamamlayın çağrısı

Cezayir Cumhurbaşkanı Tebbun dün başkent Cezayir’de bir toplantıya katıldı
Cezayir Cumhurbaşkanı Tebbun dün başkent Cezayir’de bir toplantıya katıldı

Cezayir Cumhurbaşkanı Abdulmecid Tebbun, ülkedeki yerel yetkililerden ‘Yeni Cezayir’in inşasını tamamlamalarını ve halka ‘yalan vaatlerde bulunmayı bırakmalarını’ istedi. Öte yandan protestocular, eski Cumhurbaşkanı Abdulaziz Buteflika rejimini deviren gösterilerin birinci yıldönümünü kutlamak amacıyla yeniden sokaklarda indi.
Cezayir Cumhurbaşkanı Tebbun, dün, başkentte hükümet üyeleri, valiler ve çok sayıda yerel yöneticinin yer aldığı bir toplantıda yaptığı konuşmada, “Sizler bu özel süreçte eski yönetimin tarzından tamamen uzak bir halde yerel değişiklikler yapmakla ve vatandaşlara eski dönemin ördüğü duvarı yıkarak yaklaşmakla yükümlüsünüz. Bununla birlikte vatandaş ile hükümet arasında kaybolan güveni inşa etmelisiniz” ifadelerini kullandı.
Bu sözlerle eski Cumhurbaşkanı Abdulaziz Buteflika’nın 20 yıllık iktidar dönemine işaret eden Tebbun, Buteflika yönetiminde bakanlık ve başbakanlık yapan bir isim olmasından dolayı, muhalifleri tarafından ‘Buteflika rejiminin bir parçası’ olarak niteleniyor.
Konuşmasında, ‘vatandaşların sorunları karşısında kayıtsız kalmak ve bu sorunları küçümsemekle mücadele’nin önemini vurgulayan Tebbun, bunun ancak geçmiş dönemden bağımsız yüksek kabiliyetli kadrolara duyulan güvenle mümkün olacağını söyledi.
Cumhurbaşkanının değişmesine rağmen halk hareketini devam ettirenlere seslenen Tebbun, “Barışçıl halk hareketi (Hirak), yakında birinci yılını tamamlayacak. Geçtiğimiz Aralık ayında yapılan şeffaf seçimler halkın iradesini ortaya koydu. Seçimler değişime olan bağlılığı bir kez daha yineledi. Kadın-erkek tüm vatandaşların katıldığı halk ayaklanmasının başlamasının üzerinden bir yıl geçti. Halk, ordusunun koruması altında değişim talebinde bulundu. Halk, ulus devleti çöküşün eşiğine getiren maceranın ve 1990’lı yılların kan ve gözyaşıyla geçmesine neden olan trajedinin yeniden yaşanmasına karşı çıktı. Bunu da barış içinde gerçekleştirdi” şeklinde konuştu.
Tebbun, ‘macera’ ifadesiyle halk hareketi sonucu 2 Nisan 2019’da istifaya zorlanan Buteflika’nın beşinci kez cumhurbaşkanlığına aday oluşuna atıfta bulunuyordu. ‘Trajedi’ ifadesiyle de 150 bin Cezayirlinin öldüğü silahlı gruplar arasında çatışmaların yaşandığı döneme işaret ediyordu.
Kendisini iktidara taşıyan cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ‘şeffaf’ bir şekilde yapıldığını ve ‘halk iradesinin bir tezahürü’ olduğunu vurgulayan Tebbun, seçimlerin ardından halk hareketinin geriye kalan taleplerine de ulaşıldığını belirtti.
Ancak Cumhurbaşkanı Tebbun’un görüşlerinin aksine çok sayıda gösterici, her hafta Cuma ve Cumartesi günleri yapılan protesto gösterilerinin devam etmesi gerektiğinin yanı sıra özgürlükler, gözaltında tutulanların serbest bırakılması ve demokratikleşme konularında neredeyse bir yıldır dile getirilen taleplerin hiç birinin somutlaşmadığına inanıyorlar. Bununla birlikte protestocular Buteflika dönemine kıyasla hiçbir değişikliğin olmadığını düşünüyorlar.
Dün valiler ve yerel yetkililerle yaptıkları toplantıyı, ‘iktidar ile yerel yönetimleri bir araya getiren bir fırsat’ olarak niteleyen Cumhurbaşkanı Tebbun, “Bu toplantı, yeni bir dönem ve yeni bir cumhuriyet ışığında Yeni Cezayir’i inşa etmek için vatandaşların taleplerini yerine getirmeyi ve acılarını azaltmayı amaçlıyor” diye konuştu.
Öte yandan dün Hirak aktivistlerinin başkentteki bir otelde düzenlemek istedikleri toplantı yetkililer tarafından engellenirken toplantılarını terörle mücadele sırasında binlerce kişinin kaybolmasıyla bağlantılı olmakla suçlanan bir kuruluşun karargahına taşımaya zorlandılar. Bununla birlikte Hirak temsilcileri, 22 Şubat 2019'da milyonlarca Cezayirlinin sokağa dökülmesinin birinci yıldönümünü kutlamak için bu ayın 20'sinde başkentteki bir spor salonunda konferans düzenlemek istediklerini açıkladılar. Gözlemciler, ‘aylardır sokaklardaki protestocuların alanını daraltarak, tutuklayıp hapse atarak gösterileri bastırmaya çalışan’ yetkililerin konferansın düzenlenmesine izin vermeyebileceğini düşünüyorlar.



Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
TT

Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)

Gazze'de Filistinli gruplar içindeki kaynaklar Şarku’l Avsat'a, Hamas ile silah meselesi konusunda "genel istişarelerin" devam ettiğini doğruladı. Bir kaynak, "özellikle Gazze Şeridi'ndeki hükümet operasyonlarının (Gazze İdari Komitesi'ne) devredilmesiyle birlikte, grupların silahları konusunda arabulucularla daha ciddi görüşmelerin önümüzdeki günlerde başlayacağını" ifade etti.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hamas ve diğer grupların silahsızlandırılmasını ateşkesin ikinci aşamasının uygulanması için temel bir koşul olarak görürken, Filistin hareketi silahlarının akıbetini bu konuda "ulusal bir uzlaşmaya" bağlıyor.

Hamas'tan bir kaynak Şarku’l Avsat'a, silahların akıbeti konusunun "kamuoyu istişareleri" aşamasında olduğunu söyledi.

Kaynaklar, "kapsamlı ve kapsayıcı bir ulusal çerçeve" oluşturulmasının gerekliliğini vurguladı. Ayrıca, "Filistinli gruplarla bazı istişarelerin yapıldığını ve bu konuyu ele alacak ciddi görüşmeler sırasında arabuluculara sunulmak üzere bir önerinin hazırlandığını" vurguladılar.


Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
TT

Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)

Suriye'nin Halep şehri, savaş ve depremin tozunu üzerinden atıyor ve özellikle iddialı projelerle tarihi çarşısında yavaş yavaş eski canlılığını ve ruhunu yeniden kazanıyor.

UNESCO tarafından koruma altına alınan bu tarihi çarşı, Bab Antakya'dan Halep Kalesi civarına kadar uzanan onlarca çarşıyı içerir. Memlük, Zengi ve Osmanlı dönemlerine ait hamamlar ve kervansaraylara ev sahipliği yapar; her bir çarşının belirli bir zanaat veya emtia konusunda uzmanlaşmış olmasıyla öne çıkar.

Kültür Bakanlığı ve uluslararası ortaklar, 2018'den bu yana restorasyon projeleri başlattı; bu projeler arasında 40 çarşıdan 13'ünün yeniden açılması ve yüzlerce dükkanın sahiplerine iade edilmesi yer alıyor. Bu çalışmalarda orijinal taşlar ve yetenekli el işçiliği kullanılıyor.

Mimar Fatima Hulendi Şarku’l Avsat'a verdiği demeçte, Halep'in tarihi çarşısının estetiği ve benzersizliği hakkında coşku ve gururla konuşuyor ve "El-Sakatiyye 1" çarşısrının, Bab Antakya'dan Suk el-Zerb'e uzanan düz bir hat üzerinde yer alması nedeniyle Halep'teki eski çarşılar için hayati bir damar olduğunu belirtiyor.


İran ile ABD arasında tırmanan gerilimde Irak nerede duruyor?

Bağdat’ta Yeşil Bölge dışında, 28 Ocak Çarşamba akşamı Nuri el-Maliki destekçileri, ABD Başkanı Donald Trump’ın açıklamalarını protesto etti (AFP)
Bağdat’ta Yeşil Bölge dışında, 28 Ocak Çarşamba akşamı Nuri el-Maliki destekçileri, ABD Başkanı Donald Trump’ın açıklamalarını protesto etti (AFP)
TT

İran ile ABD arasında tırmanan gerilimde Irak nerede duruyor?

Bağdat’ta Yeşil Bölge dışında, 28 Ocak Çarşamba akşamı Nuri el-Maliki destekçileri, ABD Başkanı Donald Trump’ın açıklamalarını protesto etti (AFP)
Bağdat’ta Yeşil Bölge dışında, 28 Ocak Çarşamba akşamı Nuri el-Maliki destekçileri, ABD Başkanı Donald Trump’ın açıklamalarını protesto etti (AFP)

Irak sahnesinde derin bir siyasi kriz, ülkenin iç işlerine yönelik açık bir ABD müdahalesi ve komşu İran’da olası bir savaş riski bulunuyor. Bu tablo karşısında, Irak’ın geçmişte yaşadığı ve ancak kısmen toparlanabildiği yeni bir istikrarsızlık sürecine yeniden sürüklenip sürüklenmeyeceği sorusu gündeme geliyor.

Yıllar boyunca ülkeyi yıkım ve kaosa sürükleyen çatışmaların ardından Irak son dönemde görece bir istikrar yaşamaya başladı. Ancak siyasi alandaki derin görüş ayrılıkları ve İran ile ABD arasındaki ilişkilerde denge kurmanın zorluğu, bu kırılgan istikrarı tehdit etmeyi sürdürüyor.

Bağdat’ta hükümet kurma süreci, çoğu zaman Tahran ve Washington’un çıkarları ile siyasi nüfuzundan etkilenen karmaşık bir süreç olarak öne çıkıyor. ABD Başkanı Donald Trump, bu hafta yaptığı açıklamada, eski Başbakan Nuri el-Maliki’nin yeniden iktidara gelmesi hâlinde Washington’un Bağdat’a yönelik tüm desteğini keseceğini dile getirdi. ABD yönetiminden bazı temsilcilerin de kulislerde Iraklı siyasetçiler üzerinde aynı yönde baskı kurduğu belirtiliyor.

erregt
ABD Başkanı Donald Trump (AP)

Siyaset analisti İhsan eş-Şemmeri’ye göre“Başkan Trump’ın yönetimi İran ile Irak arasında bir ayrım yapmıyor; iki ülkeyi tek bir dosya olarak ele alıyor ve aralarında net bir çizgi çekmiyor.”

Kasım ayında yapılan parlamento seçimlerinin ardından yaşanan uzun siyasi çekişmeler sonrasında, Tahran’a yakın Şii partileri bünyesinde barındıran ve parlamentodaki en büyük blok konumundaki Koordinasyon Çerçevesi, cumartesi günü Nuri el-Maliki’yi yeni hükümetin başbakanlığına aday gösterdiğini duyurdu.

75 yaşındaki Maliki, 2006-2014 yılları arasında iki dönem başbakanlık yapmış; bu süreçte ABD askerlerinin Irak’tan çekilmesi, mezhep temelli şiddetin tırmanması ve DEAŞ’ın ülkenin geniş kesimlerini ele geçirmesi gibi kritik gelişmeler yaşanmıştı. İkinci döneminde Washington ile ilişkileri soğurken, İran ile bağları güçlenmişti.

Trump, salı günü Truth Social platformundan yaptığı paylaşımda Maliki’yi “son derece kötü bir seçenek” olarak nitelendirerek, “çılgın politikaları ve ideolojisi” nedeniyle seçilmesi hâlinde ABD’nin Irak’a gelecekte hiçbir yardım sağlamayacağını söyledi.

dwfrgty6
Nuri el-Maliki (Reuters)

AFP’nin Koordinasyon Çerçevesi’ne yakın bir kaynağa dayandırdığı habere göre Trump’ın açıklamalarının ardından ittifak içinde önümüzdeki döneme ilişkin yoğun görüşmeler yürütülüyor. Siyasi kaynaklar, ittifak içinde bir bölünme yaşandığını; bazı liderlerin Irak’ı Trump’ın tehditlerinden korumak için Maliki’ye geri çekilme çağrısı yaptığını, bazılarının ise ABD müdahalesini reddederek tutumlarını sürdürmekte ısrar ettiğini aktarıyor.

Maliki’ye yakın bir Iraklı yetkili ise, Maliki’nin ABD yönetimiyle “çatışma arayışında olmadığını”, ekibinin Washington ile “uzlaşı yolları bulmaya çalıştığını” söyledi. Yetkili, “Durum zor ama imkânsız değil; bunun için zamana ihtiyaç var” dedi.

ABD’nin nüfuzu

ABD, Irak üzerinde önemli bir nüfuza sahip. Özellikle Irak’ın petrol ihracatından elde edilen gelirlerin, 2003’te Saddam Hüseyin rejimini deviren ABD işgalinin ardından yapılan bir düzenleme uyarınca New York’taki ABD Merkez Bankası’nda tutulması bu etkinin başlıca unsurlarından biri olarak öne çıkıyor.

Son yıllarda birçok ABD’li şirket Irak’ta büyük ölçekli yatırımlara imza atarken, Washington ile iyi ilişkilere sahip olan Başbakan Muhammed Şiya es-Sudani hükümeti de özellikle ülke gelirlerinin yaklaşık yüzde 90’ını sağlayan petrol sektöründe yeni yatırımlar çağrısı yapıyor.

fgt
Muhammed Şiya es-Sudani (DPA)

Koordinasyon Çerçevesi’ne yakın kaynak, Maliki’nin yeniden başbakan olması hâlinde Trump’ın Irak’a yönelik yaptırımlar uygulamasından ciddi endişe duyulduğunu belirtti. Ekonomik büyümede zorluklar yaşayan Irak için, daha önce İran’a yaptırımları delmeye yardımcı olmakla suçlanan Iraklı kuruluşlara yaptırım uygulayan ABD’nin yeni cezai adımlar atması büyük bir risk olarak görülüyor.

Şemmeri, Irak’ın bir sonraki hükümette “İran merkezli bir çizgide ilerlemesi” durumunda ülkenin “büyük bir kırılma noktasına” sürükleneceğini, bunun da Trump’ın uyguladığı “azami baskı politikası” kapsamında ekonomik ve mali alanları kapsayan bir izolasyona yol açabileceğini ifade ediyor.

İran’da savaş ihtimali

Irak için komşu İran’ı denklemin dışında tutmak zor görünüyor. Özellikle Tahran’ın, son yirmi yılda bölgesel nüfuzunu genişletmede kilit rol oynayan Irak’taki kazanımlarını koruma çabası ve Gazze savaşı sonrası bölgedeki müttefiklerinin ağır kayıplar vermesi bu durumu daha da karmaşık hâle getiriyor.

Tahran, yıllardır Irak’ta; başbakanların belirlenmesinde etkili olan Şii partiler veya direniş ekseninin bir parçası olan ve ABD ile İsrail karşıtı silahlı gruplar aracılığıyla belirleyici bir etkiye sahip. Bu gruplar, İran’ı savunmak için müdahalede bulunacaklarını sık sık dile getirmiş olsa da, örneğin haziran ayında 12 gün süren İsrail-İran çatışmasında fiilen devreye girmediler.

Trump’ın İran’a yönelik askeri müdahale tehdidini yinelemesi ve Tahran’ın “ezici bir karşılık” sözü vermesi üzerine, bu hafta Irak’taki iki önde gelen silahlı grup olan “Hizbullah Tugayları” ve “Nüceba Hareketi”, İran’a destek amacıyla “kapsamlı savaşa” hazır olduklarını açıkladı ve “düşmanlara” karşı “intihar operasyonları” için gönüllü başvuru merkezleri kurduklarını duyurdu.

Şemmeri, ABD’nin İran’a yönelik olası bir savaşının Irak’ı “bir savaş alanına, bir misilleme platformuna ya da askeri baskı sahasına” dönüştürebileceği uyarısında bulunuyor. Washington’un “İran rejimini devirmek, dini lider Ali Hamaney’i hedef almak ve askeri saldırı düzenlemek” yönündeki tehditlerinin Irak iç siyasetinde her düzeyde güçlü yankılar uyandıracağını belirtiyor.

Şemmeri’ye göre İran’da rejimin çökmesi hâlinde Irak’taki müttefik güçler askeri ve siyasi düzeyde “varoluşsal bir mücadeleye” girmek zorunda kalacak. Bu durumun ise Irak’ta siyasi sistemin yeniden şekillendiği yeni bir senaryonun önünü açabileceği ifade ediliyor.