Serrac koronavirüs krizi konusunda eleştirilerin odağında

Serrac koronavirüs krizi konusunda eleştirilerin odağında
TT

Serrac koronavirüs krizi konusunda eleştirilerin odağında

Serrac koronavirüs krizi konusunda eleştirilerin odağında

Libya Ulusal Mutabakat Hükümeti (UMH) Başkanlık Konseyi Başkanı Fayiz es-Serrac, koronavirüs krizini yönetemediğine dair eleştirilere maruz kaldı.
Bazı UMH bileşenleri arasında ‘kriz yönetiminde başarısızlık ve koronavirüsle mücadele bütçesinde yolsuzluk ithamlarının arka planındaki gizli anlaşmazlıklar, kamuoyuna da yansıdı.
Serrac, yeni tip koronavirüs Kovid-19’la mücadele etmek için ülke genelindeki belediyelere dağıtmak amacıyla yarım milyar dinar (Yaklaşık 351 Milyon dolar) tahsis ettiğini açıklamıştı. Ancak ülkede vaka sayısının 8 kat artması sonrasında çok sayıda belediye, Başkanlık Konseyi tarafından ilan edilen acil durum bütçesinden herhangi bir finansal destek almadıklarını açıklayarak, 48 saat sonra Konseyle bağlantılarını kesme tehdidinde bulundu.
Büyüyen öfke durumu ortasında Serrac, günün ilerleyen saatlerinde virüs tehlikesinin sonuçlarıyla mücadele etmek için belediyelere, yerel konseylere ve idari komitelere 75 milyon dinar (52,6 milyon dolar) tahsis etme kararı aldı. Gözlemcilere göre Serrac’ın kararı, saflarında büyük bir çöküşe neden olabileceği endişesiyle verdi.
Serrac’a yönelik eleştirilerin çoğu, Yüksek Devlet Konseyi liderlerinin yanı sıra, başkent Trablus çevresinde gerçekleşen çatışmalarda kritik role sahip olan Misrata’dan yükseldi.
Uluslararası yargı kurumları tarafından aranan es-Samud Tugayı milisleri lideri Salah Badi, Başkanlık Konseyi ve hükümetini ‘finansal yolsuzlukla’ suçladı. Badi, “Ülkenin durumundan faydalandılar. Serrac halkın görüşlerine başvurmadan gelecek hakkında kararlar aldı” dedi.
Badi, 31 Mart’ta yerel medya organları tarafından yayınlanan bir bildiride, “Başkanlık Konseyi’ne ve geçtiğimiz yıl boyunca faaliyetteki birimlerine karşı kendilerini ve koşullarını düzeltmeleri için sabır gösterdik” ifadelerini kullandı.
Salah Badi, herhangi bir isim vermeden, “Bu grup, kahramanların kanları üzerinden ticaret yapıyor. Devlet fonlarını yağmalıyor. İktidarda kalma arzusuyla ülkeyi düşmanlara satıyor” dedi. Milis lideri, 23 belediye başkanının da taleplerinin yerine gelmesi çağrısı yaptığını ve aksi taktirde 48 saat içerisinde UMH ile ilişkilerin kesilmesi tehdidinde bulunduğunu belirtti.
Badi, belediyelerin ‘doğru yolda cesur bir adım olarak’ nitelendiği kararına desteğini dile getirirken, “Meşru taleplerini yerine getirmek için tüm imkanlarımızı seferber ediyoruz ve onların yanında duruyoruz    ifadelerini kullandı.
Serrac’a yönelik eleştiriler çerçevesinde Misrata şehrinden Yüksek Devlet Konseyi üyesi Abdurrahman es-Suveyhili de “finansal düzenlemelerle ilgili yaygaranın ve inatçılığın sebeplerine ilişkin’ çeşitli sorular ortaya koydu. Suveyhili, sosyal paylaşım sitesi Facebook üzerinden yaptığı açıklamada, “Harcama, yalnızca maaşlara, desteğe, düşmanla mücadele masraflarına ve yerinden edilmişlere yönelik yardımlara odaklanmalıdır. Koronavirüs Kovid-19 salgınıyla mücadele etmek için de özel ve disiplinli harcamalar tahsis edilmelidir. Bunların dışındaki harcamalara gelince bunlar, kamu malını yağmalama politikasının bir devamıdır” ifadelerine yer verdi.
Devlet Yüksek Konseyi üyesi, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, Serrac’ın olağanüstü hal için para tahsis etme kararlarının, zemine yansımadığını belirtti. Abdurrahman es-Suveyhili, Serrac’ın Bingazi’yi destekleme kararı dolayısıyla şaşkınlığını da dile getirirken, “Libya’nın doğusundaki kuvvetler, her gün Trablus’u yok ederek, masum sivilleri öldürüyor” dedi.
Yüksek Devlet Konseyi üyesi Abdurrahman eş-Şatır da Serrac’a ve hükümetine yönelik eleştirilerde bulunurken, “Gözler, politikalarına karşı yükselen bu öfkelere bir yanıt vermesi için Fayiz es-Serrac’a çevrildi. Köklü bir değişiklik beklemiyorum. Çünkü eksik bir kurum, bunu başaramaz” ifadelerini kullandı.
Şatır, Twitter üzerinden yaptığı açıklamada, “Serrac’ın sığındığı meşruiyetin bir değeri yok. Birçok ülke ona sırtını döndü. Bugün, Libya sokaklarında kayıplar yaşıyor. Eğer giderse, sokaklar onun ardından üzülmeyecek” dedi.
Şatır, geçen pazartesi akşamı da benzer paylaşımlarda bulunurken, “Tereddütlü politikalar, kadroların kötü seçimi, yaygın yolsuzluk, uyarılara ve tavsiyelere yanıt verilmemesi nedeniyle sel, sınırlara kadar ulaştı. Serrac, şu an savaş yönetimi sebebiyle halkın öfkesiyle karşı karşıya” diyerek, koronavirüs salgınıyla mücadelede ihmalkar davranıldığına dikkati çekti.
Abdurrahman eş-Şatır, 32 belediyenin Serrac’a, ‘koşullarını düzeltmesi için’ 48 saat mühlet verdiğini de söylerken, Misrata’nın saldırıları destekleyen ülkelerle ilişkisini kesmesi çağrısı yaptıklarını vurguladı. Şatır ayrıca, “Halkın öfkesiyle karşı karşıyayız ve bunu desteklemeliyiz. Çünkü son dört yıldır durmuş olan düzeni düzeltmeyi amaçlıyor. Bu düzenin sonuncusu ise yolsuzluk ve devletin kaybı oldu” dedi.
Serrac’ın 31 Mart’ta 75 milyon dinarın belediyelere tahsis edildiğini duyurmasından önce Trablus da dahil birçok belediye, daha önce açıklanan acil durum bütçesine ilişkin herhangi bir finansal destek almadıklarını söyledi.
UMH Libya nüfusunun yoğunlaştığı kuzeybatı bölgesini kontrolü altında tutuyor. Ülkede 1 Nisan itibariyle 10 vaka tespit edildi. 1’i taburcu edilirken 9’u halen gözlem altında.



Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
TT

Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)

Gazze'de Filistinli gruplar içindeki kaynaklar Şarku’l Avsat'a, Hamas ile silah meselesi konusunda "genel istişarelerin" devam ettiğini doğruladı. Bir kaynak, "özellikle Gazze Şeridi'ndeki hükümet operasyonlarının (Gazze İdari Komitesi'ne) devredilmesiyle birlikte, grupların silahları konusunda arabulucularla daha ciddi görüşmelerin önümüzdeki günlerde başlayacağını" ifade etti.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hamas ve diğer grupların silahsızlandırılmasını ateşkesin ikinci aşamasının uygulanması için temel bir koşul olarak görürken, Filistin hareketi silahlarının akıbetini bu konuda "ulusal bir uzlaşmaya" bağlıyor.

Hamas'tan bir kaynak Şarku’l Avsat'a, silahların akıbeti konusunun "kamuoyu istişareleri" aşamasında olduğunu söyledi.

Kaynaklar, "kapsamlı ve kapsayıcı bir ulusal çerçeve" oluşturulmasının gerekliliğini vurguladı. Ayrıca, "Filistinli gruplarla bazı istişarelerin yapıldığını ve bu konuyu ele alacak ciddi görüşmeler sırasında arabuluculara sunulmak üzere bir önerinin hazırlandığını" vurguladılar.


Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
TT

Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)

Suriye'nin Halep şehri, savaş ve depremin tozunu üzerinden atıyor ve özellikle iddialı projelerle tarihi çarşısında yavaş yavaş eski canlılığını ve ruhunu yeniden kazanıyor.

UNESCO tarafından koruma altına alınan bu tarihi çarşı, Bab Antakya'dan Halep Kalesi civarına kadar uzanan onlarca çarşıyı içerir. Memlük, Zengi ve Osmanlı dönemlerine ait hamamlar ve kervansaraylara ev sahipliği yapar; her bir çarşının belirli bir zanaat veya emtia konusunda uzmanlaşmış olmasıyla öne çıkar.

Kültür Bakanlığı ve uluslararası ortaklar, 2018'den bu yana restorasyon projeleri başlattı; bu projeler arasında 40 çarşıdan 13'ünün yeniden açılması ve yüzlerce dükkanın sahiplerine iade edilmesi yer alıyor. Bu çalışmalarda orijinal taşlar ve yetenekli el işçiliği kullanılıyor.

Mimar Fatima Hulendi Şarku’l Avsat'a verdiği demeçte, Halep'in tarihi çarşısının estetiği ve benzersizliği hakkında coşku ve gururla konuşuyor ve "El-Sakatiyye 1" çarşısrının, Bab Antakya'dan Suk el-Zerb'e uzanan düz bir hat üzerinde yer alması nedeniyle Halep'teki eski çarşılar için hayati bir damar olduğunu belirtiyor.


İran ile ABD arasında tırmanan gerilimde Irak nerede duruyor?

Bağdat’ta Yeşil Bölge dışında, 28 Ocak Çarşamba akşamı Nuri el-Maliki destekçileri, ABD Başkanı Donald Trump’ın açıklamalarını protesto etti (AFP)
Bağdat’ta Yeşil Bölge dışında, 28 Ocak Çarşamba akşamı Nuri el-Maliki destekçileri, ABD Başkanı Donald Trump’ın açıklamalarını protesto etti (AFP)
TT

İran ile ABD arasında tırmanan gerilimde Irak nerede duruyor?

Bağdat’ta Yeşil Bölge dışında, 28 Ocak Çarşamba akşamı Nuri el-Maliki destekçileri, ABD Başkanı Donald Trump’ın açıklamalarını protesto etti (AFP)
Bağdat’ta Yeşil Bölge dışında, 28 Ocak Çarşamba akşamı Nuri el-Maliki destekçileri, ABD Başkanı Donald Trump’ın açıklamalarını protesto etti (AFP)

Irak sahnesinde derin bir siyasi kriz, ülkenin iç işlerine yönelik açık bir ABD müdahalesi ve komşu İran’da olası bir savaş riski bulunuyor. Bu tablo karşısında, Irak’ın geçmişte yaşadığı ve ancak kısmen toparlanabildiği yeni bir istikrarsızlık sürecine yeniden sürüklenip sürüklenmeyeceği sorusu gündeme geliyor.

Yıllar boyunca ülkeyi yıkım ve kaosa sürükleyen çatışmaların ardından Irak son dönemde görece bir istikrar yaşamaya başladı. Ancak siyasi alandaki derin görüş ayrılıkları ve İran ile ABD arasındaki ilişkilerde denge kurmanın zorluğu, bu kırılgan istikrarı tehdit etmeyi sürdürüyor.

Bağdat’ta hükümet kurma süreci, çoğu zaman Tahran ve Washington’un çıkarları ile siyasi nüfuzundan etkilenen karmaşık bir süreç olarak öne çıkıyor. ABD Başkanı Donald Trump, bu hafta yaptığı açıklamada, eski Başbakan Nuri el-Maliki’nin yeniden iktidara gelmesi hâlinde Washington’un Bağdat’a yönelik tüm desteğini keseceğini dile getirdi. ABD yönetiminden bazı temsilcilerin de kulislerde Iraklı siyasetçiler üzerinde aynı yönde baskı kurduğu belirtiliyor.

erregt
ABD Başkanı Donald Trump (AP)

Siyaset analisti İhsan eş-Şemmeri’ye göre“Başkan Trump’ın yönetimi İran ile Irak arasında bir ayrım yapmıyor; iki ülkeyi tek bir dosya olarak ele alıyor ve aralarında net bir çizgi çekmiyor.”

Kasım ayında yapılan parlamento seçimlerinin ardından yaşanan uzun siyasi çekişmeler sonrasında, Tahran’a yakın Şii partileri bünyesinde barındıran ve parlamentodaki en büyük blok konumundaki Koordinasyon Çerçevesi, cumartesi günü Nuri el-Maliki’yi yeni hükümetin başbakanlığına aday gösterdiğini duyurdu.

75 yaşındaki Maliki, 2006-2014 yılları arasında iki dönem başbakanlık yapmış; bu süreçte ABD askerlerinin Irak’tan çekilmesi, mezhep temelli şiddetin tırmanması ve DEAŞ’ın ülkenin geniş kesimlerini ele geçirmesi gibi kritik gelişmeler yaşanmıştı. İkinci döneminde Washington ile ilişkileri soğurken, İran ile bağları güçlenmişti.

Trump, salı günü Truth Social platformundan yaptığı paylaşımda Maliki’yi “son derece kötü bir seçenek” olarak nitelendirerek, “çılgın politikaları ve ideolojisi” nedeniyle seçilmesi hâlinde ABD’nin Irak’a gelecekte hiçbir yardım sağlamayacağını söyledi.

dwfrgty6
Nuri el-Maliki (Reuters)

AFP’nin Koordinasyon Çerçevesi’ne yakın bir kaynağa dayandırdığı habere göre Trump’ın açıklamalarının ardından ittifak içinde önümüzdeki döneme ilişkin yoğun görüşmeler yürütülüyor. Siyasi kaynaklar, ittifak içinde bir bölünme yaşandığını; bazı liderlerin Irak’ı Trump’ın tehditlerinden korumak için Maliki’ye geri çekilme çağrısı yaptığını, bazılarının ise ABD müdahalesini reddederek tutumlarını sürdürmekte ısrar ettiğini aktarıyor.

Maliki’ye yakın bir Iraklı yetkili ise, Maliki’nin ABD yönetimiyle “çatışma arayışında olmadığını”, ekibinin Washington ile “uzlaşı yolları bulmaya çalıştığını” söyledi. Yetkili, “Durum zor ama imkânsız değil; bunun için zamana ihtiyaç var” dedi.

ABD’nin nüfuzu

ABD, Irak üzerinde önemli bir nüfuza sahip. Özellikle Irak’ın petrol ihracatından elde edilen gelirlerin, 2003’te Saddam Hüseyin rejimini deviren ABD işgalinin ardından yapılan bir düzenleme uyarınca New York’taki ABD Merkez Bankası’nda tutulması bu etkinin başlıca unsurlarından biri olarak öne çıkıyor.

Son yıllarda birçok ABD’li şirket Irak’ta büyük ölçekli yatırımlara imza atarken, Washington ile iyi ilişkilere sahip olan Başbakan Muhammed Şiya es-Sudani hükümeti de özellikle ülke gelirlerinin yaklaşık yüzde 90’ını sağlayan petrol sektöründe yeni yatırımlar çağrısı yapıyor.

fgt
Muhammed Şiya es-Sudani (DPA)

Koordinasyon Çerçevesi’ne yakın kaynak, Maliki’nin yeniden başbakan olması hâlinde Trump’ın Irak’a yönelik yaptırımlar uygulamasından ciddi endişe duyulduğunu belirtti. Ekonomik büyümede zorluklar yaşayan Irak için, daha önce İran’a yaptırımları delmeye yardımcı olmakla suçlanan Iraklı kuruluşlara yaptırım uygulayan ABD’nin yeni cezai adımlar atması büyük bir risk olarak görülüyor.

Şemmeri, Irak’ın bir sonraki hükümette “İran merkezli bir çizgide ilerlemesi” durumunda ülkenin “büyük bir kırılma noktasına” sürükleneceğini, bunun da Trump’ın uyguladığı “azami baskı politikası” kapsamında ekonomik ve mali alanları kapsayan bir izolasyona yol açabileceğini ifade ediyor.

İran’da savaş ihtimali

Irak için komşu İran’ı denklemin dışında tutmak zor görünüyor. Özellikle Tahran’ın, son yirmi yılda bölgesel nüfuzunu genişletmede kilit rol oynayan Irak’taki kazanımlarını koruma çabası ve Gazze savaşı sonrası bölgedeki müttefiklerinin ağır kayıplar vermesi bu durumu daha da karmaşık hâle getiriyor.

Tahran, yıllardır Irak’ta; başbakanların belirlenmesinde etkili olan Şii partiler veya direniş ekseninin bir parçası olan ve ABD ile İsrail karşıtı silahlı gruplar aracılığıyla belirleyici bir etkiye sahip. Bu gruplar, İran’ı savunmak için müdahalede bulunacaklarını sık sık dile getirmiş olsa da, örneğin haziran ayında 12 gün süren İsrail-İran çatışmasında fiilen devreye girmediler.

Trump’ın İran’a yönelik askeri müdahale tehdidini yinelemesi ve Tahran’ın “ezici bir karşılık” sözü vermesi üzerine, bu hafta Irak’taki iki önde gelen silahlı grup olan “Hizbullah Tugayları” ve “Nüceba Hareketi”, İran’a destek amacıyla “kapsamlı savaşa” hazır olduklarını açıkladı ve “düşmanlara” karşı “intihar operasyonları” için gönüllü başvuru merkezleri kurduklarını duyurdu.

Şemmeri, ABD’nin İran’a yönelik olası bir savaşının Irak’ı “bir savaş alanına, bir misilleme platformuna ya da askeri baskı sahasına” dönüştürebileceği uyarısında bulunuyor. Washington’un “İran rejimini devirmek, dini lider Ali Hamaney’i hedef almak ve askeri saldırı düzenlemek” yönündeki tehditlerinin Irak iç siyasetinde her düzeyde güçlü yankılar uyandıracağını belirtiyor.

Şemmeri’ye göre İran’da rejimin çökmesi hâlinde Irak’taki müttefik güçler askeri ve siyasi düzeyde “varoluşsal bir mücadeleye” girmek zorunda kalacak. Bu durumun ise Irak’ta siyasi sistemin yeniden şekillendiği yeni bir senaryonun önünü açabileceği ifade ediliyor.