Tebbun: Fransa sömürge döneminde Cezayir nüfusunun yarısını kurban etti

Cezayir Cumhurbaşkanı Abdulmecid Tebbun (Reuters arşivi)

Cezayir Cumhurbaşkanı Abdulmecid Tebbun dün yaptığı açıklamada, her yaştan en az 5,5 milyon Cezayirlinin Fransa’nın ülkede işlediği sömürge suçlarına kurban gittiğini bildirdi. Bunun, ülke nüfusunun yarısından fazlasına denk geldiğine dikkat çeken Tebbun, “Bu suçların, temize çıkarma denemelerine rağmen zaman aşımına uğramayacağını” vurguladı.
Fransa’nın Cezayir’de yürüttüğü, 1832’den 1962’ye kadar devam eden sömürge döneminin bilançosu ilk defa açıklanıyor. Nitekim bugüne kadar bilinen bir buçuk milyon kişinin öldüğüydü.
Tebbun, İkinci Dünya Savaşı’nda müttefiklerin zaferinin ardından on binlerce Cezayirlinin Fransa’dan bağımsızlık talep etmek için sokağa çıktığı 8 Mayıs 1945 olaylarının 75’inci yıl dönümü vesilesiyle bir mesaj gönderdi. AFP’nin bir kısmını yayınladığı mesajda şu ifadeleri kullandı:
“Zalim ve sömürgeci Fransız işgalinin vahşi ve kanlı baskısı, sömürge güçlerinin alnında kara bir leke olarak kalmaya devam edecek. Bu güçlerin ülkemizde 132 sene boyunca işlediği suçlar, temize çıkarma denemelerine rağmen zaman aşımına uğramayacaktır. Yerli halkı yabancı halk ile değiştirmek için bir etnik temizlik mesabesinde olan bu medeniyet ve insanlık suçları, Cezayir insanını köklerinden koparmış, servetini yağmalamış, tüm bileşenleriyle Cezayir kimliğine leke sürmüştür. Savunmasız on binlerce vatandaşın (Cezayir’in doğusundaki) Setif, Guelma ve Kherrata’da sokaklara çıktığı Mayıs 1945 barışçıl gösterileri ülkenin diğer bölgelerine yayılmadan iki hafta önce en az 45 bin Cezayirli şehit düşmüştür.”
Kara, hava ve deniz kuvvetlerinin yanı sıra polise ve silahlı milislerin de barışçıl göstericilere karşı kullandığı savaş makinesi dikkate alındığında bu sayının fazla olmasının muhtemel olduğuna değinen Tebbun, açıklamalarına şöyle devam etti:
“Bu göstericiler, Nazi işgali karşısında Fransa’nın onurunu müdafaa eden Cezayirleri bağımsızlıkla ödüllendirme sözü veren sömürge yetkililerini müttefiklerin Naziler üzerindeki zaferinin ardından sözlerini tutmaya çağırmıştı.”
Tarihçileri konuyu tüm yönleriyle gün ışığına çıkarmaya çağıran Tebbun, 8 Mayıs’ı Ulusal Hafıza Günü ilan ederek ulusal bir tarih televizyon kanalı açılması talimatını verdi.