Yemen hükümetinden ‘Hudeyde’de tanker faciası olabilir’ uyarısı

Safer petrol tankeri

Yemen hükümeti, Husi milislerin kontrolündeki Hudeyde’nin kuzeyinde bulunan Ras İsa limanına demirlemiş devasa ‘Safer’ petrol tankerinin patlayabileceği yönündeki uyarılarını yineledi. Yaklaşık 1 milyon 200 bin varil ham petrol taşıyan tankerin onarımına, birkaç yıldır Husiler tarafından izin verilmiyor.
Yemen uyarıları, Enformasyon Bakanı Muammer el-İryani tarafından yapılırken, ABD Büyükelçiliği de Husilerin, durumu kötüleşen tankerin bakımını engellediğini doğruladı. Büyükelçilik, Twitter üzerinden yaptığı açıklamada, “Husi kontrolündeki Safer tankerinin durumu kötüleşiyor. Bu durum, Kızıldeniz’de felaket düzeyinde sızıntıya neden olabilir” dedi.
Husiler, yıllardır uluslararası uzmanların tankerin durumunu incelemesini engelliyor. Husilerin, petrol tankerinin uluslararası düzeyde bakımının yapılmasına çok geç olmadan izin vermesi gerekirken, İryani de Husi milislerin Birleşmiş Milletler’e (BM) bağlı uzmanlar ekibinin bakım ve muayene faaliyetlerini engellemesinin bir sonucu olarak 1 milyon ham petrol içeren tankerin yapısının aşınması sonrasında tankerin büyük bir riske yol açacağı uyarılarını yineledi.
Yemen’de yayın yapan SABA haber ajansına göre İryani, Kızıldeniz’de 138 milyon litrelik petrol sızıntısının, Hudeyde limanının birkaç ay boyunca kapatılmasına, yakıt ve temel ihtiyaçların azalmasına, yakıt fiyatının yüzde 800’ün üzerine çıkmasına, mal ve gıda ürünlerinin fiyatlarının iki katına çıkmasına ve balık stoklarının gelecek 20 yıl boyunca en az 10 milyar dolara mal olmasına yol açacağını vurguladı.
Sızıntı veya bir patlamanın yaşanması sonucunda Safer tankerinde yangının çıkması halinde Hudeyde’deki 3 milyon kişinin zehirli gazdan etkileneceğini söyleyen Enformasyon Bakanı, balıkçılıkla uğraşan 500 bin kişinin ve yaklaşık 1,7 milyon ailenin, gıda yardımlarına ihtiyaç duyacağını ve balık stoklarının iyileşmesinin de 25 yıl süreceğini belirtti.
Muammer el-İryani, gazın yağmur suyuna karışmasının, 6 milyon insanın yavaş yavaş zehirlenmesine ve sağlık sorunlarına yol açabileceğini ifade ederken, Yemen’deki tarım arazilerinin yüzde 4’ünü kara bulutların kaplayacağını, bunun da 70 milyon dolar değerinde olduğu tahmin edilen tahıl, meyve ve sebzeleri yok edeceğini vurguladı.
İnsani yardımlara ilişkin olarak ise İryani, bir sızıntı durumunda 58 insani yardım kuruluşunun, Hudeyde’de 7 milyon insana sağladığı hizmetlerin aksayacağını ifade etti. Aynı şekilde çok sayıda insanın yardım ve hizmet sağlamak için diğer şehirlere kaçabileceğini söyleyen bakan, 60 bin çiftçi ve balıkçıyı iş arayışına sokacağını vurguladı.
İryani, tankerin sızması veya patlamasından kaynaklanacak çevresel felaketlerin, Yemen ile sınırlı olmayacağını, aynı zamanda Kızıldeniz ve Aden Körfezi’ni çevreleyen ülkeleri, Babu-l Mendep Boğazı ve Süveyş Kanalı’ndaki uluslararası ticaret hareketliğini de içereceğini belirtti.
Yemen Enformasyon Bakanı, Husi milisleri oluşabilecek bu felaketten sorumlu tutarken, uluslararası topluma da bu tehlikeye acilen müdahale etme, yeterli baskıyı uygulama, BM teknik ekibinin hasarları değerlendirme ve tankerlerin periyodik bakımına başlamasını sağlama çağrısı yaptı.
Meşru hükümet sözcüsü Racih Badi de eski tarihli açıklamalarında, “Husiler, Safer petrol tankerinden olası bir sızıntı durumunda ortaya çıkabilecek çevresel felaketlerin tam sorumluluğunu taşıyacaktır. Çünkü geçmiş dönemlerde BM teknik ekibinin gerekli bakım çalışmalarını yürütmesi için müdahalede bulunan tüm İngiliz ve BM arabuluculuk girişimlerini reddetti” ifadelerini kullanmıştı.
Badi, Husilere dikkati çekerek “Bir arabulucuya, açıkça herhangi bir ekibin bakım çalışması yürütmeyeceğini söylediler. Çünkü Husiler, bu durumu kuvvetlerin Hudeyde’de ilerlemesi için bir baskı kağıdı olarak kullanmak istiyor” dedi.
Yemen hükümeti yetkilileri de “Tankerlerdeki dağıtım tüpleri, herhangi bir bakımdan geçmeden aynı şekilde kalıyor. Bu süre, işletim sisteminin tamamen aşınmasına ve içindeki ham petrolleri ihraç edecek durumda olmamasına yol açacak” açıklamasında bulundu.
Söz konusu tanker, 1976 yılında Japonya’da üretildi ve 1986 yılında Yemen’de hizmet vermeye başladı. O dönemde Marib sahalarında keşfedilen Yemen petrolünü ihraç etmek için yüzer bir tankere dönüştürülmek üzere Kore’ye sevk edildi. Daha sonra 3 milyon varil depolama kapasitesiyle Kızıldeniz kıyılarına 8 km uzaklıkta yüzen bir tanker olarak Ras İsa limanında konuşlandırıldı.
Yemen hükümeti, Safer petrol tankerinin aşınmasının olası çevresel tehlikelerine ilişkin teknik bir çalışma hazırlamış, Kasım 2019’da da olası bir felaketi duyurmak ve BM ekibinin görevini kolaylaştırmak amacıyla Husilere baskı uygulamak için söz konusu çalışmayı, uluslararası kuruluşlara ve yabancı büyükelçiliklere sunmuştu.
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK) de krizin başlangıcından bu yana ilk kez 25 Şubat 2020 tarihli 2511 sayılı kararında çevresel risklere değinirken, ‘BM personelinin Husi kontrolündeki Yemen’in kuzeyinde bulunan tankeri incelemek ve bakımını yapmak üzere gecikmeden bölgeye gelmesine’ ihtiyaç duyulduğunu açıkladı.
11 Mart’ta Kızıldeniz sınırındaki ülkeler, BMGK başkanına ‘BMGK’nın yasal sorumluluğu taşıması ve BM ekibinin tankeri değerlendirmesine ve bakımını yapmasına izin vermek için Husilere azami baskı uygulanmasını’ talep etmek üzere ortak bir mesaj gönderdi.