IKBY’deki memurları maaşlarıyla ilgili Bağdat’la yaşanan kriz aşılamadı

IKBY’nin başkenti Erbil’de günlük hayattan bir kare (AFP)

Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) ile Bağdat'taki federal hükümet arasında Ramazan ayında yapılan, Erbil ve Bağdat arasında çözülmeyi bekleyen sorunlarla ilgili müzakere turu sonuçsuz kaldı. Başta Irak Anayasası'nın 2005 tarihli 140’ıncı maddesi ve 2007 tarihli petrol ve doğal gaz kanunu olmak üzere birçok sorun uzun zamandır çözülmeyi bekliyor. Son dört yıldır öne çıkan mesele ise petrol ve maaş sorunu.
Ülkenin yaşadığı koşullar, iki tarafı da  140’ıncı madde veya petrol ve doğal gaz kanunu kapsamında tartışmalı alanlar gibi Kürtler için oldukça önemli olarak nitelendirilen meselelerin ele alınmasının ertelenmesi ve yalnızca memurların maaşlarının ödenmesini konusunu ele almaya zorladı.
Ancak iki taraf arasında, IKBY’nin memur maaşlarının ödenmesi karşılığında 250 bin varillik ham petrol gelirini Bağdat’a teslim etmesiyle ilgili bağlayıcı bir anlaşmaya varılamadığı ve Başbakan Mustafa el-Kazimi hükümetinde Dışişleri ve Adalet bakanlıkları dahil olmak üzere boş kalan koltuklara atanacak isimlerle ilgili Kürtlerle anlaşma sağlanamadığı için Ramazan Bayramı’ndan sonra devam etmesi gereken müzakereler henüz başlamadı.
Ancak, yeni Maliye Bakanı Ali Abdulemir Allavi’nin IKBY hükümetine 400 milyar Irak dinarı (yaklaşık 350 milyon ABD doları) ödeme yapma kararı, Bağdat’taki siyasi çevrelerde, özellikle de ülkenin orta kesimleri ve güneyindeki vilayetleri temsil eden milletvekilleri arasında tartışmalara yol açtı. Basra Milletvekili Uday İvad, özellikle ön plana çıkarıldığı için Basra vilayetinin taleplerinin desteklenmesi gerektiğini vurgularken IKBY’ye sınırsız destek sağlandığını öne sürdü.
Öte yandan Ulusal Sened Bloğu Milletvekili Abdulemir El-Meyyahi dün yaptığı açıklamada, Başbakan Mustafa el-Kazimi’nin, Basra milletvekillerinden vilayetlerini savunma iradesine saygı göstermesi gerektiğini vurguladı.
Maliye Bakanlığı’nın kararına karşı şikayetlerini dile getiren milletvekillerinin temsilcisi olan Irak Meclisi Yolsuzlukla Mücadele Komisyonu Üyesi Milletvekili Yusuf el-Kallabi ise “Ülkemizin en zorlu sağlık, ekonomi ve siyasi koşullardan geçtiği bir dönemde, Federal Mali Yönetim Yasası'nın uygulanması halk arasında hak ve eşitliğin sağlanmasını talep eden milletvekilleri ile bizleri şaşırttı. IKBY hükümeti, devlet hazinesine yapması gereken ödemeleri yapmadı, ancak kendisine haksız bir şekilde 400 milyar dinar gönderildi. Kanunen ve vicdanen reddedilen bu eylem, Cumhuriyet Savcısı’nın Maliye Bakanı'na ve bunda payı olan herkese karşı harekete geçmesini ve Merkez Bankası’nı fon ayırmasını ve harcamasını gerektirmektedir” şeklinde konuştu.
Öte yandan Maliye Bakanlığı, IKBY’ye 400 milyar dinarlık fon sağlanmasıyla ilgili bir açıklama yaptı. Bakanlıktn dün yapılan açıklamada, basında Maliye Bakanlığı'nın IKBY’ye 400 milyar dinarı göndermesiyle ilgili yanıltıcı bilgilerin yer aldığı söylendi. Maliye Bakanlığı’nın karşılıklı ödemelerde yasalara ve resmi çalışma mekanizmalarına bağlılığı vurgulanan açıklamada, “Söz konusu miktar, Nisan ayı için çalışanların maaşları da dahil olmak üzere bölgenin masraflarını karşılamak üzere IKBY’nin hesabına aktarıldı. Ödeme, iki taraf arasındaki nihai anlaşmayı kabul etmek üzere Haziran ayı için federal hükümet temsilcileri ile IKBY temsilcileri arasında yoğun görüşmelerin ardından varılan bir anlaşma çerçevesinde yapıldı” ifadeleri yer aldı.
Buna karşın IKBY Maliye ve Ekonomi Bakanlığı, Bağdat'taki federal hükümeti, Başbakan'ın ödemeyi onaylamasına rağmen bölgedeki memurların maaş ödemeleri için tahsis edilen paranın gönderilmediğini açıkladı. Bakanlıktan yapılan açıklamada, ‘zorlu koşullar ve bölge gelirinin önemli ölçüde azalmasına rağmen IKBY hükümetinin, petrol satışından elde ettiği gelirlerden ayırdığı fonla bölgedeki memurların maaşlarının ödenebildiği’ belirtildi.
Şarku’l Avsat’a açıklamalarda bulunan Irak Meclisi'ndeki Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) Grup Başkanı Viyan Sabri, koronavirüs salgının etkileri, petrol fiyatlarının düşüşü ve 2020 için bir bütçe tasarısının olmayışı nedeniyle, bölgenin memur maaşlarını ve çalışanlara yapılan ödemelerin durmasına neden olan bazı yasadışı ve anayasaya aykırı tedbirlerin alındığını vurguladı.
Sabri açıklamalarını şöyle sürdürdü:
“IKBY hükümeti Bağdat’taki federal hükümetle ve özellikle Federal Maliye Bakanlığı'yla doğrudan görüşmeler gerçekleştirdi. Bu görüşmelerde Nisan ayı için IKBY’ye 400 milyar dinar gönderilmesi kararlaştırıldı. Anlaşmada uzlaşılan tarihten itibaren bir ay içinde, iki hükümetin Federal Mali Yönetim Yasası temelinde nihai bir anlaşmaya varması için yoğun müzakerelerde bulunması şart koşuldu. IKBY hükümeti, federal hükümetin Maliye Bakanlığı'nın bu talebini kabul etti. Önümüzdeki hafta bu konuda IKBY hükümetinden federal hükümete bir ziyaret gerçekleştirecek. Bu ziyaret, tüm meseleleri anayasaya uygun bir şekilde çözmeye çalışmaya ve memur maaşlarını etkilememeye yönelik olumlu bir göstergedir. Bununla birlikte söz konusu tutarın masrafların yarısını dahi karşılamaya yetmediği de unutulmamalı.”