14 aydır devam eden Trablus savaşı UMH’nin zaferiyle sonuçlanırken, Serrac güçleri Libya’nın batısında LUO’nun son kalesini kontrol altına aldı

UMH’ye bağlı unsurlar, 5 Haziran’da Tarhuna’nın ele geçirilmesini kutluyor (Reuters)
UMH’ye bağlı unsurlar, 5 Haziran’da Tarhuna’nın ele geçirilmesini kutluyor (Reuters)
TT

14 aydır devam eden Trablus savaşı UMH’nin zaferiyle sonuçlanırken, Serrac güçleri Libya’nın batısında LUO’nun son kalesini kontrol altına aldı

UMH’ye bağlı unsurlar, 5 Haziran’da Tarhuna’nın ele geçirilmesini kutluyor (Reuters)
UMH’ye bağlı unsurlar, 5 Haziran’da Tarhuna’nın ele geçirilmesini kutluyor (Reuters)

Libya’nın başkenti Trablus’u kontrol etmek amacıyla Mareşal Halife Hafter önderliğindeki Libya Ulusal Ordusu tarafından başlatılan askeri operasyon başarısızlıkla sonuçlanırken, Fayiz es-Serrac başkanlığındaki, uluslararası açıdan tanınan Ulusal Mutabakat Hükümeti (UMH) güçleri, 5 Haziran’da el-Urban kasabasının yanı sıra, ülkenin batısında ordunun son kalesi sayılan Tarhuna şehrini de kontrol altına aldı.
Bu gelişmelerle eş zamanlı olarak ABD ordusunun Afrika’daki kuvvetlerine (AFRICOM) bağlı elektronik bir platform başlatması sonrasından ABD ordusu da video görüntüleri yayınladı.
AFRICOM’un genel işler müdürü Christopher Karns, 5 Haziran’da yaptığı açıklamada, “Afrikalıların daha istikrarlı ve güvenli bir gelecek elde etmesini engelleyen faaliyetlere dikkat edilmesi gerekmektedir. Rus uçakları da Libya’daki son derece karmaşık ve zor duruma yeni bir kaos ekliyor, gerginliği artırıyor” ifadelerini kullandı. Karns, Rus yetkililerin oldukça somut kanıtlara rağmen, savaşa katılımlarını reddetmeyi sürdürdüklerine de dikkati çekti.
Öte yandan UMH güçleri sözcüsü Muhammed Kanunu, Tarhuna’nın tamamının ve el-Urban kasabasının kontrolünü ele geçirdiklerini açıkladı. Kanunu, başkentin 90 km güneydoğusunda bulunan, LUO’nun ana operasyon odası ve Libya’nın batısındaki son kalesi sayılan Tarhuna’ya girdiklerini söylerken, gelişmenin, 14 aydır devam eden Trablus savaşına sona erdirdiğini belirtti.
UMH operasyon odası, yayınladığı bir bildiride, dört cepheden saldırı düzenlendikten sonra kuvvetlerin Tarhuna’nın merkezine ulaştığını duyururken, misilleme, hırsızlık ve sabotaj eylemlerine karşı uyarıda bulundu. Bildiride, ihlalcilerin en ağır cezalara maruz kalacağı ifade edilirken, Kanunu da kuvvetlere, şehri kontrol eden unsurlarla çatışmalarda kaçırılan ve kaybolanların akıbetlerini öğrenmek üzere gizli hapishanelerin ve mezarların olup olmadığını araştırma çağrısı yaptı.
Kanunu, UMH kuvvetlerinin ‘ordu kalıntılarının Beni Velid, Mizde, Nesma ve çevre bölgelerde gizlenmelerine ve güvenliği bozmalarına’ izin vermeyeceğine dikkati çekti.
Söz konusu askeri gelişmeden saatler önce bir grup Tarhuna sakini, LUO’yu desteklemek üzere toplandı ve UMH’yi protesto etti. Aynı şekilde doğudaki Bingazi şehrindeki eylemciler de UMH ve Türkiye karşıtı sloganlar attı.
Öte yandan Serrac, 5 Haziran’da Almanya Başbakanı Angela Merkel ile telefon görüşmesi gerçekleştirirken, kendisine ‘ülkesinin Berlin konferansının sonuçlarını uygulamak, siyasi sürece geri dönmek ve bu süreci desteklemek için istekli olduğunu’ belirtti.
Serrac, yaptığı açıklamada, Libya krizinin askeri bir çözümünün bulunmadığını söylerken, “Barışa giden siyasi yol, her zaman bizim seçimimizdir. Ancak barış ya da siyasi süreç için gerçek bir ortak bulamadık” dedi. Serrac ayrıca, “Halkları için rol bulmayı amaçlayan girişimler değil, siyasi manevralar var” ifadelerini kullandı.
Geçtiğimiz Perşembe akşamı ABD’nin Ankara Büyükelçisi David Satterfield ile görüşen Serrac, meşruiyeti savunarak, ‘Türkiye’nin Libya’nın ve halkının yanındaki tarihi ve cesur tavrına’ övgüde bulundu. Serrac, Türk şirketlerin ve yatırımlarının Libya’daki faaliyetlerini tamamlaması için ülkeye geri dönüşü hakkında Ankara’da düzenlenen görüşmelerin ardından, Erdoğan ile de ortak basın toplantısında konuştu.
Serrac, “Yeni koşullar ortaya koyan bu zaferler, tüm dengeleri tersine çevirdi” diyerek, kuvvetlerinin başarısına övgüde bulundu.
Diğer taraftan LUO’ya bağlı el-Kerame Operasyon Odası, Trablus’un ez-Zatarna cephesinde Serrac’a yakın 3 kişinin gözaltına alındığını açıkladı. LUO, Perşembe günü Beni Velid yakınlarında Türkiye’ye ait bir insansız hava aracını düşürdüklerini ve Misrata’nın batısındaki el-Kaddahiyye’de UMH mevziilerine hava saldırısı düzenlediklerini duyurdu. Operasyon odası, Misrata şehrindeki Ebu Kurayn cephesinde UMH mevziilerine yönelik bombardımanlar sırasında iki milisin öldüğünü belirtti.
LUO Genel Komutanlığı, geçtiğimiz Perşembe akşamı birliklerin, karşı tarafında ateşkese uyması koşuluyla Trablus dışına konuşlandığını söyledi. Komutanlık, eğer buna uyulmazsa operasyonlarının devam edeceğini belirtirken, Libya’daki Birleşmiş Milletler Misyonu himayesindeki 5+5 ateşkes komitesindeki katılımını da askıya almakla tehdit etti.



ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
TT

ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)

ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı (USAID) çalışanları, 2024’ün ilk aylarında, Gazze’nin kuzeyinde gıda ve tıbbi yardım eksikliğinin kritik boyutlara ulaştığına dair uyarılarını, dönemin ABD Başkanı Joe Biden yönetimindeki üst düzey yetkililere iletti. Şarku'l Avsat'ın Reuters’tan aktardığı habere göre, söz konusu uyarılar kurum içi yazışmalar yoluyla yapıldı.

Hamas’ın 7 Ekim 2023’teki saldırılarının ve İsrail’in Gazze’ye kara harekâtının üzerinden üç ay geçtikten sonra hazırlanan iç mesajda, Ocak ve Şubat aylarında iki aşamada bölgeye giden Birleşmiş Milletler çalışanlarının sahada gözlemlediği sarsıcı manzaralar ayrıntılı biçimde yer aldı.

frgtyu7
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Beyt Lahiya’da, hayır mutfağından pişmiş yemek almak için bekleyen Filistinliler, 28 Nisan 2025 (Reuters)

Çalışanlar, yollarda insan uyluk kemiği ve başka kemikler gördüklerini, araçlarda bırakılmış cesetlere rastladıklarını aktardı. Ayrıca özellikle gıda ve temiz içme suyu başta olmak üzere insani ihtiyaçlarda “felaket düzeyinde” bir eksiklik bulunduğunu vurguladılar.

Ancak Reuters’in görüştüğü dört eski yetkili ile incelenen belgelere göre, ABD’nin İsrail Büyükelçisi Jack Lew ve yardımcısı Stephanie Hallett, telgrafların yeterli tarafsızlık içermediği gerekçesiyle ABD hükümeti içinde daha geniş biçimde dağıtılmasını engelledi.

Gazze’deki duruma resmî itiraf meselesi

Altı eski ABD’li yetkili, Şubat 2024’te gönderilen telgrafın, yılın ilk yarısında iletilen ve İsrail’in Gazze’ye yönelik savaşı nedeniyle sağlık, gıda, hijyen koşullarındaki hızlı bozulmayı ve toplumsal düzenin çöküşünü belgeleyen beş telgraftan biri olduğunu söyledi.

vf
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Cibaliye’de, savaşta yıkılan binaların enkazı arasında yürüyen Filistinliler, 6 Ocak 2026 (Reuters)

Reuters bu telgraflardan birini inceledi. Diğer dört telgrafın da Lew ve Hallett tarafından “tarafsızlık” kaygısıyla engellendiğini, içeriklerini bilen dört eski yetkili doğruladı.

Üç eski ABD’li yetkili, bu telgraflardaki ayrıntıların olağanüstü derecede sarsıcı olduğunu ve yönetim içinde geniş biçimde paylaşılsaydı üst düzey karar alıcıların dikkatini çekeceğini belirtti. Yetkililere göre bu durum, Biden’ın aynı ay yayımladığı ve ABD istihbarat ve silah tedarikini İsrail’in uluslararası hukuka uyumuna bağlayan ulusal güvenlik muhtırasına yönelik denetimi de sıkılaştırabilirdi.

O dönem USAID’de Batı Şeria ve Gazze’den sorumlu bilgi birimi başkan yardımcısı olan Andrew Hall, “Telgraflar insani bilgiyi aktarmanın tek yolu değildi; ancak büyükelçinin Gazze’deki gerçek durumu resmen kabul etmesi anlamına gelirdi” dedi.

ABD’nin Kudüs Büyükelçiliği, bölgedeki diğer büyükelçiliklerden gelenler de dahil olmak üzere Gazze’ye ilişkin telgrafların çoğunun hazırlanması ve dağıtımını denetliyordu. Üst düzey bir eski yetkili, Büyükelçi Lew ve yardımcısı Hallett’in sık sık USAID yönetimine, telgraflardaki bilgilerin zaten medyada geniş biçimde yer aldığını söylediklerini aktardı.

Eski Dışişleri Bakanı Antony Blinken ile Biden’ın temsilcileri, söz konusu telgrafların hiçbir zaman ABD hükümetinin üst kademelerine ulaşmadığı iddiasına ilişkin yorum taleplerine yanıt vermedi.

Gazze savaşı, Hamas’ın 7 Ekim 2023’te düzenlediği ve 1.250’den fazla kişinin öldüğü saldırıların ardından başladı. Filistin Sağlık Bakanlığı verilerine göre Gazze’de hayatını kaybedenlerin sayısı 71 bini aştı.

ABD Başkanı Donald Trump, geçen yıl eylülde Beyaz Saray’da İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun yanında Gazze için barış planını açıklamış olsa da, çatışmalar durmadı. Filistin Sağlık Bakanlığı’na göre, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana yaklaşık 481 kişi daha öldürüldü.

Biden yönetiminin savaş boyunca İsrail’e verdiği destek, Demokrat Parti içinde derin bir bölünmeye yol açtı ve konu parti adayları açısından hâlâ çözülmüş değil. Reuters/Ipsos’un geçen ağustosta yaptığı ankete göre, Demokratların yüzde 80’inden fazlası İsrail’in Gazze’deki askerî karşılığının aşırı olduğunu ve ABD’nin açlık riskiyle karşı karşıya olan Gazze halkına yardım etmesi gerektiğini düşünüyor.


Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
TT

Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)

Gazze'de Filistinli gruplar içindeki kaynaklar Şarku’l Avsat'a, Hamas ile silah meselesi konusunda "genel istişarelerin" devam ettiğini doğruladı. Bir kaynak, "özellikle Gazze Şeridi'ndeki hükümet operasyonlarının (Gazze İdari Komitesi'ne) devredilmesiyle birlikte, grupların silahları konusunda arabulucularla daha ciddi görüşmelerin önümüzdeki günlerde başlayacağını" ifade etti.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hamas ve diğer grupların silahsızlandırılmasını ateşkesin ikinci aşamasının uygulanması için temel bir koşul olarak görürken, Filistin hareketi silahlarının akıbetini bu konuda "ulusal bir uzlaşmaya" bağlıyor.

Hamas'tan bir kaynak Şarku’l Avsat'a, silahların akıbeti konusunun "kamuoyu istişareleri" aşamasında olduğunu söyledi.

Kaynaklar, "kapsamlı ve kapsayıcı bir ulusal çerçeve" oluşturulmasının gerekliliğini vurguladı. Ayrıca, "Filistinli gruplarla bazı istişarelerin yapıldığını ve bu konuyu ele alacak ciddi görüşmeler sırasında arabuluculara sunulmak üzere bir önerinin hazırlandığını" vurguladılar.


Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
TT

Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)

Suriye'nin Halep şehri, savaş ve depremin tozunu üzerinden atıyor ve özellikle iddialı projelerle tarihi çarşısında yavaş yavaş eski canlılığını ve ruhunu yeniden kazanıyor.

UNESCO tarafından koruma altına alınan bu tarihi çarşı, Bab Antakya'dan Halep Kalesi civarına kadar uzanan onlarca çarşıyı içerir. Memlük, Zengi ve Osmanlı dönemlerine ait hamamlar ve kervansaraylara ev sahipliği yapar; her bir çarşının belirli bir zanaat veya emtia konusunda uzmanlaşmış olmasıyla öne çıkar.

Kültür Bakanlığı ve uluslararası ortaklar, 2018'den bu yana restorasyon projeleri başlattı; bu projeler arasında 40 çarşıdan 13'ünün yeniden açılması ve yüzlerce dükkanın sahiplerine iade edilmesi yer alıyor. Bu çalışmalarda orijinal taşlar ve yetenekli el işçiliği kullanılıyor.

Mimar Fatima Hulendi Şarku’l Avsat'a verdiği demeçte, Halep'in tarihi çarşısının estetiği ve benzersizliği hakkında coşku ve gururla konuşuyor ve "El-Sakatiyye 1" çarşısrının, Bab Antakya'dan Suk el-Zerb'e uzanan düz bir hat üzerinde yer alması nedeniyle Halep'teki eski çarşılar için hayati bir damar olduğunu belirtiyor.