عربي English Türkçe اردو فارسى
Logo
Son Haberler
DÜNYA

Bolton “Beyaz Saray Notları” ile Trump’a meydan okuyor

Bolton başkanı, tüm politikalarını ikinci dönem seçimlerinin lehine yürütmekle suçladı

Washington’da dış siyasetin şahin isimlerinden ve muhafazakar kesimden Cumhuriyetçi John Bolton (AFP)
Washington’da dış siyasetin şahin isimlerinden ve muhafazakar kesimden Cumhuriyetçi John Bolton (AFP)
    Washington / Şarku’l Avsat
TT
TT

Bolton “Beyaz Saray Notları” ile Trump’a meydan okuyor

Washington’da dış siyasetin şahin isimlerinden ve muhafazakar kesimden Cumhuriyetçi John Bolton (AFP)
Washington’da dış siyasetin şahin isimlerinden ve muhafazakar kesimden Cumhuriyetçi John Bolton (AFP)

Tartışmalara sebep olan Washington’un şahin isimlerinden ve Irak baskınına hazırlanırken yıldızı parlayan “yeni muhafazakarlara (neo-con)” mensup muhafazakar Cumhuriyetçi’nin kitabının sunumunda yayınevi, kitabı yazan John Bolton’un “ABD Temsilciler Meclisi’nin başkanın azledilmesine yönelik uygulamalarda Ukrayna ile ilgili suçlamaya dar bir şekilde odaklanarak hatalar yaptığını söylerken, Trump’ın, Ukrayna ile yaptığı gibi, ihlallerinin tamamen dış politikasının kapsamında olduğunu belirttiğini” söyledi.
Simon & Schuster‎ yayınevi, Bolton’un “In the Room “Where It Happened: A White House Memoir” adlı kitabında Trump’ın Demokrat rakibi Joe Biden’e soruşturma açılması için Ukrayna’ya uyguladığı baskının ötesindeki ihlalleri belgelediğini belirtti. Trump’ın Ukrayna’ya uyguladığı baskılar demokratlar tarafından suçlanarak Kongre’de yargılanmasına sebep olmuştu. Kitap, Bolton’un ABD Başkanı’nın tüm bu büyük ihlalleri işlediğine inanıyorsa Trump’ın duruşması sırasında ifade vermek yerine neden bir kitap yazmayı seçip onu satmak istediği ile ilgili soruları akıllara getiriyor.
Trump’ın yargılanması için çok çalışan ABD Temsilciler Meclisi’nin Demokrat üyesi Ted Lieu Twitter hesabından yayınladığı bir mesajında “John Bolton, sadece ülke üzerinde partilere öncelik vermekle kalmayıp kendi karını da ülkenin önüne koyan sözde bir devlet memuru örneğidir. Aşağılık adam” ifadelerini kullandı.
Diğer yandan Trump ile çatışan Hükümet Etik Ofisi Direktörü Walter Shaub, Bolton’un kitabının boykot edilmesine yönelik çağrıda bulunarak, “Onun kitabını satın almak Kongre önünde şahitlik etme görevini yerine getirmeyi reddederek ülkesine ihanet eden ve ihmalkar davranan birini desteklemek anlamına geliyor” dedi.
AFP’nin yayınevinden aktardığı bilgilere göre Beyaz Saray’a meydan okuyan Bolton, Trump’ın tüm dış politikalarının sebebinin iç politikadan kaynaklandığını söylüyor. ABD’nin eski Ulusal Güvenlik Danışmanı John Bolton, Trump’la başta Kuzey Kore ve Afganistan’daki Taliban konusu olmak üzere yaşadığı fikir ayrılıkları yüzünden Eylül ayında görevinden istifa etmişti.
Trump bu yılın başlarında Bolton’a, Beyaz Saray’da olduğu sürece kitabı yayınlamaması konusunda uyarıda bulunurken, Trump’ın avukatları kitapta yer alan bilgilerin büyük bir kısmının gizli bilgiler olduğunu teyit etti. Ancak yayınevi söz konusu kitabın 23 Haziran’da yayınlayacağını doğruladı.
Yayınevi kitabın tanıtım kampanyasının bir parçası olarak yaptığı açıklamada “Bu, Donald Trump’ın okumanızı istemeyeceği bir kitap” dedi. Açıklamaya göre Bolton kitapta “Trump’ın görev yaptığım süre boyunca yeniden seçilme hesaplarından kaynaklanmayarak aldığı önemli bir karardan bahsetmem gerektiği konusunda büyük bir baskı altında olduğumu hissediyorum” ifadelerini kullandı. Aynı zamanda açıklamada Bolton’un anılarında “Trump’ın gelişi güzel karar alma sürecinden” bahsedildiğine dikkat çekildi.
Rusya’ya sert bir yaklaşım benimseyen Bolton, Beyaz Saray’ın Ukrayna güçlerinin Moskova destekli isyancılarla savaştığı sırada Ukrayna’ya tahsis edilen 400 milyon dolar değerindeki askeri yardımları dondurmasına karşı çıkmıştı ve Trump’ın karargahını, özel oturumlarda “uyuşturucu kaçakçıları” politikası izlemekle suçlamıştı. Trump, Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy’e aralarında gerçekleştirdikleri bir telefon görüşmesi sırasında, Ukrayna’da bir gaz şirketinde çalışan Joe Biden’in oğlu hakkında soruşturma açılması için baskı yapmıştı.
Eski ABD Başkanı George W. Bush, 71 yaşındaki Bolton’u ABD’nin Birleşmiş Milletler (BM) Büyükelçisi olarak atamak için Kongre’yi aşmıştı. Yale Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden mezun olan avukat Bolton, savaş öncesi kampanyası sırasında Irak’ın işgalini savunmuştu ve aynı zamanda İran ile Kuzey Kore’nin bombalanmasına teşvik ediyordu. Trump’ın iç politikaya odaklanması uygun görünmüyordu, ancak Bolton’un Fox News’e yaptığı yorumlar başkanın ilgisini çekmişti. Beyaz Saray’dan ayrıldığı günden beri Bolton aleni açıklamalarda bulunmaktan kaçındı, ancak kitabından sızan bilgiler Trump’ın duruşmasının gidişatını bozmuştu. Duruşmaların sonunda Trump’ı aklayan Senato’daki Demokratların Azınlık Lideri Chuck Schumer, Bolton’un şahitliğinin başkanı azletme konusunda tereddütte kalan Cumhuriyetçileri ikna edebileceğini söylemişti. Trump, Temsilciler Meclisi’nde suçlanmasını bir komplo olarak nitelendirerek Ukrayna’ya uyguladığı baskının ABD’nin çıkarları için olduğunu savunmuştu.

Daha fazlasını oku

 
 
DÜNYA

İran savaşı, Trump ve Starmer'ın arasını açtı

Fotoğraf: Reuters
Fotoğraf: Reuters
TT
TT

İran savaşı, Trump ve Starmer'ın arasını açtı

Fotoğraf: Reuters
Fotoğraf: Reuters

ABD Başkanı Donald Trump'ın bir dizi sert açıklaması sonrasında Sör Keir Starmer, Trump'la ilişkisinin onarılamaz şekilde zarar görebileceği konusunda uyarıldı.

Eski ulusal güvenlik danışmanı ve Britanya'nın eski ABD büyükelçisi Kim Darroch, Birleşik Krallık (BK) Başbakanı'nın "Trump'ın İran'a yönelik 'tercih ettiği savaş'ına doğrudan katılmaya direnmekte haklı olduğunu" söyledi.

Darroch, Guardian'a, "Ancak bu, Trump'la kişisel ilişkisine şüphesiz önemli ölçüde zarar verdi" diye konuştu ve "zarar görmüş bir Trump'ın" daha fazla gümrük vergisiyle "saldırabileceğini" ekledi.

Bu yorum, Trump'ın Beyaz Saray'da yaptığı bir konuşmada Ortadoğu çatışmasına verdiği yanıt nedeniyle Sör Keir'ı taklit etmesinin ardından geldi. Trump, Sör Keir'ın Ortadoğu'ya "iki eski, harap uçak gemisi" gönderme meselesini ekibine danışmak zorunda olduğunu söylediğini aktarmıştı.

Çarşamba günü öğle yemeğinde konuşan Trump, "En iyi dostumuz olması gereken BK'ye sordum" dedi.

Aslında Kral iki hafta içinde buraya geliyor, Kral Charles iyi biri. Bizim en yakınımız olmaları gerekirdi ama öyle davranmadılar. Dedim ki, 'İki tane eski, harap olmuş uçak geminiz var, bunları oraya gönderebilir misiniz?'"

Sör Keir'i taklit ederek zayıf bir sesle konuşan Trump şunları ekledi:

Ah, ekibime sormam gerekecek. Dedim ki, 'Başbakansınız, sormak zorunda değilsiniz'. Hayır, hayır, hayır, ekibime sormam gerekiyor. Ekibim toplanmalı, gelecek hafta toplanıyoruz. Ama savaş zaten başladı. Gelecek hafta savaş bitmiş olacak… Üç gün içinde.

Özel bir öğle yemeğinde yapılan ancak Beyaz Saray tarafından sosyal medya kanalında yayımlanan açıklamalar, daha sonra silindi.

Görsel kaldırıldı.
Başbakan, "Britanya halkının en iyi çıkarları doğrultusunda hareket etmeyi sürdüreceğini" söyledi (AP)

Downing Sokağı kaynakları, Trump'ın BK'den gemi talebinde hiçbir zaman bulunmadığını ve Britanya'nın da bunları göndermeyi teklif etmediğini söyledi.

Trump'ın eleştirileri karşısında BK Dışişleri Bakanı Yvette Cooper, "Bizim işimiz BK'nin ulusal çıkarları doğrultusunda kararlar almak" dedi.

Cooper perşembe günü televizyon kanallarına şunları söyledi:

Başından beri ABD'den farklı bir görüş benimsedik ve Ortadoğu'da saldırgan eylemlere kapılmadık çünkü gerilimin tırmanma riskleri, ekonomi üzerindeki de dahil etkiler ve ayrıca sağlam bir plana duyulan ihtiyaç konusunda somut endişeler olduğunu düşündük.

Cooper, Washington'ın hâlâ müttefik olup olmadığı sorusundan kaçınarak şunları söyledi:

Çatışmanın mümkün olan en kısa sürede çözülmesini, sonuçlanmasını istiyoruz çünkü açıkçası bu, BK'deki yaşam maliyeti için en iyisi.

Bu hafta Başbakan, İran'la savaşa girmeme kararlarının arkasında duracağını yineleyerek şunları söyledi:

Benim ve diğerlerinin üzerindeki baskı ne olursa olsun, gürültü ne olursa olsun, aldığım tüm kararlarda Britanya'nın ulusal çıkarları doğrultusunda hareket edeceğim. Dolayısıyla bunun bizim savaşımız olmadığını ve içine sürüklenmeyeceğimizi net bir şekilde belirttim.

Independent Türkçe

DÜNYA

Zelenskiy, Suriye’de Şara ile görüştü

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy (Ukrayna Cumhurbaşkanı’nın hesabı)
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy (Ukrayna Cumhurbaşkanı’nın hesabı)
TT
TT

Zelenskiy, Suriye’de Şara ile görüştü

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy (Ukrayna Cumhurbaşkanı’nın hesabı)
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy (Ukrayna Cumhurbaşkanı’nın hesabı)

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile Suriye Cumhurbaşkanı Ahmet el- Şara ile Şam’da bir araya geldi.

Reuters’a konuşan kaynaklar hükümet danışmanı, görüşmelerin Ortadoğu’daki savaş bağlamında savunma konularına odaklandığını belirtti.

Ukrayna, Aralık 2024’te Esad’ın devrilmesinin ardından Suriye’deki yeni yetkililerle iletişim kurmaya çalıştı. Zelenskiy, Aralık 2024’te Dışişleri Bakanını Şam’a göndererek Suriye’nin yeni yönetimiyle görüşmeler yaptı ve Rusya’nın ülke topraklarındaki varlığını sonlandırması çağrısında bulundu.

Geçen Eylül ayında ise Zelenskiy, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu çerçevesinde yapılan görüşmede iki ülkenin ilişkilerini resmen yeniden tesis ettiğini duyurmuştu.

DÜNYA

Avrupa’nın Hürmüz Boğazı’ndaki seçenekleri sınırlı ve risklerle dolu

11 Mart’ta Umman kıyıları açıklarında, Hürmüz Boğazı yakınlarında seyreden bir yük gemisi (Reuters)
11 Mart’ta Umman kıyıları açıklarında, Hürmüz Boğazı yakınlarında seyreden bir yük gemisi (Reuters)
TT
TT

Avrupa’nın Hürmüz Boğazı’ndaki seçenekleri sınırlı ve risklerle dolu

11 Mart’ta Umman kıyıları açıklarında, Hürmüz Boğazı yakınlarında seyreden bir yük gemisi (Reuters)
11 Mart’ta Umman kıyıları açıklarında, Hürmüz Boğazı yakınlarında seyreden bir yük gemisi (Reuters)

Bu hafta 40 ülkeden üst düzey yetkililer, Hürmüz Boğazı’nda deniz trafiğinin yeniden başlatılmasını görüşmek üzere çevrim içi bir toplantıda bir araya geldi. Toplantıda İtalya Dışişleri Bakanı, yoksul ülkelere giden gübre ve temel malların güvenli geçişini sağlayacak bir “insani koridor” oluşturulmasını önerdi.

Toplantının ardından Roma tarafından açıklanan bu öneri, savaş nedeniyle gıda güvenliği riskinin artmasını önlemeye yönelik Avrupa ve uluslararası girişimlerden biri olsa da katılımcılardan destek görmedi. Toplantı, boğazın askerî ya da başka yollarla yeniden açılmasına yönelik somut bir plan olmadan sona erdi.

Avrupalı liderler, Donald Trump’ın İran’ın boğazı kapatmasına son vermek ve büyüyen küresel enerji ile ekonomi krizini kontrol altına almak için derhâl askerî varlık konuşlandırmaları yönündeki baskısıyla karşı karşıya. Ancak liderler, şu aşamada savaş gemisi gönderme çağrısına yanıt vermedi; bunun yerine savaş sonrası bu kritik geçidin nasıl yeniden açılacağı konusunda yoğun tartışmalar yürütüyor. Buna rağmen ortak bir eylem planı üzerinde uzlaşmakta zorlanıyorlar.

Bu durum, Avrupa diplomasisinin yavaş işleyişini ve Körfez ülkeleri dâhil olmak üzere savaş sonrası boğazın güvenliğinden sorumlu tarafların çokluğunu yansıtıyor. İtalya ve Almanya’nın da aralarında bulunduğu bazı ülkeler, herhangi bir uluslararası girişimin Birleşmiş Milletler onayıyla yürütülmesi gerektiğini savunuyor; bu da süreci daha da yavaşlatabilir. Konunun önümüzdeki hafta askerî liderler tarafından ele alınması bekleniyor.

Ancak tüm bunların ötesinde, mevcut çıkmaz, kırılgan bir barış ortamında boğazın güvenliğini sağlamanın ne kadar zor olduğunu ortaya koyuyor. Ana çatışmalar sona erse bile, masadaki seçeneklerin hiçbiri kesin çözüm olarak görülmüyor.

Deniz eskortu

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron başta olmak üzere Fransız yetkililer, savaş sonrası ticari gemilere boğazdan geçişlerinde savaş gemilerinin eşlik etmesini önerdi. ABD ise ülkelerin kendi bayraklarını taşıyan gemilere refakat etmesi yönünde baskı yapıyor.

Ancak deniz eskortu yüksek maliyetli bir seçenek. Ayrıca hava savunma sistemlerinin, İran’ın saldırıları yeniden başlatması hâlinde insansız hava araçları gibi tehditlere karşı yeterli olmayabileceği belirtiliyor. Almanya Savunma Bakanı Boris Pistorius, “Dünya ya da Donald Trump, ABD donanmasının tek başına başaramadığını birkaç Avrupa fırkateyninin Hürmüz Boğazı’nda gerçekleştirmesini mi bekliyor?” diyerek şüphelerini dile getirdi.

Mayın temizleme
Almanya ve Belçika, savaş sonrası boğazın temizlenmesi için mayın avlama gemileri göndermeye hazır olduklarını bildirdi.

Ancak Batılı askerî yetkililer, İran’ın gerçekten mayın döşediğinden emin değil. Nitekim bazı İran gemilerinin hâlen boğazdan geçiş yapabildiğine dikkat çekiliyor. Bu nedenle mayın temizleme operasyonlarının etkisinin sınırlı kalabileceği ifade ediliyor.

Hava desteği
Bu seçenek, gemilere yönelik İran saldırılarını önlemek amacıyla savaş uçakları ve insansız hava araçlarının konuşlandırılmasını öngörüyor.

Ancak bu yöntem de maliyetli ve kesin sonuç garantisi sunmuyor. İran’ın hızlı botlar gibi basit araçlarla dahi saldırı düzenleyebileceği, sınırlı sayıda başarılı saldırının bile sigorta şirketlerini ve armatörleri caydırarak geçişleri durdurabileceği değerlendiriliyor.

Askerî ve diplomatik kombinasyon
Bu yaklaşım, İran’ı caydırmak için diplomatik ve ekonomik baskının askerî unsurlarla birlikte kullanılmasını öngörüyor. Almanya, Çin’e nüfuzunu “yapıcı” şekilde kullanarak çatışmanın sona ermesine katkı sağlama çağrısında bulundu.

Ancak bu seçenek de hem maliyetli hem de belirsiz. Zira diplomatik çabalar şu ana kadar çatışmaları durdurmada başarılı olamadı. Yine de mevcut koşullarda en gerçekçi çözüm olarak görülüyor.

Tüm seçenekler başarısız olursa?
İranlı yetkililer, savaş sonrasında da boğazdaki deniz trafiğini kontrol etmeye devam edeceklerini ve gemilerden geçiş ücreti alma planları bulunduğunu açıkladı. Oysa uluslararası hukuka göre boğazın açık bir geçiş yolu olması gerekiyor.

Boğazın kapalı kalması, küresel ekonomi açısından ciddi bir tehdit oluşturuyor. Pek çok ülke, yakıt, gübre ve temel malların taşınması için bu deniz yoluna bağımlı. Bazı bölgelerde kıtlık sinyalleri ortaya çıkarken, Avrupa’da petrol, gaz ve gübre fiyatlarındaki artış; yüksek enflasyon ve ekonomik yavaşlama endişelerini artırıyor.

Berlin merkezli Aurora Energy Research Direktörü Hans Koenig, “Şu anda en büyük tehdit stagflasyon… Fiyatlardaki artış, bu yıl için zaten zayıf olan büyümeyi daha da baskılıyor” değerlendirmesinde bulundu.

New York Times servisi