Ankara, İdlib'i ‘güvenli bölgeye’ dönüştürmeyi planlıyor

Türkiye ve ABD ordusuna ait zırhlı araçlar, Türkiye ve Suriye sınırı arasındaki güvenli bölgede gerçekleşen ortak devriye faaliyetlerinde (AP)
Türkiye ve ABD ordusuna ait zırhlı araçlar, Türkiye ve Suriye sınırı arasındaki güvenli bölgede gerçekleşen ortak devriye faaliyetlerinde (AP)
TT

Ankara, İdlib'i ‘güvenli bölgeye’ dönüştürmeyi planlıyor

Türkiye ve ABD ordusuna ait zırhlı araçlar, Türkiye ve Suriye sınırı arasındaki güvenli bölgede gerçekleşen ortak devriye faaliyetlerinde (AP)
Türkiye ve ABD ordusuna ait zırhlı araçlar, Türkiye ve Suriye sınırı arasındaki güvenli bölgede gerçekleşen ortak devriye faaliyetlerinde (AP)

İdlib'i ‘güvenli bölgeye’ dönüştürmeyi planladığını açıklayan Ankara, ABD’nin Ceaser Yasası kapsamında Suriye rejimine uyguladığı yaptırımların, Suriye'yi bölmeyi ve Kürtler için özel bir alan kurmayı amaçlıyor olması halinde hatalı olacağını düşündüğünü belirtti.
Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, Türkiye’nin “İdlib'i güvenli bir bölge haline getirmeye çalıştığını, bu minvalde yeni düzenlemelerin yapılabileceğini, Türk kuvvetleri ile istihbaratın İdlib kontrol noktalarında yeniden konumlandırılmasının mümkün olduğunu” açıkladı.
Perşembe akşamı CNN Türk kanalında önemli açıklamalarda bulunan Çavuşoğlu, İdlib’deki Türk gözlem üslerinin kapatılıp kapatılmayacağı sorusuna cevap olarak şunları söyledi:
“İdlib’de şu andaki alanı güvenli bir bölge haline getirmeye çalışıyoruz. Güvenli bölge haline getirdiğimiz zaman -ki bunu da görüşüyoruz- askerimiz stratejik olarak düşünecek. Gözlem noktamızın, askerimizin veya istihbaratımızın nerede nasıl görev yapacağına Türk Silahlı Kuvvetleri, Milli Savunma Bakanlığı ve güvenlikle ilgili kesimler karar verecek. Ancak şu anda bulundukları yerde görev yapıyorlar. Bölgedeki yeni duruma göre yeni düzenlemeler de olabilir, kaçınılmaz.”
Türkiye, 5 Mart’ta Rusya ile İdlib’de ateşkes anlaşması imzaladığından bu yana, İdlib ve Halep kırsalında kuvvetlerinin konuşlandığı yerlere neredeyse günlük askeri takviyeler, zırhlı araçlar, toplar, beton blok ve mühendislik ekipmanı yüklü kamyonlar gönderiyor. Türk kuvvetleri, son zamanlarda, güney İdlib kırsalındaki Cebel ez-Zaviye bölgesinde, Muhambal semti yakınlarında ve batı İdlib kırsalındaki Cisr eş-Şuğur şehrinde birçok yeni gözlem noktası oluşturdu.
ABD’nin Suriye Devlet Başkanı Beşşar Esed’i Ceaser (Sezar) Yasası ile köşeye sıkıştırmaya çalıştığını vurgulayan Çavuşoğlu, bu yaptırımlar “Suriye’yi bölmek için ya da Suriye’yi zayıflatarak zaten destek verdiği PKK/YPG’ye bir bölge oluşturmak için yürütülüyorsa, o zaman doğru değil” ifadelerini kullandı.
Bakan Çavuşoğlu solcu Antifa hareketini, Suriye'de ülkesine karşı savaşmakla ve dünya çapında sabotaj eylemleri yapmakla suçladı. Perşembe gecesi ABD merkezli Türk-Amerikan Ulusal Yönlendirme Komitesinin (TASC) video konferans toplantısında konuşan Çavuşoğlu, Afro-Amerikan George Floyd'un beyaz bir polis tarafından öldürülmesinden bu yana ABD’deki şiddet olaylarından Antifa’nın sorumlu olduğunu, zira bu hareketin fikir benzerliği sebebiyle PKK’ya yakın olduğunu belirtti.
ABD'de Floyd'a ve siyahi topluma uygulanan şiddet eylemlerinin üzücü olduğunu dile getiren Çavuşoğlu, ABD’de yaşanan vandalizmin kabul edilemez olduğunu vurguladı.
Neo-Nazi ve yeni faşizm hareketlerine karşı olarak çıkan Antifa, 1970'lerin sonu ve 80'lerin başında, ABD’de bilhassa orta batı bölgesinde, Neo-Nazi karşıtı kadrolar örgütlemeye başlamıştı. Son yıllarda ise alternatif sağa karşı bir direniş hareketi olarak ortaya çıktı.
Öte yandan, Afrin'deki üslerinde konuşlanan Türk kuvvetleri, Herbel’de, Şeyh İsa’da ve Halep'in kuzeyindeki Akabiye'de Kürt kuvvetlerinin konuşlandığı bölgeleri hedef alan bir topçu bombardımanı başlattı.
Ebu Raseyn kırsalındaki  bazı gruplar arasında çatışma
Suriye İnsan Hakları Gözlemevi (SOHR), Ebu Raseyn kırsalındaki Um Aşbe köyündeki bazı gruplar arasında, çalınan eşyalar, mahsullerden elde edilen karlar ve payların bölünmesi konusunda patlak veren anlaşmazlık nedeniyle Perşembe gece yarısı çatışmaların yaşandığını bildirdi.
Öte yandan Türkiye, Suriye'de Barış Pınarı Harekatı bölgesi kapsamına giren Suriye'nin kuzeyindeki Ras el-Ayn ile Şanlıurfa'nın Ceylanpınar ilçesi arasında bir gümrük kapısı açmaya hazırlanıyor.
Şanlıurfa Valisi Abdullah Erin, dün bölgeye yaptığı ziyarette, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Ticaret Bakanlığının talimatı üzerine yaptırılan gümrük kapısının 10 gün içerisinde tamamlanmış olacağını söyledi. Gümrük kapısının her iki bölgeye de büyük fayda sağlayacağını dile getiren Erin, Tel Abyad'ı Şanlıurfa’nın Akçakale ilçesine bağlayan bir gümrük kapısından da bahsetti.
YPG saldırısı
Alınan bilgiye göre, YPG unsurlarının dün gerçekleştirdiği saldırıda Suriyeli muhalif gruplardan çok sayıda kişi hayatını kaybetti.
Özgür Suriye Ordusu’ndan bir askeri komutan, Alman haber ajansına (DPA) verdiği demeçte, sekiz kişinin bu saldırıda öldüğünü bildirdi.
Mart 2018'de Türk ordusu tarafından desteklenen muhalif gruplar tarafından kontrol edilen Afrin bölgesi, YPG’ye bağlı hücrelerin muhalif gruplara yönelik tekrarlanan saldırılarına tanık oluyor.



Refah Sınır Kapısı’nın açılışı beklenirken, işleyişiyle ilgili belirsizlikler devam ediyor

Refah Sınır Kapısı’nın Mısır tarafında bekleyen yakıt tankerleri ve insani yardım malzemesi yüklü tırlar (AFP)
Refah Sınır Kapısı’nın Mısır tarafında bekleyen yakıt tankerleri ve insani yardım malzemesi yüklü tırlar (AFP)
TT

Refah Sınır Kapısı’nın açılışı beklenirken, işleyişiyle ilgili belirsizlikler devam ediyor

Refah Sınır Kapısı’nın Mısır tarafında bekleyen yakıt tankerleri ve insani yardım malzemesi yüklü tırlar (AFP)
Refah Sınır Kapısı’nın Mısır tarafında bekleyen yakıt tankerleri ve insani yardım malzemesi yüklü tırlar (AFP)

Mısır ile Gazze Şeridi arasındaki Refah Sınır Kapısı’nın açılmasının önündeki engel, İsrail’in son cesedin kalıntılarını bulmasının ardından aşıldı. Ancak kapının çalışma mekanizmasına ilişkin Mısır ile İsrail arasında istişareler sürüyor. Kapının yarın (cuma) ya da en geç pazar günü yeniden faaliyete geçmesi bekleniyor.

Mısırlı ve Filistinli iki bilgi sahibi kaynak, dün Şarku’l Avsat’a yaptıkları açıklamada, sınır kapısının yakın zamanda açılmasına yönelik dikkat çekici bir beklenti olduğunu, nihai çalışma usullerinin ise önümüzdeki saatlerde Mısır-İsrail arasındaki mutabakatlarla belirleneceğini ifade etti.

Mısırlı kaynak, sınır kapısının işleyiş mekanizmasına dair Mısır, ABD ve İsrail arasında istişareler yürütüldüğünü belirterek, İsrail’in özellikle Gazze Şeridi’ne giriş mekanizması konusunda engeller koymasının beklendiğini, zira Tel Aviv’in yalnızca tehcir seçeneğini istediğini, buna karşılık Mısır’ın yaralıları ve ailelerini acil ve geçici olarak kabul etmeye hazır olduğunu söyledi.

Aynı kaynak, İsrail’in güvenlik gerekçeleriyle sınır kapısında karmaşık ve sıkı prosedürler uygulamasının da beklendiğini, kapının yalnızca bireylerin geçişine tahsis edileceğini kaydetti. Kahire’nin tutumunun ise sahadaki fiili duruma ve İsrail tarafından engellerle karşılaşılıp karşılaşılmayacağına göre şekilleneceğini belirtti.

Filistinli kaynak da sınır kapısının açılma tarihinin artık yakın olduğunu ifade ederek, bu konuda bir görüş ayrılığı bulunmadığını, özellikle Mısır ile İsrail arasında süren düzenleme ve mutabakatların beklendiğini söyledi. Kaynak, çalışma mekanizmasının ise henüz netlik kazanmadığını, ancak kapının 2005 Anlaşması uyarınca Avrupa denetiminde ve Filistin Yönetimi’nin katılımıyla işletileceğinin bilindiğini kaydetti.

Kaynak, belirsizliğin nedenini, geçmişte sınır kapısından Hamas’a bağlı İçişleri biriminin sorumlu olmasına bağlayarak, İsrail’in şu aşamada isim listelerini önceden teslim alıp incelemede ısrar ettiğini, Gazze Şeridi’nden çıkışlarda görece esneklik, bölgeye girişlerde ise sıkı denetimler uygulanmasını istediğini aktardı. Kahire’nin Washington ve Tel Aviv ile mutabakata varması halinde dahi, asıl belirleyici unsurun sahadaki uygulama olacağını vurgulayan kaynak, İsrail’in olası sıkılaştırmaları ve engellerine yönelik endişelere dikkat çekti.

Öte yandan, Refah Sınır Kapısı’nın açılma tarihi ve çalışma usulleri İsrail medyasında da kesinlik kazanmış görünmüyor. İsrail’in Haaretz gazetesi, güvenlik kaynaklarına dayandırdığı haberinde, İsrail ordusunun Refah Sınır Kapısı’nın yeniden açılması için hazırlıklarını tamamladığını bildirdi. Gazete, Avrupalı bir diplomata atıfla, Refah’tan geçişine izin verilecek Filistinlilerin sayısının hâlâ İsrail ile Mısır arasında müzakere edildiğini aktardı. İsrail merkezli Walla haber sitesi ise sınır kapısının pazar günü açılmasının mümkün olabileceğini yazdı.

defrgty6
Han Yunus'ta İsrail ordusu tarafından yıkılan binaların enkazı arasında top oynayan Filistinli bir kız çocuğu (AFP)

İsrail Ordu Radyosu, Refah Sınır Kapısı’nda uygulanması planlanan yeni çalışma mekanizmasına ilişkin olarak, Gazze Şeridi’ne giriş ve çıkışların öncelikle Mısır’ın onayını gerektireceğini, ardından isim listelerinin İsrail’e iletilerek onay alınacağını bildirdi.

Haberde, sınır kapısı içinde bir İsrailli güvenlik görevlisinin, Gazze Şeridi’nden Mısır topraklarına geçiş yapanları gözetlemekle görevli olacağı, bölgeden çıkan kişilerin doğrudan fiziki aramaya tabi tutulmayacağı ancak güvenlik denetimi altında geçiş yapacakları ifade edildi.

Geçiş mekanizmasına ilişkin rakamlar ise çelişkili. Şarku’l Avsat’ın İsrail medyasından aktardığına göre, Gazze Şeridi’ne günlük yaklaşık 150 kişinin girişine izin verilmesi, daha fazla sayıda kişinin ise bölgeden çıkış yapabilmesi öngörülüyor. Diğer sızıntılarda ise İsrail’in, sınır kapısının açılmasının ilk aşamasında Gazze Şeridi’ne döneceklerin sayısını günlük 50 kişiyle sınırlamayı planladığı belirtiliyor. Bu konunun, bugün İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun üst düzey güvenlik yetkilileriyle yapacağı ve Gazze’deki yeni düzenlemelerin ele alınacağı güvenlik toplantısında netleşmesi bekleniyor.

Netanyahu’nun ofisi, geçtiğimiz pazar günü yaptığı açıklamada, Gazze Şeridi’nde kalan son İsrailli rehinenin cesedinin yerinin tespit edilmesine yönelik operasyonun tamamlanmasının ardından, Refah Sınır Kapısı’nın yalnızca bireylerin geçişi için yeniden açılacağını duyurmuştu. İsrail ordusu, açıklamadan saatler sonra söz konusu cesede ulaşıldığını bildirmişti.

Netanyahu dün, pazartesi günü cesedi İsrail’e getirilen Ran Gvili’nin cenaze törenine katılanlara hitaben yaptığı konuşmada, “Görevlerimizi tamamlamaya kararlıyız: Hamas’ı silahsızlandırmak ve Gazze Şeridi’ni silahsız bir bölge haline getirmek. Bunu başaracağız. Düşmanlarımız bilsin ki İsrail’e el kaldıran herkes çok ağır bir bedel ödeyecektir” dedi.

Filistinli siyaset analisti Dr. Eymen er-Rakab ise Netanyahu’nun meydan okuyan söylemlerinin ötesinde, Mayıs 2024’ten bu yana kontrolü altında tuttuğu Refah Sınır Kapısı’nı açmaktan başka bir seçeneği bulunmadığını savundu. Rakab, Şarku’l Avsat’a yaptığı değerlendirmede, Hamas’ın silahsızlandırılmasına ilişkin son açıklamaların ve benzeri çıkışların, sınır kapısının açılmasının uygulanmasını bekleyen tabloyu karmaşıklaştırmaya yönelik olduğunu belirtti. Rakab, söz konusu açılışın, 10 Ekim’de yürürlüğe giren ateşkes anlaşmasının ilk aşamasında hayata geçirilmesi gerektiğini vurguladı.


Şara ve Putin ikili ilişkileri güçlendirecek

Moskova'da dün Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Suriye Devlet Başkanı Ahmed el-Şara arasında gerçekleşen görüşmeden (EPA)
Moskova'da dün Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Suriye Devlet Başkanı Ahmed el-Şara arasında gerçekleşen görüşmeden (EPA)
TT

Şara ve Putin ikili ilişkileri güçlendirecek

Moskova'da dün Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Suriye Devlet Başkanı Ahmed el-Şara arasında gerçekleşen görüşmeden (EPA)
Moskova'da dün Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Suriye Devlet Başkanı Ahmed el-Şara arasında gerçekleşen görüşmeden (EPA)

Suriye Devlet Başkanı Ahmed el-Şara ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin arasında dün Moskova'da gerçekleşen, üç ay içinde ikinci kez yapılan görüşme, iki ülke arasındaki ilişkileri yeniden kurma arzusunu yansıtıyor.

Putin, iki ülke arasındaki ilişkilerin "Başkan Şara'nın kişisel çabaları sayesinde somut ilerleme kaydettiğini" söyledi. Putin Şara'ya hitaben, "Yeniden yapılanma ve rehabilitasyon konusunda yapılacak çok iş olduğunu biliyorum... ve inşaat sektörü de dahil olmak üzere ekonomik kurumlarımız bu ortak çabaya tamamen hazır" dedi.

El-Şara ise Suriye'nin "geçtiğimiz yıl birçok aşama ve engeli aştığını, bunların en sonuncusunun da Suriye topraklarının birleştirilmesi sorunu olduğunu" söyledi. "Şam, bölgedeki yıkım halinden istikrar ve barışa geçişe bel bağlıyor" ifadesini kullandı.

İki cumhurbaşkanı yeniden yapılanma ve Suriye'nin kuzeydoğusundaki durumu görüşürken, görüşmenin açık bölümünde potansiyel olarak tartışmalı olabilecek noktalara değinmekten kaçındılar. Şarku’l Avsat’ın aldığı bilgiye göre bu noktalar arasında Suriye'deki Rus askeri üslerinin akıbeti veya Suriye kıyılarındaki durum yer alıyor; zira Rus topraklarında bulunan eski rejimin bazı kalıntılarının bölgedeki durumu alevlendirmeye çalıştığı yönünde suçlamalar da mevcut.


Batı Şeria'da "savaş suçu"

Batı Şeria'da "savaş suçu"
TT

Batı Şeria'da "savaş suçu"

Batı Şeria'da "savaş suçu"

İsrail dün Batı Şeria'daki saldırılarını artırarak, iki yıl boyunca kuzeye yoğunlaştırdığı saldırılarını Batı Şeria'nın orta ve güney kesimlerine de genişletti.

BM İnsan Hakları Ofisi dün, yerleşimcilerin, İsrail güvenlik güçlerinin desteği ve katılımıyla Filistinlilerin geniş bölgelerden zorla göç ettirilmesine yol açtığını ve bunun "savaş suçu teşkil ettiğini" belirterek uyarıda bulundu.

Birleşmiş Milletler İşgal Altındaki Filistin Toprakları İnsan Hakları Yüksek Komiserliği Ofisi Direktörü Ajith Sunghay, “İşgal altındaki Batı Şeria'da Filistinlilerin zorla yerinden edilmesi bir savaş suçudur ve insanlığa karşı suç teşkil edebilir” dedi.

Bu arada, Hamas kaynakları Şarku’l Avsat'a, ABD de dahil olmak üzere arabulucular aracılığıyla Refah sınır kapısının bu hafta içinde açılacağına dair güvenceler aldıklarını ve bugünün (Perşembe) en muhtemel tarih olduğunu vurguladı.

Ancak İsrail'deki haberler açılış tarihi konusunda çelişkili; İsrail Yayın Kurumu bugün açılacağını doğrularken, Walla web sitesi açılışın önümüzdeki pazar günü gerçekleşeceğini belirtti.