Yeni keşfedilen amip, karmaşık organizmaların dayanamadığı sanılan sıcaklıklarda hayatta kalarak rekor kırdı.
Bakteri ve arkelar gibi organizmalar son derece yüksek sıcaklıklarda hayatta kalabilirken, ökaryotlar diye bilinen karmaşık yaşam formları aynı tolerans düzeylerine sahip değil.
Ökaryotlar, hücrelerinde zarla çevrili bir çekirdek ve organeller içerdiği için karmaşık organizmalar olarak kabul ediliyor. Bu grup, amiplerden insanlara, bitkilerden mantarlara kadar pek çok canlıyı içeriyor.
Okyanus derinlerindeki hidrotermal bacalarda yaşayan Methanopyrus kandleri adlı arke, 122 derece sıcaklığa dayanmasıyla Dünya üzerindeki tüm canlılar arasında ısıya dayanıklılık rekoruna sahip.
Öte yandan ökaryotlar arasında bu rekor, 60 dereceyle bazı yosun ve mantar türlerine ait.
Syracuse Üniversitesi'nden biyolog Beryl Rappaport liderliğindeki araştırmacılar ise Kaliforniya'da yer alan Lassen Volkanik Ulusal Parkı'ndaki kaplıcada yaşayan bir amip türünün daha yüksek sıcaklıklara dayanabildiğini keşfetti.
Cascade Sıradağları'nda bulunan amip, 63 dereceye varan sıcaklıklarda mitoz bölünmeyle üremeye devam etti ve 64 derecede de aktif kalarak yiyecek bulmayı ve çevresini keşfetmeyi sürdürdü.
Sıcaklık 70 dereceye ulaştığında üremeyi durdurdu ve kendisini koruyucu bir dış tabakayla kapladı. Daha düşük sıcaklığa geri getirildiğinde amipin normal işlevlerine geri dönebildiği gözlemlendi.
Bilim insanları bu yeni saptanan türe "Cascades'ten gelen ateş amipi" anlamına gelen Incendiamoeba cascadensis adını koydu.
Bulguları hakemli dergi Cell'de dün (22 Eylül) yayımlanan çalışmanın başyazarı Rappaport, "Bu sıcaklıklar, daha önce herhangi bir ökaryot için mümkün olduğu düşünülen sınırın ötesine geçiyor ve karmaşık yaşamın sınırları hakkındaki soruları yeniden gündeme getiriyor" ifadelerini kullanıyor.
Makalenin bir diğer yazarı Angela Oliverio ise "inanılmaz derecede heyecan verici" dediği keşif hakkında şunları söylüyor:
Bildiğimizden daha yüksek sıcaklıklarda hayatta kalabilen daha fazla ökaryot olabilir.
Araştırmacılar, I. cascadensis'in genomunu inceleyerek bunu, ılıman sıcaklıklarda yaşayan üç başka amipinkiyle karşılaştırdı.
Analizler, "ateş amipinin" genlerinin yüzde 50'den fazlasının kendi soyuna özgü olduğunu ortaya koydu. Bu da türün jeotermal yaşam tarzına son derece iyi uyum sağladığını gösteriyor.
Ekip, yüksek sıcaklıklara dayanma yeteneğinin I. cascadensis'in bulunduğu ortamdaki en üst düzey avcı olmasını sağladığını söylüyor. Rappaport, bakterilerle beslenen bu amip türü hakkında "Incendiamoeba cascadensis'in bu derecede ısı toleransına sahip olmasının potansiyel avantajlarından biri, ortamında türünün tek örneği olması nedeniyle diğer türlerle yiyecek veya diğer kaynaklar için rekabetten kaçınabilmesi" diyerek ekliyor:
Mikroskobik hayvanlar gibi, amiplerle beslenen hiçbir organizma bu sıcaklıklarda yaşamadığı için avcılardan da korunuyor.
Bilim insanları, amipin yüksek sıcaklıklarda şekil değiştirerek ve koruyucu bir dış katman oluşturarak kendini koruduğunu saptadı. Bu koşullar altında DNA onarımı ve hücre içi taşıma sistemiyle ilgili artan gen aktivitesi de tespit ettiler.
Bulgular, Dünya'daki yaşamın ne kadar dayanıklı olabileceğini gözler önüne seriyor.
Oliverio, "Bence bu araştırmanın en önemli sonucu, ökaryotik yaşamın nasıl ve nerede varlığını sürdürebileceğine dair anlayışımızı sorgulaması" diyerek ekliyor:
Bu, karmaşık hücreler üzerindeki temel kısıtlamalar ve bunların nasıl evrimleşebileceği açısından evrimsel biyoloji anlayışımızda önemli etkilere sahip ve Dünya'da ve evrenin diğer yerlerinde yaşam arayışını genişletiyor.
Independent Türkçe, Reuters, IFLScience, Cell
