Küresel ölçekte toplam vaka ve ölüm sayılarının yaklaşık dörtte birinin kaydedildiği ABD’de karantina çağrıları artıyor

Trump, Florida eyaletinde uyuşturucu kaçakçılığıyla ilgili bir toplantıya katıldı (Reuters)
Trump, Florida eyaletinde uyuşturucu kaçakçılığıyla ilgili bir toplantıya katıldı (Reuters)
TT

Küresel ölçekte toplam vaka ve ölüm sayılarının yaklaşık dörtte birinin kaydedildiği ABD’de karantina çağrıları artıyor

Trump, Florida eyaletinde uyuşturucu kaçakçılığıyla ilgili bir toplantıya katıldı (Reuters)
Trump, Florida eyaletinde uyuşturucu kaçakçılığıyla ilgili bir toplantıya katıldı (Reuters)

ABD’de yeni tip koronavirüs (Kovid-19) vaka sayısı Perşembe günü 65 bine ulaşarak rekor seviyeye ulaştı. Ölüm sayılarında 6 gün üst üste artış kaydedilirken, son 24 saatte 900 kişi hayatını kaybetti. ABD’nin toplam 50 eyaletinin 41’inde vaka sayılarında rekor artış gözlendi. Önümüzdeki haftalarda bu artışın sürmesi bekleniyor.
ABD Ulusal Alerji ve Bulaşıcı Hastalıklar Enstitüsü Direktörü Dr. Fauci, uyarılarının dozunu artırarak, “Kendimizi diğer ülkelerle kıyasladığımızda, iyi iş çıkardığımızı söyleyebileceğimizi sanmıyorum. Durum bu kadar basit değil” dedi.
Salgınla mücadele kapsamında alınan kısıtlamaların kaldırılmasına ve ABD halkını ‘tehlikeye atılmasına’ tepki gösteren Fauci, ülkenin güneyinde vaka sayılarının artabileceğine dair uzun bir süredir uyarı çanlarını çalıyordu.
AFP’nin haberine göre, ülkede yaşanan durumdan salgının siyasileştirilmesini sorumlu tutan Fauci, “Aramızdaki bölünmeler olmasaydı, daha tutarlı bir yaklaşımımız olurdu” ifadesini kullandı.
Trump, Fauci’nin sözlerine tepki gösterdiği Twitter paylaşımında, “Bizden daha iyi durumda olmayan diğer ülkelere kıyasla bu sayıların kaydedilmesinin sebebi, çok daha büyük ve daha iyi testler yapmamızdan kaynaklanıyor” diye yazdı.
Ancak vaka sayısının test sayısından daha fazla olduğunu gösteren resmi verilere işaret eden uzmanlar, Trump’ın bu ifadesine şüpheyle yaklaşıyorlar.
ABD’de yaklaşık 5 ay önce test imkanının güçlendirilmesine rağmen, söz konusu imkanlar yeni durum karşısında yetersiz kalıyor. 13’ü aşkın eyalet koronavirüs tanı kiti, sağlık ve koruyucu malzemelerin tedariği noktasında sıkıntı çektiğini bildirdi. Birçok eyalet yetkilisine karantina kısıtlamasının yeniden uygulanması hususunda baskı uygulanıyor. Harvard Üniversitesi Küresel Sağlık Enstitüsü araştırmacıları, Florida, Georgia, Arizona, Louisiana ve Güney Carolina eyaletinde karantinanın zorunlu hale getirilmesi gerektiğini, diğer 15 eyaletin ise bu seçeneği gözden geçirmesi gerektiğini belirtiyorlar.
Dr. Fauci, bazı eyaletlerin hızlı normalleşerek kısıtlamaları kaldırdığına işaret ederek, vaka sayısı artan eyaletlerin kısıtlamaları yeniden hayata geçirmeyi ciddi bir şekilde düşünmesi gerektiğini belirtti. Ancak bazı eyalet yetkilileri sıkı karantina kısıtlamalarının ekonomide vahim sonuçlara neden olabileceğinden endişe ediyor.
30'dan fazla eyalet, uyguladıkları testlerde nüfusun yüzde 5'inden fazlasının test sonucunun pozitif çıktığını duyurdu. Böylece ülke genelinde test sonucu pozitif çıkanların oranı yüzde 9'a yükseldi. ABD Federal Acil Durum Yönetim Ajansı'nın Çarşamba günü Güney Carolina eyaletine gönderdiği yazıda test sonucu pozitif çıkanlarının oranını yüzde 2 olarak bildirdi. Kovid-19 salgınından en çok etkilenen New York eyaletinde ise farklı bir durum gözlemlendi. Zira New York’ta pozitif çıkan testlerin oranı yüzde 1 seviyelerinde kaldı.
Resmi istatistiklere göre, küresel ölçekte toplam vaka ve ölüm sayılarının yaklaşık dörtte biri ABD’de kaydedildi. ABD’de ilk 100 gün içinde vaka sayısı 1 milyona ulaştı. Kovid-19 salgını patlak verdiği ilk günden itibaren vaka sayısının 1 milyona ulaşması 99 gün sürdü. Ancak bunun ardından vaka sayısı 43 gün içinde 2 milyona ve yalnızca 28 gün içinde de 3 milyona ulaştı. Uzmanlar bu artışı ‘korkunç’ diye nitelendirdi. Mayıs ayında ABD’de günde yaklaşık 2 bin vaka tespit ediliyordu. Ancak bu hafta içinde günlük vaka sayısı 60 bine yükseldi. ABD’de toplam vaka sayısı 3 milyonu aşarken, virüs kaynaklı can kaybı 133 bini geçti. ABD’de normalleşme sürecine girişle birlikte mağaza ve iş yerlerinin açılması ve tedbirlerin yumuşatılması sonrasında vaka sayılarının en çok artış kaydettiği eyaletlerin başında Florida, Teksas, Arizona ve Kaliforniya geliyor.
Florida ve Kaliforniya ise bu durumdan özellikle etkilenen iki eyalet olarak öne çıkıyor. Kaliforniya Valisi Gavin Newsom, artan vaka sayıları nedeniyle hastane ve laboratuvar sıkıntısı çektiklerini belirterek, sağlık malzemelerinin tedariki noktasında uyardı. Sağlık Bakanlığı, Florida eyaletindeki yeni vaka sayısını 244 bin olarak duyurdu. Ancak bu rakamlara rağmen Başkan Donald Trump, uyuşturucuyla mücadele operasyonlarını görüşmek amacıyla Florida’nın güneyindeki ABD Güney Komutanlığı’nı ziyaret etti.
ABC News ve Ipsos Araştırma Şirketi’nin ortak yürüttüğü anket sonuçlarına göre, ABD vatandaşlarının yüzde 33’ü Başkan Trump’ın Kovid-19 ile mücadele performansına destek verirken, yüzde 60’ı ise bu performanstan memnun olmadıklarını belirtti.

Amerika kıtasında durum!
Brezilya, ABD’den sonra günlük vaka artışlarının en yüksek olduğu ülke konumunda. Amerika kıtasında salgının yayılması sürüyor. Nitekim virüs bu bölgedeki bazı ülkelerin liderlerine bulaştı. Bolivya Devlet Başkanı ve Venezuela’nın Ulusal Meclis Başkanı’na Kovid-19 teşhisi konuldu. Akabinde Brezilya Devlet Başkanı Jair Bolsonaro da virüse yakalandığını duyurdu. Brezilya’da Kovid-19 kaynaklı can kaybı 69 bini geçerken, vaka sayısı 1,75 milyona ulaştı. 65 yaşındaki Bolsonaro, Brezilya’da ilk vaka tespitinden sonraki süreçte düzenlenen toplantılarda tedbirlere uymadığı için eleştirilerin odağı haline gelmişti.



Hamaney, İran'daki protestoların şiddetlenmesi halinde Beşşar Esed gibi Moskova'ya kaçmayı mı planlıyor?

İran Dini Lideri Ali Hamaney (AFP)
İran Dini Lideri Ali Hamaney (AFP)
TT

Hamaney, İran'daki protestoların şiddetlenmesi halinde Beşşar Esed gibi Moskova'ya kaçmayı mı planlıyor?

İran Dini Lideri Ali Hamaney (AFP)
İran Dini Lideri Ali Hamaney (AFP)

İngiliz The Times gazetesinin ulaştığı bir istihbarat raporuna göre, İran Dini Lideri Ali Hamaney’in, güvenlik güçleri protestoları bastırmakta başarısız olursa, görevleri ihlal eder veya isyan ederse ülkeden kaçış için bir B planı bulunuyor.

Rapora göre 86 yaşındaki Hamaney, Tahran’dan, en fazla 20 yardımcı ve aile üyesinden oluşan dar bir grupla kaçmayı planlıyor.

Gazeteye konuşan bir istihbarat kaynağı, “B planı Hamaney ve çok yakın çevresi ile ailesi için hazırlanmış durumda. Buna oğlu ve potansiyel halefi Mücteba da dahil” dedi.

İsrail istihbaratında uzun yıllar görev yapmış ve İran Devrimi’nden sekiz yıl sonra ülkeyi terk eden Beni Sabti, Hamaney’in kaçış için Moskova’yı tercih edeceğini söyledi.

Hamaney’in ‘kaçacak başka bir yeri olmadığını’ belirten Sabti, “Hamaney, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin hayranı ve İran kültürü de Rus kültürüne yakın” ifadesini kullandı.

Esed'in kaçışından esinlenen bir plan

Kaçış planı, Hamaney’in müttefiki olan eski Suriye lideri Beşşar Esed’in planına dayanıyor. Esed, aralık 2024’te muhalif güçlerin başkenti ele geçirmesinden önce ailesinin yanına Moskova’ya uçarak Şam’dan kaçmıştı.

İstihbarat kaynağı, “Kaçmaları gerektiğini hissettiklerinde Tahran’dan çıkış planı hazırladılar. Bu plan, yurtdışındaki varlıkların ve mülklerin toplanmasını, ayrıca güvenli geçişlerini sağlayacak fonların oluşturulmasını kapsıyor” dedi.

Hamaney’in, bazıları ‘Setad’ adlı güçlü bir kurumun himayesinde olmak üzere geniş bir varlık ağına sahip olduğu biliniyor. Setad, mali açıdan kapalı bir yapıya sahip yarı resmi hayır kurumları sisteminin parçası. Reuters’in 2013 yılında yaptığı bir araştırmaya göre, Hamaney’in sahip olduğu bu varlıkların toplam değeri yaklaşık 95 milyar dolar ve bunlar arasında gayrimenkuller ile şirketler bulunuyor; hepsi Hamaney’e ait ve onun kontrolünde.

Geçtiğimiz hafta İran’ın Kum dahil birçok şehrinde, ekonomik bozulmayı protesto eden geniş çaplı gösteriler yapıldı. Protestolar daha sonra siyasi talepleri de kapsayacak şekilde büyüdü.

Göstericiler, gösterileri bastırmak için gerçek mermi, göz yaşartıcı gaz ve tazyikli su kullanan Devrim Muhafızları Ordusu (DMO), Besic güçleri, polis ve ordu gibi toplumsal baskı güçlerini suçluyor.

Bu güçler, İran’da en yüksek yetkiye sahip kişi olan Hamaney’in mutlak komutası altında hareket ediyor.

Psikolojik değerlendirme

Hamaney, güvenlik güçlerinin emirlerine uymadığını hissettiğinde kaçış planı devreye girecek. Ancak kaçış veya isyan kolay bir iş değil. Batılı bir istihbarat ajansının psikolojik değerlendirmesine göre Hamaney, sadıklarına zarar gelmemesi ve onların güvenliğinin sağlanmasına büyük önem veriyor.

Aynı değerlendirme, Hamaney’in geçen yıl İsrail ile yaşanan 12 günlük savaştan bu yana hem zihinsel hem de fiziksel olarak ‘zayıfladığını’ da belirtiyor.

Protestoların ilk günlerinde neredeyse gözlerden kaybolan Hamaney, savaş boyunca sığınakta kalarak bazı yüksek rütbeli DMO yetkililerinin akıbetinden kaçınmayı başardı.

v
Ülkedeki kötü ekonomik koşulları protesto etmek için gösterilere katılan protestocular, Tahran (DPA)

Değerlendirme, Hamaney’i ‘paranoya eğilimli bir lider’ olarak nitelendiriyor. Onun bu özelliği, güvenlik güçleri kendisinden ayrılırsa ülkeyi terk etme planının şekillenmesinde etkili oldu. Değerlendirmede şu ifadeler yer aldı: “Bir yandan güçlü bir ideolojiyle hareket ediyor, diğer yandan olaylara pragmatik bir bakış açısına sahip. Taktiksel orta yollarla uzun vadeli daha büyük bir amacı gerçekleştirmeye eğilimli. Uzun vadeli stratejik bir düşünür.”

Hamaney, 1939 yılında Meşhed’de doğdu. İran’ın son Şahı Muhammed Rıza Pehlevi döneminde muhalefete katıldı, birçok kez tutuklandı ve istihbarat teşkilatı SAVAK tarafından işkence gördü. 1981’de bir suikast girişiminden kurtuldu ancak bu saldırı nedeniyle bir elini kullanma yeteneğini kaybetti.

Değerlendirmeye göre, suikast girişimi Hamaney’de, ‘İran’ı yönetme, İsrail ve Batı’ya karşı durma ve rejimi her şeyin üstünde koruma’ yönünde ilahi bir görev duygusunu pekiştirdi. Hamaney kendisini ‘dünyadaki tüm Şiilerin lideri’ olarak görüyor.


Kiev müttefiklerinin Paris'teki toplantısı öncesinde Rusya'nın Ukrayna'ya düzenlediği saldırılarda iki kişi öldü

Kiev'de yıkılmış bir evin ortasında duran kadın (AFP)
Kiev'de yıkılmış bir evin ortasında duran kadın (AFP)
TT

Kiev müttefiklerinin Paris'teki toplantısı öncesinde Rusya'nın Ukrayna'ya düzenlediği saldırılarda iki kişi öldü

Kiev'de yıkılmış bir evin ortasında duran kadın (AFP)
Kiev'de yıkılmış bir evin ortasında duran kadın (AFP)

Yerel yetkililere göre, dün gece Rusya'nın saldırıları, Ukrayna'nın müttefiklerinin savaşı sona erdirmek için diplomatik çabaları yeniden başlatmak amacıyla planladıkları toplantının arifesinde Kiev ve çevresinde en az iki kişinin ölümüne neden oldu.

Gece boyunca Ukrayna genelinde sirenler çaldı ve ordu, füze veya İHA saldırıları konusunda uyarıda bulundu.

Bombardıman, başkentin çevresinde birkaç evi ve “hayati tesisleri” hedef aldı. Bölgesel askeri idare başkanı Mykola Kalashnyk’e göre Fastiv kasabasında bir kişi öldü.

Şarku'l Avsat'ın AFP'den aktardığına göre Kalashnyk, saldırıların elektrik kesintilerine neden olduğunu ve sıcaklıkların sıfırın altında 8 dereceye düşmesi nedeniyle, sakinlere su ve ısıtma sağlamak için acil durum sistemlerinin devreye sokulması gerektiğini belirtti.

Saldırılar, İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana Avrupa'nın en kanlı çatışmasının çözümü için ilerleme kaydetmek amacıyla Kiev'in müttefik ülkeleriyle Paris'te yapılacak toplantının arifesinde gerçekleşti.

Toplantı hazırlıkları kapsamında, 15 ülkenin güvenlik danışmanları cumartesi günü Ukrayna'nın başkentinde bir araya geldi. ABD Başkanı Donald Trump'ın temsilcisi Steve Whitcoff, Rusya ile savaşı sona erdirmek için hazırlanan planın son halinin ayrıntılarına odaklanan görüşmelere uzaktan katıldı

Askeri liderler için bir başka hazırlık toplantısı bugün yapılacak.

Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy'e göre bu toplantılar “Ukrayna'nın savunma kapasitesine ek katkı sağlamak ve savaşın sona ermesini hızlandırmak” amacıyla düzenleniyor.

Başkent Kiev'de özel bir sağlık tesisi vuruldu ve acil servislerin verdiği bilgiye göre çıkan yangında bir kişi öldü, üç kişi de yaralandı. Acil servisler, cephe kısmı yıkılmış binanın ve sedyelerle tahliye edilen hastaların görüntülerini yayınladı.

Zelenskiy, “Ukrayna her iki olasılığa da hazır olacak: ya bizim aradığımız diplomasi ya da ortaklarımızın uyguladığı baskı yetersiz kalırsa aktif savunmaya devam etmek” dedi.

ABD başkanının başlattığı diplomatik ivme, Moskova'nın Kiev'in 28-29 Aralık gecesi Vladimir Putin'in konutunu 91 insansız hava aracıyla (İHA) hedef aldığı yönündeki suçlamaları nedeniyle yavaşladı.

Kiev, bu suçlamayı kendisine yönelik yeni saldırıların önünü açmak ve diplomatik çabaları baltalamak amacıyla uydurulmuş bir yalan olarak nitelendirdi.

Bu bağlamda Donald Trump dün, Ukrayna'nın Putin'in konutuna saldırdığını düşünmediğini söyledi.

Kremlin saldırıyı doğrulayarak, savaşı sona erdirmeyi amaçlayan müzakerelerde müzakere pozisyonunu sertleştireceğini ifade etti.


Türkiye, ABD'nin Venezuela'ya müdahalesini kınadı

İstanbul'da dün ABD'nin Venezuela'ya müdahalesine karşı düzenlenen gösteriden (AP)
İstanbul'da dün ABD'nin Venezuela'ya müdahalesine karşı düzenlenen gösteriden (AP)
TT

Türkiye, ABD'nin Venezuela'ya müdahalesini kınadı

İstanbul'da dün ABD'nin Venezuela'ya müdahalesine karşı düzenlenen gösteriden (AP)
İstanbul'da dün ABD'nin Venezuela'ya müdahalesine karşı düzenlenen gösteriden (AP)

Türk siyasetçiler ve Cumhurbaşkanlığı yetkilileri, Amerikan'ın Venezuela'daki askeri operasyonunu ve Devlet Başkanı Nicolas Maduro ile eşinin yakalanmasını kınayarak, bunu "uluslararası hukukun ihlali" olarak değerlendirdiler.

cdfgt
Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Haziran 2022'de Ankara'da Venezuela Cumhurbaşkanı Nicolas Maduro ile yaptığı görüşmede (Arşiv- Türkiye Cumhurbaşkanlığı)

Adalet ve Kalkınma Partisi sözcüsü Ömer Çelik, “Herhangi bir ülkenin egemenliğini hedef almak ve uluslararası hukuku ihlal etmek kesinlikle kabul edilemez. Hükümetlerin meşruiyeti halkın iradesine dayanır ve meşru egemenlik dışarıdan dayatılamaz. Türkiye, Venezuela'daki olayları bu bağlamda değerlendiriyor” dedi.

Türk cumhurbaşkanının kıdemli hukuk danışmanı Mehmet Uçum, X'te yaptığı açıklamada, Venezüella Devlet Başkanı Nicolás Maduro'ya yönelik askeri müdahaleyi enerji kaynaklarını kontrol altına almayı amaçlayan “bir suç ve emperyalist saldırganlık” olarak nitelendirdi. Uçum, operasyonun uluslararası hukuku ve Birleşmiş Milletleri güçsüz kıldığını, ulus devletlerin artık “haydut emperyalist devletlerin tehdidi altında olduğunu ve anti-emperyalist iş birliğinin güçlendirilmesi gerektiğini” belirtti.

Buna karşılık, iktidar partisinin müttefiki olan Milliyetçi Hareket Partisi'nin lideri Devlet Bahçeli, sert bir açıklamada Venezuela'daki gelişmeleri 15 Temmuz 2016'da Türkiye'de gerçekleşen başarısız darbe girişimine benzetti. Bahçeli şunları söyledi: “Amerika Birleşik Devletleri'nin Maduro'yu yasadışı ve haksız bir şekilde iktidardan uzaklaştırma girişimi, bizim çok iyi bildiğimiz bir komplo.”

c
Dün İstanbul'da ABD'nin Venezuela'ya müdahalesine karşı düzenlenen gösteriden (EPA)

Adalet ve Kalkınma Partisi ile ana muhalefet partisi olan Cumhuriyet Halk Partisi arasında sert bir tartışma yaşandı. Cumhuriyet Halk Partisi lideri Özgür Özel, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ı, 2016'daki başarısız darbe girişimi sırasında ilk destekçisi olan Maduro'nun tutuklanmasına ilişkin “sessizliği” nedeniyle eleştirdi. Özel, Twitter hesabında Maduro ile Erdoğan'ın 2018'de Venezuela'ya yaptığı ziyaret sırasında çekilmiş bir fotoğrafını paylaşarak, "arkadaşın Trump (...) uluslararası hukuku ihlal etti, kardeşin Maduro ve eşini yatak odalarından sürükleyerek çıkardı, ellerini bağladı, gözlerini bağladı ve götürdü. Ve şimdi, ne yazık ki, bu görüntü karşısında sessiz kalıyorsun" yorumunu yaptı.

Refah Partisi lideri Fatih Erbakan da benzer ifadelerle Erdoğan'ı eleştirdi.

Çelik bu eleştirilere, “Özel ve diğer muhalefet liderleri, deneyim eksikliği ve gelişmeleri çok geç fark etmeleri nedeniyle, küresel olaylar karşısında Cumhurbaşkanı Erdoğan'a karşı uygunsuz sözler sarf etmekten başka bir şey yapamıyorlar” şeklinde yanıt verdi.

Cumartesi gecesinden Pazar gününe kadar Ankara'daki ABD Büyükelçiliği önünde ve ana meydanlarda siyasi partiler ve sendikalar tarafından düzenlenen gösterilerde ABD'nin Venezuela'ya müdahalesi kınandı.