İdlib’de askeri gerginliğin tırmandığına dair belirtiler

İdlib’de askeri gerginliğin tırmandığına dair belirtiler
TT

İdlib’de askeri gerginliğin tırmandığına dair belirtiler

İdlib’de askeri gerginliğin tırmandığına dair belirtiler

Kremlin’den dün yapılan açıklamada, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Türk mevkidaşı Recep Tayyip Erdoğan arasında gerçekleşen telefon görüşmesinde Suriye’de siyasi çözümü başlatmaya dair işbirliğinin devamıyla ilgili meselelerin ele alındığı bildirildi.
Putin ve Erdoğan arasındaki telefon görüşmesi, Rus askeri yetkililerin Suriye’nin İdlib kentinde ‘radikal örgütlerin provokatif eylemleri yüzünden’ durumun kötüleşmesine karşı uyarılarda bulunduğu bir dönemde gelmesi dikkati çekti. Rusya Savunma Bakanlığı son olarak Suriye’nin Lazkiye kentinde bulunan Rus Hmeymim Üssü’ne yönelik insansız hava araçlarıyla (İHA) düzenlenen saldırının püskürtüldüğünü açıklamıştı.
Kremlin’in açıklamasında, iki liderin telefon görüşmesinde Suriye ve Libya’daki gelişmelere odaklandıkları belirtildi. Açıklamanın Suriye ile ilgili kısmında, liderlerin ‘ikili çalışma takvimine alınan meselelerin görüşülmeye devamı üzerinde uzlaştıkları’ kaydedildi. Bu kapsamda Astana mekanizması da dahil özellikle Suriye’deki siyasi çözümü kolaylaştıracak çabaların yoğunlaştırılması ve bu ayın başında düzenlenen Rusya-Türkiye-İran sanal toplantısında yapılan anlaşmaların esas alınmasına vurgu yapıldı.
Kremlin’in açıklamasında ‘Rusya ve Türkiye Savunma Bakanlıkları arasındaki etkileşim seviyesinden’ geniş bir memnuniyet duyduğu belirtilerek, “Liderlerin iki ülke arasındaki askeri eşgüdümün seviyesiyle ilgili iyi değerlendirmeleri var. Bu eşgüdüm İdlib’de ve Suriye Arap Cumhuriyeti’nin kuzeybatısında istikrarlı durumun tahkim edilmesine yardımcı oldu” ifadeleri kullanıldı.
Rus yetkili makamların radikal örgütlerin bölgede gerginliği tırmandırmaya başvurabileceği noktasında uyarılar yaptığı bir zamanda ‘İdlib’deki askeri eşgüdümden duyulan memnuniyetin’ dile getirilmesi dikkati çekti. Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergey Verşinin, Hmeymim Üssü’ne İHA’lar ile saldırı düzenleme çabasını ‘terör saldırısı’ olarak nitelediği açıklamasında, “Hafif almak yok, teröristlerle uzlaşmaya yer yok. Rusya Federasyonu’nun önceliği Suriye’deki askerlerimizin ve Rus çalışma ekiplerinin güvenliğini sağlamaktır” dedi.
Rusya'nın Suriye'deki Tarafları Uzlaştırma Merkezi Başkanı Aleksandr Şerbitskiy, daha önceki açıklamasında, İdlib’deki militanların Hmeymim Üssü’ne iki İHA ile saldırı girişiminde bulunulduğu ve İHA’lar’ın Rus hava savunma sistemleri tarafından imha edildiğini aktarmıştı.
Şerbitskiy, “İdlib gerilimi azaltma bölgesindeki illegal silahlı örgütler, İHA’larla Hmeymim Hava Üssü’ne saldırı çabalarını uygulamaya devam ediyor. Rus hava savunması kuzeydoğu yönündeki Rus Hava Üssü’ne yaklaşan İHA’lar gözlemledi. Rus hava savunmasından ateş açıldı. Hava Üssü’ne 5 kilometre uzaklıkta savaş mühimmatlarıyla donatılan iki İHA’yı imha etti” ifadelerini kullandı.
Hmeymim’e yönelik saldırı girişimi, Rus medyasında ‘İdlib’deki radikal grupların yeni provakatif eylemlere hazırlandığı’ yönündeki haberlerin ardından geldi.
Rusya Savunma Bakanlığı geçen hafta Cuma günü radikal grupların bölgeye kimyasal silah kapsülleri taşıdıklarına dair ellerinde veri olduğunu açıklamıştı. Kapsüllerin saldırıda kullanılacağı belirtilmişti. Bakanlık, Suriye ordusunun, yaklaşık 250 militanın mevzilerine düzenlediği saldırıyı püskürttüğünü aktarmıştı. Bakanlığın açıklamasının ardından konuşan Şerbitskiy, saldırı girişimini ‘Zeytincik beldesinden hareket eden illegal silahlı örgütlerden yaklaşık 250 kişilik iki grup’ tarafından gerçekleştirildiğini söyledi.
Rus bir askeri yetkili, dünkü açıklamasında, ‘terörist Nusra Cephesi’nin son 24 saatte Lazkiye, İdlib ve Halep’in kasabalarını hedef alan 3 bombalama eylemi düzenlediğini bildirdi. Yetkili ayrıca Türkiye destekli silahlı grupların ateşkes ihlalinde bulunmadığını sözlerine ekledi.
Askeri yetkili, “Suriye'deki ateşkesi izleyen Rus-Türk ortak komisyonundaki Rus tarafı, Türk tarafından kaydedilen bir olay karşılık iki silahlı saldırı olayı kaydetti” dedi.
Öte yandan Suriye İnsan Hakları Gözlemevi, Suriye rejim güçleri ve bağlı grupların İdlib’in güneyindeki Ernebe, Ayn Laruz, Deyr Sünbül, Cebel Zaviye bölgesindeki Mevzere, Fetire, Beyneyn köyleri ile Hama’nın kuzeybatısında yer alan Sehl El-Gab bölgesindeki El-Kahire, Kalidin köylerine top atışları gerçekleştirdiğini, can kaybı yaşandığına dair bilgi ulaşmadığını bildirdi. Gözlemevi ayrıca İdlib’in güney kırsalındaki bölgelerde keşif uçaklarının yoğun uçuşlar gerçekleştirdiği sırada rejim güçlerinin Cebel Zaviye’deki Fuleyfel, Safhun, Fetire, Kansfere, Marbeleyt bölgelerine roketli saldırı düzenlediğini kaydetti.



ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
TT

ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)

ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı (USAID) çalışanları, 2024’ün ilk aylarında, Gazze’nin kuzeyinde gıda ve tıbbi yardım eksikliğinin kritik boyutlara ulaştığına dair uyarılarını, dönemin ABD Başkanı Joe Biden yönetimindeki üst düzey yetkililere iletti. Şarku'l Avsat'ın Reuters’tan aktardığı habere göre, söz konusu uyarılar kurum içi yazışmalar yoluyla yapıldı.

Hamas’ın 7 Ekim 2023’teki saldırılarının ve İsrail’in Gazze’ye kara harekâtının üzerinden üç ay geçtikten sonra hazırlanan iç mesajda, Ocak ve Şubat aylarında iki aşamada bölgeye giden Birleşmiş Milletler çalışanlarının sahada gözlemlediği sarsıcı manzaralar ayrıntılı biçimde yer aldı.

frgtyu7
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Beyt Lahiya’da, hayır mutfağından pişmiş yemek almak için bekleyen Filistinliler, 28 Nisan 2025 (Reuters)

Çalışanlar, yollarda insan uyluk kemiği ve başka kemikler gördüklerini, araçlarda bırakılmış cesetlere rastladıklarını aktardı. Ayrıca özellikle gıda ve temiz içme suyu başta olmak üzere insani ihtiyaçlarda “felaket düzeyinde” bir eksiklik bulunduğunu vurguladılar.

Ancak Reuters’in görüştüğü dört eski yetkili ile incelenen belgelere göre, ABD’nin İsrail Büyükelçisi Jack Lew ve yardımcısı Stephanie Hallett, telgrafların yeterli tarafsızlık içermediği gerekçesiyle ABD hükümeti içinde daha geniş biçimde dağıtılmasını engelledi.

Gazze’deki duruma resmî itiraf meselesi

Altı eski ABD’li yetkili, Şubat 2024’te gönderilen telgrafın, yılın ilk yarısında iletilen ve İsrail’in Gazze’ye yönelik savaşı nedeniyle sağlık, gıda, hijyen koşullarındaki hızlı bozulmayı ve toplumsal düzenin çöküşünü belgeleyen beş telgraftan biri olduğunu söyledi.

vf
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Cibaliye’de, savaşta yıkılan binaların enkazı arasında yürüyen Filistinliler, 6 Ocak 2026 (Reuters)

Reuters bu telgraflardan birini inceledi. Diğer dört telgrafın da Lew ve Hallett tarafından “tarafsızlık” kaygısıyla engellendiğini, içeriklerini bilen dört eski yetkili doğruladı.

Üç eski ABD’li yetkili, bu telgraflardaki ayrıntıların olağanüstü derecede sarsıcı olduğunu ve yönetim içinde geniş biçimde paylaşılsaydı üst düzey karar alıcıların dikkatini çekeceğini belirtti. Yetkililere göre bu durum, Biden’ın aynı ay yayımladığı ve ABD istihbarat ve silah tedarikini İsrail’in uluslararası hukuka uyumuna bağlayan ulusal güvenlik muhtırasına yönelik denetimi de sıkılaştırabilirdi.

O dönem USAID’de Batı Şeria ve Gazze’den sorumlu bilgi birimi başkan yardımcısı olan Andrew Hall, “Telgraflar insani bilgiyi aktarmanın tek yolu değildi; ancak büyükelçinin Gazze’deki gerçek durumu resmen kabul etmesi anlamına gelirdi” dedi.

ABD’nin Kudüs Büyükelçiliği, bölgedeki diğer büyükelçiliklerden gelenler de dahil olmak üzere Gazze’ye ilişkin telgrafların çoğunun hazırlanması ve dağıtımını denetliyordu. Üst düzey bir eski yetkili, Büyükelçi Lew ve yardımcısı Hallett’in sık sık USAID yönetimine, telgraflardaki bilgilerin zaten medyada geniş biçimde yer aldığını söylediklerini aktardı.

Eski Dışişleri Bakanı Antony Blinken ile Biden’ın temsilcileri, söz konusu telgrafların hiçbir zaman ABD hükümetinin üst kademelerine ulaşmadığı iddiasına ilişkin yorum taleplerine yanıt vermedi.

Gazze savaşı, Hamas’ın 7 Ekim 2023’te düzenlediği ve 1.250’den fazla kişinin öldüğü saldırıların ardından başladı. Filistin Sağlık Bakanlığı verilerine göre Gazze’de hayatını kaybedenlerin sayısı 71 bini aştı.

ABD Başkanı Donald Trump, geçen yıl eylülde Beyaz Saray’da İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun yanında Gazze için barış planını açıklamış olsa da, çatışmalar durmadı. Filistin Sağlık Bakanlığı’na göre, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana yaklaşık 481 kişi daha öldürüldü.

Biden yönetiminin savaş boyunca İsrail’e verdiği destek, Demokrat Parti içinde derin bir bölünmeye yol açtı ve konu parti adayları açısından hâlâ çözülmüş değil. Reuters/Ipsos’un geçen ağustosta yaptığı ankete göre, Demokratların yüzde 80’inden fazlası İsrail’in Gazze’deki askerî karşılığının aşırı olduğunu ve ABD’nin açlık riskiyle karşı karşıya olan Gazze halkına yardım etmesi gerektiğini düşünüyor.


Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
TT

Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)

Gazze'de Filistinli gruplar içindeki kaynaklar Şarku’l Avsat'a, Hamas ile silah meselesi konusunda "genel istişarelerin" devam ettiğini doğruladı. Bir kaynak, "özellikle Gazze Şeridi'ndeki hükümet operasyonlarının (Gazze İdari Komitesi'ne) devredilmesiyle birlikte, grupların silahları konusunda arabulucularla daha ciddi görüşmelerin önümüzdeki günlerde başlayacağını" ifade etti.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hamas ve diğer grupların silahsızlandırılmasını ateşkesin ikinci aşamasının uygulanması için temel bir koşul olarak görürken, Filistin hareketi silahlarının akıbetini bu konuda "ulusal bir uzlaşmaya" bağlıyor.

Hamas'tan bir kaynak Şarku’l Avsat'a, silahların akıbeti konusunun "kamuoyu istişareleri" aşamasında olduğunu söyledi.

Kaynaklar, "kapsamlı ve kapsayıcı bir ulusal çerçeve" oluşturulmasının gerekliliğini vurguladı. Ayrıca, "Filistinli gruplarla bazı istişarelerin yapıldığını ve bu konuyu ele alacak ciddi görüşmeler sırasında arabuluculara sunulmak üzere bir önerinin hazırlandığını" vurguladılar.


Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
TT

Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)

Suriye'nin Halep şehri, savaş ve depremin tozunu üzerinden atıyor ve özellikle iddialı projelerle tarihi çarşısında yavaş yavaş eski canlılığını ve ruhunu yeniden kazanıyor.

UNESCO tarafından koruma altına alınan bu tarihi çarşı, Bab Antakya'dan Halep Kalesi civarına kadar uzanan onlarca çarşıyı içerir. Memlük, Zengi ve Osmanlı dönemlerine ait hamamlar ve kervansaraylara ev sahipliği yapar; her bir çarşının belirli bir zanaat veya emtia konusunda uzmanlaşmış olmasıyla öne çıkar.

Kültür Bakanlığı ve uluslararası ortaklar, 2018'den bu yana restorasyon projeleri başlattı; bu projeler arasında 40 çarşıdan 13'ünün yeniden açılması ve yüzlerce dükkanın sahiplerine iade edilmesi yer alıyor. Bu çalışmalarda orijinal taşlar ve yetenekli el işçiliği kullanılıyor.

Mimar Fatima Hulendi Şarku’l Avsat'a verdiği demeçte, Halep'in tarihi çarşısının estetiği ve benzersizliği hakkında coşku ve gururla konuşuyor ve "El-Sakatiyye 1" çarşısrının, Bab Antakya'dan Suk el-Zerb'e uzanan düz bir hat üzerinde yer alması nedeniyle Halep'teki eski çarşılar için hayati bir damar olduğunu belirtiyor.