ABD, Irak ve Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) ülkeleri arasında elektrik hattı kurma projesine tam destek verdiğini duyurdu. ABD Dışişleri Bakanlığı dünkü açıklamasında ‘bu projenin kolaylaştırılması için ihtiyaç halinde destek sunmaya bağlı olduğunu’ belirtti.
Açıklamanın devamında şu ifadeler kullanıldı:
“Bu proje Irak halkına çok ihtiyaç duyduğu elektriği sağlayacak ve Irak'ın özellikle güney kentlerinde ekonomik kalkınmayı destekleyecektir. Irak hükümeti, Körfez İşbirliği Konseyi ve ABD, bölgede barış, kalkınma ve refah için bir temel olarak, aralarındaki yakın ekonomik ve enerji iş birliğinin geliştirilmesini sabırsızlıkla bekliyorlar.”
Elektrik ve enerji alanında araştırmalar yapan Robert Price, Irak ve KİK ülkeleri arasında elektrik hattı kurma projesinin, Tahran’ın Irak’a verdiği elektrik desteği sebebiyle Irak’tan İran’a yapılan para akışını durdurmak isteyen Washington’ın uzun zamandır hayata geçirilmesi için çağrıda bulunduğu bir plan olduğunu belirtti.
Price, The Hill gazetesinin internet sitesinde yayınlanan makalesinde Irak’ın bugün elektrik konusunda çektiği sıkıntının arkasında 1991 Çöl Fırtınası Operasyonu sırasında ABD güçlerinin ülkedeki elektrik altyapısına verdiği zarar olduğunu belirtti. Nitekim söz konusu dönemde Saddam Hüseyin rejiminin Kuveyt’e girmesi üzerine bölge ülkeleri ABD’den müdahale talebinde bulunmuş ve ABD güçleri de bunun üzerine askeri operasyon başlatmıştı.
ABD’nin Irak’a elektrik konusunda yayınladığı destek mesajı, başkent Bağdat’ta Irak Başbakanı Mustafa el-Kazimi’nin Suudi Arabistan’a ‘çok yakında’ düzenleyeceği ziyaret için hazırlıkların sürdüğü bir dönemde geldi. Irak Maliye Bakanı Ali Abdulemir Allavi’nin aktardığına göre Kazimi’nin Suudi Arabistan’ın yanı sıra ABD ve İran’ı da ziyaret etmesi bekleniyor.
Irak Ulaştırma Bakanı Nasır eş-Şibli de Suudi Arabistan ile Irak arasındaki Arar Sınır Kapısı’nın yeniden açılış sürecini hızlandırmak için çabaladıklarını bildirdi.
Ulaştırma Bakanlığı’ndan yapılan yazılı açıklamada, Şibli’nin Suudi Arabistan-Irak Koordinasyon Kurulu’na bağlı Ulaşım, Sınır Kapıları ve Limanlar Komitesi’nin düzenlediği toplantıya başkanlık yaptığı bilgisi verildi.
Açıklamada ayrıca söz konusu toplantıda bütün ulaşım alanlarında (kara-hava-deniz) iş birliği ufukları açmak ve ilişkileri güçlendirmek için Irak’ın genel olarak dünyaya, özelde ise komşu ülkelere açılmasının önemi vurgulandı. Önümüzdeki dönemde sürekli ve ciddi çalışmanın ve Arar Sınır Kapısı’nın açılışını hızlandırmak için yeni bir çalışma mekanizmasın esas alınmasının önemine dikkat çekildi.
Açıklamaya göre Bakan Şibli, ‘Suudi Arabistan ile sınır kapıları, liman, demiryolları ve karayolu taşımacılığının işletilmesi için temel gereksinimlerin karşılanmanın gerekliliğinin altını çizerek bunun çeşitli alanlarda bağlantı noktasını temsil ettiğini ve iki tarafa da ekonomik faydalar sağlayacağını’ belirtti.
Şibli, toplantıda ayrıca ‘Ulaştırma Bakanlığı’nın tüm kurumlarıyla birlikte komitede önemli bir rol üstleneceğini’ kaydetti.
Iraklı Milletvekili Aras Habib, Başbakan Kazimi’nin beklenen Suudi Arabistan, ABD ve İran ziyaretleriyle ilgili Şarku’l Avsat’a yaptığı değerlendirmede şunları söyledi:
“Irak’ın bölgesel komşuları ve uluslararası arena ile ilişkilerini doğru konuma taşıyacak her adım olumlu karşılanmalıdır. Irak’ın diğer ülkelerle ilişkilerindeki gidişatı düzeltmesinin zamanı geldi. Bu, bütün dost ve kardeş ülkelerle, ister Arap ister Müslüman isterse diğerleri olsun, Irak’ın çıkarı en başa konularak yapılmalıdır” diye konuştu.
Siyasi Düşünce Merkezi Başkanı İhsan eş-Şammari konuya dair Şarku’l Avsat’a şu demeci verdi:
“Kazimi’nin üç ülkeye yapacağı ziyaretler, Irak’ın dış ilişkilerinde denge oluşturma ziyaretleri olarak görülebilir. Kazimi ayrıca bu ziyaretler aracılığıyla söz konusu üç ülkeye Irak’ın hepsine aynı mesafede olduğunu ve onlarla dengeli ilişkilere sahip olduğu mesajını vermek istiyor. Irak’ın bu temaslar sırasında üzerinde duracağı en önemli konu Irak’ın ve içerdeki konumunun yanı sıra ABD-İran çatışmasında Irak’ın tarafsızlığının anlayışla karşılanması zorunluluğudur.”
Şammari değerlendirmesini şöyle sürdürdü:
“Kazimi bu ziyaretler sırasında kendisini, taraflar arasında mesaj taşımaktan daha fazla rol üstlenebilecek başarılı bir arabulucu olarak sunacak. Özellikle bu noktada Kazimi’nin Riyad ve Washington’a ilave olarak İran ile belli bir ölçüde de olsa sahip olduğu ilişkiler göz önünde bulundurulmalı. Bu da söz konusu üç ülke arasında diyalog kapısının açılmasına imkan tanıyacaktır. Bu üç ülkenin her birinin kendine has durumu var. Bunlar da haliyle diyaloglar yoluyla elde edilecek sonuçlara yansıyacaktır. Nitekim her üç ülkenin birbirinden farklı ajandaları mevcut. Örneğin Washington’ın en önemli ajandası Stratejik Çerçeve Anlaşması ve Bağdat ile ABD’nin ülkedeki varlığı konusunda başlattığı diyalog sürecini tamamlamaktır. Riyad’ın ajandasında ise ekonomi başlığı öne çıkıyor. Riyad, bölgede önemli bir ekonomi merkezidir. Suudi Arabistan’ın Kazimi’ye yönelik yaklaşımı göz önüne alındığında, bu sürecin Bağdat ve Riyad arasında, farklı alanlarda önemli anlaşmalarla sonuçlanacağı kanaatindeyim. Kazimi’nin İran ziyaretinde ise Tahran’a ABD’li olmadığını ve ortada duracağı mesajını vermesini bekliyorum.”
Irak hükümeti, ABD ve Körfez İşbirliği Konseyi’nden temsilcilerin katılımıyla sanal bir toplantı düzenlendi. Toplantıda, Körfez elektrik hattı ile Irak’ın güneyindeki elektrik hattını birbirine bağlama projesindeki çalışmanın gidişatı ve önümüzdeki süreçte hayata geçirilecek adımlar ele alındı. ABD tarafı, bu projeye her türlü desteği sunmaya hazır olduklarını bildirdi.
Toplantıda ayrıca Kuveyt’in 2018’de düzenlediği Irak'ın Yeniden İmarı Konferansı’nda verilen taahhütlerle ilgili çalışmaların gidişatı da görüşüldü.
Körfez İşbirliği Konseyi Siyasi İşler ve Müzakerelerden Sorumlu Genel Sekreter Yardımcısı Dr. Abdulaziz Hamd el-Uveyşek, söz konusu toplantının, Konsey Genel Sekreterliği ile Irak Dışişleri Bakanlığı’nın Nisan 2019’da imzaladığı mutabakat zaptı ve Irak ile tüm alanlarda iş birliğini artırmak amacıyla imzalanan ve 2019-2024 dönemini kapsayan ortak çalışma planının bir sonucu olarak düzenlendiği bilgisini verdi.
