Sudanlılar kadın hakları alanında kaydedilen gelişmelerin artırılmasını bekliyor

Kadınlar Sudan devriminde etkin bir şekilde yer aldı (AFP)
Kadınlar Sudan devriminde etkin bir şekilde yer aldı (AFP)
TT

Sudanlılar kadın hakları alanında kaydedilen gelişmelerin artırılmasını bekliyor

Kadınlar Sudan devriminde etkin bir şekilde yer aldı (AFP)
Kadınlar Sudan devriminde etkin bir şekilde yer aldı (AFP)

İsra eş-Şehir
Sudan Başbakanı Abdullah Hamduk kadınların yüksek mevkilerde yer alma oranının beklenenin altında olduğunu belirtti.
Hamduk, üç yıllık geçiş süreci boyunca demokratik egemenliğe ulaşmak için sivil valilerin eyaletlere atamasının gerçekleştirildiğini açıkladı. Geçen yıl Ömer el-Beşir hükümetinin düşürülmesinin ardından ülkeyi yöneten askerlerin yerini sivil valiler aldı.
Kadınların temsili
18 eyalet arasından iki kadın Kuzey eyaleti ve Nil Nehri eyaletine vali olarak atandı. Hamduk, eyaletlerde kadınların temsilinin beklenenden düşük olduğunu söyleyerek yönetici düzeylerinde daha çok rol almaları önerisinde bulundu.
Aynı bir bağlamda “Kadına Karşı Baskıya Hayır Girişimi” kadınların ötekileştirilmesini kınayarak “Hakkımızı istiyoruz, kibar davranmayacağız” sloganı altında bir kampanya başlattı.

Kadın hakları aktivisti ve “Kadına Karşı Baskıya Hayır Girişimi” Başkanı İhsan Fakiri Independent Arabia’ya yaptığı açıklamada “Eyaletlerdeki kadın sayısı yeterli değil ve işin içine parti kotaları da girdi. Ne yazık ki, partiler gerek önceki hükümette gerekse devrim hükümetinde kadınların katılımının etkili olduğu bilinmesine rağmen siyasi gerçekliği iyi okuyamadılar” ifadelerini kullandı.
Fakiri sözlerini şöyle sürdürdü:
“Sudan’ın zihniyeti, kadının çalışması ve önemli mevkilere gelmesi konusunda hala geride. Bu yüzden partilerin içerisindeki kadınlar partinin kadın meselelerini benimsemesi ve siyasi parti programının öncelikleri arasına koymasını sağlama doğrultusunda baskın bir güç haline gelmek için bu erkek odaklı yaklaşım ile mücadele etmeli çünkü kadın meseleleri toplumsal sorunların ve siyasi çatışmanın ayrılmaz bir parçası sayılıyor.”
Ret ve hoş karşılama
Sosyal medya sitelerinin önde gelen bazı erkek ve kadın kullanıcıları kadınların eyaletlere vali olarak atanması karşısında kapsamlı ret kampanyaları başlatarak eyaletlerdeki sorunların bir kadının yönetebileceğinden daha büyük olduğunu ifade etti.
Kadınların vali olarak atanmasına karşı çıkan isimlerden biri olan Muhammed es-Sir “Sudan büyük yönetim krizlerinden muzdarip bir ülke. Aynı zamanda günümüzde hala bazı kabileler gelenek ve görenekleri yüzünden kadın kelimesini duymayı reddediyor. Bu atamalar problemlere yol açacak. Onlarsız yapabiliriz” ifadelerini kullandı.
Buna karşılık kadın valilerden birinin atandığı Nil Nehri eyaletindeki Matamma Direniş Komiteleri tarafından yayınlanan ve valilik görevine bir kadının seçilmesinden övgüyle söz eden bildiride, kadınların bu makamlardan uzak tutulması çağrısında bulunan seslerin yıkıcı olduğu ve Sudan medeniyetini yeterince tanımadığı çünkü kadınların eskiden krallıkların tümünün yönetiminde yer aldığı belirtildi.
Şarku’l Avsat’ın Independent Arabia’dan aktardığına göre siyasi analist Ahmet Abdulgani “Sudan gibi bir ülkede kadınların yönetici pozisyonlarına kabul edilmesi için atılan bu adım, eski rejime karşı yapılan Sudan devriminde büyük bir rolü olan Sudan kadınlarına adaleti sağlamanın temelini atmak için ileriye doğru atılmış bir adım sayılıyor. Kadınların yönetimdeki bu küçük yüzdede pay sahibi olmasına rağmen, gelecek dönemde değişim yapılması ve özellikle yüzyıllardır ülkenin yönetiminde yer alan Sudanlı kadınların gücünden faydalanmak için yeni bir yapı taşı niteliğinde” dedi.
Abdulgani “Sudan toplumundaki kavramsal değişim, kadının valilik mevkisine yükselmesini kabul etme yönünde iyi bir başlangıç ki bu da, Sudanlı kadınların haklarını ve onurunu korup kendilerine adaleti sağlıyor” dedi.
Belki de bu Sudan’da valiler için oluşturulan son kadro olmayacak. Zira Sudan’da kadınların koltuk sayılarının artırılması gerektiğine dair sesler yükseliyor ve bunu isteyenler arasında sadece kadınlar değil, aksine kadınların fark yaratma gücüne inanan erkekler de bulunuyor.
 



Irak parlamentosu cumhurbaşkanı seçimi oturumunu erteledi

Irak Temsilciler Meclisi Başkanı Heybet el-Halbusi (INA)
Irak Temsilciler Meclisi Başkanı Heybet el-Halbusi (INA)
TT

Irak parlamentosu cumhurbaşkanı seçimi oturumunu erteledi

Irak Temsilciler Meclisi Başkanı Heybet el-Halbusi (INA)
Irak Temsilciler Meclisi Başkanı Heybet el-Halbusi (INA)

Irak parlamentosu, cumhurbaşkanlığı seçimi için yapılması planlanan oturumu erteledi. Bu karar, Irak Temsilciler Meclisi Başkanı Heybet el-Halbusi’nin Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) ve Kürdistan Yurtseverler Birliği’nden (KYB) gelen ‘oturumun ertelenmesine’ yönelik talebi almasının ardından alındı.

Temsilciler Meclisi Başkanlığı Basın Ofisi, Irak resmi haber ajansı INA’ya yaptığı açıklamada, Halbusi’nin 27 Ocak Salı günü gerçekleşmesi planlanan ve cumhurbaşkanının seçilmesi için düzenlenen oturumun ertelenmesi talebini aldığını bildirdi. Açıklamada, erteleme talebinin iki parti arasında daha fazla görüşme ve anlaşma sağlanması amacıyla yapıldığı ifade edildi.

Cumhurbaşkanlığı için aday olan 19 kişi, Irak Anayasası’na uygun şekilde adaylık şartlarını yerine getirdikten sonra hem Irak Temsilciler Meclisi hem de Federal Yüksek Mahkeme’den onay aldı.

Adaylar arasındaki yarış, özellikle iki isim üzerinde yoğunlaşıyor: KDP adayı Fuad Hüseyin ve KYB adayı Nizar Amidi.

Diğer yandan Şii Koordinasyon Çerçevesi dün KDP ve KYB heyetlerini ayrı ayrı toplantıya çağırdı. Toplantının amacı, heyetlerin görüşlerini tartışmak ve cumhurbaşkanlığı seçimini anayasal süresi içinde gerçekleştirecek bir anlaşmaya varılmasını sağlamaktı; böylece anayasal takvim ve ulusal yükümlülükler de korunacaktı.

Iraklı siyasi kaynaklara göre, KDP lideri Mesud Barzani ve KYB lideri Bafel Talabani’nin, Kürt bileşeni için yüksek makamların dağıtımı mekanizmasına uygun olarak tek bir uzlaşı adayı belirleme konusunda anlaşamadıkları bildirildi. Bu nedenle her iki partinin adayı, doğrudan oylama yoluyla parlamentoda birbirleriyle yarışacak.

Şarku’l Avsat’a konuşan kaynaklar, tüm Kürt partileri ve parlamentodaki bloklar arasında bir uzlaşı sağlanamaması nedeniyle cumhurbaşkanlığı adayının seçimi sürecinin birçok engelle karşılaşacağını belirtti. Diğer bir zorluk ise parlamentodaki diğer blokların hangi adayı destekleyecekleri konusunda kararsız olması. Bu durum, özellikle toplam 329 milletvekilinin üçte ikisinin sağlanması gereken parlamentoda oturum açılması gerektiğinden, seçim sürecinin uzamasına yol açabilir.


Financial Times: İsrail, ABD ile yeni bir güvenlik anlaşması imzalamak istiyor

ABD Başkanı Donald Trump ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, 29 Aralık 2025'te Florida'da düzenledikleri basın toplantısında (Reuters)
ABD Başkanı Donald Trump ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, 29 Aralık 2025'te Florida'da düzenledikleri basın toplantısında (Reuters)
TT

Financial Times: İsrail, ABD ile yeni bir güvenlik anlaşması imzalamak istiyor

ABD Başkanı Donald Trump ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, 29 Aralık 2025'te Florida'da düzenledikleri basın toplantısında (Reuters)
ABD Başkanı Donald Trump ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, 29 Aralık 2025'te Florida'da düzenledikleri basın toplantısında (Reuters)

Financial Times bugün yayımladığı haberde, İsrail’in ABD Başkanı Donald Trump yönetimiyle yeni bir 10 yıllık güvenlik anlaşması görüşmelerine hazırlanmakta olduğunu bildirdi. Amaç, İsrail’in milyarlarca dolarlık nakit yardımlar olmadan da Amerikan askeri desteğini sürdürmesini sağlamak olarak aktarılıyor.

İsrail Savunma Bakanlığı’nda mali danışman olarak görev yaparken istifa eden Gil Pinhas Financial Times’a verdiği demeçte, önümüzdeki haftalarda yapılması beklenen görüşmelerde İsrail’in nakit yardımlar yerine ortak savunma projelerini önceliklendirmeyi planladığını belirtti. Pinhas, “Bu bağlamda ortaklık, sadece finansman meselesinden daha önemli… Parayla ölçülemeyecek birçok husus var. Konuya daha geniş bir bakış açısıyla yaklaşılmalı” dedi.

Pinhas, İsrail’in Amerikan silahlarını satın almak için kullanabileceği yıllık yaklaşık 3,3 milyar dolarlık doğrudan mali desteğin ‘müzakere edilebilecek ve kademeli olarak azaltılabilecek bir unsur’ olduğunu ifade etti. ABD ve İsrail hükümetleri, 2016 yılında imzalanan 10 yıllık bir mutabakat zaptıyla 38 milyar dolarlık askeri yardım taahhüdünde bulunmuştu; bunun 33 milyar doları askeri teçhizat alımı için hibe, 5 milyar doları ise füze savunma sistemleri için ayrılmıştı. Bu anlaşmanın süresi Eylül 2028’de sona eriyor.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, iki hafta önce Reuters’a yaptığı açıklamada, önümüzdeki on yıl içinde İsrail’in Amerikan askeri yardımlarına olan bağımlılığını ‘kademeli olarak azaltmayı’ umduğunu söylemişti. Netanyahu, ülkesinin yabancı askeri yardımlara bağımlı olmaması gerektiğini vurgularken, tam bağımsızlık için net bir takvim açıklamadı.

Economist dergisine verdiği bir röportajda ise Netanyahu, “Önümüzdeki on yıl içinde askeri yardımları kademeli olarak azaltmak istiyorum” dedi ve söz konusu azaltımın sıfıra inip inmeyeceği sorusuna “Evet” yanıtını verdi.

gtyh
ABD Başkanı Donald Trump ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu (Reuters)

Netanyahu, ABD’ye yaptığı son ziyarette Başkan Donald Trump’a İsrail’in “Washington’un yıllar boyunca sağladığı askeri yardımları büyük ölçüde takdir ettiğini, ancak artık güçlü bir ülke haline geldiğini ve olağanüstü yetenekler geliştirdiğini” söylediğini açıkladı.

Geçtiğimiz aralık ayında Netanyahu, İsrail’in diğer ülkelere bağımlılığı azaltmak amacıyla bağımsız bir silah endüstrisi geliştirmek için 350 milyar şekel (110 milyar dolar) harcayacağını duyurmuştu.


Birleşmiş Milletler: Savaş nedeniyle yerinden edilen 3 milyon Sudanlı evlerine döndü

Yerinden edilmiş ailelerin kişisel eşyalarıyla dolu bir kamyon, Güney Sudan'ın Renk bölgesindeki bir sınır noktasından ayrılmayı bekliyor (Arşiv- AFP)
Yerinden edilmiş ailelerin kişisel eşyalarıyla dolu bir kamyon, Güney Sudan'ın Renk bölgesindeki bir sınır noktasından ayrılmayı bekliyor (Arşiv- AFP)
TT

Birleşmiş Milletler: Savaş nedeniyle yerinden edilen 3 milyon Sudanlı evlerine döndü

Yerinden edilmiş ailelerin kişisel eşyalarıyla dolu bir kamyon, Güney Sudan'ın Renk bölgesindeki bir sınır noktasından ayrılmayı bekliyor (Arşiv- AFP)
Yerinden edilmiş ailelerin kişisel eşyalarıyla dolu bir kamyon, Güney Sudan'ın Renk bölgesindeki bir sınır noktasından ayrılmayı bekliyor (Arşiv- AFP)

Birleşmiş Milletler Uluslararası Göç Örgütü (IOM), dün yaptığı açıklamada, ülkenin bazı bölgelerinde devam eden şiddetli çatışmalara rağmen üç milyondan fazla yerinden edilmiş Sudanlının evlerine döndüğünü bildirdi.

Sudan, Nisan 2023'ten bu yana ordu ve Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) arasında yıkıcı bir savaşın içine sürüklenmiş durumda; bu savaş on binlerce insanın ölümüne ve ciddi bir insani krize yol açtı.

Çatışmalar, yaklaşık 14 milyon insanı ülke içindeki veya dışındaki bölgelere kaçmaya zorladı.

Örgüt, bir raporda, Kasım 2025 sonu itibarıyla yaklaşık 3,3 milyon Sudanlının evlerine döndüğünü tahmininde bulundu.

Geri dönenlerin sayısı, 2024 yılının sonlarında ülkenin merkezinde HDK’ne karşı düzenlenen büyük çaplı ordu saldırısının ardından arttı. Bu saldırı, Hartum'un Mart 2025'te geri alınmasını sağladı ve birçok ailenin geri dönmesine neden oldu.

dfrgt
Çad'ın doğusundaki el Faşir'den Sudanlı mülteci çocuklar, 22 Kasım 2025'te yerinden edilmiş kişiler için kurulan geçici bir kampta yemek yiyorlar (Reuters)

IOM, geri dönenlerin dörtte üçünden fazlasının ülke içinde yerinden edilmiş kişiler olduğunu bildirdi. Şarku’l Avsat’ı IOM’dan aktardığına göre Hartum, yaklaşık 1,4 milyon kişi ile en yüksek geri dönüş sayısını kaydetti, onu yaklaşık 1,1 milyon kişinin geri döndüğü el Cezire eyaleti izledi.

Bu ayın başlarında, ordu destekli hükümet, yaklaşık üç yıl boyunca doğudaki Port Sudan kentinden faaliyet gösterdikten sonra başkente dönme niyetini açıkladı.4

Hartum ve ülkenin orta ve doğusunda ordunun kontrolündeki diğer şehirlerde nispeten sakin bir ortam hakim olsa da HDK özellikle altyapıyı hedef alan insansız hava aracı (İHA) saldırılarına ara sıra devam ederken, diğer bölgelerde çatışmalar sürüyor.