Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Ayasofya Camii hakkındaki kararına cevaben, Suriye’de Hama kırsalında yer alan Sukaylabiya şehrinde ‘Ayasofya’ isimli bir kilisenin inşa edilmesine Rusya’nın destek verdiğine ilişkin haberler ortaya çıktı.
Sosyal medya ve rejim yanlısı medyada, Rusya Devlet Duması’nın desteği ve yerel ‘Ulusal Savunma Kuvvetleri’ ile Rus kilisesinin katılımıyla Sukaylabiya şehrinde Ayasofya isimli bir kilisenin inşa edileceğine ilişkin haberler yer aldı.
Rusya Devlet Duması’nın desteği
Rusya Devlet Duması milletvekili Vitaly Milonov, “Rusya’daki Ortodoks Hristiyanlar, Suriye’deki Sukaylabiya şehrinde Ayasofya Katedrali’nin aslına uygun bir kopyasını inşa etmesine yardımcı olabilir” dedi.
Milonov söz konusu kilisenin inşa edilmesi hakkında, “Bu iyi bir adım. Çünkü Türkiye’den farklı olarak, Suriye barışçıl ve olumlu dinlerarası diyalog olasılığını ve bunun olumlu etkilerini açıkça gösteren bir ülke. Türkiye’deki Ayasofya’nın kaderinin burada tekrarlaması da imkansız. Çünkü burada eski Hıristiyan kiliselerine dokunulmadı ve Devlet Başkanı Beşşar Esed, hayatında bir ibadet yerini bir mezhepten başka bir mezhebe çevirmedi” yorumunda bulundu.
Şarku’l Avsat’a konuşan Şam’a yakın kaynaklar, “Ruslar ekonomik ve siyasi hedefler için Suriye’deki Hristiyanlarla ilişkilerini güçlendiriyor. Hristiyan işadamlarıyla iyi ilişkileri var” ifadelerini kullandı.
Kaynaklara göre Sukaylabiya yakınlarındaki bölgelerde yaşayan rejim destekçileri, Hristiyanlar ve Ruslar arasındaki ilişkiyi kendilerinin aleyhine olacak şekilde güçlendirdiğinden şüphelenerek, Ayasofya kilisesinin inşa edileceğine ilişkin haberleri endişeyle izledi.
Hama’daki kilise kaynaklarının Şarku’l Avsat’a bildirdiğine göre Rus heyetinin Sukaylabiya ve Hama kırsalındaki Hristiyan kasabalarına yönelik ziyareti ilk değil.
Rus heyetleri, sıcak noktalarla çevrili kasabalardaki Hristiyanlara güvence mesajı vermek amacıyla bu yılın başlarında Sukaylabiya’yı ziyaret ederek, Ortodoks din adamlarıyla birkaç kez bir araya geldi.
Kaynaklar, Rusya’nın, özellikle Ortodoks olmak üzere Suriyeli Hristiyanlara ilgisinin, kendisini Bizans Kilisesi, İstanbul’daki Ayasofya ve Şam’daki Doğu Ortodoks Kilisesi’nin (Antakya Kürsüsü) mirasçısı olarak gören Rus Kilisesi’nin ilgisinden kaynaklandığına dikkat çekti.
Rusya onuncu yüzyılın başlarına kadar Hristiyanlığı kabul etmekte geç kaldığı için Şam, genel olarak Hristiyanlığın en eski köklerini barındırıyor.
Rus Kilisesi
Kaynaklara göre Rusya, Ukrayna Kilisesi’nin kendisinden ayrılmasından sonra Şam’daki Antakya Kürsüsü’ne yer vererek, Rusya Kilisesi’nin gücünü geri kazanmaya çalışıyor.
Rusya ayrıca, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın, ‘tarihsel kanonik anlamı’ olan Ayasofya’yı camiye dönüştürme kararından duyduğu memnuniyetsizlik nedeniyle Türkiye’ye bir mesaj olarak, Sukaylabiya’daki küçük kilisesin inşasına ilgi gösteriyor.
Sukaylabiya’daki Ulusal Savunma Kuvvetleri Komutanı Nabil Abdullah, birkaç gün önce sosyal medya hesabında, Hmeymim Hava Üssü’ndeki Suriye’deki Tarafları Uzlaştırma Merkezi’nden bir heyetin Ulusal Savunma Kuvvetleri’nin ofisi ve Saint George Kilisesi ziyaretine ilişkin fotoğrafları paylaşmıştı.
Abdullah’a göre Rus heyeti, söz konusu ziyaret esnasında, Ayasofya’ya benzer küçük bir kilise kurma projesini tartıştı ve koordine edilecek tasarımlar hakkında bilgilendirildi.
Ancak Abdullah dün söylediklerinden geri adım atarak, medyada yer aldığı gibi Rusya’nın bu konudaki desteğinin varlığını reddetti.
Ulusal Savunma Kuvvetleri Komutanı Abdullah, dün Facebook hesabından yaptığı açıklamada, “Kilise fikri bizzat bana aittir ve buna kimse dahil değildir. Kaçınılmaz olarak kendi toprağımda ve kendi paramla kurulacaktır” ifadelerine yer verdi.
Temel Taşı
Abdullah’ın kilise inşa etme fikri, Antakya Patriği ve Rum Ortodoks Kilisesi’nin (Doğu Ortodoks kiliseleri) onayını aldı.
Kilisesin tasarımının bittiğini belirten Abdullah, yakında temel taşını atıp, çalışmaya başlayacaklarını belirterek, Suriye’de mimari tasarımı, 537’ye yapımı bitmiş olan Ayasofya’dan esinlenen birçok modern kilise olduğunu ekledi.
Her ne kadar Hristiyan çoğunluğa sahip Sukaylabiya şehri savaş sırasında yok edilmemiş olsa da, rejim güçleri ve onun yanında savaşan Ulusal Savunma Kuvvetleri’ne ait milislerin burada bulunması nedeniyle füze saldırılarına maruz kaldı.
