Suriye’nin doğusuna yönelik hava saldırısında İran destekli 15 milis öldü

İşgal altındaki Golan Tepeleri’nde tatbikat yapan İsrail güçleri (AFP)
İşgal altındaki Golan Tepeleri’nde tatbikat yapan İsrail güçleri (AFP)
TT

Suriye’nin doğusuna yönelik hava saldırısında İran destekli 15 milis öldü

İşgal altındaki Golan Tepeleri’nde tatbikat yapan İsrail güçleri (AFP)
İşgal altındaki Golan Tepeleri’nde tatbikat yapan İsrail güçleri (AFP)

Suriye’nin doğusundaki Deyri Zor’a bağlı Elbu Kemal yakınlarında İsrail’in düzenlediği tahmin edilen hava saldırılarında İran destekli 15 milisin öldüğü bildirildi.
Suriye İnsan Hakları Gözlemevi’nden dün (Salı) yapılan açıklamaya göre, Elbu Kemal kırsalında Pazartesi gerçekleşen hava saldırılarında Irak uyruklu en az 15 milis öldü. Ölen kişilerin İran destekli milislerin saflarında yer aldığı ifade edildi.
Kaynağı bilinmeyen savaş uçakların Pazartesi sabah saat 5.00’den başlayarak saat 9.00’a kadar düzenlediği yoğun hava saldırılarında, Deyri Zor’un doğu kırsalındaki Elbu Kemal çölü ile Es-Sekke yakınındaki İran güçlerine ve bağlı milislere ait İmam Ali karargahı ateş altına alındı. Saldırı sonucu karargahtaki silah ve mühimmat deposu imha edilirken, Gözlemevi’nin aktardığına göre, söz konusu güçler ölü ve yaralılarını Irak topraklarına taşıdı. Elbu Kemal bölgesindeki İran güçleri alarm durumuna geçti.
Elbu Kemal kentinin güneyindeki El-Hizamu’l-Ahdar bölgesinde konuşlanan İran destekli milislerin mevzilerine Pazartesi akşam saatlerinde yine kaynağı belirsiz uçaklar tarafından hava saldırısı gerçekleştirildi.

İsrail’den Suriye ordusuna saldırı
İsrail ise Pazartesi akşamı Suriye'nin başkenti Şam'ın güneyindeki Suriye ordusuna ait hedefleri vurduğunu açıkladı.
İsrail’e ait savaş uçakları ve helikopterler, Pazartesi akşamı Suriye'nin başkenti Şam'ın güneyindeki Suriye ordusuna ait hedefleri vurdu. Suriye, hava savunma sistemlerinin İsrail füzelerini engellediğini iddia etti. İsrail tarafından yapılan açıklamada, önceki gün Golan bölgesinde yapılan sızma girişimine karşılık olarak, Suriye ordusuna ait gözlem noktaları, istihbarat ekipmanları, uçaksavar bataryaları ve komuta ve kontrol noktalarının vurulduğu duyuruldu.
Suriye tarafından yapılan açıklamada ise, hava savunma sistemlerinin Şam'ın güneyinde İsrail füzelerini engellediği bildirildi. Saldırıda can kaybı yaşanmadığı sadece maddi hasar meydana geldiği belirtildi.
Suriye resmi haber ajansı SANA’ya konuşan Suriyeli bir askeri kaynak, “İsrail düşman helikopterleri Kuneytra'ya doğru cephe hattındaki bazı noktalarımıza füze atışı gerçekleştirdi. Sadece maddi hasar meydana geldi” değerlendirmesinde bulundu.
Gözlemevi, İsrail uçaklarının Kuneytra’nın güneybatı kırsalında yer alan Tel Ahmer bölgesindeki askeri mevzilere düzenlediği hava saldırısı sonrasında bölgede şiddetli patlama seslerinin duyulduğunu belirtti. Gözlemevi, saldırı sonucunda Suriyeli askerlerden veya destek verdiği gruplardan ölü ve yaralılara ilişkin bilgi vermedi.

İsrail’den egemenliğine yönelik her eyleme karşı koymayı kararlılığı
İsrail, Suriye topraklarından gelecek her türlü saldırının sorumlusunun Suriye rejimini olduğunu ve İsrail Devleti’nin egemenliğine zarar verecek her türlü eyleme karşı koymayı kararlı bir şekilde sürdüreceğini vurguladı.
İsrail ordusunun açıklamasına göre, söz konusu hava saldırıları ‘Golan Tepeleri’nin güneyine el yapımı patlayıcı tuzaklama eylemine’ yanıt olarak gerçekleştirildi. Açıklamada eylemin engellendiği bilgisine yer verildi.
İsrail ordusu Pazar akşamı yaptığı açıklamada, 4 kişiden oluşan silahlı bir grubun İsrail’in Golan Tepeleri’nde kurduğu güvenlik çitine yakın bölgede el yapımı patlayıcı tuzaklamaya çalıştığını bildirdi.
Ordu Sözcüsü Jonathan Conricus, telekonferans yoluyla basına yaptığı açıklamada, kimliğini açıklamadığı 4 kişinin ‘İsrail içinde ancak sınır çitlerinin dışında’ olduklarını söyledi. Sözcü Conricus, İsrail’e bağlı özel kuvvetlerin, keskin nişancıların ve havadan saldırıların eşliğinde sızan 4 kişiye saldırdığını belirterek, bu kişilerin açılan ateş sonucu ölmüş olabileceğini ifade etti.
Gözlemevi Müdürü Rami Abdurrahman, Conricus’un sözünü ettiği 4 kişinin Golan’ın Kurtuluşu İçin Suriye Direnişi’ne üye olduğunu ve İsrail güçleri tarafından açılan ateşte gruptan birinin öldüğünü aktardı.
Hizbullah, ‘Golan’ın Kurtuluşu İçin Suriye Direnişi’ grubunu 6 yıl önce İsrail’e karşı Golan Tepeleri’nde saldırılar düzenlemesi için kurdu. Grup, Hizbullah yöneticilerinden Semir el-Kantar liderliğinde kuruldu. Kantar 2015’te İsrail hava saldırılarında öldü.
İsrailli yetkililer, Tahran ve Şam destekli Hizbullah’ın ‘ikinci cephesinin’ Golan Tepeleri olduğunu ifade ediyorlar.
İsrail ordusu geçen ay ‘muhtemel düşmanlık eylemleriyle mücadelede hazırlık düzeyini yükseltmek’ amacıyla kuzey sınırına askeri takviye gerçekleştirdiğini duyurdu.
İsrail geçen hafta ise Lübnan ile kuzey sınırında Hizbullah ile ‘savaşa’ girdi. İsrail cephesi, kimliğini açıklamadığı ‘bir terör hücresinin sızma girişimini’ engellediğini ilan ederken, Hizbullah cephesi ise, İsrail’in engellediği kişilerin kendi üyeleri olduğu iddiasını yalanladı. Hizbullah, sınır hattında hiçbir şekilde çatışmaya girmediğini ve ateş açmadığını açıkladı. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu geçen hafta Pazartesi günü, kendilerine saldıran veya saldırı girişiminde bulunanları vurma uyarısında bulundu
İsrail, Suriye’de 9 yıl önce iç savaşın patlak vermesinden bu yana Suriye topraklarında Hizbullah, İran ve Suriye güçlerinin mevzilerine yönelik hava saldırılarının ivmesini gün geçtikçe artırıyor.
Gözlemevi’nin açıklamasına göre, Pazartesi günü Suriye’nin doğusundaki Elbu Kemal kentine İsrail’e ait olduğu tahmin edilen füzeler fırlatıldı. Saldırıda İran destekli 15 Iraklı milis öldü. Gözlemevi daha önce, İsrail’in 20 Temmuz’da Şam’ın güneyine düzenlediği hava saldırılarında da aralarında Hizbullah üyelerinin bulunduğu İran destekli 5 milisin öldüğü, 11 kişinin de yaralandığını aktarmıştı. Bu saldırıda ayrıca Suriye ordusundan 7 askerin öldüğü bildirilmişti.
Suriye rejimine yakın El-Vatan gazetesi, Kuneytra’nın güney kırsalındaki Ayn El-Kadi köyü sakinlerinden 4 sivilin İsrail mermisiyle hayatını kaybettiklerini belirtti.
Kaynaklar, ölenler arasında yer alan Faysal Said adlı kişinin arkadaşlarıyla birlikte Golan ile ayrım hattına bitişik olan köyünün yolunda yürüdükleri sırada İsrail mermilerine hedef olduklarını ve saat 16.00 sularında 4 kişinin hayatını kaybettiğini bildiriyor.

İsrail’den Suriye topraklarına saldırılar: 102 ölü
İsrail’in Suriye topraklarında İran güçleri ve bağlı milislerine ait mevziler başta olmak üzere ‘Suriye rejimine’ ait noktalara giderek daha fazla saldırı düzenlediğini kaydeden Gözlemevi, 20 Nisan’dan bu yana Suriye’nin Şam, Şam kırsalı, Hama, Deyri Zor, Halep, Humus ve Dera kentlerindeki İran varlığına karşı en az 20 saldırının gerçekleştiğini belgeledi
Gözlemevi’nin istatistiklerine göre, söz konusu saldırıların 9’u Deyri Zor’u, 7’si Elbu Kemal ve kırsalını, geriye kalanlar ise Meyadin çölünü hedef aldı. Aynı şekilde Humus’taki İran mevziler 3 kez bombalandı. İsrail ayrıca 20 Nisan’dan bu yana Şam Kırsalı, Hama, Kuneytra ve Şam’ın her birini iki kez hedef alırken, Halep ve Dera’da İran mevzilerine karşı bir kez hava saldırısı düzenledi.
Gözlemevi, İsrail’in söz konusu tarihten bu yana düzenlediği saldırılarda ezici çoğunluğu İran güçleri ve bağlı milislerinden oluşan 102 kişinin öldüğünü aktardı. Ölenler arasında Suriyeli olmayanlar da bulunuyor. Ayrıca bu saldırılarda çok sayıda mühimmat deposu imha edildi.



Muhammed Salah’ın saldırısı Mısır-İsrail sınır güvenliği planlarını nasıl değiştirdi?

Mısır Genelkurmay Başkanı Korgeneral Ahmed Halife, kuzeydoğu stratejik istikametindeki uluslararası sınır hattında bulunan bir güvenlik noktasını denetlerken görülüyor. (Arşiv – Mısır Silahlı Kuvvetleri Sözcülüğü)
Mısır Genelkurmay Başkanı Korgeneral Ahmed Halife, kuzeydoğu stratejik istikametindeki uluslararası sınır hattında bulunan bir güvenlik noktasını denetlerken görülüyor. (Arşiv – Mısır Silahlı Kuvvetleri Sözcülüğü)
TT

Muhammed Salah’ın saldırısı Mısır-İsrail sınır güvenliği planlarını nasıl değiştirdi?

Mısır Genelkurmay Başkanı Korgeneral Ahmed Halife, kuzeydoğu stratejik istikametindeki uluslararası sınır hattında bulunan bir güvenlik noktasını denetlerken görülüyor. (Arşiv – Mısır Silahlı Kuvvetleri Sözcülüğü)
Mısır Genelkurmay Başkanı Korgeneral Ahmed Halife, kuzeydoğu stratejik istikametindeki uluslararası sınır hattında bulunan bir güvenlik noktasını denetlerken görülüyor. (Arşiv – Mısır Silahlı Kuvvetleri Sözcülüğü)

Mısırlı asker Muhammed Salah’ın sınırı geçerek üç İsrail askerini öldürdüğü saldırının üzerinden üç yıl geçerken, İsrail basınında yer alan haberler, olayın ardından İsrail ordusunun sınır güvenliği yaklaşımında köklü değişikliklere gittiğini ortaya koyuyor. Mısırlı eski askerî yetkililer ise saldırının günlük güvenlik düzenlemelerinde bazı değişikliklere yol açmış olabileceğini, ancak iki ülke arasındaki güvenlik ilişkilerini belirleyen barış anlaşmasının temel kurallarını değiştirmediğini belirtiyor.

İsrail haber platformu Makor Rishon, pazar günü yayımladığı haberde, İsrail ordusunun geçtiğimiz hafta 3 Haziran 2023’te meydana gelen sınır saldırısının üçüncü yıl dönümünü andığını bildirdi.

Olay sırasında Muhammed Salah, Avca (Nitzana) Sınır Kapısı yakınlarında askerlik görevini yürütüyordu. Salah’ın sınırı geçerek İsrail askerleriyle girdiği çatışmada üç İsrail askeri hayatını kaybetmiş, Salah ise daha sonra diğer İsrail birlikleriyle yaşanan silahlı çatışmada öldürülmüştü.

Güvenlik kaygısı

Mısır eski Askerî İstihbarat Başkan Yardımcısı ve eski Keşif Dairesi Başkanı Korgeneral Ahmed Kamil, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, İsrail medyasının Mısır sınırının güvenliğini artırmaya yönelik gelişmiş önlemleri sık sık gündeme getirdiğini söyledi.

Kamil, Kerem Şalom Sınır Kapısı’ndan başlayarak güneydeki Taba bölgesine kadar uzanan hatta İsrail’in güvenlik tedbirlerini artırdığını belirterek şu ifadeleri kullandı:

“Bu bölgede güvenlikten İsrail’in D Bölgesi’ndeki birlikleri sorumlu. Karşı tarafta ise C Bölgesi’nde Mısır sivil polisi bulunuyor. Gazze sınırına bitişik kesimde ise 2005 anlaşması uyarınca Mısır sınır muhafızları görev yapıyor.”

dvfgthyju
Mısır–İsrail sınır hattında bir güvenlik noktası (Reuters)

Kamil’e göre, 7 Ekim 2023’te Hamas’ın gerçekleştirdiği saldırıların ardından İsrail’in güvenlik endişeleri daha da arttı. Bunun sonucunda sınır boyunca devriyeler yoğunlaştırıldı, elektronik gözetleme sistemleri kuruldu, araç engelleri ve güvenlik yolları oluşturuldu. Ayrıca iz takip ekipleri, kara radarları ve insansız hava araçları da devreye sokuldu.

Mısır tarafında ise sivil polis güçleri ile çeşitli gözetleme ve güvenlik sistemleri bulunuyor.

Kamil, Mısır’ın sınır güvenliğinin güçlendirilmesi amacıyla daha gelişmiş radar ve teknik ekipman kullanımına yönelik taleplerde bulunduğunu, ancak İsrail’in Mısır polis güçlerinin kapasitesini artırmaya yönelik bu talepleri onaylama konusunda isteksiz davrandığını ileri sürdü.

Dönüm noktası

Makor Rishon’un haberine göre, İsrail ordusunun Güney Komutanlığı saldırıdan önemli dersler çıkardı ve bu durum operasyonel anlayışta derin değişikliklere ve hazırlık seviyesinde ciddi iyileştirmelere yol açtı.

Haberde saldırının bir “dönüm noktası” olarak değerlendirildiği belirtilirken, Güney Komutanlığı’ndan üst düzey bir yetkilinin şu sözlerine yer verildi:

“İsrail, sınırların sakin kalması ve komşu ülkelerle iyi ilişkilerin sürdürülmesi için elinden geleni yapıyor. Ancak hiçbir konuda yanılsamaya kapılmıyor ve tehditlerin her yönden gelebileceğinin farkında.”

Günlük güvenlik düzenlemelerinde değişiklik

Mısırlı ulusal güvenlik uzmanı Tümgeneral Muhammed Abdülvahid ise olayın ardından güvenlik uygulamalarında bazı değişikliklerin yaşandığını söyledi.

Abdülvahid, “Resmî bir açıklama yapılmamış olsa da olayın sınırdaki gözetleme faaliyetleri, devriye sistemleri ve güvenlik denetimlerinde değişikliklere yol açtığı kesin. Ayrıca asker seçiminde psikolojik değerlendirmelere daha fazla önem verilmiş ve siyasi eğilimlerin dikkate alınmasına özen gösterilmiş olabilir” dedi.

Bununla birlikte Abdülvahid, saldırının iki ülke arasındaki güvenlik ilişkilerinin temelini oluşturan barış anlaşması ve ilgili protokolleri değiştirmediğini vurguladı.

Saldırı sonrasında İsrailli bir güvenlik heyetinin Mısır’ı ziyaret ettiğini hatırlatan Abdülvahid, olayın münferit bir vaka olarak değerlendirildiğini ve sınırdaki güçlerin genel politikasını yansıtmadığının teyit edildiğini belirtti.

frgthyujı
Mısır Genelkurmay Başkanı, Rafah şehrindeki bir dizi güvenlik kontrol noktasını denetledi

Gazze savaşının başlamasıyla birlikte iki ülke arasındaki güvenlik koordinasyonunun arttığını ifade eden Abdülvahid, bu iş birliğinin özellikle Mısır-Filistin sınırı ve Philadelphia Koridoru’nun kontrolüne odaklandığını söyledi.

Ona göre saldırı, her iki tarafta da alarm seviyesinin yükselmesine neden oldu ve askerlerin birbirlerine belirli mesafelerden fazla yaklaşmamalarını öngören yeni uygulamalar getirildi. Ancak bunlar günlük güvenlik prosedürleri kapsamında değerlendiriliyor ve iki ülke arasındaki güvenlik düzenlemelerinde köklü bir değişikliğe işaret etmiyor.

Sorun üretme çabası

Son iki yılda bazı İsrailli çevreler, Mısır’ın sınır bölgesinde askerî kapasitesini artırdığını ve bunun gelecekte bir tehdit oluşturabileceğini öne sürerek, 1979 tarihli barış anlaşmasının ihlal edildiğini savunmuştu.

Ancak Ahmed Kamil, İsrail’in zaman zaman sınırla ilgili çeşitli sorunları gündeme getirerek Mısır üzerinde daha fazla güvenlik önlemi alması yönünde baskı kurmaya çalıştığını söyledi.

Muhammed Abdülvahid de benzer bir değerlendirmede bulunarak şunları kaydetti:

“İsrail, her zamanki gibi bu olayı kendi güvenlik tehditlerini öne çıkarmak için kullanıyor. Uluslararası kamuoyuna, sınırdaki ihlallerinin tamamını kendini koruma amacıyla gerçekleştirdiği mesajını vermeye çalışıyor. Ancak Mısır bu yaklaşımın farkında ve gelişmeleri dikkatle takip ediyor.”


Suriye sınırları içinde ve sınırların ötesinde

Fotoğraf: Reuters
Fotoğraf: Reuters
TT

Suriye sınırları içinde ve sınırların ötesinde

Fotoğraf: Reuters
Fotoğraf: Reuters

İbrahim Hamidi

On yıllarca süren krizleri ihraç ve ithal etmenin ardından, Suriye'nin oynadığı yeni bahis, yani sınırlarının ötesinde yaşamak yerine sınırlarını koruyan bir devlet olmak hem daha basit hem de daha zorlu görünüyor

Elli yıl boyunca Suriye, sınırlarının içinde yaşamaktan ziyade dışında yaşadı. Başkalarının savaşlarına, çatışmalarına ve ittifaklarına dahil oldu. Bazen gücünün, bazen de çıkarlarının ötesinde bölgesel roller üstlendi.

Bugün ise yeni Şam farklı bir karar alıyor ve deklare ediyor; coğrafi ve siyasi sınırları içinde kalmak ve başkalarının arenalarına müdahale eden, sınırlarını aşan ve derinlerine giren baba ve oğul Esed rejiminin mirasıyla bağı koparmak.

Hafız Esed, 1970’deki darbesini Suriye'nin dış maceralara sürüklenmesini önlemek için yaptığını iddia ederek gerekçelendirmişti. Sloganlarından biri, Ürdün'deki olaylar sırasında ülkeyi sınırlarının ötesinde bir savaşa sürüklemeye çalışmakla suçladığı “hayalperest sol”u durdurmaktı. Ne var ki iktidarını pekiştirdikten sonra Suriye, askeri, istihbari ve siyasi olarak sınırlarının ötesinde daimi bir oyuncu haline geldi.

En belirgin müdahalesi Lübnan'a yönelikti. 1974'te İsrail ile imzalanan Kuvvetlerin Ayrıştırılması Anlaşması ile Golan Tepeleri cephesini bir kenara bırakmasının, Ekim 1973’teki savaşın ardından akan Arap yardımlarının ve ABD Başkanı Richard Nixon ile Dışişleri Bakanı Henry Kissinger'ın Şam'ı ziyaret etmesinin ardından Esed, ABD'den Lübnan'a askeri müdahale için yeşil ışık aldı. 1976’ın ortalarında kuvvetlerinin Lübnan sınırını geçmesi için zamanlama olarak dönemin Sovyet Başbakanı Aleksey Kosıgin'in Şam ziyaretini seçti.

Aynı zamanda, Esed'in emelleri, doğuya Irak'a doğru da uzandı; Saddam Hüseyin'in muhaliflerini destekledi ve onların kamplarına, karargahlarına ve emellerine ev sahipliği yaptı. Ayrıca, Türkiye’ye karşı savaşan PKK ve lideri Abdullah Öcalan'a kapılarını açtı. Ek olarak, İran Devrim Muhafızları'na Lübnan'a girerek Hizbullah'ı kurmasına ve hem iç hem de bölgesel olarak kullanmasına olanak sağlayan köprüyü de o sağladı.

2000 yılında Beşşar Esed, sınırlarının ötesinde oynamaya alışmış bir devleti devraldı. Şam, önce yangını çıkarıp sonra söndürmeyi teklif ederdi. Anlaşmazlık tohumları eker, sonra da çözümüne aracılık ederdi. Kurduğu dengelerin karşılığını almak için ittifaklarını güçlendirirdi. Sınırları içindeki bölgesel ve uluslararası aktörlere karşı “dosyalar” tutardı.

Ancak Beşşar Esed 2000 yılında cumhurbaşkanlığı sarayına taşındı ve rejimi bir hatadan diğerine, bir aksilikten diğerine sürüklendi. Ordusu, 2005 yılında Refik Hariri suikastından sonra Lübnan'dan çekildi. PKK liderlerini Ankara'ya teslim ederek babasının başlattığı şeyi devam ettirdi.  Ayrıca İranlı Arap muhalifleri de Tahran'a teslim etti. Babasının on yıllarca korumaya çalıştığı hassas dengeyi kaybetti.

Protestoların, ardından devrimin ve silahlı çatışmanın patlak vermesiyle Suriye, bölgesel ve uluslararası aktörler için yavaş yavaş açık bir arenaya dönüştü. Bir aktörden oyun alanına dönüştü. Şam, hava sahası, sınırları ve tüm komşu ülkelerle sınır kapılarının kontrolünü kaybetti. On yıldan fazla süren savaş boyunca rejim, belirli kontrol noktalarına kadar çekilerek küçüldü. Beşşar Esed, 2024 yılının sonunda Moskova'ya kaçmadan önce Suriye coğrafyasından kaçmıştı.

Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara'nın Şam'a varışında yayınladığı ilk mesajlardan biri, yeni Suriye'nin devrimini sınırlarının ötesine ihraç etmeyeceği, önceliğinin devletin yeniden inşası, yeniden imar, mültecilerin ve iç göçmenlerin evlerine geri dönüşü, sınırların ve egemenliğin yeniden tesis edilmesi olacağıydı. İran ve milislerinin Suriye'ye verdiği yaralar derindi. Ama Şam'ın bu milislerle sorunu, Suriye topraklarından çekilmeleriyle sona erdi. Aynı durum Lübnan Hizbullah'ı için de geçerli. Suriye'nin odağı artık silahlı kuvvetleri birleştirmeye, sınırları, sınır kapılarını ve havaalanlarını kontrol etmeye ve devlet kurumlarını yeniden kurmaya kaydı.

Bazı Amerikalı yetkililer, yeni Suriye ordusunun SDG veya Esed rejiminin kalıntılarıyla başa çıkma deneyimini Lübnan için de uygulamayı düşünüyorlarsa yanılıyorlar

Bugün Irak, ne eski Baas rejiminin bir uzantısı ne de “Suriye-Irak” projesidir. Lübnan da “Büyük Suriye”nin bir parçası değildir. Suriye’nin açıkladığı gibi yönelim, Suriye toprakları üzerinde egemenliği sağlamak ve tüm komşularıyla devletler arası ilişkilerin kurulmasıdır.

Bu bağlamda, Suriye'nin Lübnan'daki Hizbullah’ın silahı sorununa müdahale etme olasılığı etrafında başlatılan son tartışma anlaşılabilir hale geliyor. Bunu ABD Özel Temsilcisi Tom Barrack'ın gündeme getirdiği doğru. Yine Başkan Donald Trump'ın da bunu kameralar önünde açıkladığı doğru. Ancak Lübnan'daki Hizbullah'ı silahsızlandırmada Suriye'nin doğrudan rolüyle ilgili hiçbir resmi temasta bulunulmadığı da doğru.

Bu noktada, bazı ABD’li yetkililer, yeni Suriye ordusunun SDG veya Esed rejiminin kalıntılarıyla başa çıkma deneyimini Lübnan için de uygulamayı düşünüyorlarsa yanılıyorlar. Bunlar iki farklı şeydir. Lübnan’ın “Suriye vesayeti” nedeniyle aldığı yaralar ve Suriyelilerin de Hizbullah'ın müdahalesi ile acılarını katlaması nedeniyle aldıkları yaralar var. Şu ana kadar açık ve net olan, Arap ve Batı güçlerinin de desteklediği Suriye'nin önceliğinin, tüm komşu ülkelerle olan sınırlarını korumaya odaklanmış olduğudur.

On yıllarca süren krizleri ihraç ve ithal etmenin ardından, Suriye'nin oynadığı yeni bahis, yani sınırlarının ötesinde yaşamak yerine sınırlarını koruyan bir devlet olmak hem daha basit hem de daha zorlu görünüyor

Bu pratikte, silah ve uyuşturucu kaçakçılığını önlemek, terör örgütlerinin sızmasını ve DEAŞ’ın geri dönüşünü engellemek ve yasadışı tedarik yollarını kesmek anlamına geliyor. Bu aynı zamanda İran silahlarının Hizbullah'a ulaşmasını engellemek ve Suriye topraklarının Suriye devletinin ötesine uzanan bölgesel projeler için bir koridor olarak kullanılmasını engellemek anlamına da geliyor. Ayrıca, Washington'un İsrail'e 8 Aralık 2024 sınırlarına geri çekilmesi ve Suriye'nin güneyinde istikrarlı güvenlik düzenlemelerine ulaşmak için daha fazla baskı yapması için ek çaba harcamasını gerektiriyor.

Şarku’l Avsat’ın Al Majalla’dan aktardığı analize göre Esed Suriyesi yarım yüzyıl boyunca, hem kendisi hem de komşuları için yıpratıcı olan daha fazla nüfuz sahibi olma çabasıyla sınırlarının ötesinde yaşadı. Bugün ise denklem tersine dönmüş gibi görünüyor. Yeni Suriye'nin başarısı, sınırlarının ötesine geçme gücünde değil, aksine sınırları içinde kalma ve önceliklerine odaklanma kudretinde yatıyor olabilir. On yıllarca süren krizleri ihraç ve ithal etmenin ardından, Suriye'nin oynadığı yeni bahis, yani sınırlarının ötesinde yaşamak yerine sınırlarını koruyan bir devlet olmak hem daha basit hem de daha zorlu görünüyor.


Sudan’da 30 milyon tarihi belge hasar görme riski altında

Savaşın Ulusal Arşiv merkezine etkileri, (Şarku’l Avsat)
Savaşın Ulusal Arşiv merkezine etkileri, (Şarku’l Avsat)
TT

Sudan’da 30 milyon tarihi belge hasar görme riski altında

Savaşın Ulusal Arşiv merkezine etkileri, (Şarku’l Avsat)
Savaşın Ulusal Arşiv merkezine etkileri, (Şarku’l Avsat)

Hartum'daki Sudan Ulusal Arşivleri, savaş sırasında binada meydana gelen hasarlar nedeniyle, Sudan'ın 1505 yılından bu yana uzanan tarihini belgeleyen 30 milyondan fazla evrakı tehdit eden ciddi bir riskle karşı karşıya bulunuyor.

Binanın bazı bölümlerinde çıkan yangınlara rağmen belgelerin büyük bölümü kurtulmuş olsa da hasar görmüş, enkaz ve tozla kaplı bir ortamda muhafaza edilmeleri, uzun vadeli korunmaları konusunda ciddi endişelere yol açıyor.

Arşiv Kurumu Müdürü Dr. Necva Mahmud, savaş sırasında elektronik arşivin tamamen kaybedildiğini belirterek, belgelerin gelecekteki risklere karşı korunması amacıyla dijital dönüşüm ve yeniden dijitalleştirme planı hazırlandığını açıkladı.

Öte yandan Belgeleme Genel Müdürlüğü Başkanı Muhammed Yusuf, yaklaşan yağmur sezonunun oluşturacağı tehlikelere dikkat çekti. Yusuf, topçu saldırılarının binanın çatısında açtığı deliklerin, yağmur sularının arşiv salonlarına sızmasına neden olabileceği uyarısında bulundu.

Ulusal Arşivler'de, Mehdi Devleti dönemi, İngiliz-Mısır ortak yönetimi dönemi ve Sudan basın tarihine ait arşivler de dahil olmak üzere çok sayıda nadir belge bulunuyor. Yetkililer, Sudan'ın beş asırlık hafızasını temsil eden bu ulusal mirasın korunması için binanın rehabilite edilmesini ve gerekli restorasyon çalışmalarının yapılmasını umut ediyor.