عربي English Türkçe اردو فارسى
Logo
Son Haberler
ARAP DÜNYASI

Suriye’nin doğusuna yönelik hava saldırısında İran destekli 15 milis öldü

İşgal altındaki Golan Tepeleri’nde tatbikat yapan İsrail güçleri (AFP)
İşgal altındaki Golan Tepeleri’nde tatbikat yapan İsrail güçleri (AFP)
TT
TT

Suriye’nin doğusuna yönelik hava saldırısında İran destekli 15 milis öldü

İşgal altındaki Golan Tepeleri’nde tatbikat yapan İsrail güçleri (AFP)
İşgal altındaki Golan Tepeleri’nde tatbikat yapan İsrail güçleri (AFP)

Suriye’nin doğusundaki Deyri Zor’a bağlı Elbu Kemal yakınlarında İsrail’in düzenlediği tahmin edilen hava saldırılarında İran destekli 15 milisin öldüğü bildirildi.
Suriye İnsan Hakları Gözlemevi’nden dün (Salı) yapılan açıklamaya göre, Elbu Kemal kırsalında Pazartesi gerçekleşen hava saldırılarında Irak uyruklu en az 15 milis öldü. Ölen kişilerin İran destekli milislerin saflarında yer aldığı ifade edildi.
Kaynağı bilinmeyen savaş uçakların Pazartesi sabah saat 5.00’den başlayarak saat 9.00’a kadar düzenlediği yoğun hava saldırılarında, Deyri Zor’un doğu kırsalındaki Elbu Kemal çölü ile Es-Sekke yakınındaki İran güçlerine ve bağlı milislere ait İmam Ali karargahı ateş altına alındı. Saldırı sonucu karargahtaki silah ve mühimmat deposu imha edilirken, Gözlemevi’nin aktardığına göre, söz konusu güçler ölü ve yaralılarını Irak topraklarına taşıdı. Elbu Kemal bölgesindeki İran güçleri alarm durumuna geçti.
Elbu Kemal kentinin güneyindeki El-Hizamu’l-Ahdar bölgesinde konuşlanan İran destekli milislerin mevzilerine Pazartesi akşam saatlerinde yine kaynağı belirsiz uçaklar tarafından hava saldırısı gerçekleştirildi.

İsrail’den Suriye ordusuna saldırı
İsrail ise Pazartesi akşamı Suriye'nin başkenti Şam'ın güneyindeki Suriye ordusuna ait hedefleri vurduğunu açıkladı.
İsrail’e ait savaş uçakları ve helikopterler, Pazartesi akşamı Suriye'nin başkenti Şam'ın güneyindeki Suriye ordusuna ait hedefleri vurdu. Suriye, hava savunma sistemlerinin İsrail füzelerini engellediğini iddia etti. İsrail tarafından yapılan açıklamada, önceki gün Golan bölgesinde yapılan sızma girişimine karşılık olarak, Suriye ordusuna ait gözlem noktaları, istihbarat ekipmanları, uçaksavar bataryaları ve komuta ve kontrol noktalarının vurulduğu duyuruldu.
Suriye tarafından yapılan açıklamada ise, hava savunma sistemlerinin Şam'ın güneyinde İsrail füzelerini engellediği bildirildi. Saldırıda can kaybı yaşanmadığı sadece maddi hasar meydana geldiği belirtildi.
Suriye resmi haber ajansı SANA’ya konuşan Suriyeli bir askeri kaynak, “İsrail düşman helikopterleri Kuneytra'ya doğru cephe hattındaki bazı noktalarımıza füze atışı gerçekleştirdi. Sadece maddi hasar meydana geldi” değerlendirmesinde bulundu.
Gözlemevi, İsrail uçaklarının Kuneytra’nın güneybatı kırsalında yer alan Tel Ahmer bölgesindeki askeri mevzilere düzenlediği hava saldırısı sonrasında bölgede şiddetli patlama seslerinin duyulduğunu belirtti. Gözlemevi, saldırı sonucunda Suriyeli askerlerden veya destek verdiği gruplardan ölü ve yaralılara ilişkin bilgi vermedi.

İsrail’den egemenliğine yönelik her eyleme karşı koymayı kararlılığı
İsrail, Suriye topraklarından gelecek her türlü saldırının sorumlusunun Suriye rejimini olduğunu ve İsrail Devleti’nin egemenliğine zarar verecek her türlü eyleme karşı koymayı kararlı bir şekilde sürdüreceğini vurguladı.
İsrail ordusunun açıklamasına göre, söz konusu hava saldırıları ‘Golan Tepeleri’nin güneyine el yapımı patlayıcı tuzaklama eylemine’ yanıt olarak gerçekleştirildi. Açıklamada eylemin engellendiği bilgisine yer verildi.
İsrail ordusu Pazar akşamı yaptığı açıklamada, 4 kişiden oluşan silahlı bir grubun İsrail’in Golan Tepeleri’nde kurduğu güvenlik çitine yakın bölgede el yapımı patlayıcı tuzaklamaya çalıştığını bildirdi.
Ordu Sözcüsü Jonathan Conricus, telekonferans yoluyla basına yaptığı açıklamada, kimliğini açıklamadığı 4 kişinin ‘İsrail içinde ancak sınır çitlerinin dışında’ olduklarını söyledi. Sözcü Conricus, İsrail’e bağlı özel kuvvetlerin, keskin nişancıların ve havadan saldırıların eşliğinde sızan 4 kişiye saldırdığını belirterek, bu kişilerin açılan ateş sonucu ölmüş olabileceğini ifade etti.
Gözlemevi Müdürü Rami Abdurrahman, Conricus’un sözünü ettiği 4 kişinin Golan’ın Kurtuluşu İçin Suriye Direnişi’ne üye olduğunu ve İsrail güçleri tarafından açılan ateşte gruptan birinin öldüğünü aktardı.
Hizbullah, ‘Golan’ın Kurtuluşu İçin Suriye Direnişi’ grubunu 6 yıl önce İsrail’e karşı Golan Tepeleri’nde saldırılar düzenlemesi için kurdu. Grup, Hizbullah yöneticilerinden Semir el-Kantar liderliğinde kuruldu. Kantar 2015’te İsrail hava saldırılarında öldü.
İsrailli yetkililer, Tahran ve Şam destekli Hizbullah’ın ‘ikinci cephesinin’ Golan Tepeleri olduğunu ifade ediyorlar.
İsrail ordusu geçen ay ‘muhtemel düşmanlık eylemleriyle mücadelede hazırlık düzeyini yükseltmek’ amacıyla kuzey sınırına askeri takviye gerçekleştirdiğini duyurdu.
İsrail geçen hafta ise Lübnan ile kuzey sınırında Hizbullah ile ‘savaşa’ girdi. İsrail cephesi, kimliğini açıklamadığı ‘bir terör hücresinin sızma girişimini’ engellediğini ilan ederken, Hizbullah cephesi ise, İsrail’in engellediği kişilerin kendi üyeleri olduğu iddiasını yalanladı. Hizbullah, sınır hattında hiçbir şekilde çatışmaya girmediğini ve ateş açmadığını açıkladı. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu geçen hafta Pazartesi günü, kendilerine saldıran veya saldırı girişiminde bulunanları vurma uyarısında bulundu
İsrail, Suriye’de 9 yıl önce iç savaşın patlak vermesinden bu yana Suriye topraklarında Hizbullah, İran ve Suriye güçlerinin mevzilerine yönelik hava saldırılarının ivmesini gün geçtikçe artırıyor.
Gözlemevi’nin açıklamasına göre, Pazartesi günü Suriye’nin doğusundaki Elbu Kemal kentine İsrail’e ait olduğu tahmin edilen füzeler fırlatıldı. Saldırıda İran destekli 15 Iraklı milis öldü. Gözlemevi daha önce, İsrail’in 20 Temmuz’da Şam’ın güneyine düzenlediği hava saldırılarında da aralarında Hizbullah üyelerinin bulunduğu İran destekli 5 milisin öldüğü, 11 kişinin de yaralandığını aktarmıştı. Bu saldırıda ayrıca Suriye ordusundan 7 askerin öldüğü bildirilmişti.
Suriye rejimine yakın El-Vatan gazetesi, Kuneytra’nın güney kırsalındaki Ayn El-Kadi köyü sakinlerinden 4 sivilin İsrail mermisiyle hayatını kaybettiklerini belirtti.
Kaynaklar, ölenler arasında yer alan Faysal Said adlı kişinin arkadaşlarıyla birlikte Golan ile ayrım hattına bitişik olan köyünün yolunda yürüdükleri sırada İsrail mermilerine hedef olduklarını ve saat 16.00 sularında 4 kişinin hayatını kaybettiğini bildiriyor.

İsrail’den Suriye topraklarına saldırılar: 102 ölü
İsrail’in Suriye topraklarında İran güçleri ve bağlı milislerine ait mevziler başta olmak üzere ‘Suriye rejimine’ ait noktalara giderek daha fazla saldırı düzenlediğini kaydeden Gözlemevi, 20 Nisan’dan bu yana Suriye’nin Şam, Şam kırsalı, Hama, Deyri Zor, Halep, Humus ve Dera kentlerindeki İran varlığına karşı en az 20 saldırının gerçekleştiğini belgeledi
Gözlemevi’nin istatistiklerine göre, söz konusu saldırıların 9’u Deyri Zor’u, 7’si Elbu Kemal ve kırsalını, geriye kalanlar ise Meyadin çölünü hedef aldı. Aynı şekilde Humus’taki İran mevziler 3 kez bombalandı. İsrail ayrıca 20 Nisan’dan bu yana Şam Kırsalı, Hama, Kuneytra ve Şam’ın her birini iki kez hedef alırken, Halep ve Dera’da İran mevzilerine karşı bir kez hava saldırısı düzenledi.
Gözlemevi, İsrail’in söz konusu tarihten bu yana düzenlediği saldırılarda ezici çoğunluğu İran güçleri ve bağlı milislerinden oluşan 102 kişinin öldüğünü aktardı. Ölenler arasında Suriyeli olmayanlar da bulunuyor. Ayrıca bu saldırılarda çok sayıda mühimmat deposu imha edildi.

Daha fazlasını oku

 
 
ARAP DÜNYASI

Irak Başbakanı, Koordinasyon Çerçevesi’ni silahların sadece devletin elinde tutulmamasının doğuracağı sonuçlar konusunda uyardı

Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi’nin de katıldığı Koordinasyon Çerçevesi toplantısından (INA)
Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi’nin de katıldığı Koordinasyon Çerçevesi toplantısından (INA)
TT
TT

Irak Başbakanı, Koordinasyon Çerçevesi’ni silahların sadece devletin elinde tutulmamasının doğuracağı sonuçlar konusunda uyardı

Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi’nin de katıldığı Koordinasyon Çerçevesi toplantısından (INA)
Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi’nin de katıldığı Koordinasyon Çerçevesi toplantısından (INA)

ABD, Irak’la ekonomik ortaklığın ilerlediğini teyit ederken, Başbakan Ali ez-Zeydi, Şii Koordinasyon Çerçevesi güçlerini silahların devletin kontrolüne alınmasına ilişkin belirlenen takvimlere uymamanın doğuracağı sonuçlar konusunda uyardı.

Ez-Zeydi, cumartesiyi pazara bağlayan gece Koordinasyon Çerçevesi güçlerinin toplantısına ev sahipliği yaptı. Toplantıda, ‘hükümet kabinesinin tamamlanması ile silahların devletin kontrolüne alınması ve düzenlenmesi dosyası da dahil olmak üzere tüm dosyaların sonuçlandırılması ve böylece devletin karar alma mekanizmasının egemenliği ile ülke ve bölgedeki güvenliğin istikrarının güçlendirilmesi’ gerektiğini vurguladı.

fbghyjuı
Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi, 23 Eylül 2026 tarihinde New York’ta ABD Başkanı Donald Trump ile bir araya geldi. (Hükümet medyası)

Şarku’l Avsat’a konuşan bilgi sahibi bir kaynak, ez-Zeydi’nin ayrıca gruplarla müzakerelerden sorumlu dört taraflı komitenin çalışmalarının desteklenmesi gerektiğini belirttiğini ve üzerinde mutabık kalınan takvim doğrultusunda silahların Haşdi Şabi (Halk Seferberlik Güçleri) teşkilatına teslim edilmesi konusunda nihai bir anlaşmaya varılmasını istediğini söyledi. Kaynak, ez-Zeydi’nin son Washington ziyareti sırasında ABD yönetimiyle görüştüğü başlıca konuları ve bu sürecin gerçekleştirilememesi halinde ülkenin karşı karşıya kalacağı ekonomik, siyasi ve güvenlik sonuçlarını da ele aldığını aktardı.

Rubio...

Bu uyarı, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun Egemenlik Günü dolayısıyla ez-Zeydi’ye gönderdiği tebrik mesajında yaptığı açıklamalarla eş zamanlı geldi. Rubio, mesajında başbakanın geçen temmuz ayında Washington’a gerçekleştirdiği ziyarete ve Beyaz Saray’da ABD Başkanı Donald Trump ile görüşmesine değinerek, ziyaretin ‘iki ülke arasındaki dostluğun gücünü ve güçlü ve müreffeh bir gelecek inşa etme yönündeki ortak kararlılığı yansıttığını’ belirtti.

Rubio, “Bu ziyaret sırasında açıklanan ekonomik ortaklıklar, Amerikan ve Iraklı şirketler arasındaki ticaret ve yatırım iş birliğinin geniş potansiyelini ortaya koyuyor” ifadesini kullandı. Rubio ayrıca, Irak’ın egemenliğini güçlendirmek ve Ortadoğu’da güvenlik ile istikrarın tesisine katkıda bulunmak için sürdürdüğü çabaları memnuniyetle karşıladığını belirtti.

csd
Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi, Egemenlik Günü dolayısıyla 2 Ekim’de Bağdat’ta düzenlenen konferansta bir konuşma yapıyor. (Reuters)

Şarku’l Avsat’a konuşan bilgi sahibi bir kaynağa göre ABD, ez-Zeydi’nin silah sahibi gruplarla ve siyasi güçlerle ilişkilerinde karşılaştığı zorlukları anladı. Kaynak, siyasi güçlerin bazılarının, hatta Koordinasyon Çerçevesi içerisinde yer alan bazı aktörlerin dahi ez-Zeydi’nin sunduğu formül doğrultusunda bu seçeneğe sıcak bakmadığını belirtti.

Kaynak, Koordinasyon Çerçevesi güçlerinin silahların teslimi için görece uzun süreler öngörme yönündeki tutum değişikliğinin, ez-Zeydi ile Trump arasında Irak heyetinin diğer üyelerinin katılmadığı baş başa görüşmenin ardından gerçekleştiğini söyledi. Kaynak ayrıca Trump’ın, ez-Zeydi’nin İran uçaklarına Necef Havalimanı’na iniş izni verilmesine yönelik muafiyet talebine olumlu yanıt verdiğini belirtti.

Ez-Zeydi... Silah elimde

Ez-Zeydi’nin Egemenlik Günü dolayısıyla yaptığı konuşmada, Irak’ın ‘kendi kararlarını alan, topraklarını ve hava sahasını koruyan, silahların ise silahlı kuvvetler başkomutanının kontrolünde olduğu’ bir devlet olduğunu vurguladığı belirtildi. Ez-Zeydi, Uluslararası Koalisyon’un askeri görevinin sona ermesiyle Irak devletinin egemenliğini 30 Eylül 2026’da tamamladığını ifade etti. Siyasi istikrarsızlığın ülkeyi birçok kalkınma fırsatından mahrum bıraktığını ve kendi ifadesiyle ‘sıfırdan başlama’ noktasına tekrar tekrar dönülmesine yol açtığını söyledi.

Hükümetinin “Irak’ın çıkarlarını, güvenliğini, egemenliğini ve ulusal kararını bölgedeki çatışmanın etkilerinden koruma sorumluluğunu üstlendiğini” belirten ez-Zeydi, Irak’ın ‘üstün ulusal çıkarları gözeten dengeli bir dış politika izlediğini, ilişkilerini karşılıklı çıkar ve saygı temelinde kurduğunu’ vurguladı.

Ekonomi alanında ise hükümetin ekonomiyi çeşitlendirmek, özel sektörü güçlendirmek, kamu harcamalarını sonuçlarla ilişkilendirmek ve 1 milyon konut arsası girişimini hayata geçirmek için çalıştığını söyledi. Ez-Zeydi ayrıca gelecek nesillerin güvence altına alınması amacıyla Gelecek Nesiller Fonu’nun kurulacağını, ekonomik şehirler inşa edileceğini ve Kalkınma Yolu Projesi’nin hayata geçirileceğini belirterek, Irak’ın ticaret yolu, enerji koridoru, yatırım merkezi ve Doğu ile Batı arasında köprü haline getirilmesinin hedeflendiğini ifade etti.

as
İran yanlısı silahlı grupların destekçileri, geçtiğimiz eylül ayının sonunda Bağdat’ta koalisyon güçlerinin Irak’tan çekilmesini kutlamak amacıyla düzenlenen yürüyüşte bir araya geldi. (AFP)

Ez-Zeydi, “Sorumluluğumuz, egemenliği reformun önünü açan bir yola dönüştürmektir” diyerek, “Irak halkının birlik ve ulusal ve toplumsal uyumu sayesinde krizlerle mücadele etmekten geleceği inşa etmeye geçeceğiz” ifadesini kullandı.

Bu bağlamda siyasi ve stratejik konular araştırmacısı Hani Aşur Şarku’l Avsat’a yaptığı değerlendirmede, “ABD güçlerinin yanı sıra Uluslararası Koalisyon güçlerinin de Irak’tan ayrılmasının ardından, özellikle grupların elindeki silahların devletin kontrolünde toplanması ve ardından güvenlik kurumları ile silahlı kuvvetlerin güçlendirilmesi konusunda Irak’ın güvenlik stratejisinin yeniden yapılandırılması zorunlu hale geldi” dedi.

Aşur, “Bu dosyaları karmaşıklaştırabilecek çok sayıda sorun olduğu açık. Bunların başında, Hürmüz Boğazı’nın kapatılmasının ardından Irak’taki ekonomik durum geliyor. Bu durum, hükümetin ülkeyi koruyabilecek güçlü bir silahlı yapı oluşturmak için çok miktarda silah ithal etmesine imkân vermiyor. İkinci olarak Iraklı siyasi güçler, silahlı gruplarla diyaloga dayalı bir yaklaşımı dayatmaya çalışıyor. Bu da diyaloğun uzayabileceği ve ABD-İran çatışmasına ve bunun yansımalarına bağlı kalabileceği anlamına geliyor. Böyle bir durum, silahlı gruplara İran’a bağlılıklarını ortaya koymaları için yeni bir fırsat sunabileceği gibi, ülkeyi korumak amacıyla silahlarını ellerinde tutmaları yönündeki söylemin yeniden gündeme gelmesine de yol açabilir” ifadelerini kullandı.

ARAP DÜNYASI

Sisi: Mısır, Afrika ülkelerinin iç işlerine yönelik her türlü dış müdahaleyi reddediyor

Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah es-Sisi, İttihadiye Sarayı’nda düzenlenen basın toplantısı sırasında (Arşiv – DPA)
Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah es-Sisi, İttihadiye Sarayı’nda düzenlenen basın toplantısı sırasında (Arşiv – DPA)
TT
TT

Sisi: Mısır, Afrika ülkelerinin iç işlerine yönelik her türlü dış müdahaleyi reddediyor

Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah es-Sisi, İttihadiye Sarayı’nda düzenlenen basın toplantısı sırasında (Arşiv – DPA)
Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah es-Sisi, İttihadiye Sarayı’nda düzenlenen basın toplantısı sırasında (Arşiv – DPA)

Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah es-Sisi, ülkesinin Afrika ülkelerinin iç işlerine yönelik her türlü dış müdahaleyi reddeden ve devletlerin egemenliğine, birlik ve toprak bütünlüğüne saygı gösterilmesini savunan değişmez tutumunu yineledi. Sisi, bu ilkelerin kıtanın istikrarı açısından vazgeçilmez olduğunu söyledi.

Sisi, pazar günü Mısır’ın Yeni El Alameyn kentinde düzenlenen Afrika Birliği ile bölgesel ekonomik toplulukların 8. Yıl Ortası Koordinasyon Toplantısı’nın açılış oturumunda yaptığı konuşmada, “Mısır, ülkelerimiz arasındaki ilişkilerin tek taraflı politikalar veya dar çıkarlar yerine karşılıklı saygı, iyi komşuluk, diyalog ve istişare temelinde şekillenmesi gerektiğini vurguluyor” dedi.

Sınır aşan meselelerin rekabet değil iş birliği, çatışma değil diyalog temelinde ele alınmasının önemine dikkat çeken Sisi, buna doğal kaynakların yönetimi ve kullanımı ile uluslararası hukuk çerçevesinde sınır aşan nehirlerin yönetiminin de dahil olduğunu belirtti.

Sisi, “Bugün dünyamızın ve Afrika kıtamızın kritik bir dönemden geçtiği bir süreçte bir araya geliyoruz. Jeopolitik gerilimler, çatışmalar, dış müdahaleler, terör ve aşırıcılık, sınır aşan organize suçların yanı sıra tedarik zincirlerindeki aksaklıklar, enerji ve gıda maliyetlerinin yükselmesi ve finansman maliyetlerindeki artış, ülkelerimizin tek başına başa çıkma kapasitesini aşan baskılar oluşturuyor” diye konuştu.

Sisi, “Bugün vermemiz gereken mesaj açık olmalı. Artık yalnızca tutumlarımızı koordine etmek yeterli değil. Kapasitelerimizi bütünleştirmeli ve ortak çabalarımızla kendi geleceğimizi şekillendirmeliyiz” ifadelerini kullandı.

Su kaynakları iş birliği sınavı

Sisi, hedeflenen bütünleşmenin yalnızca ekonomik boyutla sınırlı olmadığını belirterek ortak kaynakların, özellikle de su kaynaklarının sürdürülebilir yönetiminin, ülkelerin bütünleşme ve iç içe geçmiş çıkarları iş birliği fırsatlarına dönüştürme kapasitesini sınayan gerçek bir test olduğunu söyledi.

Mısır Cumhurbaşkanlığı’nın Facebook hesabında yayımladığı konuşmasında Sisi, “Mısır, coğrafi konumu ve halkının ihtiyaçları nedeniyle su meselesinin öneminin farkında. Sınır aşan nehirlerin yönetiminde iş birliğinin ilgili uluslararası hukuk kurallarına, istişare ve koordinasyona, iyi komşuluk ve zarar vermeme ilkelerine dayanması gerektiğini vurguluyor” dedi.

Sisi, “Her devletin kalkınma ve doğal kaynaklarından yararlanma hakkı vardır. Ancak aynı zamanda bu hakkın, diğer ülkelere zarar vermeyecek şekilde sorumlu biçimde kullanılması gerekir. Ortak çıkarlarımız anlaşmazlıklarımızdan daha büyüktür. Niyetler samimi olduğunda, diyalog dili öne çıktığında ve herkesin yararına olacak sonuç elde etme ilkesine bağlı kaldığımızda halklarımız için refah ve kalkınma sağlayabiliriz” ifadelerini kullandı.

Ekonomik bütünleşmenin barışın pekiştirilmesinde en önemli araçlardan biri olduğunu belirten Sisi, “Ülkelerimizin ekonomileri birbirine ne kadar çok bağlanır, halklarımızın çıkarları ne kadar iç içe geçer ve sınırlar ticaret ve yatırım hareketliliğinin köprülerine dönüşürse daha istikrarlı ve müreffeh bir gelecek inşa etme kapasitemiz de o kadar artar” dedi.

Sisi, 2019 yılında Mısır’ın Afrika Birliği dönem başkanlığı sırasında yürürlüğe giren Afrika Kıtasal Serbest Ticaret Bölgesi’nin tamamen hayata geçirilmesi çağrısında bulundu.

Bunun Afrika’nın gerçek bir ortak pazar oluşturmasının önünü açacağını belirten Sisi, böylece kıtanın büyük üretim kapasitesinden yararlanılabileceğini, kıta içi ticaret hacminin artırılabileceğini, sanayileşme ve teknoloji transferinin desteklenebileceğini ve istihdam olanaklarının genişletilebileceğini söyledi.

Mısır Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü Muhammed eş-Şinavi, toplantıya Afrika Birliği’nin bu yılki yönetim kurulunda yer alan Afrikalı liderler ile Afrika’daki bölgesel ekonomik toplulukların ve bölgesel mekanizmaların başkanlarının katıldığını belirtti.

Şinavi, toplantıda Afrika Birliği’nin 2026 yılı için belirlediği “2063 Gündemi hedeflerine ulaşmak amacıyla sürdürülebilir su arzının ve güvenli sanitasyon sistemlerinin sağlanması” ana başlığı kapsamında kaydedilen ilerlemenin ele alındığını söyledi.

Toplantıda ayrıca Afrika’daki bölgesel ekonomik topluluklar arasındaki koordinasyon ve bütünleşmenin güçlendirilmesine yönelik kıtasal çabalardaki son gelişmeler, Afrika Birliği’nin kurumsal gelişim sürecinin ilerletilmesi ve Afrika Kıtasal Serbest Ticaret Anlaşması’nın (AfCFTA) hayata geçirilmesi konuları görüşüldü.

Mısır-Etiyopya arasında diplomatik gerilim

Mısır, perşembe akşamı Kahire’de görev yapan Etiyopyalı bir diplomatı “istenmeyen kişi” ilan ettiğini ve kendisine ülkeyi terk etmesi için 48 saat süre tanıdığını açıklamıştı. Resmi MENA’nın sorumlu bir kaynağa dayandırdığı habere göre bu karar, Addis Ababa’nın Mısırlı bir diplomatı sınır dışı etmesinin ardından alındı.

Kısa süre önce ise Etiyopya ile Eritre, perşembe günü diplomatik ilişkilerini kesti. İki ülke, Etiyopya’nın kuzeyinde çatışmaların devam ettiği bir dönemde birbirlerini iç çatışmaları körüklemekle suçladı.

Addis Ababa, komşusu Eritre’yi “Tigray Halk Kurtuluş Cephesi”ne destek vermekle suçladı.

ARAP DÜNYASI

Fatima ez-Zehra Mansuri... Marakeş Belediye Başkanlığı’ndan Fas Başbakanlığına

2009’da uzun yıllar Marakeş Belediye Meclisi’ne hâkim olan geleneksel elitlere karşı aday oldu
2009’da uzun yıllar Marakeş Belediye Meclisi’ne hâkim olan geleneksel elitlere karşı aday oldu
  • Londra: Kevser Vekil
TT
  • Londra: Kevser Vekil
TT

Fatima ez-Zehra Mansuri... Marakeş Belediye Başkanlığı’ndan Fas Başbakanlığına

2009’da uzun yıllar Marakeş Belediye Meclisi’ne hâkim olan geleneksel elitlere karşı aday oldu
2009’da uzun yıllar Marakeş Belediye Meclisi’ne hâkim olan geleneksel elitlere karşı aday oldu

Fas’ın başkenti Rabat’taki Kraliyet Sarayı’nın sakin mermer koridorlarında yaşananlar, sıradan bir siyasi protokol töreninden çok daha fazlasını ifade ediyordu. Fatima ez-Zehra Mansuri, Fas Kralı 6. Muhammed’in huzurunda yasal yemini ederken, attığı her adım Fas kadın hareketinin onlarca yıllık mücadelesini simgeliyor ve ülke siyasetinde daha önce görülmemiş yeni bir dönemin kapısını aralıyordu.

Siyasi ve medya çevrelerinde “Demir Kadın” olarak anılan Mansuri, Fas Krallığı tarihinde hükümet başkanlığı görevine getirilen ilk kadın oldu. Mansuri, partisi Asalet ve Çağdaşlık Partisi’ni (PAM) seçimlerde öne taşıyarak parlamentoda önemli bir başarı elde etti ve ülkedeki siyasi dengelerin yeniden şekillenmesine katkıda bulundu.

Hukuk ve insan hakları alanındaki geçmişiyle öne çıkan Mansuri’nin yükselişi, tesadüfi bir gelişmenin ya da geçici siyasi düzenlemelerin sonucu olmadı. Bu süreç; zorlu seçim mücadeleleri, büyük yerel krizlerin yönetimi ve siyasi literatürde çoğunlukla erkeklerin hâkim olduğu kabul edilen bir alanda denge kurma ve müzakere etme becerisiyle şekillendi.

Avukatlık cübbesinden Marakeş Belediye Başkanlığına, oradan parti liderliğine ve nihayet yürütmenin başına uzanan kariyeri, Mansuri’yi Fas’ın yeni siyasi elitinin dikkat çekici isimlerinden biri haline getirdi.

Eğitim ve hukuk kariyeri

Fatima ez-Zehra Mansuri, 3 Ocak 1976’da Marakeş’te, kökleri Rahamena bölgesine uzanan köklü bir ailede dünyaya geldi. Babası merhum Abdurrahman Mansuri, Fas devlet yapısında etkili bir isimdi. Uzun yıllar Marakeş’te vali olarak görev yapan Abdurrahman Mansuri, daha sonra Fas’ın Birleşik Arap Emirlikleri Büyükelçiliği görevini üstlendi.

Mansuri, siyaset ve diplomasiyle iç içe bir ortamda büyüdü. Babasının çevresinde devlet yönetimi, kamu hizmeti ve siyasi karar alma süreçlerine ilişkin ilk deneyimlerini edindi.

İlk ve orta öğrenimini Marakeş’teki Fransız okullarında, özellikle köklü Victor Hugo Lisesi’nde tamamladı. Ardından hukuk eğitimi aldı. Fransa’da Montpellier Üniversitesinde ticari sözleşmeler hukuku alanında lisansüstü eğitim gören Mansuri, Rabat’taki 5. Muhammed Üniversitesinden özel hukuk diploması aldı. Daha sonra ABD’ye giderek New York’taki Pace Üniversitesinde Anglo-Sakson hukuk sistemi üzerine eğitim gördü.

Farklı hukuk sistemlerini kapsayan bu akademik geçmişin ardından Fas’a dönen Mansuri, 22 Mart 2005’te ticaret ve gayrimenkul hukuku alanında uzmanlaşan kendi hukuk bürosunu kurdu.

Mansuri iki çocuk annesidir. İş hayatındaki yoğun kariyeriyle aile sorumluluklarını birlikte yürütürken, özel hayat ile kamu görevlerinin birbirinden ayrılması gerektiğini çeşitli açıklamalarında dile getirdi.

2014 yılında Forbes dergisi tarafından Afrika kıtasının en etkili 20 genç kadını arasında gösterilen Mansuri, aynı yıl genç küresel liderler listesinde de yer aldı. Halen Frankofon Belediye Başkanları Uluslararası Birliğinin üyesi ve Fas Belediye Meclisleri Başkanları Birliğinin başkan yardımcısıdır.

İlk siyasi dönüm noktası

Mansuri’nin siyasi kariyerindeki ilk önemli dönüm noktası 2009’daki yerel seçimler oldu. O dönemde yeni kurulmuş olan Asalet ve Çağdaşlık Partisi’nden aday olan Mansuri, yıllardır Marakeş Belediye Meclisi’ne hâkim olan geleneksel siyasi çevrelere karşı yarıştı.

Genç avukat, deneyimli Belediye Başkanı Ömer el-Cezuli’yi geride bırakarak 33 yaşında Marakeş Belediye Başkanı seçildi ve Fas’ın büyük kentlerinden birinin belediye başkanlığı görevine gelen ilk kadın oldu.

Belediye yönetimi döneminde güçlü siyasi ve hukuki muhalefetle karşılaşan Mansuri, turizm açısından uluslararası öneme sahip ve yapısal sorunları bulunan Marakeş’in yönetim kapasitesi konusunda eleştirilerle karşı karşıya kaldı.

İlk görev döneminde belediye maliyesi, temizlik, ulaşım ve aydınlatma hizmetlerine ilişkin imtiyaz sözleşmeleri ile arazi yönetimi gibi tartışmalı dosyaları gündeme aldı. Bu süreç, kendisine yerel siyasi çekişmeleri yönetme ve merkezi yönetimle müzakere konusunda deneyim kazandırdı.

Parti yönetiminden bakanlığa

Mansuri, Marakeş Belediye Başkanlığı görevine paralel olarak PAM içindeki konumunu da güçlendirdi. Partinin Ulusal Konsey Başkanlığı görevini üstlenerek, ulusal kongrenin ardından partinin ikinci önemli karar organının başına geçti. Bu dönemde parti içindeki farklı siyasi eğilimler arasındaki dengelerin korunmasında rol oynadı.

2021’deki genel ve yerel seçimlerin ardından Mansuri ikinci kez Marakeş Belediye Başkanı seçildi. Aynı dönemde Aziz Ahnuş hükümetinde Ulusal Arazi Planlama, Şehircilik, Konut ve Şehir Politikası Bakanı olarak görevlendirildi.

Bakanlığı döneminde kırsal bölgelerde yapılaşma prosedürlerinin kolaylaştırılması, şehircilik ve konut alanında ulusal diyalog sürecinin başlatılması ve doğrudan konut desteğinin hayata geçirilmesi gibi reformlara odaklandı. Bu süreçte bürokratik engeller, kurumlar arasındaki yetki karmaşası ve seçilmiş yerel yönetimlerle koordinasyon gibi sorunlarla karşılaştı.

Parti kongresi ve kolektif liderlik modeli

PAM, Şubat 2024’te parti içindeki bazı önde gelen isimleri etkileyen siyasi ve adli gelişmelerin ardından ciddi bir örgütsel kriz yaşadı.

Bouznika’da düzenlenen 5. Ulusal Kongre sırasında Mansuri, partinin bölünmesini önleyebilecek uzlaşmacı figür olarak öne çıktı. Kongrede parti genel başkanlığı sisteminin kaldırılması ve bunun yerine üç üyeden oluşan kolektif bir genel sekreterlik yapısının oluşturulmasını içeren yeni bir örgütlenme modeli benimsendi.

Mansuri, bu kolektif yapının “ulusal koordinatörü” olarak partinin sözcülüğünü ve siyasi ile seçim stratejisinin yönetimini üstlendi. Bu modelin ardından partide istikrarın yeniden sağlandığı ve sonraki seçimlere hazırlık sürecinin güçlendirildiği belirtildi.

Önündeki temel sınamalar

Fatima ez-Zehra Mansuri’nin 2031’e kadar sürmesi öngörülen yeni hükümetin başına geçmesi, ekonomik ve sosyal açıdan ağır bir gündemi beraberinde getiriyor.

Öncelikli dosyalar arasında sosyal devlet politikalarının tamamlanması bulunuyor. Bunların başında kapsamlı sağlık sigortasının yaygınlaştırılması ve düşük gelirli ailelere yönelik doğrudan sosyal yardım sisteminin geliştirilmesi geliyor. Şarku’l Avsat’ın aldığı bilgiye göre bu projeler, kamu maliyesinin sıkı yönetilmesini ve kaynakların sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla idari reformların yapılmasını gerektiriyor.

Sağlık ve eğitim sistemlerinin reformu da hükümetin önündeki önemli başlıklardan biri. Her iki sektörde de uzun süredir devam eden yapısal sorunlar ve dönemsel çalışan protestoları bulunuyor.

Bunun yanı sıra, ülkenin yıllardır karşı karşıya olduğu kuraklık ve artan su sıkıntısı da hükümet açısından önemli bir sınama oluşturuyor. Deniz suyunun arıtılması tesislerinin ve su transferi projelerinin hızlandırılması, ayrıca kırsal ve kentsel gençler için sürdürülebilir istihdam yaratacak yatırımların teşvik edilmesi gündemin diğer başlıkları arasında.

Hükümetin önündeki en büyük lojistik ve altyapı projelerinden biri ise Fas’ın İspanya ve Portekiz ile birlikte 2030 FIFA Dünya Kupası’na ev sahipliği yapması için yürütülen hazırlıklar. Proje; altyapı, ulaşım, konaklama ve iletişim alanlarında büyük yatırımlar yapılmasını gerektiriyor. Hükümetin, kamu bütçesinde dengesizlik yaratmadan bu yatırımları finanse etmesi ve makroekonomik dengeleri koruması bekleniyor.

Fas siyasetinde kadınların yükselişi

Fas’ın 1956’da bağımsızlığını kazanmasından bu yana hükümet başkanlığı görevini erkekler yürüttü. Ülkenin ilk hükümet başkanı Mbarek Bekkay el-Lehbîl’den Ahmed Balafrej, Abdullah İbrahim, Ahmed Bahnini, Muhammed Benhima, Ahmed Laraki, Muhammed Karim Lamrani, Ahmed Osman, Maati Buabid, İzzeddin Irakî ve Abdullatif Filali’ye kadar uzanan siyasi çizgide kadınlar yürütmenin en üst makamında yer almadı.

1990’ların sonlarında Fas’ın siyasi açılım ve uzlaşma dönemine girmesiyle birlikte Abderrahman el-Yusufi kurumsallaşma ve siyasi uzlaşmaya dayalı bir hükümet deneyimine öncülük etti. Onu teknokrat yönetim anlayışı ve büyük ekonomik projeleriyle öne çıkan İris Jetu ve ardından Abbas el-Fasi izledi.

Sonraki dönemde Adalet ve Kalkınma Partisi’nin hükümetleriyle Abdülilah Benkiran ve Saadeddin el-Osmani başbakanlık görevini üstlendi. Son hükümet döneminde ise Aziz Ahnuş yatırım, ekonomik büyüme ve büyük ölçekli projelere odaklanan bir yönetim anlayışı izledi.

Mansuri’nin başbakanlık görevine getirilmesi, Fas’ın bağımsızlık sonrası siyasi tarihinde yürütmenin başına ilk kez bir kadının gereçekleştiriyor.