WHO salgının yeni dalgasında daha önce yapılan hataları düzeltmek istiyor

İki haftadır izolasyon altında olan Burgos şehri çevresinde devriye gezen İspanyol polisi. (AFP)

Haziran başında salgının azaldığı yönünde duyurularda bulunan çoğu Avrupa ülkesinde alarmlar yeniden çalıyor. Yeni vakalarda istikrarlı bir artışın kaydedilmesi ve bir kısmı kontrolden çıkmaya başlayan odak noktalarının artmasının ardından izolasyon tedbirleri resmi çevrelerde yeniden gündeme geldi.
Dünya Sağlık Örgütü’nün (WHO) Avrupa Ofisi; İspanya, Fransa, Almanya ve İtalya'daki epidemiyolojik durumu özel olarak takip ediyor. Diğer yandan İspanya'daki epidemiyoloji, viroloji ve halk sağlığı uzmanlarından oluşan bir grup uzman Kovid-19 salgının yeniden hız kazanmasına ilişkin endişeli. Zira bu durum sağlık krizinin hemen öncesinde kaydedilen oranlara benzetiliyor.
Uzmanlar, sağlık alanında uzun bir geçmişe sahip olan Lancet dergisinin yayınladığı, imzaları bulunan bir makalede epidemiyolojik durumun kontrol altına alınması için geçtiğimiz aylarda yürütülen kapsamlı çabaların ve fedakarlıkların ardından durumun bugünkü halini almasının nedenleri sorguladı. Aralarında uluslararası alanın önde gelen isimlerinin de yer aldığı uzmanlar ciddi ve bağımsız bir çalışma yürütülmesi çağrısında bulundu. Söz konusu çalışmanın uluslararası ve İspanyol uzmanlar tarafından üstlenilmesi ve hem merkezi hem de bölgesel hükümetlerin krizi yönetmedeki rolüne odaklanması gerektiğine dikkat çekildi.
İtalya’da yeni vakaların ardı ardına üç gündür artış göstermesi ve salgının ülkedeki bölgelerin yarısından fazlasında belli bir eşiği aşmasının ardından bilimsel kurumlar, epidemiyolojik durumun yeni bir değerlendirmesini ve kriz yönetimini denetleyen komite tarafından oluşturulan yönergelerin gözden geçirilmesini talep etti. WHO, krizin ilk aşamasını geçen ve özellikle de sağlık sistemlerinin gelişmesine rağmen büyük bir insan kayba uğrayan ülkelere verdiği tavsiyelerde, salgın hakkında edinilen tecrübelerin yeni bir salgın beklentisiyle analiz edilmesi çağrısında bulunmuştu.
İtalyan Bologna Üniversitesi Halk Sağlığı Enstitüsü tarafından yapılan bir ön çalışmaya göre söz konusu durumun sebepleri zayıf izleme sistemleri, yetersiz muayene yetenekleri, kişisel koruyucu donanım eksikliği, merkezi ve bölgesel otoritelerin yavaş hareket etmesi ve karar alması, ilgili makamlar arasındaki koordinasyon eksikliği, bilimsel tavsiyelere yeterince güvenilmemesi ve kararların siyasi otoritelerle sınırlandırılması, yaşça büyüklerin bakım merkezlerindeki düşük ekipman ve hizmet seviyesi olarak sıralandı.
Bunlar,  Kovid-19 salgınına hazırlıksız yakalanma nedenleri arasında gösterildi. Söz konusu çalışma, tüm bu sorunların kemer sıkma politikalarının da etkisiyle daha da kötüleştiğini gözler önüne serdi.
Dünya Sağlık Örgütü Avrupa Ofisi, son raporunda Kovid-19’un bir sonraki aşamasına hazırlanma konusunda sağlık sektöründeki iş gücüne dikkat çekme ve yeteneklerini güçlendirme çağrısında bulunmuştu. Zira bu hususların salgınla mücadelede ve salgının kontrol altına alınmasındaki hayati rolü kanıtlanmıştı. Nitekim salgının patlak verdiği ilk üç ay içerisinde virüsün İtalya'da en az 230 doktora, İspanya'da ise 50 binden fazla sağlık çalışanına bulaştığı bildirilmişti.
WHO aynı zamanda salgın krizi hakkındaki tartışmaya siyasi farklılıkların dahil edilmemesi, zayıf ve kusurlu noktalara odaklanılması ve bunların hızla düzeltilmesi gerektiğine değindi.
Krizi yönetim şeklinin tartışmalara neden olduğu İsveç’te hükümet, aldığı plan ve kararları bağımsız bir şekilde değerlendireceğini duyurmuş, İngiltere Başbakanı Boris Johnson da bağımsız bir kriz yönetimi çalışmasının yürütüleceği sözünü vermişti.
Birçok Avrupa ülkesinde salgının yeniden patlak vermesinin ülkelerin ilk aşamada izlediği hatalardan kaynaklandığını belirten WHO uzmanları, ilk aşamadaki hataların anlaşılır olduğu ancak bunları yeniden tekrarlamanın kabul edilemeyeceğini vurguladı.
Yeni vaka sayısının son 24 saat içerisinde bin 683’e ulaştığı İspanya’nın bazı bölgelerinde Katalonya, Bask Bölgesi ve Aragon’da olduğu gibi tam izolasyona hazırlanılıyor. Yeni vaka sayısının salgının ilk üç ayında kaydedilenlerden çok daha fazla olduğunu gösteren rakamlara dair paniğe kapılmama çağrısında bulunan Sağlık Uyarıları ve Acil Durumlar Koordinasyon Merkezi Direktörü Fernando Simon, “Zirâ bugün vakaların yüzde 70'ini izliyoruz. Ancak zirve aşamasında sadece yüzde 10'u izleyebiliyorduk” dedi.
İngiltere, İsviçre, Norveç ve Belçika gibi çeşitli Avrupa ülkeleri de İspanya'dan gelen raporların ardından bir sonraki duyuruya kadar yeniden karantina prosedürleri uygulamaya başladılar. Bazı ülkeler ise vatandaşlarına bazı İspanyol bölgelerine seyahat etmekten kaçınma tavsiyesinde bulunuyor. Salgının ikinci dalgasının patlak verdiğine yönelik açıklama yapmaktan kaçınan Simon, felaket tellallığı yapmamak gerektiğini vurguladı. Bask Bölgesi Sağlık Bakanı da şu açıklamalarda bulundu:
“Virüs haftalardır istikrarlı bir şekilde ilerliyor. Bugün ikinci bir salgın dalgasıyla karşı karşıyayız ve ateşle oynuyoruz. Zira her gün yüzlerce kişi koronavirüse yakalanıyor. Bunlardan bir kısmının öleceğine hiç şüphe yok. Vakalardan bazılarının hastanede tedavi görmeye ihtiyacı olacak.”