İran, koronavirüs vaka sayılarında düşüş trendi gösteriyor

Önceki gün Tahran’ın merkezindeki bir caddede yürürken maske takan İranlılar (AFP)
Önceki gün Tahran’ın merkezindeki bir caddede yürürken maske takan İranlılar (AFP)
TT

İran, koronavirüs vaka sayılarında düşüş trendi gösteriyor

Önceki gün Tahran’ın merkezindeki bir caddede yürürken maske takan İranlılar (AFP)
Önceki gün Tahran’ın merkezindeki bir caddede yürürken maske takan İranlılar (AFP)

İran Sağlık Bakanlığı’ndan üst düzey yetkililer, ülkedeki koronavirüs salgının ikinci dalgasının başlamasının ardından ölüm ve bulaş vakalarındaki yükselişin düşüş trendine girdiğini duyurdu. Ancak Sağlık Bakanlığı’nın dün açıkladığı bilgilere göre, 15’i kırmızı renkte olmak üzere 26 vilayet hala alarm durumunda bulunuyor. Bu açıklamayla eş zamanlı olarak Sağlık Bakanı Said Nemeki, “koronavirüs salgınıyla mücadeleye mahsus kuralları ihlal edenlere karşı, baskı veya mali para cezaları uygulamak suretiyle yeni bir yaklaşım” ortaya konulduğunu açıkladı. Bakan mevcut durumu “ciddiye almamaya” karşı uyarıda bulunarak, salgını kontrol altına almak için, “insanların davranışlarını düzeltmeleri” gerektiği konusunda uyardı.
Nemeki, ülkesinin “hastaneye yatırılan hasta sayısı ve vefat vaklarında azalma seyri takip eden bir trende girdiğini”, ancak mevcut seyrin devam etmesi için salgın protokollerinin eksiksiz uygulanması gerektiğini belirtti.
İran Sağlık Bakanlığı, 2 bin 345 kişiye Kovid-19 teşhisi konulduğunu, böylece ülke genelindeki vaka sayısı toplamının 331 bin 189’a yükseldiğini duyurdu.
Son 24 saat içerisinde koronavirüs sebebiyle hayatını kaybeden 184 yeni ölüm vakasıyla birlikte, ülke genelindeki toplam ölüm vakası 18 bin 800’e ulaştı. İran hastaneleri bin 296 yeni bulaş vakasını tedavi altında aldı. Sağlık Bakanlığı, hastanelerdeki yoğun bakım ünitelerinde tedavi gören kritik vaka sayısının 3 bin 983’e ulaştığını bildirdi.
Sağlık Bakanlığı sözcüsü Sima Sadat Lari, “Bu salgın illetinin aylarca bizimle birlikte kalacağı kesin, bunun için, yaşam tarzımızı değiştirmeliyiz” ifadelerine yer verdi. Ayrıca, “tüm olumsuz yanlarına rağmen, bu virüs aramızdaki sosyal dayanışmayı güçlendirebilir” açıklamasında bulundu.
İran’daki 31 vilayetin 26’sı, ölüm ve vaka sayılarına göre hala “yüksek riskli” bölgeler kategorisinde değerlendiriliyor. Diğer 14 vilayetle birlikte Tahran yaklaşık bir haftadır “kırmızı durumda” bulunurken, diğer 11 vilayette “alarm durumu” devam ediyor.
Bununla birlikte, Sağlık Bakanı Yardımcısı Ali Rıza Reisi, vilayetlerin büyük bir kısmında, insanların sağlık protokollerine bağlı kalması sebebiyle bulaş vakalarında aşağı yönlü bir seyire tanıklık edildiğini ifade etti.
Reisi konuyla ilgili olarak, “insanlar atılan adımların ve işbirliğinin çok önemli ve sonuç alınması bakımından hayati olduğunu bilmeli. İyi şans şu ki, şu anda hem vefat sayıları hem de bulaş vakalarında aşağı yönlü bir seyre tanıklık ediliyor” ifadelerine yer verdi. Ancak Reisi, İran vatandaşlarının yoğun bir şekilde kuzey vilayetlerine gitmesinden duyduğu endişeyi de dile getirdi.
Bunun aksine olarak, Sağlık Bakanı Yardımcısı İrec Herirçi bir televizyona verdiği röportajda, “hastaneye başvuruların yüzde 25 azaldığını, ancak insanların davranış biçimlerini değiştirdiğine dair hiçbir kanıt bulunmadığını” söyleyerek vatandaşları suçladı.
Herirçi, “Koronavirüsle Mücadele Ulusal Komitesi’nde” görüş ayrılıklarının bulunduğu yönündeki iddiaları reddetti. Bununla birlikte, “doğal olarak, sözleri boğazımızda bir diken varmış gibi saklayamayız. Bazı sözleri söylemeliyiz, ancak karar almada kısıtlamalarla karşılaşmıyoruz” ifadelerine yer verdi.
Buna paralel olarak, iki kez ertelendikten sonra, 10 günden daha kısa bir süre önce yapılması kararlaştırılan üniversitelere giriş sınavı hakkında İranlı yetkililer arasındaki tutarsızlık devam ediyor.
Üniversitelerin yeni akademik yıla, önümüzdeki Eylül ayının sonunda başlaması planlanmıştı. Ancak şimdiye kadar, ders sıraları için yarışan bir milyon 300 bin öğrenci arasında başarılı olanların kimlikleri hala bilinmezliğini koruyor.
Geçtiğimiz Perşembe günü, “Koronavirüsle Mücadele Ulusal Komitesi” sınav tarihinde herhangi bir değişiklik olmayacağını duyurmuştu. Ancak önceki gün, Sağlık Bakanlığı’nın sınavın ertelenmesi yönündeki talebiyle işler tam tersine döndü.
Sağlık Bakanı, “Koronavirüsle Mücadele Ulusal Komitesi’nin” toplantısının saatler öncesinde, sınav tarihinin toplantıda bir kez daha tartışılacağını ve muhtemelen bir ay sonrasına erteleneceğini belirterek, “Sınavın iptali söz konusu değil” ifadelerine yer verdi.
Nemeki, daha önceki bir açıklamasında, birkaç gün sonra düzenlenecek olan geleneksel Aşura merasimlerini düzenlemekten sorumlu organlara, benimsenen sağlık protokollerini uygulamaları gerektiği yönünde çağrıda bulundu. Fars Haber Ajansı, Bakan Nemeki’nin, “Bazılarının, Aşura’nın koronavirüs salgınının artmasına sebep oldu demesine izin vermememiz gerekiyor” ifadelerini nakletti.
Bu arada, başkent Tahran’daki Koronavirüsle Mücadele Ulusal Komitesi Başkanı Ali Rıza Zali, 5 Eylül’de açılması planlanan yeni eğitim-öğretim yılının başlangıcında okulların yeniden açılmasına karşı uyarıda bulundu.
İran’daki internet siteleri Zali’nin, “sonbaharda koronavirüs salgın tehdidinin artmasıyla ilgili mevcut varsayımlar göz önüne alındığında, koşullar şu anki durumdan daha iyi olmayacak. Okullar ve üniversitelerin yeniden açılması risk oluşturacaktır” ifadelerine yer verdi. Zali ayrıca, okulların yeniden açılması durumunda, toplu taşıma araçlarının taşımacılık düzenlemesinde bir değişiklik yapılması çağrısında bulundu.



ABD'li milletvekilleri, Trump'ın İran'a karşı askeri yetkilerini kısıtlamayı tartışıyor

ABD Başkanı Donald Trump, çarşamba günü İran'ın nükleer tesislerini vuran B-2 bombardıman uçaklarının maketinin önünde Oval Ofis'te konuşma yapıyor (AFP)
ABD Başkanı Donald Trump, çarşamba günü İran'ın nükleer tesislerini vuran B-2 bombardıman uçaklarının maketinin önünde Oval Ofis'te konuşma yapıyor (AFP)
TT

ABD'li milletvekilleri, Trump'ın İran'a karşı askeri yetkilerini kısıtlamayı tartışıyor

ABD Başkanı Donald Trump, çarşamba günü İran'ın nükleer tesislerini vuran B-2 bombardıman uçaklarının maketinin önünde Oval Ofis'te konuşma yapıyor (AFP)
ABD Başkanı Donald Trump, çarşamba günü İran'ın nükleer tesislerini vuran B-2 bombardıman uçaklarının maketinin önünde Oval Ofis'te konuşma yapıyor (AFP)

ABD Kongresi, diplomatik çabaların başarısız olması durumunda Tahran'la tehlikeli bir çatışma olasılığına karşı hazırlık yapan ABD ordusunun da katılımıyla, Başkan Donald Trump'ın milletvekillerinin onayı olmadan İran'a saldırı başlatmasını engelleyecek bir karar tasarısı üzerinde önümüzdeki hafta oylama yapabilir.

Kongre üyeleri, Trump'ın Cumhuriyetçi partili bazı üyeleri ve Demokratlar da dahil olmak üzere, başkanın Kongre onayı olmadan yabancı ülkelere karşı askeri harekât düzenlemesini engelleyen kararlar geçirmeye defalarca çalıştılar, ancak başarılı olamadılar.

Şarku'l Avsat'ın edindiği bilgiye göre ABD Anayasası, ulusal güvenlikle ilgili sınırlı durumlar dışında, savaş ilan etme ve askerleri savaşa gönderme yetkisini başkana değil, Kongreye vermektedir.

ABD ordusu,Trump'ın bir saldırı emri vermesi durumunda haftalarca sürebilecek operasyonlara hazırlanıyor.

Trump'ı destekleyen Cumhuriyetçiler hem Senato'da hem de Temsilciler Meclisi'nde az bir çoğunluğa sahip olsalar da Kongre'nin ulusal güvenlik konularında başkanın yetkisini kısıtlamaması gerektiğini savunarak bu kararlara karşı çıkıyorlar.

Geçtiğimiz ayın sonlarında, Virginia'dan Demokrat Senatör Tim Kaine ve Kentucky'den Cumhuriyetçi Senatör Rand Paul, Kongre tarafından açıkça savaş ilanıyla yetkilendirilmedikçe İran'a karşı düşmanca eylemleri yasaklayan bir karar tasarısını Senato'ya sundular.

Görsel kaldırıldı.Washington'daki Kongre binasında ABD bayrağı (Reuters)

ABD askeri unsurlarının İran'a doğru hareket ettiği bir dönemde Kaine dün yaptığı açıklamada, "Eğer bazı meslektaşlarım savaşı destekliyorsa, masalarının altına saklanmak yerine, cesurca oy verip seçmenlerine hesap vermeliler" ifadelerini kullandı.

Kaine'in bir yardımcısı, karar tasarısının Senato'da oylamaya sunulması için henüz bir zaman çizelgesi belirlenmediğini söyledi.

Temsilciler Meclisi'nde, Kentucky'den Cumhuriyetçi Temsilci Thomas Massie ve Kaliforniya'dan Demokrat Temsilci Ro Khanna, önümüzdeki hafta benzer bir karar tasarısı üzerinde oylama yapılması için girişimde bulunacaklarını açıkladılar.

Khanna, X platformunda yaptığı bir paylaşımda şunları yazdı: "Trump'ın yetkilileri, İran'a yönelik saldırı olasılığının yüzde 90 olduğunu söylüyor. Bunu Kongre onayı olmadan yapamaz."


Trump, İran'a nasıl bir saldırı düzenlemeyi planlıyor?

Trump, İran'da aralık ayında patlak veren protestoların ardından askeri harekat tehdidinde bulunmaya başlamıştı (Reuters)
Trump, İran'da aralık ayında patlak veren protestoların ardından askeri harekat tehdidinde bulunmaya başlamıştı (Reuters)
TT

Trump, İran'a nasıl bir saldırı düzenlemeyi planlıyor?

Trump, İran'da aralık ayında patlak veren protestoların ardından askeri harekat tehdidinde bulunmaya başlamıştı (Reuters)
Trump, İran'da aralık ayında patlak veren protestoların ardından askeri harekat tehdidinde bulunmaya başlamıştı (Reuters)

ABD Başkanı Donald Trump, Ortadoğu'daki askeri yığınağı artırırken, Amerikan medyası İran'a saldırı senaryolarını masaya yatırdı.

CNN'in analizinde, İran'a saldırı durumunda askeri ve siyasi liderlerin hedef alınabileceği veya nükleer tesislere sınırlı saldırılar düzenlenebileceği belirtiliyor.

Nükleer tesislere saldırının, geçen yıl haziranda düzenlenenlere kıyasla "daha büyük ölçekli" olacağı savunuluyor.

İran'a yönelik olası saldırılar için ABD ordusuna bir hedef listesi sunulmadı. Bu da Trump'ın henüz herhangi bir askeri harekat emri vermediğinin işareti. Beyaz Saray yetkilileri, Cumhuriyetçi liderin diplomatik çözümden yana tercihini sürdürdüğünü söylüyor.

ABD Başkanı, perşembe günkü açıklamasında "10 gün içinde" bir anlaşmanın yapılıp yapılamayacağının belli olacağını söylemiş, daha sonra bu süreyi 15 güne çıkardığını bildirmişti. Müzakerelerde anlaşma sağlanamaması halinde İran'a saldırma tehdidini de yinelemişti.

Adlarının paylaşılmaması şartıyla konuşan Trump'a yakın iki üst düzey yetkili, ABD Başkanı'nın hazirandaki saldırı emrini vermeden önce de son ana kadar beklediğini söylüyor. Venezuela'ya geçen ay düzenlenen operasyonda da benzer bir sürecin yaşandığını aktarıyorlar.

Wall Street Journal'ın analizinde, İran'ın anlaşmaya yanaşmaması halinde Trump'ın geniş ölçekli saldırı talimatı vererek Tahran yönetimini devirmeye çalışabileceği yazılıyor.

Bunun yanı sıra Trump'ın "sınırlı saldırı" seçeneğini değerlendirdiği de belirtiliyor. Bu seçenekle Trump, küçük ölçekli saldırılarla İran'ı anlaşmaya yapmaya zorlayabilir.

Kimliğinin paylaşılmamasını isteyen bir ABD'li yetkili, İran uranyum zenginleştirme faaliyetlerini durdurana kadar saldırıların artarak devam edebileceğini savunuyor. Diğer yandan böyle bir hamlenin Tahran yönetiminin müzakerelerden çekilmesine yol açabileceğine de dikkat çekiliyor.

İran muhtemel ABD saldırılarına karşı güçlü misilleme yapılacağı uyarısında bulunmuştu. Ülkenin dini lideri Ali Hamaney, bu haftaki açıklamasında "Dünyanın en güçlü ordusu bile bazen öyle bir tokat yiyebilir ki yerinden kalkamayabilir" demişti.

İsrail ve ABD'nin Haziran 2025'te İran'a düzenlediği saldırılarla 12 gün süren savaş nedeniyle kesintiye uğrayan diplomatik süreç, tarafların Umman'da masaya oturmasıyla yeniden başladı.

Maskat'taki ilk tur görüşmelerin ardından müzakereler Cenevre'ye taşındı. İran heyetine Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi başkanlık ederken, ABD'yi ise Trump'ın Ortadoğu Özel Temsilcisi Witkoff temsil ediyor.

Independent Türkçe, Wall Street Journal, CNN


İran'a yönelik saldırı tehditleri arasında "Gerald Ford" uçak gemisi Akdeniz'e girdi

Geçtiğimiz ay Karayipler'de düzenlenen komuta devir teslim töreni sırasında ABD Donanması'nın 8. Hava Kanadı'na ait uçaklar USS Gerald Ford uçak gemisinin üzerinden uçtu (ABD Donanması)
Geçtiğimiz ay Karayipler'de düzenlenen komuta devir teslim töreni sırasında ABD Donanması'nın 8. Hava Kanadı'na ait uçaklar USS Gerald Ford uçak gemisinin üzerinden uçtu (ABD Donanması)
TT

İran'a yönelik saldırı tehditleri arasında "Gerald Ford" uçak gemisi Akdeniz'e girdi

Geçtiğimiz ay Karayipler'de düzenlenen komuta devir teslim töreni sırasında ABD Donanması'nın 8. Hava Kanadı'na ait uçaklar USS Gerald Ford uçak gemisinin üzerinden uçtu (ABD Donanması)
Geçtiğimiz ay Karayipler'de düzenlenen komuta devir teslim töreni sırasında ABD Donanması'nın 8. Hava Kanadı'na ait uçaklar USS Gerald Ford uçak gemisinin üzerinden uçtu (ABD Donanması)

Dünyanın en büyük uçak gemisi USS Gerald R. Ford, dün Akdeniz'e girerken görüntülendi. Bu durum, Başkan Donald Trump'ın emriyle yoğunlaştırılmış askeri konuşlandırma kapsamında İran'a karşı askeri müdahale olasılığını gündeme getirdi.

Atlantik Okyanusu'nu Akdeniz'den ayıran Cebelitarık Boğazı'nı geçen geminin fotoğrafı, AFP tarafından Cebelitarık'tan yayınlandı.

Başkan Donald Trump, Beyaz Saray Devlet Yemek Salonu'nda davetlilere konuşuyor (AP)Başkan Donald Trump, Beyaz Saray Devlet Yemek Salonu'nda davetlilere konuşuyor (Arşiv-AP)

Trump dün, Tahran ve Washington arasında İran'ın nükleer programı konusunda bir anlaşmaya varılamaması durumunda İran'a karşı sınırlı bir saldırı düzenlemeyi "değerlendirdiğini" söyledi.

Bir önceki gün ise karar verme süresinin 10 ila 15 gün olduğunu belirtmişti.

ABD'ye ait bir diğer uçak gemisi olan USS Abraham Lincoln, ocak ayının sonundan beri Ortadoğu'da bulunuyor.

USS Gerald R. Ford'un Akdeniz'e gelmesiyle birlikte, İran'a karşı olası saldırılara hazırlık amacıyla önemli bir askeri yığılmanın yaşandığı bölgede ABD'nin ateş gücü önemli ölçüde arttı.

Aşağıda, Orta Doğu'da veya yakınlarında konuşlandırılmış en önemli Amerikan askeri varlıklarının listesi yer almaktadır:

Gemiler

ABD'li bir yetkilinin açıklamasına göre Washington'un şu anda Ortadoğu'da 13 savaş gemisi bulunuyor: bir uçak gemisi (USS Abraham Lincoln), dokuz muhrip ve üç kıyı muharebe gemisi.

Dünyanın en büyük uçak gemisi USS Ford, dün çekilen fotoğrafta Cebelitarık Boğazı'ndan Akdeniz'e geçerken görüntülendi. Üç muhrip eşliğinde konuşlanan geminin varlığıyla, Ortadoğu'daki ABD savaş gemisi sayısı toplam 17'ye ulaşacak.

Her bir uçak gemisi binlerce denizci ve onlarca savaş uçağından oluşan hava filoları taşıyor. İki ABD uçak gemisinin aynı anda Ortadoğu'da bulunması nadir görülen bir durumdur.

Uçaklar

İki uçak gemisinde bulunan uçaklara ilave olarak, X platformundaki açık kaynaklı istihbarat bilgilerine, Flightradar24 uçuş takip sitesine ve medya haberlerine göre, Amerika Birleşik Devletleri Ortadoğu'ya onlarca başka savaş uçağı konuşlandırdı.

Bu uçaklar arasında F-22 Raptor ve F-35 Lightning hayalet savaş uçakları, F-15 ve F-16 savaş uçakları ve operasyonlarını desteklemek için gerekli olan KC-135 havadan yakıt ikmal tankerleri de bulunmaktadır.

New York'taki Soufan Araştırma Merkezi, "50 ilave Amerikan savaş uçağı, F-35, F-22 ve F-16, bu hafta Körfez Arap devletlerindeki üslerde konuşlandırılmış yüzlerce uçağa katılmak üzere bölgeye gönderildi" diye yazdı ve bu adımların "Trump'ın (neredeyse her gün tekrarladığı) görüşmelerin başarısız olması durumunda geniş çaplı bir hava ve füze harekatına girişme tehdidini güçlendirdiğini" belirtti.

Şarku'l Avsat'ın Financial Times'ten aktardığına göre bu hafta onlarca askeri yakıt ikmal ve nakliye uçağı Atlantik Okyanusu'nu geçti. Flightradar24'ten alınan verilere göre son üç günde 39 tanker uçağı potansiyel operasyon bölgelerine daha yakın yerlere yeniden konumlandırıldı. Aynı dönemde C-17 Globemaster III'ler de dahil olmak üzere 29 ağır nakliye uçağı ise Avrupa'ya uçtu.

Bir C-17 uçağı üsten Ürdün'e doğru yola çıktı. Gerçek zamanlı komuta ve kontrol operasyonlarının önemli bir bileşeni olan altı adet E-3 Sentry AWACS erken uyarı ve kontrol uçağı da konuşlandırıldı.

Trump, Tahran'dan yaklaşık 5 bin 200 kilometre uzaklıktaki Diego Garcia'daki ortak ABD-İngiltere üssünü saldırılar başlatmak için kullanma olasılığını öne sürdü; Londra ise bu öneriye ilişkin çekincelerini dile getirdi.

 "Abraham Lincoln" uçak gemisi, 8 Ocak'ta rotasını Ortadoğu'ya çevirmeden önce Pasifik Okyanusu'nda seyrediyor (ABD ordusu)"Abraham Lincoln" uçak gemisi, 8 Ocak'ta rotasını Ortadoğu'ya çevirmeden önce Pasifik Okyanusu'nda seyrediyor (ABD ordusu)

Hava savunma sistemleri

Raporlar ayrıca, Amerika Birleşik Devletleri'nin Ortadoğu'daki karasal hava savunmasını güçlendirdiğini, bölgedeki güdümlü füze destroyerlerinin ise denizde hava savunma yetenekleri sağladığını gösteriyor.

Bu ay, Patriot ve THAAD füze ve uçak savunma sistemlerini işleten 69. Hava Savunma Tugayı'nın merkezi olan Fort Hood'dan altı uçuş gerçekleştirildi.

Üslerdeki ABD güçleri

Kara birliklerinin İran'a karşı herhangi bir saldırı eylemine katılmaları beklenmese de Amerika Birleşik Devletleri'nin Ortadoğu'da misillemeye karşı savunmasız kalabilecek on binlerce askeri personeli bulunmaktadır.

Tahran, Haziran 2015 yılında Washington'un üç İran nükleer tesisini bombalamasının ardından Katar'daki Amerikan üssüne füze fırlatmıştı, ancak bu füzeler hava savunma sistemleri tarafından düşürüldü.