Erbil ve Bağdat arasında memur maaşları tartışması

Irak ve IKBY arasındaki karşılıklı suçlamalar yeniden başladı (INA)

Irak merkezi hükümet ile Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) hükümetinin geçtiğimiz aylarda memur maaşları konusunda yürüttükleri müzakerelerin sonuçsuz kalmasının ardından taraflar yeniden birbirini suçlayan açıklamalarda bulundu.
IKBY Bakanlar Kurulu’ndan yapılan açıklamada, merkezi hükümetin müzakereler sırasında istediği tüm şartların yerine getirilmesine rağmen, Bağdat’ın taahhüt ettiği memur maaşlarını göndermek için herhangi bir hazırlık yapmadığı belirtildi.
Açıklamada, Erbil yönetiminin “Bağdat merkezi hükümet ile yaptığı müzakerelerde anlaşmaya varılmasının önünde engel teşkil edebilecek hiçbir mali, idari, hukuki ve anayasal gerekçe bırakmadığı, merkezi hükümetin anayasa kapsamında öne sürdüğü tüm şartları kabul ettiği ancak buna rağmen Bağdat’ın taahhüt ettiği maaş ödemelerini göndermek için üç ayı aşkın bir süredir herhangi bir hazırlık yapmadığı” ifade edildi.
Bağdat’ın maaş ödemelerini teslim etmemesi nedeniyle IKBY’nin devletten maaş alan kişilere ödeme yapamadığına dikkat çekilen açıklamada, bu durumun zor sağlık şartlarında yaşam koşullarını olumsuz yönde etkilediği vurgulandı.
“IKBY, Irak'ın diğer tüm bölgelerinde olduğu gibi, Irak'ta yürürlükte olan yasalara göre memur maaşlarını alma hakkına sahiptir. IKBY vatandaşları ile Irak'ın geri kalan vatandaşları arasında özellikle maaşlar konusunda ayrım olmamalıdır” ifadelerinin yer aldığı açıklamada, maaş ödemeleri için ‘anayasal bir hak’ nitelemesi kullanılırken, IKBY Bakanlar Kurulu’nun bu meselede merkezi hükümetin takındığı tavırdan rahatsız olduğu kaydedildi.
IKBY Bakanlar Kurulu, açıklamada ayrıca Bağdat’a “IKBY hükümetinin anayasa maddeleri doğrultusunda sorunların köklü çözümü için gösterdiği ciddi çabalara yanıt verme” çağrısında bulundu.
IKBY kanadından yapılan açıklamaya yanıt Irak Maliye Bakanlığı’ndan geldi. Bakanlık, IKBY’nin tavrı karşısında şaşkınlığa uğradıklarını belirtti.
Maliye Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada, “Merkezi hükümet diyalog yoluyla büyük mesafe kat edildiğini kabul ediyor. Merkezi hükümet diyaloğun başından bu yana IKBY vatandaşlarının haklarını ve maaşlarının güvence altına alınmasını önemsiyor. Ancak IKBY Maliye Bakanlığı’na gönderilen ödemelerin tüm hak sahiplerine ulaştırılmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca Bakanlığımız, on binlerce IKBY memurunun imzasını taşıyan ve maaşların banka üzerinden ödenmesi talebinin dile getirildiği dilekçeler aldı” denildi.
Irak Maliye Bakanlığı, IKBY hükümetinden yapılan açıklamada, sorunun temelini tespit etme noktasında gerekli hassasiyetin gözetilmediğini kaydetti.
Irak Meclis Başkan Yardımcısı Beşir Haddad, merkezi hükümet ile IKBY hükümetine, “diyalog masasına dönme ve iki taraf arasında askıda duran meselelerin anayasa çerçevesinde çözümü için müzakereleri yeniden başlatma” çağrısında bulundu.
Mesut Barzani liderliğindeki Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) mensubu olan Haddad, dün yaptığı yazılı açıklamada, diyalog masasına dönme sürecinin hızlandırılması, görüşmelerin yeniden başlatılması ve iki taraf arasında askıda duran tüm sorunların hukuki ve anayasal çerçevede çözülerek anlaşmaya varılması gerektiğini söyledi.
IKBY vatandaşının, iki taraf arasındaki görüşmelerin gecikmesinden ve anlaşmaya varılamamasından zarar gördüğünü belirten Haddad, “Merkezi hükümet, IKBY’nin anayasal sorumluluklarına bağlı kalması ve Erbil-Bağdat arasında işbirliğini güçlendirecek ortak çözümler üretmeye yanaşması halinde mali ödemeleri, memur ve emekli maaşlarını, Irak’ın geri kalan vilayetlerinde olduğu gibi temin etmeye bağlıdır” dedi.
Şarku’l Avsat’a konuşan Eski Milletvekili Macid Şengali, “Merkezi hükümet ile IKBY hükümeti arasında karşılıklı açıklamalar, suçlamalar ve sorumluluk atfetmelere şahit olduk. Ancak önemli olan iki tarafın anlaşmaya varmak için uzlaşma ve diyalogların sürdürülmesini istemesidir. Doğru çözüm, ister bütçe, maliye ve kaynaklar konusunda olsun ister sınır kapıları meselesinde olsun, anayasanın teknik konularla ilgili maddelerine dayanan uzun vadeli stratejik bir anlaşma yapılmasıdır. Abdulmehdi veya İbadi hükümetlerinin yaptığı gibi anlık anlaşmalardan kaçınılmalı. Nitekim bu anlaşmaların ömrü başbakanların görev süresiyle sınırlı kaldı. Önemli olan geçmişteki tüm sorunlara çözüm bulmaktır. Bu çözüm Irak ve IKBY’nin çıkarına hizmet etmelidir. Bu sorunlar devam etmemelidir. Sorunlar teknik bir yapıya sahipti ancak siyasi bir meseleye dönüştürüldü, bu doğru değil” ifadelerini kullandı.
IKBY Hükümeti Koordinasyon ve İzleme Dairesi Başkanı Abdulhakim Husrev, Şarku’l Avsat’a verdiği demeçte şu ifadeleri kullandı:
- Anayasa doğrultusunda Kürtlerin meşru haklarına karşı daha çok adaletli olmasını umduğumuz mevcut Başbakan Mustafa el-Kazimi dahil Irak hükümetlerinin izlediği merkeziyetçi yaklaşımın değişmesi yönünde bizde beklenti oluşturan tüm vaatlere ve umutlara rağmen Bağdat’ta Kürtlerle ilişkileri yöneten zihniyetin değişmediğini görmek bizi üzüyor.
- IKBY ve merkezi hükümet arasındaki ilişkilerden hareketle bu süreçte bir anlaşmaya varılması ve istisnai bir ekonomi politikasının benimsenmesi yönünde umudumuz vardı. İstisnai ekonomi politikasından kastım, IKBY’deki memur maaşlarını ödemesinin sürdürülmesi başta olmak üzere bazı ajandaların yönetilmesidir. Irak ise bu süreçte, özellikle koronavirüsün olduğu bu dönemde, 2021 yılı bütçe tasarısının detaylarıyla ilgili müzakerelere ve 2019 bütçe kanunun yürürlükte olmasına rağmen şaşırtıcı bir tavır takındı. Nitekim merkezi hükümet istisnai kazanımlar elde etmek için IKBY’deki hiçbir şeyi göz önünde bulundurmadan ve geçim koşullarını, ekonomik durumu hakkında bilgi sahibi olmadan IKBY’nin içinde bulunduğu zor şartlardan faydalanmaya çalıştı.
- Bu büyük bir hata. Başbakan Mustafa el-Kazimi’nin bu duruma düşeceğini ummazdık. Zira önden seçim kazanımları elde etmek için IKBY vatandaşlarının yaşam ve sağlık durumundan faydalanılması, tüm siyasi grupların desteğini alan bir hükümet için uygunsuz bir harekettir. Herkes bu hükümetten tüm sorunları çözmesini ve gerçek bir ulusal uzlaşı sağlamasını bekliyordu.
- Merkezi hükümetin üç aydır izlediği oyalama taktiği sadece IKBY ve Irak’ta değil, dünya genelinde kabul edilemez bir davranıştır. Bu davranış Kürt vatandaşta daha sonraları büyük yara bırakacaktır. Kazimi’nin bunu yapmasını beklemezdik.
- Bununla birlikte, bu tutumla ilk defa karşılaşmıyoruz. Nitekim önceki Irak hükümetleri de benzer davranışlar sergiledi. 2015 yılında da aynı şey yaşandı; IKBY vatandaşına ambargo uygulandı.
- Kazimi hükümetinin Kürtlere karşı bu politikaları sürdürmesi iki hükümet arasındaki ilişkiler ve IKBY vatandaşı üzerinde yansımaları olacak. Ayrıca uluslararası toplum Irak hükümetinin tüm vatandaşlarına eşit mesafede olması gerektiğini belirtiyor.
- Irak hükümeti ve onun şahsında Başbakan Kazimi, IKBY’yi düşman olarak görmemeli bilakis büyük ümitler beslediğimiz mevcut hükümet konusunda hayal kırıklığına uğramamamız için IKBY’yi ortak olarak görmelidir.