Libya’da vatandaşlara karantina bölgelerini terk etmeme çağrısı yapıldı

Sağlık ekipleri, Trablus sokaklarındaki vatandaşları mobil araçlarla muayene ediyor. (Suq Aljuma Belediyesi)
Sağlık ekipleri, Trablus sokaklarındaki vatandaşları mobil araçlarla muayene ediyor. (Suq Aljuma Belediyesi)
TT

Libya’da vatandaşlara karantina bölgelerini terk etmeme çağrısı yapıldı

Sağlık ekipleri, Trablus sokaklarındaki vatandaşları mobil araçlarla muayene ediyor. (Suq Aljuma Belediyesi)
Sağlık ekipleri, Trablus sokaklarındaki vatandaşları mobil araçlarla muayene ediyor. (Suq Aljuma Belediyesi)

Libyalı sağlık yetkilileri ve yöneticiler, salgın izleme ve araştırma ekiplerinin enfekte vakalarla temas halinde olanları tespit edebilmesi ve salgını kontrol altına alabilmesi için Kovid-19 virüsünün hızlı bir biçimde yayıldığı bölgelerde ikamet eden vatandaşlara dün karantina alanlarından çıkmama çağrısında bulundu. Bu çağrı, günlük bulaş ve ölüm vakaların ülke genelinde artış gösterdiği bir zamanda geldi.
Hastalıklarla Mücadele Ulusal Merkezi dün yaptığı açıklamada, 169’u enfekte vakalarla temas kaynaklı olmak üzere 749 yeni vaka kaydedildiğini duyurdu. 438 yeni vaka ile Trablus tespit edilen vaka sayısı bakımından ilk sırada yer alırken ülkenin doğusundaki Bingazi şehrinde 54 kişinin virüsten etkilendiği bildirildi. Bazı bölgelerde ise daha az sayıda vak kaydedildi.
Libya genelindeki toplam vaka sayısı 19 bin 583’e, iyileşen sayısı 2 bin 247’ye, vefat sayısı ise 314’e yükselirken, vatandaşların büyük çoğunluğu Kovid-19 salgını sebebiyle hastaneler dışında yaşamını yitiren ve bu sebeple de koronavirüs istatistiklerine dahil edilemeyenlerin sayısının ilan edilenden çok daha üzerinde olduğuna inanıyor.
Başta ülkenin batısındakiler ve güneyindekiler olmak üzere dün birçok belediye meclisi, virüsün kontrol altına alınmasına katkıda bulunmak, izleme ve araştırma ekiplerinin temasta bulunan vakaları tarama işlemlerini kolaylaştırmak ve tespit edilen vakaların hastanelere sevk edilmesini sağlamak için virüsün yaygın olarak görüldüğü bölgelerdeki vatandaşları ikamet ettikleri bölgelerden ayrılmamaya çağırdı.
Ulusal Merkez, özellikle Trablus’ta vaka sayısındaki dikkat çekici artışın ışığında virüsün yayıldığı bölgelerdeki vatandaşların zaruri durumlar dışında bulundukları yeri terk etmemeleri gerektiği açıklamasını yaptı. Merkez, virüsün yayılma hızını düşürmek için önleyici tedbirler ve talimatlara uymanın gereğini vurguladığı açıklamasının yanı sıra yayınladığı bir bültenle de her türlü toplantının yasaklanması, ev karantinasına bağlı kalınması, fiziksel ve sosyal mesafenin korunması, maske kullanılması, tüm kurum ve tesislerde sterilizasyon ve dezenfeksiyon işlemlerinin sürdürülmesi ve kişisel hijyen tedbirlerine uyulmasının önemine dikkat çekti.
Hastalıklarla Mücadele Ulusal Merkezi, salgını kontrol altına almak ve salgını önlemeye yönelik çalışmalardan hızlı bir sonuç elde etmek için tüm yerel yetkilileri ve sivil toplum kuruluşlarına, salgın durumunu izleme ve araştırma ekipleri tarafından yürütülen çalışmalara tüm imkanlarını seferber etmeleri çağrısında bulundu.
Salgının giderek daha da yaygın hale gelmesi, Libya’da faaliyet gösteren Libya Ulusal Petrol Şirketi’ne (The National Oil Corporation NOC) bağlı iki şirketin faaliyetlerini kısmi olarak durdurmalarına neden oldu. Zaviye Petrol Rafineri Şirketi’nden (Al Zawiya Oil Refining Company) dün yapılan açıklamada, başkent Trablus’un batısındaki, ülkenin en büyük petrol rafinerisinin önceki akşam ofislerini kapattığı bildirildi. Açıklamada ayrıca şirketin 8-18 Eylül 2020 tarihleri arasında kapalı kalacağına, virüs nedeniyle acil durum iznine ayrılanlarla birlikte çalışan işçi sayısının toplamda yüzde 10 oranında azaldığına dikkat çekildi.
Ülkenin doğusunda faaliyet gösteren Arap Körfezi Petrol Şirketi de (Arabian Gulf Oil Company), güvenlik ve endüstriyel güvenlikle ilgili faaliyetler dışında şirkette çalışan petrol işçilerini koronavirüs salgınından korumak için tüm çalışmalara 30 gün ara verildiğini ve bu süre zarfında faaliyetlerin askıya alındığını duyurdu.
Söz konusu iki şirkette çalışan işçiler arasında herhangi bir enfete vaka kaydedildiğine dair açıklama yapılmazken şirketler, alınan bu tedbirin ihtiyati önlemler bağlamında geldiğini bildirdiler. Libya Ulusal Ordusu’nun ocak ayından bu yana uyguladığı ihracat kısıtlaması nedeniyle ülkedeki  petrol üretimi bu yıl neredeyse durma noktasına geldi.
Libya Hastalıklarla Mücadele Ulusal Merkezi’nin himayesinde dün sabah Souq Al Jum'aa bölgesinde Kovid-19 salgınını önlemeye yönelik “ulusal bir kampanya” başlatıldı. Souq Al Jum'aa İlçe Belediyesi’ndeki Kriz ve Acil Durum Yönetim Servisi, virüs tespit çalışmaları kapsamındaki kampanyanın hıız kesmeden devam ettiğini bildirdi.



ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
TT

ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)

ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı (USAID) çalışanları, 2024’ün ilk aylarında, Gazze’nin kuzeyinde gıda ve tıbbi yardım eksikliğinin kritik boyutlara ulaştığına dair uyarılarını, dönemin ABD Başkanı Joe Biden yönetimindeki üst düzey yetkililere iletti. Şarku'l Avsat'ın Reuters’tan aktardığı habere göre, söz konusu uyarılar kurum içi yazışmalar yoluyla yapıldı.

Hamas’ın 7 Ekim 2023’teki saldırılarının ve İsrail’in Gazze’ye kara harekâtının üzerinden üç ay geçtikten sonra hazırlanan iç mesajda, Ocak ve Şubat aylarında iki aşamada bölgeye giden Birleşmiş Milletler çalışanlarının sahada gözlemlediği sarsıcı manzaralar ayrıntılı biçimde yer aldı.

frgtyu7
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Beyt Lahiya’da, hayır mutfağından pişmiş yemek almak için bekleyen Filistinliler, 28 Nisan 2025 (Reuters)

Çalışanlar, yollarda insan uyluk kemiği ve başka kemikler gördüklerini, araçlarda bırakılmış cesetlere rastladıklarını aktardı. Ayrıca özellikle gıda ve temiz içme suyu başta olmak üzere insani ihtiyaçlarda “felaket düzeyinde” bir eksiklik bulunduğunu vurguladılar.

Ancak Reuters’in görüştüğü dört eski yetkili ile incelenen belgelere göre, ABD’nin İsrail Büyükelçisi Jack Lew ve yardımcısı Stephanie Hallett, telgrafların yeterli tarafsızlık içermediği gerekçesiyle ABD hükümeti içinde daha geniş biçimde dağıtılmasını engelledi.

Gazze’deki duruma resmî itiraf meselesi

Altı eski ABD’li yetkili, Şubat 2024’te gönderilen telgrafın, yılın ilk yarısında iletilen ve İsrail’in Gazze’ye yönelik savaşı nedeniyle sağlık, gıda, hijyen koşullarındaki hızlı bozulmayı ve toplumsal düzenin çöküşünü belgeleyen beş telgraftan biri olduğunu söyledi.

vf
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Cibaliye’de, savaşta yıkılan binaların enkazı arasında yürüyen Filistinliler, 6 Ocak 2026 (Reuters)

Reuters bu telgraflardan birini inceledi. Diğer dört telgrafın da Lew ve Hallett tarafından “tarafsızlık” kaygısıyla engellendiğini, içeriklerini bilen dört eski yetkili doğruladı.

Üç eski ABD’li yetkili, bu telgraflardaki ayrıntıların olağanüstü derecede sarsıcı olduğunu ve yönetim içinde geniş biçimde paylaşılsaydı üst düzey karar alıcıların dikkatini çekeceğini belirtti. Yetkililere göre bu durum, Biden’ın aynı ay yayımladığı ve ABD istihbarat ve silah tedarikini İsrail’in uluslararası hukuka uyumuna bağlayan ulusal güvenlik muhtırasına yönelik denetimi de sıkılaştırabilirdi.

O dönem USAID’de Batı Şeria ve Gazze’den sorumlu bilgi birimi başkan yardımcısı olan Andrew Hall, “Telgraflar insani bilgiyi aktarmanın tek yolu değildi; ancak büyükelçinin Gazze’deki gerçek durumu resmen kabul etmesi anlamına gelirdi” dedi.

ABD’nin Kudüs Büyükelçiliği, bölgedeki diğer büyükelçiliklerden gelenler de dahil olmak üzere Gazze’ye ilişkin telgrafların çoğunun hazırlanması ve dağıtımını denetliyordu. Üst düzey bir eski yetkili, Büyükelçi Lew ve yardımcısı Hallett’in sık sık USAID yönetimine, telgraflardaki bilgilerin zaten medyada geniş biçimde yer aldığını söylediklerini aktardı.

Eski Dışişleri Bakanı Antony Blinken ile Biden’ın temsilcileri, söz konusu telgrafların hiçbir zaman ABD hükümetinin üst kademelerine ulaşmadığı iddiasına ilişkin yorum taleplerine yanıt vermedi.

Gazze savaşı, Hamas’ın 7 Ekim 2023’te düzenlediği ve 1.250’den fazla kişinin öldüğü saldırıların ardından başladı. Filistin Sağlık Bakanlığı verilerine göre Gazze’de hayatını kaybedenlerin sayısı 71 bini aştı.

ABD Başkanı Donald Trump, geçen yıl eylülde Beyaz Saray’da İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun yanında Gazze için barış planını açıklamış olsa da, çatışmalar durmadı. Filistin Sağlık Bakanlığı’na göre, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana yaklaşık 481 kişi daha öldürüldü.

Biden yönetiminin savaş boyunca İsrail’e verdiği destek, Demokrat Parti içinde derin bir bölünmeye yol açtı ve konu parti adayları açısından hâlâ çözülmüş değil. Reuters/Ipsos’un geçen ağustosta yaptığı ankete göre, Demokratların yüzde 80’inden fazlası İsrail’in Gazze’deki askerî karşılığının aşırı olduğunu ve ABD’nin açlık riskiyle karşı karşıya olan Gazze halkına yardım etmesi gerektiğini düşünüyor.


Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
TT

Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)

Gazze'de Filistinli gruplar içindeki kaynaklar Şarku’l Avsat'a, Hamas ile silah meselesi konusunda "genel istişarelerin" devam ettiğini doğruladı. Bir kaynak, "özellikle Gazze Şeridi'ndeki hükümet operasyonlarının (Gazze İdari Komitesi'ne) devredilmesiyle birlikte, grupların silahları konusunda arabulucularla daha ciddi görüşmelerin önümüzdeki günlerde başlayacağını" ifade etti.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hamas ve diğer grupların silahsızlandırılmasını ateşkesin ikinci aşamasının uygulanması için temel bir koşul olarak görürken, Filistin hareketi silahlarının akıbetini bu konuda "ulusal bir uzlaşmaya" bağlıyor.

Hamas'tan bir kaynak Şarku’l Avsat'a, silahların akıbeti konusunun "kamuoyu istişareleri" aşamasında olduğunu söyledi.

Kaynaklar, "kapsamlı ve kapsayıcı bir ulusal çerçeve" oluşturulmasının gerekliliğini vurguladı. Ayrıca, "Filistinli gruplarla bazı istişarelerin yapıldığını ve bu konuyu ele alacak ciddi görüşmeler sırasında arabuluculara sunulmak üzere bir önerinin hazırlandığını" vurguladılar.


Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
TT

Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)

Suriye'nin Halep şehri, savaş ve depremin tozunu üzerinden atıyor ve özellikle iddialı projelerle tarihi çarşısında yavaş yavaş eski canlılığını ve ruhunu yeniden kazanıyor.

UNESCO tarafından koruma altına alınan bu tarihi çarşı, Bab Antakya'dan Halep Kalesi civarına kadar uzanan onlarca çarşıyı içerir. Memlük, Zengi ve Osmanlı dönemlerine ait hamamlar ve kervansaraylara ev sahipliği yapar; her bir çarşının belirli bir zanaat veya emtia konusunda uzmanlaşmış olmasıyla öne çıkar.

Kültür Bakanlığı ve uluslararası ortaklar, 2018'den bu yana restorasyon projeleri başlattı; bu projeler arasında 40 çarşıdan 13'ünün yeniden açılması ve yüzlerce dükkanın sahiplerine iade edilmesi yer alıyor. Bu çalışmalarda orijinal taşlar ve yetenekli el işçiliği kullanılıyor.

Mimar Fatima Hulendi Şarku’l Avsat'a verdiği demeçte, Halep'in tarihi çarşısının estetiği ve benzersizliği hakkında coşku ve gururla konuşuyor ve "El-Sakatiyye 1" çarşısrının, Bab Antakya'dan Suk el-Zerb'e uzanan düz bir hat üzerinde yer alması nedeniyle Halep'teki eski çarşılar için hayati bir damar olduğunu belirtiyor.