ABD yaptırımları Şii İkilisi’ni Maliye Bakanlığı koltuğunda ısrarcı olmaya itiyor

Lübnan Kamu Güvenliği Genel Direktörü, Avn’ın temsilcisi olarak Paris’te Macron’un yardımcı ekibiyle görüşmek üzere görevlendirildi

Lübnan Temsilciler Meclisi oturumundan bir kesit (Reuters)

Güvenilir siyasi kaynaklar, Lübnan Cumhurbaşkanı Mişel Avn ile yeni hükümeti kurma görevi verilen Büyükelçi Mustafa Edib arasında geçtiğimiz Salı günü gerçekleşen görüşmede, hükümetin genel çerçevesi konusunda bir uzlaşıya varılamadığını belirttiler. Kaynaklara göre bunun nedeni, Cumhurbaşkanı Avn’ın uzlaşma amacıyla hükümetin 20 veya 24 bakandan oluşması konusunda ısrar ederken Edib’in bir dizi bakanlığı feshetme ve bakanlıkları diğerleriyle birleştirme olasılığı olduğu sürece sayısal olarak kalabalık bir hükümete ihtiyaç olmadığı gerekçesiyle 14 bakandan oluşması konusunda diretiyor olmasıdır.
Bununla birlikte kaynaklar, Avn ve Edib’in ABD Hazine Bakanlığı’nın Lübnanlı iki eski bakanı Hizbullah’a mali yardım sağlama suçlamasıyla kara listeye alma kararını yayınlamadan önce görüştüklerini söylediler. ABD’nin kara listeye eklediği isimler, Lübnan’ın eski Ulaştırma Bakanı Yusuf Finyanus ve eski Maliye Bakanı Ali Hasan Halil oldu. Avn ve Edib görüşmesi ise önemli bakanlıklar da dahil olmak üzere bakanlıklar koltuklarının mezhepler arasında dönüşümlü olarak dağıtılması ilkesi üzerinde vardıkları bir anlaşmayla sonuçlandı. Ancak bu konu, Şii İkilisi’nin (Hizbullah-Emel Hareketi) Maliye Bakanlığı koltuğunu elinde tutma ısrarı ile çatışıyor. Çünkü eğer Şii İkilisi Maliye Bakanlığı’nı elinde tutarsa Şiiler, cumhurbaşkanı, hükümet ve ilgili bakanlarla birlikte mali kararnamelerde ve kararlarda üçüncü imzayı atma yetkisi kazanıyor.
Şarku’l Avsat’a konuşan kaynaklara göre Avn ve Edib, Şiilerin Maliye Bakanlığı'nı ellerinde tutma ısrarının bakanlık koltuklarının mezhepler arasında dönüşümlü olarak dağıtılması ilkesinin uygulanmasını engelleyeceğini düşünüyorlar. Buna karşın Şii kaynaklar, Maliye Bakanlığı koltuğuna oturan bakanın mezhebine zarar vermemek kaydıyla bu ilkenin uygulanmasında bir sorun olmadığını söylüyorlar.
Ancak Avn ve Edib, hükümetin genel yapısı konusunda bir uzlaşıya varamadılar. Cumhurbaşkanlığı kaynakları bunun nedenini, Cumhurbaşkanı Avn’ın az sayıda bakanı atama hakkını koruma konusunda ısrar etmesi olarak gösterdiler. Çünkü bağımsız uzman isimlerden oluşan bir hükümette, özellikle kabine oturumlarının Edib başkanlığında ve Avn veya kendi atadığı bakanların yokluğunda yapılması ve alınan kararların Cumhurbaşkanı’nın çekinceleri ile karşılanması halinde hükümeti bir soruna sürüklenmemesi için Avn’ın yalnız kalmaması gerekiyor.
Avn ve Edib arasındaki bu anlaşmazlığın, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un hükümetin kurulması için verdiği sürenin sonu olan önümüzdeki Pazar gününe kadar yeni hükümetin kurulmasını engelleyebileceği düşünülüyor. Bu soruna bir de Şii İkilisi’nin bir sonraki duyuruya kadar Maliye Bakanlığı'nı kasıtlı olarak kota dağılımlarından uzak tutma konusundaki ısrarı ekleniyor.
Şii İkilisi’nin esneklik gösterdiğini, ancak ABD’nin Halil ve Finyanus’a yaptırımlar uygulaması çerçevesinde esnekliği bir kenara bırakıp sert bir tutum sergilemek zorunda kalabileceğini söyleyen kaynaklar, Şii İkilisi’nin ısrarcı tutumunun, ABD yaptırımlarına doğrudan bir yanıt olarak yorumlanmaması gerektiğini vurguladılar.
Öte yandan bu yaptırımlar, halen Şii İkilisi ve özellikle de Meclis Başkanı Nebih Berri tarafından inceleniyor. Çünkü söz konusu yaptırımların uygulandığı isimlerden biri olan Halil, Berri’nin görüşmelerdeki temsilcisi ve Berri, ülkeyi içinde bulunduğu zorlu koşullardan kurtarmak, mali ve ekonomik çöküşünü durdurmak için reformist bir dairede sınırlı kalan yeni hükümetin bakanlık bildirisi taslağının genel çerçevesini oluşturan Fransız girişiminin uygulanmasını engelleyenlere Avrupa yaptırımları uygulamakla tehdit eden Macron'la yeni hükümetin kurulmasını geciktirecek herhangi bir siyasi sorun yaşamak istemiyor.
Diğer yandan ABD’nin uyguladığı yaptırımlara yönelik tepkiler zayıf kalsa da yeni hükümetin kurulmasını geciktirebileceği söylemlerinin yanı sıra Washington’ın Macron'un girişimini desteklerken söz konusu yaptırımları uygulamak zorunda olmadığı şeklindeki düşünceler dile getirilirken ABD yaptırımlarının hükümeti kurmaya yönelik çabaları engelleme olasılığının düşük olduğu, ancak kurulum sürecini daha da hararetli hale getireceği yönünde bir başka görüş de ortaya atıldı.
İlgili bağlamda siyasi kaynaklar, yaptırımların, Macron için bir şok etkisi yaratmadığını düşünüyorlar. Çünkü kaynaklara göre Macron, Bağdat'a gitmeden önce ABD Dışişleri Bakanı'nın Yakın Doğu İşlerinden Sorumlu Yardımcısı David Schenker’in Beyrut'a gelmesi, bunun bir işaretiydi. Kaynaklar bu yüzden Macron’un yaptırımların uygulandığı isimler açıklanmadan Bikfaya’da (Maruni Hristiyan) Lübnan Ketaib Partisi Genel Merkezi’nde görüştüğü bazı milletvekillerinin meclisten istifa ettiklerinin sonradan kendisine iletilmesinin doğru bulmuyorlar.
Bazı milletvekilleri Schenker'in yaptırımların aynı hafta uygulanacağını ve yaptırımların bu kadarla sınırlı kalmayacağını söylediğini aktardılar. Bununla birlikte Schenker'in ABD yönetiminden Şii Emel Hareketi ve Marada Hareketi’ne davranışlarını iyileştirmeleri konusunda baskı yapmak istiyormuş gibi bir takım mesajlar ilettiğini de kaydettiler.
Bu çerçevede, art arda gelecek ve bir kısmı ABD yaptırımları ile uyumlu olmayacak tepkilerle ilgili tutumların takip edilmesi gerekiyor.
Öte yandan Şarku’l Avsat, Lübnan Kamu Güvenliği Genel Direktörü General Abbas İbrahim’in bakan sayısındaki anlaşmazlık çerçevesinde hükümeti kurma konusunda devam eden istişarelere Cumhurbaşkanı Avn’ın temsilcisi olarak katılmak ve Fransa'nın ABD yaptırımlarına ilişkin tutumunu öğrenmek için Paris'e gittiği bilgisine ulaştı.
İbrahim’in Lübnan’da yeni hükümetin normal bir süreç çerçevesinde kurulmasını garanti edecek Fransız girişimiyle uyumlu hareket edilmesi için görevli olan Macron’un yardımcı ekibiyle görüşebileceği tahmin ediliyor. Bununla birlikte İbrahim’in Fransız girişimini güçlendirmek ve ABD yaptırımlarından etkilememesini sağlamanın yanı sıra bir yandan Edib’in 14 bakandan oluşan bir hükümet kurma konusunda ısrarı ile Cumhurbaşkanı'nın bakan sayısını artırma eğilimi çerçevesinde Macron'un belirlediği süre içinde hükümetin kurulması ihtiyacını dile getirmesi bekleniyor.