Zayed Hediyye
Fas’ın Buznika kasabasının ev sahipliği yaptığı, Libya Temsilciler Meclisi Konseyi ve Devlet Yüksek Konseyi arasındaki Libya diyaloğunun istişare turları, nihai sonuçlar hakkında çelişkili haberler ortasında sonra erdi. Katılımcı taraflar ve ev sahibi taraf, iki taraf arasındaki diyalog anlaşmalarında önemli ilerleme kaydedildiğini belirtirken, bilgi sahibi Libyalı kaynaklar da bir sonraki aşamada Merkez Bankası’nın takibi, konumu ve yetkileri hususundaki anlaşmazlıklar nedeniyle bocalama yaşandığını ifade etti.
Libya’da herkesin Fas’ın Buznika kasabasından gelen haberleri takip ve analiz etmekle meşgul olduğu bir dönemde, ülkenin batısındaki tüm siyasi organları temsil eden bir heyetin Kahire’ye gelmesiyle Libya sahnesinde kısa vadede bir dönüm noktası olabilecek ani bir haber yayınlandı. Haber, yıllardır Libya siyasi yolunun ilerlemesine engel teşkil eden ana anlaşmazlık noktaları hakkında öneriler içeren kapsamlı bir çözüm girişimi ortaya koyuyordu.
Fas diyalog turunun sonu
Fas’ta Libya danışma diyaloğu tarafları, 8 Eylül Salı günü ilk turun sona erdiğini ve bugün yeni diyaloğun başlayacağını duyurdu. Taraflar, ilerleyen günlerde Libya çatışmasının tüm tarafları arasında genişletilmiş resmi diyaloglarda kapsamlı bir siyasi çözüm yolunu açacak anlayışlara ulaşılacağını söyledi.
Fas’taki diyalog için Yüksek Devrim Konseyi heyeti üyesi Muhammed Halife Necm, “Buznika’da Libya Parlamentosu ve Devlet Yüksek Konseyi heyetleri arasındaki diyalog, kapsamlı siyasi çözüm sürecinin tamamlanmasının yolunu açan önemli anlayışlara ulaştı” dedi. Necm, “Görüşmelerde, yolsuzluk ve kamu parasının israfını ortadan kaldırmayı amaçlayan net kriterler belirleme ve kurumsal bölünme durumuna son verme hususunda ileri düzeyde sonuçlar elde edildi” ifadelerini kullandı.
Fas’taki Libya parlamentosu heyetinden hiçbir taraf ya da ona yakın hiçbir kaynak, Buznika’da ileri düzeyde anlayışlara ulaşıldığına değinilen bu açıklamalar hakkında yorum yapmadı. Parlamento heyetinin Trablus’tan uzaklaştırmak istediği Libya Merkez Bankası’na ve cumhurbaşkanlığını devralacak bağımsız bir isme ilişkin anlaşmazlık nedeniyle müzakerelerin karmaşıklığına dikkat çekildi. Kaynaklar, bu anlaşmazlıkların, istişarelerin nihai sonuçlarının açıklanmamasından kaynaklandığı ve Merkez Bankası’yla ilgili bu ikileme dair istişarelere bugün devam etmek şartıyla müzakerelerin geçici olarak askıya alındığını söyledi.
Beyt-ul mal (hazine) mücadelesi
Libyalı gazeteci Muhammed el-Kavaş, Independent Arabia’ya yaptığı açıklamada, “Fas’ın ev sahipliği yaptığı diyalog, en azından bazı noktalarda ve özellikle de milletvekilleri heyetinin başkentten uzaklaştırmak istediği Merkez Bankası’na ilişkin hususlarda, Ulusal Mutabakat Hükümeti (UMH) tarafından silah ve yabancı savaşçıların getirilmesi için finanse edilen kaynakları kurutmak amacıyla durdu. Devlet Konseyi, Beyt-ul Mal’ın baskı kartı olarak Trablus’ta kalmasını ve gerektiğinde parlamento ve ordu aleyhinde kullanılmasını istiyor. Çünkü bu harcama bölümlerinde maaşların, kamu harcamalarının, sabit para biriminin ve Libya’nın doğusundaki kısıtlamaların finansmanının tek kaynağı Merkez Bankası’dır” değerlendirmesinde bulundu.
UMH’den sürpriz
UMH, Trablus’ta Başkanlık Konseyi, Devlet Yüksek Konseyi ve paralel Temsilciler Meclisi’ne bağlı isimler de dahil olmak üzere, Kahire’ye bir müzakere heyeti göndererek büyük bir sürpriz yaptı. Heyet, Libya’daki çatışma tarafları arasında çözülmemiş tüm sorunlara çözüm önerilerini çantalarındaki dosyada taşıyor.
Libyalı kaynaklara göre başkent heyeti, Kahire’de üst düzey yetkililerle Arap ve uluslararası sponsorların himayesinde gelecek yılın sonunda ateşkesin istikrara kavuşmasını, petrol üretiminin gelirlerin dağıtılmasına yönelik bir anlaşmayla yeniden başlamasını ve ülkede kapsamlı seçimler için bir tarih belirlenmesini öngören bir anlaşmanın imzalanması meselesini görüşecek.
Libya’nın batısındaki heyet, Başkanlık Konseyi Başkanının güvenlik danışmanı Taceddin el-Razki, Temsilciler Meclisi üyeleri Muhammed er-Raid, Ebu Bekir Said, Eymen Seyfulnasr, Devlet Yüksek Konseyi’nden Ebu el-Kasım Kuzayt ve Saad bin Şerade’yi içeriyor.
Diğer kaynaklar ise heyetin, yetkililerle görüşmek üzere Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) başkenti Abu Dabi’de yönelmeden önce aynı meseleyi Mısırlı yetkililerle ele alacağını ifade etti.
Mısır medyası, Libya heyetinin Mısır tarafıyla görüşerek, siyasi bir çözümü harekete geçireceğini bildirdi. Medya organları, ayrıntılı bilgiye yer vermeden görüşmeden ‘ateşkes ve Mısır’ın krizin çözümüne ilişkin oynadığı rol’ meselelerinin masada olduğunu kaydetti.
Devlet Yüksek Konseyi’nin reddi
Şarku’l Avsat’ın Independent Arabia kaynaklı haberine göre, söz konusu ziyaretle ilgili olarak Trablus’tan gelen ilk yorumda, Devlet Yüksek Konseyi medya ofisi, Konsey’den bir heyetin Mısırlı yetkililerle görüşmek üzere Mısır’a gittiği haberini yalanladı. Ofis, Devlet Yüksek Konseyi’nin Mısır Arap Cumhuriyeti’ni ziyaret etmek ve iki kardeş ülkenin çıkarlarına neyin hizmet ettiğini tartışmak üzere, kendisine yönelik olası daveti memnuniyetle karşıladığını söylerken, kendilerine bağlı bir heyetin Mısır’a gittiği iddialarını da yalanladı.
Serrac’dan dolambaçlı yol
Libyalı siyasi araştırmacı Muhammed Hareke, açıklamaya ilişkin olarak “Bu durum, Mısır tarafınca onaylandıktan sonra ziyarete ilişkin raporların yanlış olduğu anlamına gelmiyor. Aksine bu müzakerelerde Devlet Konseyi’ni ziyaret ettiği söylenen isimlerin oturumları yarı yarıya boykot etmesi ve Halid el-Mişri’ye muhalif olması sonrasında bu doğaldır” ifadelerini kullandı. Hareke, “Bu sürpriz ziyaret, ülkenin batısındaki bölünmenin boyutunu ve Serrac’ın memnuniyetsizliğini bir kez daha ortaya koyuyor. Sonuç olarak Serrac, son zamanlarda kendisine sert şekilde saldıran Mişri ve Müslüman Kardeşler’in çabalarını, Temsilciler Meclisi ile yeni bir siyasi konsey kurulmasını öngören bir anlaşma imzalayarak masaya çevirmek için iletişim kanalları açtı” dedi.
Öte yandan LUO Sözcüsü Ahmed el-Mismari, “Fayiz es-Serrac’ın danışmanı da dahil olmak üzere, Başkanlık Konseyi’nden bir heyetin Kahire ziyareti, Başkanlık Konseyi’ni kuşatma çerçevesinde, kişisel olarak geliyor. Trablus’ta yaşananlar Fayiz es-Serrac ve Halid el-Mişri arasında Başkanlık Konseyi pozisyonu dolayısıyla bir mücadeledir ve bu durum, kişisel çıkarların hüküm sürdüğünü doğruluyor. Ülkenin sorunları ile ilgili birleşik pozisyon yok” değerlendirmesinde bulundu. Mismari ayrıca, heyetin, Misrata milislerinin nüfuzu çerçevesinde nüfuzlarını kısıtlayan hiçbir karara uymayacakları anlaşmaları yerine getiremeyeceğine işaret etti.
Mismari, yeni bilgilerin, silahlı tugayların liderlerinden oluşan Misratalı heyetin, Mısırlı yetkililerle kapsamlı bir siyasi çözüm anlaşması görüşmelerine katılmak üzere Kahire’ye gittiğini göstermesinin dikkat çekici olduğunu söyledi.
