Kazımi Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi ile aralarındaki anlaşmazlığı çözmek için bir yol haritası hazırlıyor

Mesrur Barzani, Erbil’in Bağdat hükümetinin reform çabalarını desteklediğini ve uzun soluklu çözümleri dört gözle beklediğini vurguladı.

Kazımi ve Mesrur Barzani dün Erbil’de bir araya geldi (Irak Başbakanlık Ofisi)
Kazımi ve Mesrur Barzani dün Erbil’de bir araya geldi (Irak Başbakanlık Ofisi)
TT

Kazımi Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi ile aralarındaki anlaşmazlığı çözmek için bir yol haritası hazırlıyor

Kazımi ve Mesrur Barzani dün Erbil’de bir araya geldi (Irak Başbakanlık Ofisi)
Kazımi ve Mesrur Barzani dün Erbil’de bir araya geldi (Irak Başbakanlık Ofisi)

Irak Başbakanı Mustafa el-Kazımi, Kürdistan bölgesine önemli bir ziyaret gerçekleştirdi. Kazımi, bütçe kanunu, tartışmalı bölgeler sorunu, Peşmerge, sınır kapıları ve diğer dosyalar gibi çözüme kavuşturulmayı bekleyen sorunları görüşmek için Bağdat ile Erbil arasında son beş aydır yapılan görüşmelerin sonuçlarını beklemeden bu ziyareti gerçekleştirdi.
Her iki tarafın da söz ettiği pozitif atmosfere rağmen, olayın gerçek yüzü çözüme kavuşturulamamış dosyalara ilişkin ihtilafların devam ettiğini gösteriyor ve bu da Kazımi’nin bu konuyu bizzat yakından incelemek üzere Erbil’i ziyaret etmesine neden oldu.
Kazımi’nin medya ofisi tarafından dün yapılan açıklamada Kazımi’nin Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi (IKBY) Başkanı Mesrur Barzani ile birkaç dosyayı incelediğini bildirdi. Söz konusu açıklamada “Silahlı kuvvetlerin DEAŞ terör örgütü ile mücadelede gösterdiği performansta sahip olduğu güvenlik işbirliği ve entegrasyon tecrübesi ulusal birliği güçlendirdi ve galibiyeti mümkün kıldı. ‘Irak’ın egemenliği’ bizi Iraklılar olarak bir araya getiren bir ifade ve bunu kaybetme lüksümüz yok. Irak halkının sesinin ve gerçek seçimlerinin doğru bir şekilde duyurulmasını garanti altına alacak biçimde erken seçim hazırlıklarının hızını artırmanın yanı sıra ortak çalışmayı pekiştirme ve Irak vatandaşına hizmet edecek en iyi çabayı sunma fırsatı artık mümkün” ifadeleri yer aldı.
Açıklamaya göre Barzani ise “görüşmeden duyduğu memnuniyeti dile getirdi ve IKBY’nin çözüme kavuşturulmamış tüm meseleleri çözmeyi amaçladığını ve uzun soluklu çözümleri pekiştirmeyi ve her alanda reform yapmaya çalışan Kazımi hükümetinin çabalarını desteklemeyi sabırsızlıkla beklediğini” belirtti. Kazımi Erbil’e ziyareti sırasında Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) Başkanı Mesud Barzani ile de görüştü. Görüşme sırasında erken seçim yapma dosyasının yanı sıra ulusal arenadaki genel durumların tamamı, ülkenin yaşadığı en büyük zorluklar ve sergilenen tavırların ulusal düzeyde tek bir noktada toplanması ele alındı.
Diğer taraftan IKBY Sözcüsü Dr. Cotyar Adil Şarku’l Avsat’a verdiği demeçte şu ifadeleri kullandı:
“İki tarafın halihazırda Erbil ve Bağdat arasında çözüme kavuşturulmayı bekleyen meselelere ilişkin müzakerelerde bulunduğu gerçeğinden hareketle bu ziyaret, uygun ve önemli bir zamanda gerçekleşti. IKBY, federal hükümetle arasındaki sorunlara çözüm bulma isteğini her daim dile getirdi. IKBY Başkanı Mesrur Barzani hükümetini kurduğunda Dr. Adil Abdulmehdi’nin başkanlığındaki eski hükümet döneminde Bağdat’ı ziyaret etmişti. İki taraf önemli müzakerelerde bulunmuş ve bütçe kanununa ilişkin ortak işbirliği çerçevesi uzlaşma sağlamıştı. Ancak ne yazık ki önceki hükümet istifa etti ve ardından geçtiğimiz mayıs ayında Kazımi hükümeti kuruldu. IKBY bu hükümeti desteklediğini ifade etti. Bu ziyaret, özellikle Kazımi’nin IKBY’ye bağlı Duhok ilini ziyaret etmesi, Habur Sınır Kapısı’nı (İbrahim el Halil Sınır Kapısı) ve diğer yerleri denetlemesi ve buna ek olarak bugün Süleymaniye’yi ziyaret etmesi ve çözüme kavuşturulmayı bekleyen tüm sorunların ele alınması açısından bir ilk sayılıyor.”
Kazımi’nin IKBY liderliği ile incelediği dosyalar hakkında bilgi veren Adil “En öne çıkan dosyalar bütçe, ihtilaflı bölgeler, Peşmerge ve diğer dosyalar oldu. Müzakere dosyasında ilerleme kaydedildi ancak bütçe konusunda eski Başbakan Adil Abdulmehdi’nin ortak uzlaşma düzeyinde sonuca bağladığı noktadan başladığımız için önümüzde uzun bir yol var” dedi.
Adil “Bağdat ve Erbil arasındaki müzakerelerin gidişatına hakim olan ve ortak noktalar ile anlaşmalara ulaşılmasına yardımcı olacak pozitif atmosfer açısından” iyimserliğini dile getirdi. Adil bütçe kanunu ve yasama ile yürütme süreci hakkında “İki taraf arasında adaleti sağlamak için siyasi güçlerin desteğinin yanı sıra hala ortak bir payda bulunması ve koordinasyon sağlanması gerekiyor” şeklinde açıklamalarda bulundu.
Adil IKBY’nin günde 250 bin varil petrolün gelirini Irak devletinin hazinesine yatırmaya hazır olduğunu belirtti. Aynı şekilde Adil, anayasaya göre federal hükümet ve IKBY arasındaki sınır kapılarının ortaklaşa yönetildiğini ve hala iki tarafı etkileyen ve finansal krizin devamı sayılan pek çok konunun bulunduğunu belirtti.
Adil “Söz konusu ziyaret sırasında pozitif bir hava hakimdi. Bunun da iki taraf arasında bütün dosyaların ele alındığı müzakerelerin seyrine yansıyacağını umuyoruz. Bizim için en önemli şey anayasaya bağlı kalmanın önemini vurgulamak çünkü anayasa her iki taraf için de adaletin sağlanmasında ana güvence sayılıyor” dedi.
Diğer taraftan KDP milletvekili Macid Şengali Şarku’l Avsat’a verdiği demeçte “Kazımi’nin ziyareti her iki taraf içinde oldukça önemli bir kazanç. Kazımi’nin özellikle Irak hükümetinin çeşitli mali, siyasi, ekonomik ve güvenlik krizleri ile boğuşmasından hareketle IKBY’yi desteklemesi gerekiyor. Aynı şekilde benzer bir krizin içerisinden geçen IKBY de bu krizi çözmek için Bağdat ile işbirliği ve koordinasyon sağlamak istiyor. Bu ziyaret, mali meseleler ve ödeneklere ek olarak gerek anayasanın 140. maddesine tabi olan ihtilaflı bölgeler gerekse Bağdat, Erbil ve diğer valiliklerde yaşayan herkesin haklarını güvence altına alan bir kanun çıkarılmasını gerektiren petrol ve doğalgaz meselesi olsun 2005 yılından günümüze kadar iki taraf arasında çözüme kavuşturulmayı bekleyen tüm sorunları çözemez” dedi.
Şengali “Bu ziyarette en önemli şey,  çözüme kavuşturulmayan tüm problemlerin çözülmesi için herkesin arasında dürüst niyetlerin olduğu ve vatandaşın çıkarının ön sıraya konulduğu bir yol haritası çizmek. Sonuç olarak sorunları çözme isteği var ancak bu çözümler köklü olmayacaktır” dedi.



İsrail, Lübnan'da “önleyici” saldırılarını yoğunlaştırdı

İsrail’in dün Lübnan'ın doğusundaki Bekaa Vadisi'ndeki Bednayel Köyü’ne düzenlediği saldırının ardından geride kalan yıkımı inceleyen köy sakinleri (EPA)
İsrail’in dün Lübnan'ın doğusundaki Bekaa Vadisi'ndeki Bednayel Köyü’ne düzenlediği saldırının ardından geride kalan yıkımı inceleyen köy sakinleri (EPA)
TT

İsrail, Lübnan'da “önleyici” saldırılarını yoğunlaştırdı

İsrail’in dün Lübnan'ın doğusundaki Bekaa Vadisi'ndeki Bednayel Köyü’ne düzenlediği saldırının ardından geride kalan yıkımı inceleyen köy sakinleri (EPA)
İsrail’in dün Lübnan'ın doğusundaki Bekaa Vadisi'ndeki Bednayel Köyü’ne düzenlediği saldırının ardından geride kalan yıkımı inceleyen köy sakinleri (EPA)

ABD’nin İran'a yakında saldırı düzenleyeceği yönündeki söylentilerin yeniden gündeme gelmesiyle birlikte İsrail, Lübnan'daki saldırılarını yoğunlaştırdı. Uzmanlar ve gözlemcilere göre bu saldırılar, Hizbullah Genel Sekreteri Naim Kasım'ın İran ile yeni bir savaşın patlak vermesi halinde Hizbullah’ın tarafsız kalmayacağını açıklamasının ardından, Hizbullah'ı askeri ‘destek’ eylemlerinden caydırmak için önleyici bir hamle.

Şarku’l Avsat’a konuşan bakanlık kaynakları, son iki gün içinde iç ve dış temasların yapıldığını, ancak net bir cevap alınamadığını ve Lübnan'ın savaşın tırmanması halinde daha geniş bir çatışmaya sürüklenmeyeceğine dair herhangi bir garanti almadığını bildirdi. Hizbullah'ın tutumu ile ilgili olarak kaynaklar, Meclis Başkanı Nebih Berri'nin verdiği mesajın ‘Hizbullah’ın İran'a saldırı olması durumunda herhangi bir eylemde bulunmayacağı’ yönünde olduğunu belirtti.


Gazze anlaşmasının ikinci aşaması, yaşanan aksaklıkların üstesinden gelmek için ‘kontrollü bir geçiş’ hedefliyor

Gazze şehrinde yıkılan binaların enkazı arasında kurulan çadırların arasından geçen Filistinliler (AFP)
Gazze şehrinde yıkılan binaların enkazı arasında kurulan çadırların arasından geçen Filistinliler (AFP)
TT

Gazze anlaşmasının ikinci aşaması, yaşanan aksaklıkların üstesinden gelmek için ‘kontrollü bir geçiş’ hedefliyor

Gazze şehrinde yıkılan binaların enkazı arasında kurulan çadırların arasından geçen Filistinliler (AFP)
Gazze şehrinde yıkılan binaların enkazı arasında kurulan çadırların arasından geçen Filistinliler (AFP)

Gazze Şeridi’ndeki ateşkes anlaşmasının ikinci aşaması, ABD’li yetkililerin teorik olarak başlatıldığını duyurmasından bu yana yaklaşık bir aydır ilerleme kaydedemiyor. Sürecin, istikrarın sağlanması ve çatışmaların yeniden başlamasının önlenmesi için düzenli bir geçişle sürdürülmesi yönünde çağrılar yapılıyor.

Şarku’l Avsat’a konuşan uzmanlar, ikinci aşamaya geçişin eş zamanlı ve kademeli şekilde yürütülmesi gerektiğini, Hamas ile İsrail’in yükümlülüklerini paralel biçimde yerine getirmesinin mevcut tıkanıklığı aşabileceğini belirtti. Uzmanlar, savaşın yeniden patlak verme ihtimali ve anlaşmanın uygulanmasındaki gecikmelere ilişkin kaygılara dikkat çekerken, ABD Başkanı Donald Trump’ın Nobel Barış Ödülü hedefi doğrultusunda kişisel bir başarı elde etmek için baskı yapabileceği değerlendirmesinde bulundu.

Mısır resmi haber ajansı MENA dün yaptığı açıklamada, Mısır Kızılayı’nın 15’inci yaralı, hasta ve engelli Filistinli grubunun karşılanması, uğurlanması ve geçiş işlemlerinin tamamlanmasına refakat edilmesine yönelik insani çabalarını sürdürdüğünü bildirdi.

Gazze Şeridi’ne dönmeyi bekleyen bu kişilerin umutları, Washington’ın 15 Ocak’ta başladığını duyurduğu ikinci aşamasında aksaklıklar yaşanan ateşkes anlaşmasına bağlanmış durumda. Uluslararası toplum ise anlaşmayı tehdit eden risklere dikkat çekiyor.

Birleşik Krallık Dışişleri Bakanı Yvette Cooper, Ortadoğu’da kalıcı barış ve güvenliğe ulaşmak için şiddet ve acı döngüsünü kırmaya yönelik önemli bir fırsat bulunduğunu belirtti. Ancak Gazze Şeridi’ndeki ateşkesin kırılganlığını koruduğunu ve her iki taraftan gelen ihlallerin ABD’nin barış planı sürecini zayıflatabileceğini ifade etti.

Cooper, cuma akşamı yaptığı açıklamada, ikinci aşamaya düzenli bir geçiş çağrısında bulunarak, İsrail ordusunun çekilmesiyle eş zamanlı olarak uluslararası bir istikrar gücünün konuşlandırılması ve insani krizin ele alınması gerektiğini vurguladı. Ayrıca Hamas’ın silahsızlandırılması ve gelecekte Gazze Şeridi’nin yönetiminde herhangi bir rol üstlenmemesi şartına dikkat çekti.

dfvgth
Gazze Şeridi’nin orta kesimindeki Nuseyrat Mülteci Kampı’nda yıkılmış evler (AFP)

El-Ahram Siyasi ve Stratejik Araştırmalar Merkezi uzmanlarından Dr. Amr el-Şobaki, ikinci aşamanın esas olarak eş zamanlı bir geçiş gerektirdiğini belirterek, “Trump planı Hamas’ın silahsızlandırılmasını öngörürken, aynı zamanda İsrail’in Gazze Şeridi’nden tamamen çekilmesini de içeriyor. Bu nedenle Gazze’ye tek bir perspektiften bakılmalı ve yükümlülükler bir taraf üzerinde yoğunlaşmadan herkese hatırlatılmalı” dedi.

El-Şobaki, ikinci aşamanın Hamas’ın askeri varlığının sona erdirilmesini kapsadığını ifade ederek, bunun ancak İsrail’in de Gazze Şeridi’nden çekilme, Filistinlileri hedef almama, siyasi bir ufka yönelme, Filistinli bir polis gücüne izin verme ve Gazze’de bir teknokrat komitenin çalışmasına olanak tanıma gibi yükümlülüklerini yerine getirmesi halinde mümkün olacağını söyledi.

Filistinli siyasi analist Eymen er-Rakab ise ikinci aşamanın yalnızca düzenli değil, aynı zamanda sorunsuz bir geçişe ihtiyaç duyduğunu kaydetti. Ancak er-Rakab, bu hususların büyük ölçüde şeklî olduğunu, zira anlaşmanın silahsızlanma, İsrail’in çekilmesi, uluslararası istikrar gücünün konuşlandırılması ve diğer maddeler konusunda mutabakat eksikliği nedeniyle uygulama aşamasında çok sayıda engelle karşı karşıya bulunduğunu dile getirdi.

Bu gelişmelerin gölgesinde AFP, cuma günü Hamas’ın Gazze Şeridi’nde İsrail ordusunun çekildiği bir bölgenin kontrolünü yeniden sağladığını, yerel bir polis gücü konuşlandırdığını ve kamu kurumlarını yeniden faaliyete geçirmeye çalıştığını bildirdi.

ABD Başkanı Donald Trump tarafından Gazze’de savaş sonrası koordinasyonu denetlemek üzere görevlendirilen Nikolay Mladenov, Barış Konseyi toplantısında yaptığı açıklamada, başvuruların açılmasının ardından ilk saatlerde yaklaşık 2 bin Filistinlinin polis teşkilatına kaydolduğunu söyledi.

Gazze Şeridi’ndeki çok uluslu barış gücünün komutanı olarak atanan ABD’li Tümgeneral Jasper Jeffers ise aynı toplantıda, uzun vadeli planın bölgede görev yapacak yaklaşık 12 bin polisi eğitmek olduğunu ifade etti.

scdfgh
Gazze şehrindeki Meçhul Asker Meydanı yakınlarında bulunan bir mülteci kampındaki çadırlar ve barınaklar (AFP)

Er-Rakab, 12 bin polisin eğitileceğine ilişkin açıklamaların Gazze Şeridi’nin güvenliğini sağlamaya yeterli olmayacağını belirterek, Hamas’a bağlı polis gücünün sahadan çekilmesinin yerine bir alternatif oluşturulmadan gerçekleşmesi halinde güvenlik boşluğu doğacağını söyledi. Er-Rakab, Hamas’ın böyle bir durumu kabul etmeyeceğini ve aylar sürebilecek bir geçiş döneminde kısmi bir yetki devri önereceğini ifade etti. Bu nedenle düzenli ve sorunsuz bir geçişin mutabakatlarla hızlandırılması gerektiğini vurgulayan er-Rakab, mevcut durgunluk ortamında Washington’ın İsrail’in kontrolü altındaki bölgelerde yeniden imar sürecini başlatabileceği ve Tel Aviv’e harekete karşı askeri operasyonlara izin verebileceği uyarısında bulundu.

Er-Rakab, en uygun geçiş yolunun Hamas ile güvenlik görevlerinin devrinde kademeli bir anlayışa dayalı mutabakatlardan geçtiğini belirterek, “Sahada gördüklerimiz çatışmayı sona erdirecek bir çözüm değil; krizi uzatmaktan başka sonuç doğurmayan geçici pansuman tedbirlerdir” değerlendirmesinde bulundu.

El-Şobaki ise İsrail’in yalnızca Hamas’ın bedel ödemesinde ısrarcı olduğunu savundu. Buna karşın el-Şobaki, ABD Başkanı Donald Trump’ın kendisini bir barış adamı olarak konumlandırdığına ve Nobel Barış Ödülü dahil çeşitli uluslararası kazanımlar elde etme arayışında olduğuna dikkat çekerek, planın başarısızlığa uğramaması için hâlâ fırsat bulunduğunu ve Trump’ın karmaşık ayrıntılar ile çok sayıdaki zorluğa rağmen daha fazla baskı uygulayabileceğini ifade etti.


Filistin Sivil Toplum Kuruluşları Ağı: Prefabrik evler Gazze Şeridi'ne ulaşmadı

Gazze Şeridi'nin kuzeyindeki yıkılmış evlerin arasında iftar için bir araya gelen Filistinliler (EPA)
Gazze Şeridi'nin kuzeyindeki yıkılmış evlerin arasında iftar için bir araya gelen Filistinliler (EPA)
TT

Filistin Sivil Toplum Kuruluşları Ağı: Prefabrik evler Gazze Şeridi'ne ulaşmadı

Gazze Şeridi'nin kuzeyindeki yıkılmış evlerin arasında iftar için bir araya gelen Filistinliler (EPA)
Gazze Şeridi'nin kuzeyindeki yıkılmış evlerin arasında iftar için bir araya gelen Filistinliler (EPA)

Filistinli sivil toplum kuruluşlarının çatı kuruluşu Filistin Sivil Toplum Kuruluşları Ağı (PNGO) Başkanı Emced eş-Şeva dün yaptığı açıklamada, yerinden edilmiş kişilerin insani ihtiyaçlarının çok büyük olmasına rağmen, şimdiye kadar hiçbir prefabrik evin Gazze Şeridi'ne girmediğini söyledi. Şeva, İsrail ordusunu, ‘Gazze Şeridi'nin geniş alanlarını kontrol etmeye devam etmekle ve sarı hat olarak bilinen alanı yerleşim bölgelerine doğru genişletmekle’ suçladı.

Şeva, Alman Haber Ajansı DPA’nın aktardığı basın açıklamasında, gerçek konut çözümlerinin bulunmaması ve insani yardım anlaşmalarında öngörülen prefabrik evlerin girişine izin verilmemesi nedeniyle binlerce ailenin halen harap haldeki çadırlarda veya açıkta yaşadığını söyledi.

vfvfd
Gazze Şeridi'nin kuzeyindeki yıkıntılar arasında yapılan toplu iftar (EPA)

İsrail ordusunun ‘Gazze Şeridi'nin yaklaşık yüzde 60'ını fiilen kontrol ettiğini’ belirten Şeva, ‘sarı hattın’ genişletilmesinin, özellikle Gazze Şeridi'nin doğu ve kuzey kesimlerinde, sakinlerin kullanabileceği alanları azalttığını kaydetti.

Bu hamlelerin devam etmesinin yardım çalışmalarını zorlaştırdığını ve yerel ve uluslararası kuruluşların en çok etkilenen gruplara ulaşma kabiliyetini sınırladığını söyleyen Şeva, ‘barınak malzemeleri, yeniden inşa malzemeleri ve insani yardımın girişine izin vermek için sınır geçişlerinin tamamen ve düzenli olarak açılması’ çağrısında bulundu.

Sınır geçişlerinin hareketliliği ile ilgili olarak Şeva, yardımların girişinin ‘ihtiyaç duyulanın altında’ kaldığını açıkladı. PNGO Başkanı, inşaat malzemeleri ve prefabrik evlerin girişine getirilen kısıtlamaların, aylardır kötüleşen konut krizini çözme çabalarını engellediğini belirtti. İsrail tarafı bu açıklamalara ilişkin herhangi bir yorumda bulunmadı.

Bu durum, 7 Ekim 2023'te İsrail ile Hamas arasında patlak veren savaşın ardından Gazze Şeridi'nde yaşanan zorlu insani koşullar ve altyapı ile evlerin yaygın olarak tahrip olmasıyla ortaya çıktı.

dsvds
Binlerce Filistinli aile, Gazze Şeridi'nde yıkık evlerinin enkazı arasında, harap çadırlarda veya açık havada yaşamaya devam ediyor (AFP)

Geçtiğimiz ekim ayında bir ateşkes anlaşması yürürlüğe girdi, ancak Gazze'deki yerel kuruluşlar, hareket ve geçiş kısıtlamalarının bölgeye giren yardım ve yeniden inşa malzemelerinin hızını etkilemeye devam ettiğini belirtiyor.

“Sarı hat” terimi, İsrail ordusunun konuşlandırıldığı ve Gazze Şeridi sınırı yakınlarında tampon bölge olarak sınıflandırılan, Gazzelilerin erişiminin kısıtlandığı ve konut ve tarım faaliyetleri için kullanılabilir alanın azaldığı bölgeleri ifade etmek için kullanılıyor.

Birleşmiş Milletler (BM) ve yerel kuruluşlar, yüzbinlerce Filistinlinin halen geçici veya kalıcı barınma çözümlerine ihtiyaç duyduğunu tahmin ederken, uluslararası toplum Gazze Şeridi'ne giden sınır kapılarından insani yardım ve yeniden inşa çalışmalarının kolaylaştırılması için çağrılar yapmaya devam ediyor.