Şempanzelerin erken yaşlanmalarının gizemi çözüldü

Yapılan istatistiklere göre ortalama insan ömrü 70 ila 80 yıl. Elbette ömrünü 100'lü yaşlarına kadar sürdürenler de var.  Şempanzeler için ise hayat daha kısa. Şempanzelerin genetik kodları her ne kadar insanlarınkiyle yüzde 99 oranında aynı olsa da nadiren 50 yıldan uzun yaşıyorlar.
Son iki yüzyıl içinde sağlık ve gıda alanlarındaki gelişmeler insan ömrüne yıllar eklerken yeni bir araştırma, insanların uzun ömürlü primatlarken şempanzelerin daha kısa ömürlü olmalarının nedenlerine ilişkin bir açıklamanın bulunmuş olabileceğine işaret ediyor.
Philosophical Transactions of the Royal Society B. dergisinde dün yayınlanan araştırmada ABD’li uzmanlar, insanların uzun ömürlü olmasının sırrının bir kısımının yaşlanma hızını yavaşlatan, hücrelerin içindeki DNA’ların uzun ömürlü olmasını sağlayan kimyasal değişiklikler olabileceği sonucuna ulaştılar.
Araştırmacılar son on yılda insan genomundaki kimyasal bağların yaşın ilerlemesi ile değişikliklere -birincil DNA dizisini değiştirmeden gen aktivitesini etkileyebilecek değişiklikler- uğradığını keşfettiler.
Araştırmalar DNA’mızdaki bazı bölgelere, bir metronom gibi bir zamanı işaretleyen ve metil grupları adı verilen kimyasal bağların eklendiğini veya kaybedildiğini gösterdi. DNA’daki bu değişikliklere bakılarak bir kişinin yaşı 4 yıldan az bir hata payı ile bilinebiliyor.
Duke Üniversitesi’nde evrimsel antropoloji alanında çalışmalar yürüten, söz konusu araştırmanın başyazarı Elaine Guevara’nın üniversitenin web sitesinde dün yayınladığı bir raporda, Duke Üniversitesi ve George Washington Üniversitesi ortakllığında yürütülen çalışmada şempanzelerde yaşa bağlı bu tür DNA değişiklerinin ilk defa analiz edildiğine işaret ediliyor.
Guevara ve meslektaşları, yaşları 1 ila 59 arasında değişen 83 şempanzenin kanında söz konusu noktaların yaklaşık 850 binini analiz ettiler.
Araştırmacılar yaşlanma sürecinin insanda olduğu gibi şempanze genomunda da parmak izleri bıraktığını keşfettiler. Bilim adamlarının incelediği DNA bölgelerinin 65 binden fazlası yaşı gösteren bir saate benzeyen bir yolla değişime uğradığı ve genomlarda yaşa bağlı bir model oluştuğu ortaya çıkarıldı.
Araştırmacılar şempanzelerde buldukları değişim oranlarını insanlardaki veriler ile karşılaştırdıklarında genetik yaşlanma saatinin şempanzeler için daha hızlı ilerlediğini keşfettiler.
Guevara araştırma ile ilgili şu açıklamalarda bulundu:
“Bu değişikliklerin sadece yaşlanma sürecini mi izlediği yoksa bu sürece etkili bir şekilde katkı mı sağladığı bilinmiyor. Ancak bu çalışmanın çoğu zaman yaşlanmaya eşlik eden fiziksel ve bilişsel çöküşün arkasındaki genleri düzenleyici mekanizmalara ilişkin bir kanıt oluşturmasını ve yaşlanmaya bağlı hastalıklarla mücadelede yeni yollar açmasını umut ediyoruz.”