Erdoğan, BM ülkelerine seslendi: Hangi ülkede üretilirse üretilsin, kullanıma hazır hale getirilecek aşılar, insanlığın ortak istifadesine sunulmalıdır

Erdoğan, BM ülkelerine seslendi: Hangi ülkede üretilirse üretilsin, kullanıma hazır hale getirilecek aşılar, insanlığın ortak istifadesine sunulmalıdır
TT

Erdoğan, BM ülkelerine seslendi: Hangi ülkede üretilirse üretilsin, kullanıma hazır hale getirilecek aşılar, insanlığın ortak istifadesine sunulmalıdır

Erdoğan, BM ülkelerine seslendi: Hangi ülkede üretilirse üretilsin, kullanıma hazır hale getirilecek aşılar, insanlığın ortak istifadesine sunulmalıdır

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, “Salgının başlarında, ülkelerin kendi hallerine terk edildiği bir manzara ortaya çıktı. Böylece, yıllardan beri bu kürsüden ısrarla dile getirdiğim ‘Dünya Beşten Büyüktür’ tezinin haklılığını bir kez daha görmüş olduk. İnsanlığın kaderi sınırlı sayıdaki ülkenin keyfine bırakılamaz” dedi.
75. BM Genel Kurul genel görüşmeleri kapsamında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, BM ülkelerine seslendi. Mutat olarak ilk sıradaki Brezilya ve ev sahibi ülke ABD’nin ardından Genel Kurul Başkanlığını yürüten ülkenin heyet başkanı olarak üçüncü sırada konuşan Cumhurbaşkanı Erdoğan, Genel Kurul Başkanlığını devralan Büyükelçi Volkan Bozkır’ı tebrik etti. Erdoğan, “Büyükelçi Bozkır’ın ülkelerin ezici çoğunluğunun desteğiyle bu göreve seçilmesi, tecrübeli bir diplomat ve siyasetçi olarak şahsi meziyetlerinin yanı sıra, Türkiye’ye duyulan güvenin de işaretidir. Birleşmiş Milletler sistemindeki en üst düzeyli görevi üstlenen ilk Türk vatandaşı olarak Büyükelçi Bozkır’ın, uluslararası toplumun sesi ve vicdanı olacağına inanıyorum. Kendisinin görevini adil ve şeffaf bir şekilde yürüteceğinden şüphe duymuyorum. Birleşmiş Milletlerin kuruluşunun 75’inci yıldönümü gibi anlamlı bir tarihte üstlendiği görevinde, Sayın Bozkır’a başarılar diliyorum” diye konuştu.

“Israrla dile getirdiğim ‘Dünya Beşten Büyüktür’ tezinin haklılığını bir kez daha görmüş olduk”
Genel Kurul’un “Kovid-19’la mücadele ve çok taraflılık” temasıyla düzenlenmesini isabetli bulduğunun altını çizen Erdoğan, “Türkiye olarak bu konudaki taahhütlerimize bağlıyız ve Kovid-19’la mücadeleye destek vermekte kararlıyız. Salgın, dünyayı çeşitli sınamalarla baş etmekte zorlandığı bir dönemde yakaladı. Zaten tartışılan küreselleşme, kurallara dayalı uluslararası sistem ve çok taraflılık, salgının etkisiyle şimdi daha da çok sorgulanıyor. Karşımızdaki fotoğrafa bakarak, bardağın dolu ve boş taraflarını doğru ve samimi bir şekilde değerlendirmemiz gerekiyor. Bardağın boş kısmında, Birleşmiş Milletler başta olmak üzere çok taraflı örgütlerin reform ihtiyacı bulunuyor. Mevcut küresel mekanizmaların bu krizde ne kadar etkisiz kaldığını gördük. Öyle ki, Birleşmiş Milletlerin en temel karar alma organı olan Güvenlik Konseyi’nin salgını gündemine alması haftalar, hatta aylar sürdü.
Salgının başlarında, ülkelerin kendi hallerine terk edildiği bir manzara ortaya çıktı. Böylece, yıllardan beri bu kürsüden ısrarla dile getirdiğim ‘Dünya Beşten Büyüktür’ tezinin haklılığını bir kez daha görmüş olduk. İnsanlığın kaderi sınırlı sayıdaki ülkenin keyfine bırakılamaz. Uluslararası örgütlerdeki itibar kaybının önüne geçmek için öncelikle zihniyetimizi, kurumlarımızı ve kurallarımızı gözden geçirmeliyiz. Etkin çok taraflılık, etkin çok taraflı kurumların varlığını gerektirir. Güvenlik Konseyi’nin yeniden yapılandırılmasından başlayarak, kapsamlı ve anlamlı reformları süratle uygulamaya sokmalıyız. Konseyi daha etkin, demokratik, şeffaf, hesap verebilir bir yapıya ve işleyişe kavuşturmalıyız. Aynı şekilde, uluslararası toplumun ortak vicdanını yansıtan Genel Kurul’u da güçlendirmeliyiz. Bardağın dolu tarafında ise, Birleşmiş Milletlerin insanlığın barış, adalet ve refah arayışında bir dönüm noktası olma potansiyelini sürdürmesi bulunuyor. Henüz salgın krizinin üstesinden gelemediğimizi de göz önünde bulundurarak, çok taraflı işbirliği için elimizdeki kurumları ve mekanizmaları en etkin şekilde kullanmaya çalışmalıyız” diye konuştu.

“Kullanıma hazır hale getirilecek aşılar, insanlığın ortak istifadesine sunulmalıdır”
Sorunların küresel olduğu durumlarda, yerel çözümlerin ancak günü kurtarabileceğini söyleyen Erdoğan, “Uzun vadeli çözümler için uluslararası dayanışma şarttır. Türkiye olarak, salgın krizinin ilk günlerinden itibaren, tüm uluslararası platformlarda işbirliği çağrısında bulunduk. G-20’de, Türk Konseyi’nde, MİKTA’da, İslam İşbirliği Teşkilatı’nda ve diğer platformlarda salgınla mücadele amaçlı çalışmaların en önünde yer aldık. ‘Dost kara günde belli olur’ anlayışıyla, tıbbi malzeme yardımı talep eden 146 ülkeye ve 7 uluslararası kuruluşa elimizi uzattık. Yürüttüğümüz tahliye operasyonlarıyla, 141 ülkedeki 100 binden fazla vatandaşımızın evlerine dönüşünü sağladık. Aynı seferlerle 67 ülkeden 5 bin 500’den fazla yabancıyı da vatanlarına kavuşturduk. Tüm bunları ‘Korona virüs diplomasisi’ niyetiyle yapmadık. Yardım ve tahliye çalışmalarımız için kimseden herhangi bir karşılık beklemedik, beklemiyoruz. Mağdurların ve mazlumların yanında olmak, milletimizin mayasında ve girişimci ve insani dış politikamızın özünde vardır. Buradan bir kez daha, tıbbi malzeme ve ilaç tedariki ile aşı geliştirme çalışmalarının rekabet konusu yapılmaması çağrısında bulunuyorum. Hangi ülkede üretilirse üretilsin, kullanıma hazır hale getirilecek aşılar, insanlığın ortak istifadesine sunulmalıdır. Salgınla birlikte, devlet kapasitesi, etkin yönetişim ve dayanıklılık gibi unsurların ne kadar hayati role sahip olduğunu hep birlikte bir kez daha tecrübe ettik. Türkiye’nin başarı hikâyesinin arkasında, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’yle birlikte tesis ettiğimiz etkin yönetişim mekanizmaları, sağlık alanındaki altyapı yatırımlarımızın geliştirdiği yüksek kapasite ve yetişmiş insan kaynağı vardır” şeklinde konuştu.

“Suriye’ye güvenli ve gönüllü geri dönüşlerin temin edilmesi şarttır”
Salgının dünya genelindeki çatışma dinamiklerini olumsuz etkilediğini ve kırılganlıkları artırdığını söyleyen Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri’nin, bizim de desteklediğimiz, küresel insani ateşkes çağrısının somut sonuçlar doğurmamış olmasından üzüntü duyuyoruz. Türkiye olarak, ülkemize ve insanlığa yönelen tehditleri, gerektiğinde her türlü inisiyatifi alarak, bertaraf etmenin yollarını arıyoruz. Suriye’de onuncu yılına giren ihtilaf, bölgemizin güvenlik ve istikrarı için tehdit oluşturmaya devam ediyor. Bölgede DEAŞ’a karşı ilk ve en ciddi darbeyi vuran ülke olarak, PKK-YPG terör örgütüyle de mücadeleyi sürdürüyoruz. Uluslararası toplum olarak, tüm terör örgütlerine karşı aynı ilkeli tutumu takınmadan ve kararlı duruşu göstermeden, Suriye meselesine kalıcı çözüm bulamayız. Bu yaklaşım, Suriye’ye güvenli ve gönüllü geri dönüşlerin temin edilmesi için de şarttır.
Suriye’de terör örgütlerinden kurtardığımız bölgelere 411 binin üzerinde Suriyeli kardeşimizin dönmesi bunun en açık göstergesidir. Aynı şekilde, güvenli hale getirdiğimiz bölgeler sayesinde, İdlib başta olmak üzere, ülkenin çeşitli yerlerinden milyonlarca Suriyelinin de vatanlarından ayrılmalarının önüne geçtik. Türkiye yıllardır, 4 milyona yakın Suriyeli sığınmacıyı, tüm ihtiyaçlarını karşılayarak kendi topraklarında barındırıyor. Bir o kadar Suriyelinin ihtiyaçlarını da, sınırımıza yakın yerler başta olmak üzere, kontrol altında tuttuğumuz bölgelerde, yerinde karşılıyoruz. Son olarak bu kardeşlerimiz için İdlib’te ve diğer yerlerde onbinlerce briket konut inşa ediyoruz. Bütün bu faaliyetleri, uluslararası toplumdan ve uluslararası kuruluşlardan kayda değer bir destek almadan, kendi imkanlarımızla ve halkımızın desteğiyle yürütüyoruz. Suriye’deki ihtilafın Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin 2254 sayılı Kararı’ndaki yol haritası temelinde çözülmesi, hepimizin önceliği olmalıdır. Bunun için Birleşmiş Milletlerin himayesinde başlatılan, Suriyeliler tarafından da sahiplenilen ve yönlendirilen siyasi sürecin başarıyla sonuçlandırılması gerekiyor. Suriye’nin, toprak bütünlüğü ve siyasi birliği korunmuş olarak kalıcı bir barışa ulaşabilmesi, ancak bu şekilde mümkündür. Bu hedef gerçekleşene kadar, Suriye’nin siyasi birliği ve toprak bütünlüğü ile milli güvenliğimize kasteden terör örgütlerini engellemekte kararlıyız. Bugün dünyada en çok sığınmacıya ev sahipliği yapan Türkiye gibi ülkeler, yaptıkları fedakârlıkla tüm insanlığın onurunu kurtarıyor. Buna karşılık, aralarında bazı Avrupa ülkelerinin de yer aldığı kimi devletler, maalesef, sığınmacıların ve göçmenlerin haklarını ihlal ediyor. Cenevre Sözleşmesi’ni ve uluslararası insan hakları sistemini aşındıran bu ihlaller karşısında Birleşmiş Milletlerin güçlü bir tavır almasının vakti gelmiştir. Libya’da, darbecilerin geçen yıl meşru Milli Mutabakat Hükümeti’ni devirmek için başlattığı saldırılar, bu ülkeye sadece acı ve yıkım getirmiştir. Uluslararası toplum, yapılan katliamların, insan hakları ihlallerinin ve özellikle Tarhuna şehrinde bulunan toplu mezarların hesabını ne darbecilerden, ne de destekçilerinden sorabilmiştir.
Libya’nın meşru hükümetinin yardım çağrısına somut cevap veren ve destek sağlayan tek ülke Türkiye olmuştur. Libya’da kalıcı siyasi çözümün, Libyalılar tarafından yürütülecek kapsayıcı ve kapsamlı diyalog yoluyla tesis edilebileceğine inanıyoruz. Yemen’de beş yılı aşkın süredir akan kanın durdurulması ve insani krizin önüne geçilmesi de, uluslararası toplumun sorumluluğundadır. Bölgede nüfuz kazanma niyetiyle, Yemen’in egemenliğine, siyasi birliğine ve toprak bütünlüğüne göz dikenleri ve Yemenlilerin ıstırabının sürmesine göz yumanları tarih affetmeyecektir. Irak’ın dış güçlerin çatışma sahasına dönüşmemesi, bölgemiz için istikrar ve refah üreten bir konuma gelmesi samimi arzumuzdur. Komşumuz Irak’a her alanda destek olurken, özellikle terörle mücadelede daha yakın işbirliği yapmak istiyoruz. Tıpkı DEAŞ gibi, Irak’ta yuvalanan PKK terör örgütünün kökünü kazıma konusunda, uluslararası toplumdan ve bu ülkeden samimi işbirliği bekliyoruz. Bölgenin terör örgütlerinden temizlenmesi, insanlığın en kadim coğrafyasına evsahipliği yapan Irak’ın geleceğinin aydınlanmasına katkı sağlayacaktır. İran’ın nükleer programıyla ilgili hususların uluslararası hukuk dikkate alınarak, diplomasi ve diyalog yoluyla çözülmesinden yanayız. Tüm tarafların, bölgesel ve küresel güvenliğe ciddi katkılar sağlayan Kapsamlı Ortak Eylem Planındaki yükümlülüklerine riayet etmeleri çağrımızı tekrarlıyorum. İnsanlığın kanayan yarası olan Filistin’deki işgal ve zulüm düzeni, vicdanları acıtmaya devam ediyor. Üç büyük dinin kutsallarına ev sahipliği yapan Kudüs’ün mahremiyetine uzanan kirli el, cüretini giderek artırıyor. Filistin halkı, İsrail’in tüm baskı, şiddet ve yıldırma politikalarına yarım asırdan uzun bir süredir göğüs geriyor. ‘Asrın Anlaşması’ adı altında Filistin tarafına dayatılmaya çalışılan teslimiyet belgesi reddedilince, İsrail bu kez işbirlikçilerinin yardımıyla ‘kaleyi içeriden fethetme’ girişimlerine hız vermiştir. Türkiye olarak, Filistin halkının rıza göstermediği hiçbir plana destek vermeyeceğiz. Kimi bölge ülkelerinin bu oyuna ortak olması, İsrail’in temel uluslararası parametreleri aşındırma çabalarına hizmet etmenin ötesinde anlam taşımıyor.
Birleşmiş Milletler kararları ve uluslararası hukukun hilafına Kudüs’te büyükelçilik açma niyetini beyan eden ülkeler, bu tavırlarıyla sadece ihtilafın daha da çetrefil hale gelmesine hizmet ediyor. Filistin meselesi ancak, 1967 sınırları temelinde başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız, egemen ve coğrafi devamlılık içinde bir Filistin Devleti’nin kurulmasıyla çözülebilir. Bunun dışındaki çözüm arayışları beyhudedir, tek taraflıdır, adaletsizdir. Temmuz ayında Azerbaycan topraklarına saldıran Ermenistan, Güney Kafkasya’da kalıcı barış ve istikrarın önündeki en büyük engel olduğunu bir kez daha ispatlamıştır. Yukarı Karabağ sorunu başta olmak üzere bölgedeki ihtilafların Azerbaycan ve Gürcistan’ın toprak bütünlüğü ve egemenliği ile Birleşmiş Milletler ve AGİT kararları doğrultusunda bir an evvel çözülmesinden yanayız. Güney Asya’nın istikrar ve barışı için de kilit önem taşıyan Keşmir sorunu halen çözüm bekliyor. Cammu-Keşmir’in özel statüsünün ilgasının ardından atılan adımlar sorunu daha da karmaşıklaştırdı. Bu meselenin, diyalog yoluyla, Birleşmiş Milletler kararları çerçevesinde ve özellikle Keşmir halkının beklentileri doğrultusunda çözülmesinden yanayız” ifadelerini kullandı.

“Bölgesel bir konferans düzenlenmesini teklif ediyoruz”
Doğu Akdeniz’de bir süredir yaşanan gerilimin gerisinde, “kazanan hepsini alır” anlayışıyla hareket eden ülkeler bulunduğunun altını çizen Erdoğan, “Ülkemizi dışlama amaçlı nafile adımların başarı şansı kesinlikle yoktur. Bizim ne Doğu Akdeniz’de, ne de başka bir bölgede, kimsenin hakkında, hukukunda, meşru çıkarlarında gözümüz bulunmuyor. Ancak, ülkemizin ve Kıbrıs Türklerinin haklarının çiğnenmesine, çıkarlarının yok sayılmasına da göz yumamayız. Bölgede bugün yaşanan sıkıntıların sebebi, Yunanistan ile Kıbrıs Rum kesiminin 2003’ten beri maksimalist taleplerle attıkları tek yanlı adımlardır. Türkiye, Doğu Akdeniz’deki her türlü olumsuz gelişmenin yükünü tek başına omuzlamak durumunda bırakılan bir ülkedir. Buna karşılık, bölgedeki doğal kaynaklar sözkonusu olduğunda ülkemizin yok sayılması ne akıl ve vicdanla, ne de uluslararası hukukla izah edilebilir.
Anlaşmazlıkların samimi bir diyalogla, uluslararası hukuk temelinde, hakkaniyete uygun biçimde çözümü öncelikli tercihimizdir. Ancak, aksi yöndeki hiçbir dayatmaya, tacize, saldırıya asla müsamaha göstermeyeceğimizi de açıkça ifade etmek istiyorum. Doğu Akdeniz’deki kıyıdaş ülkeler arasında diyalog ve işbirliğini tesis etmeye yönelik çağrımızı burada tekrarlamak istiyorum. Bu amaçla, tüm bölge ülkelerinin hak ve çıkarlarının göz önünde bulundurulduğu, içinde Kıbrıs Türklerinin de yer aldığı bölgesel bir konferans düzenlenmesini teklif ediyoruz. Bölgedeki krizin sebeplerinden biri de, 1968 yılından bu yana aralıklarla devam eden müzakerelerde Kıbrıs meselesine adil, kapsamlı ve kalıcı bir çözüm bulunamamasıdır. Çözümün önündeki yegâne engel, Rum tarafının uzlaşmaz, hak tanımaz, şımarık yaklaşımıdır. Uluslararası anlaşmaları hiçe sayan Rum tarafı, Kıbrıs Türklerini kendi yurtlarında azınlık yapmayı, hatta tümüyle adadan tasfiye etmeyi amaçlıyor. Garantör ülke sıfatıyla, Kıbrıs Türk halkını haklı davasında hiçbir zaman yalnız bırakmadık, bundan sonra da bırakmayacağız. Kıbrıs meselesinde çözüm, ancak Kıbrıs Türk halkının Ada’nın ortak sahibi olduğu gerçeğinin kabul edilmesiyle mümkündür. Kıbrıs Türk halkının güvenliğini ile Ada’daki tarihsel ve siyasi haklarını kalıcı biçimde teminat altına alacak her çözümü destekleyeceğiz” dedi.

“Uluslararası toplumun kitle imha silahlarının tamamını ortadan kaldırması gerekiyor”
Bu sene, Hiroşima ve Nagasaki’ye atom bombası atılmasının 75’inci yıldönümü olduğunu hatırlatan Erdoğan, “Silahsızlanma, küresel barış ve güvenliğin sağlanması bakımından hayati öneme sahip. Buna karşılık silahların kontrolü mimarisi, son yıllarda önemli hasarlar aldı. Uluslararası toplumun bu konuda eşitlik ve adalet temelinde ilerleyerek, kitle imha silahlarının tamamını ortadan kaldırması gerekiyor. Hep birlikte hareket etme mecburiyetimizin bulunduğu bir diğer önemli konu iklim değişikliğidir. İnsanoğlunun tabiatın dengelerine müdahale etmesinin nasıl ağır bedellere yol açabileceğini görüyoruz. Bu kötü gidişatı durdurmak ve tersine çevirmek mecburiyetindeyiz. Türkiye olarak, gelinen noktadaki tarihi mesuliyetimiz yok denecek kadar az olmasına rağmen, bu mücadeleye samimiyetle destek veriyor ve yükümlülüklerimizi yerine getiriyoruz. Yakın geçmişte, Birleşmiş Milletler Çölleşmeyle Mücadele Sözleşmesi Taraflar Konferansı’na evsahipliği yaptık. Afrika başta olmak üzere pek çok bölge ve ülkeyle verimli bir işbirliği yürüttük. Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi’nin 2022’de yapılacak 16’ncı Taraflar Konferansının da ev sahipliğini üstlendik. Şimdi de, insanlığı tehdit eden ancak nedense görünmez sayılan bir soruna dikkatinizi çekmek istiyorum. Irkçılık, yabancı karşıtlığı, İslam düşmanlığı ve nefret söylemi vahim boyutlara ulaştı. Salgın sürecinde, yabancı düşmanlığı ve ırkçılık iyice artarken, göçmenler ve sığınmacılar başta olmak üzere, savunmasız kişilere yönelik şiddet eylemleri hız kazandı. Önyargılardan ve cehaletten beslenen bu tehlikeli eğilimlere en çok da Müslümanlar maruz kalıyor. Bu tehlikeli gidişin en önemli sorumluları, oy uğruna popülist söylemlere yönelen siyasetçiler ile ifade özgürlüğünü suiistimal ederek nefret söylemini meşrulaştıran marjinal kesimlerdir. Tüm uluslararası kuruluşları acilen bu zihniyete karşı mücadelede daha somut adımlar atmaya davet ediyorum. Yeni Zelanda’da Müslümanlara yönelik terör saldırısının yıldönümü olan 15 Mart tarihinin, Birleşmiş Milletler tarafından “İslam Düşmanlığına Karşı Uluslararası Dayanışma Günü” olarak ilan edilmesi çağrımı tekrarlıyorum. Birleşmiş Milletlerden sonra en büyük ikinci uluslararası kuruluş olan İslam İşbirliği Teşkilatı, bu günü resmen kabul etmiştir” diye konuştu.

“Dijitalleşmenin dönüştürücü gücünden yararlanmalıyız”
Salgın ve onunla bağlantılı olarak tırmanan ekonomik krizin sürdürülebilir kalkınma ve 2030 hedefleri bakımından da olumsuz etkilere yol açtığının altını çizen Erdoğan, konuşmasını şu sözlerle tamamladı:
“Gelişmekte olan ülkeler ile düşük gelir düzeyine sahip ülkeler, bu krizden daha fazla etkileniyorlar. Esasen, salgın döneminde yaşananlar bize, sürdürülebilir kalkınma hedeflerinin her türlü küresel krizle mücadelede önemli bir yol gösterici olabileceğini gösterdi. Krizden çıkışın ekonomik reçetelerini tasarlarken, dijitalleşmenin dönüştürücü gücünden de yararlanmalıyız. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri’nin Dijital İşbirliği Haritasını destekliyoruz. Küresel ve bölgesel meseleleri ele almak üzere tasarladığımız ilk ‘Antalya Diplomasi Forumu’nun temasını da, dijital çağda diplomasi olarak belirledik. Ayrıca, en az gelişmiş ülkeler için Birleşmiş Milletler Teknoloji Bankası’na da evsahipliği yapıyoruz. En doğudaki Avrupalı ve en batıdaki Asyalı olmak, her alanda Türkiye’nin özgül ağırlığını artırıyor. Tarihin sarkacının yeniden Asya’ya doğru kaydığı bu dönemde, ‘Yeniden Asya’ girişimimizle, ilişkilerimize yeni bir dinamizm kazandıracağız. Coğrafi yakınlığımızı perçinleyen beşeri ve tarihi bağlara sahip olduğumuz Afrika ile ilişkilerimizde de ciddi ivme yakaladık. Önümüzdeki yıl Türkiye’de düzenlemek istediğimiz Türkiye-Afrika Birliği Ortaklık Zirvesi’nin üçüncüsünde, Afrika’nın kapasitesini güçlendirmeyi amaçlayan projeleri hayata geçirmeyi planlıyoruz. Sözlerime son verirken, içinden geçtiğimiz bu hassas dönemde çok taraflılığa verdiğimiz güçlü desteğin süreceğini belirtmek istiyorum. Salgına karşı elbette mesafeyi korumalıyız, ancak, uluslararası toplumu tehdit eden tüm imtihanlara karşı ortaklaşa mücadele ve işbirliğinde safları sıkılaştırmak mecburiyetindeyiz. Tarih boyunca dünyanın en gözde şehirlerinden olan İstanbul’un, Birleşmiş Milletler merkezi haline gelmesi yönündeki gayretlerimizi sürdüreceğiz.”



Trump, Şi ve Putin zirvesinde karşılıklı övgülere rağmen somut ilerleme sağlanamadı

ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Çin'deki Qilin Sarayı'nda yuvarlak masa etrafında bir araya geldi. (AP)
ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Çin'deki Qilin Sarayı'nda yuvarlak masa etrafında bir araya geldi. (AP)
TT

Trump, Şi ve Putin zirvesinde karşılıklı övgülere rağmen somut ilerleme sağlanamadı

ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Çin'deki Qilin Sarayı'nda yuvarlak masa etrafında bir araya geldi. (AP)
ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Çin'deki Qilin Sarayı'nda yuvarlak masa etrafında bir araya geldi. (AP)

ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile ilk kez düzenlenen üçlü zirvenin ardından dün (Perşembe) Çin'den ayrıldı. Uluslararası düzene ilişkin farklı görüşlere sahip üç lider, görüşme boyunca karşılıklı övgü dolu ifadeler kullandı. Nükleer risklerin azaltılması ve anlaşmazlıkların çözümünü kapsayan bir Barış Bildirisi üzerinde duran liderler, ancak önemli bir ilerleme kaydedemedi. Ukrayna ve İran'daki savaşların sona erdirilmesine yönelik somut adımlar açıklanmadığı gibi Tayvan'ın geleceğine ilişkin herhangi bir belirleme de yapılmadı.

Asya Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi kapsamında Çin'in Şıncın kentinde düzenlenen üçlü görüşme, Kelin Villası'nda, göl kıyısındaki gözlerden uzak bir ortamda gerçekleştirildi. Basına kapalı toplantı 90 dakikadan kısa sürdü. Büyük, yuvarlak bir masa etrafında bir araya gelen üç lider, gazetecilerin salondan çıkarılmasından önce kısa açılış konuşmaları yaptı.

Üç liderin zirvesinden dört maddelik kısa bir bildiri çıktı. Beyaz Saray, Xinhua Haber Ajansı ve Kremlin'in yayımladığı bildiride BM reformu, devlet yetkililerinin UCM karşısındaki dokunulmazlıkları, petrol ürünleri arzının artırılması ve tedarik zincirlerinin korunması başlıkları öne çıktı. Bildiride ayrıca nükleer riskleri azaltmaya yönelik diyaloğun başlatılması konusunda mutabakata varıldığı belirtildi.

Bildirinin ilk maddesinde, “Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin daimi üyeleri olarak ABD, Rusya ve Çin, uluslararası barış ve güvenliği sağlama yönündeki temel misyonuna uygun biçimde, küresel sorunlara daha etkili yanıt verebilmesi için Birleşmiş Milletler'in reforme edilmesini taahhüt etmektedir” ifadelerine yer verildi.

İkinci maddede üç ülkenin tüm ülkelerin yararına rafine petrol ürünlerinin üretimini ve tedarikini artırmayı planladığı belirtilerek enerji akışının istikrarlı olmasının önemine dikkat çekildi.

Üçüncü maddede liderlerin, devletlerin rızası ilkesinin ve yetkililerinin dokunulmazlıklarına saygı gösterilmesinin önemini kabul ettikleri, Uluslararası Ceza Mahkemesi ve benzeri kurumların yetkilerini kötüye kullanmamaları gerektiği konusunda mutabık kaldıkları kaydedildi.

Dördüncü maddede ise “Nükleer bir savaş kazanılamaz ve asla başlatılmamalıdır. Üç ülke, nükleer risklerin azaltılması ve nükleer silahların yayılmasının önlenmesi konusunda diyalog yürütecektir” denildi.

Diplomaside yeni bir sayfa

Bildirideki genel ve kapsamı belirsiz ifadelerin aksine üç lider, açılış konuşmalarında ilişkilerdeki yakınlığa ve karşılıklı dostluğa vurgu yaptı.

Trump, açılış konuşmasında “Gerçekten tarih yazıyoruz” dedi. Üç liderin, rakiplerle diyaloğu dışlayan eski diplomasi anlayışından uzaklaştığını savunan Trump, “Hiçbir sorun, onu konuşmayı reddeden eski yöntemlerle çözülemedi. Diyalog ve iletişim olanaklarını azaltarak hiçbir zaman barış sağlanamadı. Birlikte farklı bir yol seçiyoruz” ifadelerini kullandı.

Putin ise üç liderin diplomasi tarihinde yeni bir sayfa açtığını söyledi. Ülkelerinin çıkarlarının Ukrayna'daki savaş da dahil olmak üzere bölgesel anlaşmazlıkların çözümünde örtüştüğünü belirten Putin, üç ülkenin uluslararası barış ve güvenliğin korunmasında ortak sorumluluk taşıdığını dile getirdi.

cdfrgthy
ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Çin'de üçlü zirve öncesinde bir arada. (EPA)

Rusya'yı ABD ve Çin'in jeopolitik ortağı olarak konumlandırmaya çalışan Putin, üç ülkenin uluslararası hukuk düzenini koruma ve güçlendirme sorumluluğunu paylaştığını da söyledi.

Şi ise üç ülkenin dünya barışını koruma konusunda ortak bir vizyona sahip olduğunu belirtti. Liderlerin küresel bir köyde özel sorumluluklar üstlendiğine dikkat çeken Çin Devlet Başkanı, soğuk Savaş zihniyetinden vazgeçilmesi çağrısında bulundu. Ancak Ukrayna'daki savaşa doğrudan değinmeyen Şi, “Tarih bize büyük güçler uyum içinde yaşadığında dünyada barışın hüküm sürdüğünü, çatıştıklarında ise dünyanın kaosa sürüklendiğini gösteriyor” dedi.

Toplantının ardından Şi görüşmeleri verimli olarak nitelendirirken Putin, görüşmenin açık ve samimi geçtiğini söyledi. Trump ise herhangi bir açıklama yapmadan ABD'ye dönmek üzere uçağına bindi.

Nükleer diyalog

Trump, nükleer silahsızlanmanın zirvenin ana gündem maddelerinden biri olmasında ısrar etti. ABD, Rusya ve Çin'in dünyadaki nükleer silahların sayısının azaltılması ve bu silahların kullanılma riskinin sınırlandırılması konusunda görüşmek için eşsiz bir konumda bulunduğunu belirten Trump, “Bu silahlardan vazgeçmek kolay değil” dedi.

Şi ise nükleer silahların tamamen yasaklanması ve bütünüyle imha edilmesi gerektiğini söyledi.

Ancak Trump'ın Moskova ve Pekin'i nükleer cephaneliklerini küçültmeye ikna etme girişimi, yalnızca diyalog başlatılması konusunda anlaşmayla sonuçlandı. Bildiride, “Üç ülke nükleer risklerin azaltılması ve nükleer silahların yayılmasının önlenmesi konusunda diyalog yürütecektir” ifadesi yer aldı.

Bu girişim, Washington ile Moskova arasındaki Yeni START anlaşmasının geçen şubat ayında sona ermesinin ardından gündeme geldi. Trump, Çin'i de kapsayacak yeni, geliştirilmiş ve modern bir anlaşma yapılmasını istiyor. Çin'in nükleer cephaneliğinde 600'den fazla savaş başlığı bulunurken ABD ve Rusya'nın her birinin 5 binden fazla nükleer başlığa sahip olduğu tahmin ediliyor.

Şi, bu konuda herhangi bir taviz vermekten kaçınırken kriz anlarında iletişim kurulmasını sağlayacak mekanizmaların oluşturulmasına açık kapı bıraktı. Üç ülkenin yanlış hesaplamaları en aza indirmek için kriz iletişimi ve önleme mekanizmalarına ihtiyaç duyduğunu söyledi.

Üç lider, Uluslararası Ceza Mahkemesi ve benzeri kurumların yetkilerini kötüye kullanmaması gerektiği konusunda da mutabık kaldı. Açıklamada, devletlerin rızası ilkesinin ve hükümet yetkililerinin sahip olduğu diplomatik dokunulmazlığın korunmasının büyük önem taşıdığı vurgulandı.

Trump, üç ülkenin Uluslararası Ceza Mahkemesi gibi kontrolden çıkmış küresel kuruluşlara karşı ülkelerinin egemenliğini korumanın yollarını ele alacağını söyledi.

Enerji konusunda ise üç ülke, rafine petrol ürünlerinin üretimini ve tedarikini artırmayı planladıklarını açıkladı. Ukrayna ve Ortadoğu'daki savaşların küresel enerji arzı üzerindeki baskıyı artırdığı bir dönemde, enerji akışının istikrarlı biçimde sürdürülmesinin önemine dikkat çekildi. Trump, İran savaşı sırasında saldırılar nedeniyle defalarca kapanan Hürmüz Boğazı üzerinden petrol taşınmasının Pekin ile Washington'ın ortak çıkarına olduğunu belirtti.

Karşılıklı övgüler

Üçlü zirveden önce Trump, Putin ile yaklaşık 40 dakika süren ikili bir görüşme gerçekleştirdi. Bu, iki liderin Ağustos 2025'teki Alaska Zirvesi'nden bu yana ilk yüz yüze buluşması oldu. Alaska'daki görüşme, Ukrayna konusunda herhangi bir anlaşma sağlanamadan sona ermişti.

Trump, Putin'i arkadaşım diye nitelendirerek, “Uzun yıllardır mükemmel bir ilişkimiz var. Birbirimizi uzun zamandır tanıyoruz. Bu görüşmeden pek çok harika şeyin çıkabileceğini, en azından bunların başlayabileceğini düşünüyorum” dedi.

Putin ise İngilizce olarak, “Sizinle görüşmek benim için bir onur karşılığını verdi.

Trump daha sonra Şi ile öğle yemeğinin de eşlik ettiği ikili bir görüşme yaptı. ABD Başkanı, Çinli mevkidaşına, “Aramızda son derece özel bir ilişki var. İkimiz görevde olduğumuz sürece hiçbir sorun yaşayacağımızı sanmıyorum. Hiçbir sorunla karşılaşmayacağız” dedi.

Şi ise Trump'ın görev süresi boyunca iki ülke arasındaki ilişkilerin genel olarak istikrarlı seyrettiğini ve iyileştiğini söyledi.

cdfvgth
ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Çin'in Şıncın kentindeki Qilin Sarayı'na giriş yaptı. (AFP)

Şarku’l Avsat’ın Xinhua'dan aktardığı habere göre Çin Devlet Başkanı, Tayvan konusunu da gündeme getirerek Washington yönetimine, ikili ilişkilerde ciddi gerilemeler yaşanmasını önlemek için doğru adımın atılması çağrısında bulundu.

Şi'nin Trump'ı havaalanında bizzat karşılaması da diplomatik protokolün dışına çıkan bir jest olarak değerlendirildi. Trump, bu karşılamaya ilişkin, “Bu büyük bir başkan. Çin'in gelmiş geçmiş en büyük başkanlarından biri. Daha önce hiç kimseyi karşılamak için havaalanına gitmemişti dedi.

Şi ve Putin hakkında ise Trump “Size bir şey söyleyeyim, ikisi de Trump'a hayran. Peki benden sonra ne olacak? Bunu size söyleyemem” ifadelerini kullandı.

Bununla birlikte Şi ile Putin arasındaki ilişkinin çok daha köklü olduğu görülüyor. İki lider çarşamba günü 50'nci kez bir araya geldi. Şi, Putin'i eski dostum diye karşılarken Rus lider de Çinli mevkidaşına sevgili dostum diye hitap etti.

Bu yakınlaşma, Washington ile Pekin arasında yapay zekâ çipleri, gümrük tarifeleri ve nadir toprak elementlerinin ihracatına yönelik kısıtlamalar nedeniyle gerilimin arttığı bir dönemde gerçekleşti.

Yeni Yalta

Moskova, üçlü zirveyi yeni ve modern bir Yalta olarak sunmaya çalıştı. Bu benzetme, ABD Başkanı Franklin Roosevelt, İngiltere Başbakanı Winston Churchill ve Sovyetler Birliği lideri Josef Stalin'in Avrupa'nın savaş sonrası bölünmesini şekillendirdiği Şubat 1945'teki Yalta Konferansı'na gönderme yapıyor.

Trump ile Şi'nin, aralık ayında Florida'da düzenlenecek G20 Zirvesi kapsamında yeniden bir araya gelmesi bekleniyor.


Trump: Nükleer silahları sınırlandıracak bir anlaşmaya varmak için çalışacağım

ABD Başkanı Donald Trump, Çin'in Guangdong eyaletine bağlı Şıncın kentinde düzenlenen Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi kapsamında Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile yaptığı görüşmede konuşuyor. (AP)
ABD Başkanı Donald Trump, Çin'in Guangdong eyaletine bağlı Şıncın kentinde düzenlenen Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi kapsamında Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile yaptığı görüşmede konuşuyor. (AP)
TT

Trump: Nükleer silahları sınırlandıracak bir anlaşmaya varmak için çalışacağım

ABD Başkanı Donald Trump, Çin'in Guangdong eyaletine bağlı Şıncın kentinde düzenlenen Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi kapsamında Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile yaptığı görüşmede konuşuyor. (AP)
ABD Başkanı Donald Trump, Çin'in Guangdong eyaletine bağlı Şıncın kentinde düzenlenen Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi kapsamında Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile yaptığı görüşmede konuşuyor. (AP)

ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in de katıldığı üçlü toplantı öncesinde bugün (Perşembe) bir saat süren görüşme gerçekleştirdi. Bu görüşme, iki liderin yılbaşından bu yana gerçekleştirdiği üçüncü yüz yüze buluşma oldu.

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, ABD'li mevkidaşı Donald Trump'a Çin-ABD ilişkilerinin genel olarak istikrarlı seyrettiğini ve olumlu yönde ilerlediğini söyledi.

cdsfgthy
Trump ve Şi Cinping, Çin'in Şıncın kentindeki Kylin Villası'nda gerçekleştirdikleri ikili görüşme sırasında fotoğraf çektiriyor. (Reuters)

Şi, Çin'in güneyindeki Şıncın kentinde üçlü zirve öncesinde yaptığı açıklamada, "Çin ile ABD arasındaki ilişkiler genel olarak istikrarını korudu ve olumlu yönde gelişti. Bu durum iki ülke halklarına somut faydalar sağlarken dünyaya da istikrar ve güven getirdi" dedi. Şarku’l Avsat’ın Fransız Haber Ajansı AFP'den  aktardığı habere göre Şi, iki ülke arasındaki ilişkilerin mevcut seyrine dikkat çekti.

Trump ise Çin'den ABD tarım ürünlerine yönelik alımlarını artırmasını istedi. İki ülkenin İran'la ilgili meselelerin ele alınmasında iş birliği yapabileceğini belirten Trump, "Şi ile ben, Hürmüz Boğazı'ndan petrol akışının sürmesi gerektiği konusunda mutabık kaldık" dedi.

ABD Başkanı, iki ülkenin gümrük tarifeleri konusunda adil bir paylaşım gerçekleştirdiğini savunarak, "Tarifeleri son derece adil bir şekilde paylaştık ve düşürdük" ifadelerini kullandı. Önceki ABD başkanlarını eleştiren Trump, "Çin'le başlangıçtaki ilişkiler son derece dengesizdi" diye konuştu.

Trump, dış politika ve ticaret politikalarının temel araçlarından biri olarak gümrük tarifelerini kullanmayı sürdürdü. Ancak bu yaklaşım ABD içinde hukuki ve yargısal engellerle karşılaştı. Ekonomistler ve analistler de söz konusu politikanın enflasyonu artırabileceği ve daha geniş çaplı bir ticaret savaşını tetikleyebileceği uyarısında bulundu.

7kıl9
ABD Başkanı Donald Trump, Çin'in güneyindeki Guangdong eyaletinde bulunan Şıncın kentinde düzenlenen APEC Zirvesi'ne katılmak üzere Şıncın Bao'an Uluslararası Havalimanı'na gelişinin ardından Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in yanında selam veriyor. (AFP)

Şi, Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi marjında bu yıl üçüncü kez bir araya geldiği Trump ile görüşmesinin başında, iki ülke arasındaki ilişkilerin istikrarlı olduğunu ve iyileşme gösterdiğini yineledi.

Çin lideri, "Stratejik istikrara dayalı, yapıcı bir Çin-ABD ilişkisi için yeni bir tanım ortaya koyduk. Bu ilişkiye saygı, adalet ve karşılıklılık ilkelerine dayanan yeni bir boyut kazandırdık" ifadelerini kullandı.

Ukrayna savaşı da gündemdeydi

Trump, Şi Cinping ile Şıncın kentinde gerçekleştirdiği ikili görüşmenin ardından Rusya-Ukrayna Savaşı'nın sona erdirilmesi konusunda iki liderin de yardımcı olmak istediğini söyledi.

dcfvgthyj
Trump ve Şi Cinping, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile gerçekleştirecekleri tarihi üçlü zirve öncesinde bir arada. (AFP)

Trump, "İkimiz de Rusya ile Ukrayna arasındaki savaş konusunda yardımcı olmaya çalışıyoruz. Bu savaşın sona ermesini istiyorum ve bu konuda ikimiz adına da konuşabileceğime inanıyorum" dedi.

Nükleer silahların sınırlandırılması zor olacak

Trump, Şi Cinping ve Vladimir Putin ile yaptığı görüşmelerin ardından Perşembe günü Reuters'a verdiği demeçte, nükleer silahları sınırlandıracak bir anlaşmaya varmanın zor olacağını ancak bu yöndeki çabalarını sürdüreceğini belirtti.

Nükleer silahlardan vazgeçmenin psikolojik açıdan da zor olduğunu ifade eden Trump, "Nükleer silahlardan vazgeçmek psikolojik olarak zor" değerlendirmesinde bulundu.


2027 seçimi öncesi Le Pen’den emeklilik hamlesi

Le Pen, Fransa'da en düşük emeklilik yaşını 60'a düşürme sözü verdi (Reuters)
Le Pen, Fransa'da en düşük emeklilik yaşını 60'a düşürme sözü verdi (Reuters)
TT

2027 seçimi öncesi Le Pen’den emeklilik hamlesi

Le Pen, Fransa'da en düşük emeklilik yaşını 60'a düşürme sözü verdi (Reuters)
Le Pen, Fransa'da en düşük emeklilik yaşını 60'a düşürme sözü verdi (Reuters)

Marine Le Pen, 2027 cumhurbaşkanlığı seçimini kazanması halinde Emmanuel Macron'un en önemli icraatlarından emeklilik reformunu bütünüyle yürürlükten kaldıracağını ve çalışma hayatına erken yaşta başlayan Fransızların 60 yaşında emekli olmalarına imkan tanıyacağını taahhüt etti.

Salı günü ekonomi programını açıklayan Ulusal Birlik'in cumhurbaşkanı adayı, partisinin işçi sınıfından seçmenlere yönelik temel vaatlerinden birini, Fransa'nın zaten zor durumdaki kamu maliyesini daha da kötüleştirmeden hayata geçirebileceği konusunda şüpheci tahvil piyasalarını ikna etmeye çalıştı.

Önerisinin merkezinde, Fransa'nın mevcut dağıtım esaslı emeklilik sisteminin yanı sıra bir nesil boyunca oluşturulacak 900 milyar euroluk yeni bir emeklilik fonu yer alıyor. Fon, işverenlerin ödediği mevcut sosyal güvenlik primlerinin bir bölümünün bu fona aktarılmasıyla finanse edilecek.

Gazetecilere konuşan Le Pen, "Ülkemizdeki son ayrıcalıklardan birini, yani bugün küçük bir azınlığı zenginleştiren finansal hizmetlere erişim ayrıcalığını ortadan kaldırırken, aynı zamanda ulusal ekonomimizin finansmanını da iyileştireceğiz" dedi.

Radikal sağcı lider, yüz binlerce kişinin, en düşük emeklilik yaşını kademeli olarak 62'den 64'e çıkaran Macron dönemi yasalarına kıyasla iki ila üç yıl daha erken emekli olabileceği sözünü verdi.

Fransa'da mevcut yasal emeklilik yaşı 62 yıl 9 ay. Ülkede yaşam beklentisi dünyanın en yüksekleri arasında olmasına rağmen bu sınır, diğer büyük ekonomilerdeki 65'le 67 yaş aralığının epey altında.

Le Pen, "Kendileri emekli olduğunda Fransız sosyal güvenlik modelinin hâlâ ayakta kalıp kalmayacağını merak edenlerin sesini duydum" dedi.

Bu reform, geleceğe yönelik bir vaat ve Fransız modeline duyulan inancın bir göstergesi. Yüz binlerce çalışan daha erken emekli olacak. [Macron'un] reformunun getirdiği şartlara kıyasla iki ila üç yıl kazanacaklar.

Cumhurbaşkanı Macron'un 2023'te hayata geçirdiği emeklilik düzenlemeleri, aylarca süren kitlesel grevlere ve sokak protestolarına yol açmıştı. Hükümet, bütçe konusunda Sosyalistlerin desteğini alabilmek için reformun uygulanmasını dondurmayı kabul etmişti.

Ancak emeklilik yaşını yükselten düzenlemenin, yeni cumhurbaşkanının göreve başlamasından kısa süre sonra, Ocak 2028'de yürürlüğe girmesi halen öngörülüyor.

cdfvgthyj
Macron'un emeklilik reformları geniş çaplı eleştirilere yol açmış ve geçen yıl kitlesel protestoları tetiklemişti (AFP)

Gelecek yıl 430 milyar eurodan fazla bir maliyete ulaşması öngörülen ve kamu bütçesine en büyük yükü getiren Fransa'nın cömert emeklilik sisteminin nasıl finanse edileceği, Ulusal Birlik partisinin ekonomik güvenilirliği için temel bir sınav haline geldi.

Le Pen, 2032'ye kadar kamu harcamalarında toplam 138 milyar euroluk kesintiye gitme taahhüdünde bulundu ve önerdiği köklü değişikliklerin uzun vadede yıllık 20 milyar euroya varan tasarruf sağlayacağını savundu.

Ekonomistler ve piyasa analistleri ise, Macron'un getirdiği yaş artışının geri alınması durumunda bu hesabın tutup tutmayacağı konusunda ikna olmuş değil.

Maliyetleri kontrol altında tutmak isteyen Ulusal Birlik, odak noktasını sabit bir yaş sınırından, sisteme prim ödenen toplam yıl sayısına kaydırıyor.

Çalışma hayatına erken yaşta başlayanlar, 40 ila 42 yıl prim ödedikten sonra 60'la 62 yaşları arasında emekli olmaya hak kazanırken, üniversite mezunlarının tam emekli maaşı alabilmesi için genellikle 60'lı yaşlarının ileri dönemlerine kadar çalışmaya devam etmesi gerekecek.

Independent Türkçe