Musul'da erken seçim savaşı

Irak Parlamentosu'ndan bir kare (Arşiv_Reuters)
Irak Parlamentosu'ndan bir kare (Arşiv_Reuters)
TT

Musul'da erken seçim savaşı

Irak Parlamentosu'ndan bir kare (Arşiv_Reuters)
Irak Parlamentosu'ndan bir kare (Arşiv_Reuters)

Irak’ın Ninova vilayetindeki siyasi çevrelerde, Irak Meclisi’nde kabul edilen seçim bölgelerinin şekli ve yapısıyla ilgili sert bir bölünme yaşanıyor. Bir taraf, Meclis’te kabul edilen seçim bölgelerinin dağılımının vilayetteki bileşenleri en iyi şekilde temsil ettiğini belirterek bu dağılıma destek verirken, diğer taraf ise oyların, vilayetin dışından olan ve DEAŞ’tan kurtarılmasından bu yana vilayeti kontrol eden siyasi grupların çıkarlarına hizmet edecek şekilde bölünmesine neden olacağı gerekçesiyle mevcut dağılıma karşı çıkıyor.
Ninova’nın halihazırdaki milletvekilleri ve yetkililerinin başını çektiği birinci grup, Ninova vilayeti kent merkezi Musul’un bazı mahalleleri ile Musul dışındaki bazı bölgelerin birleştirilerek seçim bölgesi yapılmasının nüfus ve bileşen dağılımının getirdiği bir zorunluluktan kaynaklandığını ifade ederken, eski vekillerin yer aldığı ikinci grup ise seçim bölgelerinin şu anki dağılımının, Ninova’yı silahlı gruplar ve ekonomik bürolar eliyle kontrol eden siyasi güçlerin çıkarlarına göre dizayn edildiğini dile getiriyor. Hatta ikinci grup daha da ileri giderek, söz konusu siyasi grupları, vilayetteki bazı bölgelere tahsis edilen yeniden imar ödeneğinin seçim çıkarları için istismar etmekle suçluyor.
Ninova Eski Milletvekili Muhammed Nuri el-Abdurrabah, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, “Halihazırda seçim bölgeleri için ilan edilen dağılımda birçok sıkıntı var. Bu durum, özellikle vilayet merkezi Musul’daki siyasi yapıda bozulmalara ve oyların bölünmesine yol açabilir” dedi.

Abdurrabah, açıklamasının devamında şunları kaydetti:
“Musul, Ninova vilayetinin nüfusunun yüzde 52’sini oluşturuyor. Musul’un şehir merkezindeki bazı mahallelerin, Musul’dakinden farklı dini yönelimlere sahip nüfusun bulunduğu Başika ve Telkif gibi beldelerdeki seçim bölgeleriyle birleştirilmesi oyların bölünmesine sebep olabilir. Dolayısıyla bu oylar, Musul halkının oylarının tümünün heba olmasına neden olacaktır. Bazı siyasi taraflar, Ninova’da kendileri tarafından seçilen yürütme idaresi eliyle kamu malını ve yürütme otoritesini seçim çıkarları için kullanıyor. Yürütme idaresindeki yetkililere, seçtikleri seçim bölgelerindeki coğrafi bölgelerde imar projeleri hibe edildi. Bunun amacı, söz konusu yetkililerle irtibatlı bazı siyasi şahsiyetlerin bu seçim bölgelerinde kazanmasıdır. Bunu yapanlar, Bağdat’taki büyük siyasi partiler ile vilayetleri daire müdürleri ve destekledikleri taraflar eliyle yöneten diğer vilayetlerdeki partilerdir. Musul’daki ekonomik büroların amacı siyasi ve aynı zamanda fon sağlamaktır. Bu büroların (Ninova) vilayeti üzerinde jeopolitik değişim açısından doğrudan büyük bir etkisi bulunuyor. Aynı zamanda imar süreci ve hizmetlerin bölgeye götürülmesinde rol oynaması nedeniyle bu büroların ekonomik etkileri de var.”
Adalet ve Reform Cephesi Partisi Başkanı Abdullah Yaver, “(DEAŞ’tan) kurtarılan ve kayıt dışı silahlar ile yolsuzluk mafyalarının baskısı altındaki şehirlerde erken seçimlerin yapılması, çatışmaları yeniden alevlendirecek, yerinden edilenlerin geri dönmesini ve yeniden imar bekleyen bu şehirlerdeki krizleri ikiye katlayacaktır. Ninova'daki hırsızlık her zamankinden daha fazla arttı. Kamu ve özel malları çalmakla, seçim ve siyasi amaçlar için kullanılmakla suçlanan ekonomik büroların açılmasıyla yolsuzluk artık başka bir boyut kazandı. Ninova kendi halkı tarafından yönetilmiyor, yıllardır dışardaki parti ve şahsiyetler tarafından yönetiliyor. 2014’ten bu yana Ninova’daki çoğu idari mevki, söz konusu şahsiyetler ve özel çıkarları doğrultusunda pay ediliyor” ifadelerini kullandı.
Ninova Valisi’nin İmar İşlerinden Sorumlu Yardımcısı Abdulvahhab Sultan, basına yaptığı açıklamada, Maliye Bakanlığı’nın yeniden imar için tahsis ettiği ödeneğin birinci parti ödemesi kapsamında Valiliğe 40 milyar Irak dinarı teslim ettiğini açıkladı. Sultan, Ninova’nın istikrarı için bu yıl ayrılan ödeneğin miktarının 100 milyar olduğunu belirterek, ikinci parti ödemesinin bir aydan daha kısa zamanda teslim alacaklarını söyledi.
Musul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Öğretim Görevlisi Prof. Dr. Mahmud Azu, Ninova vilayetindeki seçim savaşının diğer vilayetlerde olduğu gibi geçici değil, daima canlı olduğunu ifade etti. Azu, “Ninova vilayetindeki bölgeler arasında yeniden imar paralarını dağıtma süreci, vilayetteki seçim savaşını sürekli hale getiriyor. Bu savaş, daire müdürlerinin değiştiği veya milletvekillerin yeniden imar projeleri üzerinde otorite kurarak, bunları kendi özel çıkarları için kullandığı esnada daha çok görünür hale geliyor. Bu durum, açık bir biçimde Haşdi Şabi, Kürt güçler ve Bağdat’taki büyük siyasi partilerin yönettiği kentte idareyi belirleme sürecine de yansıyor” dedi.
Ninova Vilayet Meclisi’nin eski üyelerinden Ali Haydar, “Meclis, kadın sandalye kotasını da gözeterek, yalnızca vilayetteki seçim bölgelerinin dağılımını oyladı. Buna göre, Ninova vilayeti 8 seçim bölgesine ayrılacak. Ancak dağılımın yöntemi ve şekli, Meclis koridorlarında tartışma konusu olmaya devam ediyor” ifadesini kullandı.



İtirazlar ve boş oy pusulaları... Gazze’deki Hamas başkanlık seçimlerinde neler oluyor?

(Soldan sağa) Hamas’ın liderlik konseyi üyeleri Nizar Avadallah, Halil el-Hayye ve Muhammed Derviş, Şubat 2025’te İran’ın merhum Dini Lideri Ali Hamaney ile gerçekleştirilen görüşmede. (Hamaney’in internet sitesi – AFP)
(Soldan sağa) Hamas’ın liderlik konseyi üyeleri Nizar Avadallah, Halil el-Hayye ve Muhammed Derviş, Şubat 2025’te İran’ın merhum Dini Lideri Ali Hamaney ile gerçekleştirilen görüşmede. (Hamaney’in internet sitesi – AFP)
TT

İtirazlar ve boş oy pusulaları... Gazze’deki Hamas başkanlık seçimlerinde neler oluyor?

(Soldan sağa) Hamas’ın liderlik konseyi üyeleri Nizar Avadallah, Halil el-Hayye ve Muhammed Derviş, Şubat 2025’te İran’ın merhum Dini Lideri Ali Hamaney ile gerçekleştirilen görüşmede. (Hamaney’in internet sitesi – AFP)
(Soldan sağa) Hamas’ın liderlik konseyi üyeleri Nizar Avadallah, Halil el-Hayye ve Muhammed Derviş, Şubat 2025’te İran’ın merhum Dini Lideri Ali Hamaney ile gerçekleştirilen görüşmede. (Hamaney’in internet sitesi – AFP)

Gazze Şeridi’nin içinden ve dışından dört Hamas kaynağı, Şarku’l Avsat’a yaptıkları ayrı açıklamalarda, üç hafta önce gerçekleştirilen ilk turda sonuç alınamamasının ardından, hareketin Gazze Siyasi Büro Başkanı seçimi için planlanan ikinci turun durdurulduğunu açıkladı.

Kaynakların ifadeleri, ilk turun ‘oy hakkına sahip kişilerin boş oy kullanması nedeniyle sonuçlanamadığı’ yönünde birleşti. Bu durumun, geçtiğimiz mayıs ayında Siyasi Büro Genel Başkanı seçimi sırasında yaşanan ve Halid Meşal’e karşı Halil el-Hayye’nin galibiyetiyle sonuçlanan ikinci tur seçimdeki sürecin bir tekrarı olduğu belirtildi.

Gazze ve yurt dışından üç kaynak, Gazze’deki Hamas bürosu liderliği için yapılacak ikinci turun durdurulmasının; yurt dışında ikamet eden Nizar Avadallah ile Gazze’de bulunan Ali el-Amudi (her ikisi de Siyasi Büro üyesi) arasındaki yarışta, Avadallah’ın ikinci turda uygulanan bazı prosedürlere itiraz etmesi üzerine gerçekleştiğini aktardı.

vfbgf
Hamas hareketinin askeri medya birimi tarafından yayınlanan bir videodan alınan ekran görüntüsünde, 7 Ekim 2023’teki saldırı sırasında bir Kassam Tugayları savaşçısı görülüyor. (Reuters)

Gazze dışındaki dördüncü kaynak ise ‘seçimlerin geçici olarak dondurulmasına ve açıklanmayan bazı düzenlemelerin ardından yakın zamanda tamamlanmasına yol açan başka görüş ayrılıklarının da bulunduğunu’ ifade etti. Kaynak, bu durumun ‘hareket içindeki her seçim sürecini düzenleyen yasa ve tüzükler çerçevesinde doğal bir süreç olduğunu’ değerlendirmesinde bulundu.

Bazı kaynaklar, seçimin ertelenmesini kısmen ‘güvenlik durumuna, Gazze Şeridi’nin içinden geçtiği süreç ile savaş sonrası seçim gerçekliğiyle başa çıkma koşullarına’ bağladı. Bir diğer kaynak ise seçimlerin ‘İsrail’in seçimlere veya diğer faaliyetlere katılan kişilere ulaşmayı amaçlayan yoğun istihbarat takibi altında yürütüldüğüne’ dikkat çekerek, tüm bu nedenlerin mevcut duruma yol açan hukuki açıkların ortaya çıkmasına zemin hazırladığını belirtti.

Beyaz kağıtlar neden geri geldi?

Yine boş oy kullanılmasına ilişkin olarak Gazze içindeki iki kaynak, bu durumun doğal olduğunu, adayların fikir ayrılıklarından ve izleyecekleri yaklaşımın bazı üyelerce mevcut dönem için uygun görülmemesinden kaynaklandığını; nitekim genel seçimlerde de benzer bir tablonun yaşandığını belirtti.

Kaynaklar, Hamas Siyasi Büro Başkanı Halil el-Hayye’nin adaylardan Ali el-Amudi veya Nizar Avadallah’ı destekleyip desteklemediğine dair bilgi vermedi.

Hamas, 7 Ekim 2023’te İsrail’in Gazze sınırındaki mevzilerine ve yerleşim yerlerine yönelik başlattığı ve İsrail’in uzun süreli, kesintisiz bir savaş açmasına yol açan saldırıların ardından, 1987’deki kuruluşundan bu yana en karmaşık süreçten geçiyor.

Ali el-Amudi hakkında ne biliyoruz?

Geçtiğimiz aralık ayında Şarku’l Avsat’a konuşan kaynaklar, eski bir tutuklu ve Siyasi Büro üyesi olan, savaştan önce de hareketin medya dairesi sorumluluğunu yürüten el-Amudi’nin; Hamas’ın hayatını kaybeden lideri Yahya Sinvar’a yakın ve çoğu Gazze Şeridi’nin güneyindeki Han Yunus’ta ikamet eden bazı isimlerle birlikte Gazze’deki hareketin yönetimiyle görevlendirilmesinin ardından, Gazze Şeridi Siyasi Büro Başkan Vekilliği görevini üstlendiğini aktarmıştı.

2011 yılındaki İsrail askeri Gilad Şalit takas anlaşmasıyla serbest bırakılan el-Amudi, yaklaşık bir yıldır Gazze’nin yönetiminde merkezi ve kilit bir figür haline gelmişti. İsrail hapishanelerindeki tutukluluk süreçlerinde ve serbest kaldıktan sonra Sinvar’a oldukça yakın isimler arasında yer alan el-Amudi, birçok toplantı ve etkinlikte de kendisine eşlik etmişti. Gazze’nin yönetimi için el-Amudi’nin görevlendirilmesi uzlaşı ve istişare yoluyla gerçekleşmiş, ancak o dönemde bazı kaynaklar bu adımı iç tüzüğün etrafından dolaşma olarak değerlendirmişti. Gazze’deki iç seçimlerin yapılması da bu durumla açıklanıyor.

Geçtiğimiz dönemde el-Amudi’nin Gazze’de aldığı kararlar, yaptığı değişiklikler ve bazı yetkilileri görevden alması geniş tartışmalara yol açmış, Gazze’deki yerel lider kadro arasında huzursuzluk yaratmıştı. Bu durum, yurt dışındaki bazı Siyasi Büro üyelerinin müdahale ederek krizleri çözme arayışına girmesine neden olmuştu.

Nizar Avadallah hakkında ne biliyoruz?

Nizar Avadallah, Hamas’ta 2004 sonlarından 2007 başlarına kadar olan dönemde Siyasi Büro yönetimini gizlice yürüten tarihi kuşak liderleri arasında yer alıyor. Avadallah, Şalit takası müzakerelerinin sorumluluğunu üstlenmesinin yanı sıra son savaştaki müzakerelerde aktif ve önemli bir rol oynamış; hareketin 2007’de Gazze Şeridi’nin kontrolünü ele geçirmesinin ardından çeşitli başkentlerde yürütülen Filistin uzlaşma turlarında da kritik görevler üstlenmişti.

Avadallah, Hamas’ın kurucusu Şeyh Ahmed Yasin, Abdulaziz Rantisi ve hareketin birinci kuşak diğer tarihi liderleriyle oldukça yakın bir ilişkiye sahipti.

Gazze şehrinin Şeyh Rıdvan mahallesinde ikamet eden ve evi daha önceki savaşlarda birkaç kez bombalanan 68 yaşındaki mimar Avadallah’ın yıldızı bu süreçte parladı.

2021 yılında düzenlenen son iç seçimlerde Gazze Şeridi Siyasi Büro liderliği için Yahya Sinvar ile yarışan Avadallah, o dönemde yapılan ikinci tur seçimlerin ardından liderliği Sinvar’a kaybetmişti.


Fas seçimleri parlamentoda yeni bir tablo ortaya koydu

“Asalet ve Çağdaşlık” Partisi’nin liderlik kadrosundan Fatima ez-Zehra el-Mansuri, dün erken saatlerde seçim sonuçlarını kutlayan destekçileri arasında (AFP)
“Asalet ve Çağdaşlık” Partisi’nin liderlik kadrosundan Fatima ez-Zehra el-Mansuri, dün erken saatlerde seçim sonuçlarını kutlayan destekçileri arasında (AFP)
TT

Fas seçimleri parlamentoda yeni bir tablo ortaya koydu

“Asalet ve Çağdaşlık” Partisi’nin liderlik kadrosundan Fatima ez-Zehra el-Mansuri, dün erken saatlerde seçim sonuçlarını kutlayan destekçileri arasında (AFP)
“Asalet ve Çağdaşlık” Partisi’nin liderlik kadrosundan Fatima ez-Zehra el-Mansuri, dün erken saatlerde seçim sonuçlarını kutlayan destekçileri arasında (AFP)

Fas’ta çarşamba günü gerçekleştirilen parlamento seçimleri, parlamentoda yeni bir siyasi tablo ortaya çıkardı. “Asalet ve Çağdaşlık” Partisi (PAM) birinci sıraya yükselirken, 2021 seçim sonuçlarıyla kıyaslandığında “Ulusal Bağımsızlar Birliği” (RNI) ve “İstiklal” Partisi geriledi. Buna karşılık “Adalet ve Kalkınma Partisi” (PJD) güçlü bir dönüş yaparak yeniden siyasi gündemin ön sıralarına çıktı.

Sonuçlara göre “Asalet ve Çağdaşlık” Partisi 97 sandalye kazanırken, onu 66 sandalyeyle “Ulusal Bağımsızlar Birliği”, 65 sandalyeyle “İstiklal” Partisi ve 54 sandalyeyle “Adalet ve Kalkınma Partisi” izledi. Kalan sandalyeler ise “Halk Güçleri Sosyalist Birliği”, “Halk Hareketi”, “İlerleme ve Sosyalizm Partisi” ile “Anayasal Birlik” arasında dağıldı. Seçime katılım oranı yüzde 38,02 olarak gerçekleşti.

Oylama başlamadan önce de “Asalet ve Çağdaşlık” Partisi içerisinde, bir sonraki hükümetin başbakanlığı konusunda gayri resmi tartışmalarda iki isim öne çıkmıştı: Fouzi Lekjaa ve Fatima ez-Zehra el-Mansuri.


Yemen ordusu, Husilerin Taiz’i Aden’den izole etme girişimini engelledi

Yemen ordusunun Taiz cephelerinde Husilerin saldırılarına karşı yürüttüğü şiddetli çatışmalar (Askeri medya)
Yemen ordusunun Taiz cephelerinde Husilerin saldırılarına karşı yürüttüğü şiddetli çatışmalar (Askeri medya)
TT

Yemen ordusu, Husilerin Taiz’i Aden’den izole etme girişimini engelledi

Yemen ordusunun Taiz cephelerinde Husilerin saldırılarına karşı yürüttüğü şiddetli çatışmalar (Askeri medya)
Yemen ordusunun Taiz cephelerinde Husilerin saldırılarına karşı yürüttüğü şiddetli çatışmalar (Askeri medya)

Yemen hükümet güçleri, Taiz cephesindeki Hayfan ve El-Mukatira bölgelerinde Husilerin, Hicet el-Abd yoluna yaklaşmayı amaçlayan girişimlerini püskürttü. Söz konusu girişimlerin, Taiz vilayetini güney bölgelerinden ayırarak, Aden’e uzanan güzergâhı kesmeyi hedeflediği belirtildi.

Hükümet güçleri, stratejik öneme sahip yolun güvenliğinin sağlandığını ve vatandaşlar ile yolcuların ulaşımının yeniden başladığını açıkladı. Yemen Silahlı Kuvvetleri Sözcüsü Kurmay Albay Macid en-Nezili, Taiz ve Tur el-Baha eksenlerindeki birlikler ile “Devler Tugayları”nın, Halk Direnişi’nin desteğiyle sızma girişimlerini püskürttüğünü ve saldıran unsurları geri çekilmeye zorladığını belirtti. En-Nezili, Husilerin insan gücü ve maddi kayıplar verdiğini ifade etti.

Hayfan ilçesinde hükümet güçleri, Husilerin El-Ahkûm bölgesine yönelik saldırısını püskürtürken, El-Mukatira’daki El-Eşbut ve Hicet el-Abd bölgelerinde de yola yaklaşmaya ve yol yakınındaki mevzilere konuşlanmaya çalışan unsurlarla çatışmalar yaşandı.

Öte yandan Yemen’de meşru hükümete destek koalisyonu güçleri, dün Husilerin Suudi Arabistan yönüne fırlattığı 6 balistik füzeyi önleyerek imha etti. Şarku’l Avsat’ın aldığı bilgiye göre füzeler, Taif ve Yanbu kentlerini hedef aldı. Koalisyon Sözcüsü Tümgeneral Türki el-Maliki, Husileri uyararak, terör operasyonlarını artırılmasına “kararlılıkla karşılık verileceğini” belirtti.

Saldırı girişimiyle eş zamanlı olarak Suudi Arabistan Sivil Savunma Müdürlüğü, Mekke, Cidde, Taif, Yanbu ve Tebük’te erken uyarı sirenlerini devreye soktu. Ardından beş kentteki tehlikenin sona erdiği açıklandı.