Dünya çapında koronavirüs vakaları artmaya devam ediyor: Arjantin bir milyon vaka sınırını aştı

Dünya çapında koronavirüs vakaları artmaya devam ediyor: Arjantin bir milyon vaka sınırını aştı
TT

Dünya çapında koronavirüs vakaları artmaya devam ediyor: Arjantin bir milyon vaka sınırını aştı

Dünya çapında koronavirüs vakaları artmaya devam ediyor: Arjantin bir milyon vaka sınırını aştı

Dünya Sağlık Örgütü’nün (WHO) Çin’deki ofisinin Aralık ayı sonunda salgının başladığını bildirmesinden bu yana yeni tip koronavirüs (Kovid-19) dünya çapında en az 1 milyon 119 bin 590 kişinin hayatını kaybetmesine neden oldu.
AFP haber ajansı tarafından dün (Salı) resmi kaynaklara dayandırılarak hazırlanan verilere göre, tüm dünyada 40 milyon 416 bin 800'den fazla vaka kaydedilirken, en az 27 milyon 791 bin kişi koronavirüsten iyileşti.
ABD, 220 bin 134 ölümle dünya çapında koronavirüsten en çok etkilenen ülke olurken onu, Brezilya (154 bin 176), Hindistan (115 bin 197), Meksika (86 bin 338) ve Birleşik Krallık (43 bin 726) izliyor.
AFP haber ajansına göre, Çin’de üst düzey bir hükümet yetkilisi dün (Salı) yaptığı açıklamada, farklı ülkelerden 60 bin kişinin 4 klinik deney kapsamında Kovid-19’a karşı geliştirilen Çin test aşılarını yaptırdığını belirterek, gönüllülerden hiçbirinin yan etki göstermediğini vurguladı.
Geçen yıl Aralık ayının sonunda Kovid-19’un ilk kez ortaya çıktığı Çin, salgını kontrol altına almayı başardı ve en fazla aşı geliştirme araştırması yapan ülkelerden biri oldu.
Bilim ve Teknoloji Bakanlığı'ndan üst düzey bir yetkili olan Tian Baogo, gazetecilere yaptığı açıklamada, "4 aşının (Çin) üçüncü aşama klinik deneyleri ilerleme kaydediyor. Bu deneylerin bir parçası olarak yaklaşık 60 bin gönüllüye Kovid-19’a karşı deneysel bir aşı yapıldı ve ciddi bir yan etki bildirilmedi” dedi. Klinik deneylerdeki üçüncü aşama, aşı onayına başvurmadan önceki son aşama olarak kabul ediliyor. Sinovac ve Sinopharm da dahil olmak üzere birçok Çinli şirket Kovid-19’a karşı bir aşı geliştirmek için çalışmalar yürütüyor. İki dev şirket (Sinovac ve Sinopharm), deneysel aşılarının testlerini yurtdışında özellikle Brezilya, Endonezya ve Türkiye'de yapmak için harekete geçti.
Tian açıklamasında, ​​"Çin'de çok az sayıda yeni vakalar kaydedildiği için deneylerin üçüncü aşamasını yürütmek için ülkedeki koşullar artık elverişli değil" ifadelerini kullandı.

Arjantin bir milyon vaka sınırını aştı 
Alman haber ajansı DPA’nın haberine göre Arjantin Pazartesi günü Güney Amerika'da bir milyon vaka sınırını aşan ikinci ülke oldu. Arjantin Sağlık Bakanlığı Pazartesi günü 12 bin 982 koronavirüs vakasının kaydedildiğini duyurdu. Böylece ülkedeki toplam vaka sayısı 1 milyon 2 bin 662 vakaya yükselirken ülke, dünyada en fazla vaka kaydeden beşinci ülke oldu.
Bununla birlikte, Pazartesi (19 Ekim) günü açıklanan resmi rakamlara göre son 24 saatte ülkede 12 bin 982 kişi virüse yakalanırken hayatını kaybedenlerin sayısı ise 26 bin 700’e yükseldi. Brezilya, Güney Amerika'da geçtiğimiz Haziran ayında bir milyon koronavirüs vaka sınırını aşan beşinci ülke olmuştu. O zamandan beri ülkedeki vaka sayısı, 8,1 milyon vaka kaydeden ABD ve 7,5 milyon vaka kaydeden Hindistan'ın ardından 5,2 milyonun üzerine çıktı.

Kanada'da ve Hindistan'da durum
Reuters haber ajansı, Kanada’da koronavirüs vakalarının Mart ayında görülmesinden bu yana vakaların 200 bini aştığını ve ülkenin ikinci dalganın birincisinden daha şiddetli olmasını beklediğini bildirdi. Hükümet verilerine göre ülkede Kovid-19 kaynaklı 18 yeni ölümün ardından hayatını kaybedenlerin sayısı 9 bin 778’e yükseldi. Ayrıca, koronavirüs vakaları 3 bin 289 yeni vaka ile toplam 201 bin 437 vakaya ulaştı.
Hindistan Sağlık Bakanlığı, ülkenin yaklaşık son üç aydır en düşük seviyede vaka kaydettiğini belirtirken, vakaların Eylül ayındaki zirve rakamlara göre azalmaya devam ettiğini kaydetti. Son 24 saatte 46 bin 790 vaka kaydeden Hindistan’da toplam vaka sayısı yaklaşık 7,6 milyona yükseldi. Hindistan, ABD’den sonra dünya çapında en fazla vaka kaydeden ikinci ülke oldu. Ülkede Kovid-19 kaynaklı ölümlerin sayısı 587 yeni ölümle 115 bin 197'ye yükseldi.
Uzmanlar, Hinduların geleneksel bayramı ve bu ay ve Kasım ortasındaki tatiller yaklaşırken Hindistan'da vakaların artabileceği konusunda uyarıda bulundu.



Uygur kamplarını ifşa eden Çinli, ABD’de sığınma hakkı kazandı

Uluslararası kamuoyu, Uygurların tutulduğu gözaltı kamplarının kapatılması çağrısında bulunmuştu (AP)
Uluslararası kamuoyu, Uygurların tutulduğu gözaltı kamplarının kapatılması çağrısında bulunmuştu (AP)
TT

Uygur kamplarını ifşa eden Çinli, ABD’de sığınma hakkı kazandı

Uluslararası kamuoyu, Uygurların tutulduğu gözaltı kamplarının kapatılması çağrısında bulunmuştu (AP)
Uluslararası kamuoyu, Uygurların tutulduğu gözaltı kamplarının kapatılması çağrısında bulunmuştu (AP)

Çin'in Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nde gizlice görüntü çeken Guan Heng'e ABD'de sığınma hakkı tanındı. 

New York şehrinde 28 Ocak'ta düzenlenen duruşmada yargıç Charles Ouslander, Guan'ın Çin'e geri gönderilmesi halinde zulüm göreceğine dair "haklı bir korkusu" olduğunu söyleyerek kendisine sığınma hakkı tanınmasına karar verdi. 

38 yaşındaki Çinli, Sincan'da Uygurların tutulduğu gözaltı merkezleriyle bölgedeki yoğun güvenlik uygulamalarının görüntülerini 2020'de çekmişti. 

Yaklaşık 20 dakikalık videoları yayımladıktan sonra tutuklanma korkusuyla ülkeyi 2021'de terk etmiş, Hong Kong'dan Ekvador'a oradan da Bahamalar'a geçip küçük bir şişme botla ABD'ye ulaşarak iltica başvurusunda bulunmuştu. 

Guan, geçen yıl ağustosta Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza (ICE) ekipleri tarafından New York'ta yakalanıp gözaltına alınmıştı. 

Donald Trump yönetimi, Guan'ın Uganda'ya sınır dışı edileceğini duyurmuş, insan hakları örgütleri de karara tepki göstermişti. 

New York Times'ın aktardığına göre Guan henüz serbest bırakılmadı. İç Güvenlik Bakanlığı'nın mahkeme kararına itiraz etmeyi planladığı, bu süre zarfında Çin vatandaşının gözaltında tutulacağı belirtiliyor. 

Guan, videokonferans yöntemiyle katıldığı duruşmada Bahamalar'dan Florida'ya geçerken yaşamını yitirebileceği için videoyu YouTube'dan yayımlama kararı aldığını söyledi. Görüntüleri paylaşmasının ardından, Çin'de yaşayan babasının polis tarafından üç kez sorgulandığını ifade etti. 

Guan'ın avukatı Chen Chuangchuang, ABD'nin müvekkiline sığınma hakkı sağlamakta "ahlaki ve hukuki bir sorumluluğu" olduğunu vurguladı. 

Göçmenlere karşı sert uygulamalarıyla gündemden düşmeyen Trump yönetiminde iltica başvuruları da iyice zorlaştı. 

ABD merkezli kâr amacı gütmeyen Mobile Pathways'in derlediği federal verilere göre, sığınma başvurularının onaylanma oranı 2010-2024'te yüzde 28 iken, bu oran geçen yıl yüzde 10'a kadar geriledi. 

Çin, Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nde zorla çalıştırma, işkence ve "yeniden eğitim kampı" adı altında alıkoyma suçlamalarıyla karşı karşıya.

İnsan hakları örgütleri, bölgedeki yaklaşık 1 milyon kişinin zorla toplama kamplarına ve hapishanelere yerleştirildiğini öne sürüyor. ABD de Uygurlara yönelik muameleyi "soykırım" diye niteliyor.

Pekin yönetimiyse iddiaların gerçeği yansıtmadığını savunuyor.

Independent Türkçe, Guardian, New York Times


Rusya-Ukrayna savaşının geleceğine dair üç senaryo

Analize göre Ukrayna, piyade açığını insansız hava araçlarıyla (İHA) kapatmaya çalışıyor (Reuters)
Analize göre Ukrayna, piyade açığını insansız hava araçlarıyla (İHA) kapatmaya çalışıyor (Reuters)
TT

Rusya-Ukrayna savaşının geleceğine dair üç senaryo

Analize göre Ukrayna, piyade açığını insansız hava araçlarıyla (İHA) kapatmaya çalışıyor (Reuters)
Analize göre Ukrayna, piyade açığını insansız hava araçlarıyla (İHA) kapatmaya çalışıyor (Reuters)

ABD arabuluculuğundaki ateşkes müzakerelerinden henüz sonuç çıkmazken, Rusya ve Ukrayna karşılıklı saldırıları sürdürüyor. 

Washington merkezli düşünce kuruluşu Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi'nin (CSIS) raporuna göre, Rusya'nın Şubat 2022'deki saldırısıyla başlayan savaşta yaklaşık 2 milyon kişi öldü, yaralandı ya da kayboldu. 

Çalışmada, Rusya'nın yaklaşık 1,2 milyon kayıp verdiği ifade ediliyor. Ukrayna içinse bu rakam 600 bin civarında. 

Rus ordusunda 275 bin ila 325 bin askerin hayatını kaybettiği, Ukrayna ordusundaysa 100 bin ila 140 bin askerin yaşamını yitirdiği aktarılıyor.

Wall Street Journal, bu yıl savaşın gidişatını değiştirebilecek üç senaryoyu inceledi.

Savaş sürecek, müzakereler devam edecek

Analize göre en muhtemel senaryo, görüşmelerin sonuçsuz kalırken savaşın 5. yılında da devam etmesi. 

Trump yönetimi, müzakereler kapsamında Donbas’ın geri kalanının Rusya’ya verilmesi halinde ateşkes sağlanabileceğini savunuyor ancak Kiev yönetimi toprak tavizine yanaşmıyor. 

Eski Ukrayna Savunma Bakanı Andriy Zahorodniyuk, “Ukrayna halkı, ABD öncülüğündeki görüşmelere büyük şüpheyle yaklaşıyor” diyor. 

Rusya'daki her askeri, endüstriyel ve siyasi gelişmenin savaşın süreceğini işaret ettiğini, Donbas’ın Moskova tarafından işgali tekrar başlatmak için kullanılabileceğini savunuyor. 

Ukrayna geri adım atacak

Yıllardır savaşan Ukrayna ordusunun gücünün nihayetinde tükenmesi de savaşın gidişatını belirleyecek olasılıklar arasında yer alıyor. 

Ukrayna ordusu, piyade açığını drone geliştirerek kapatmaya çalışsa da bu, Rusya’nın yıpratma taktikleri ve yoğun cephe saldırılarına karşı yeterli olmayabilir. 

Berlin merkezli düşünce kuruluşu Carnegie Rusya Avrasya Merkezi'nin direktörü Alexander Gabuev, şu değerlendirmeleri paylaşıyor: 

Yıpratma savaşları önce yavaş yavaş, sonra da aniden kaybedilebilir.

Askeri tarihçiler de I. Dünya Savaşı'nın sonunda Alman ordusunun, çatışmanın büyük bir bölümünde taktiksel üstünlüğüne rağmen yorgun düştüğünü hatırlatıyor.

Rusya saldırıları durduracak 

Analize göre Rus ekonomisi hem Batı yaptırımlarının hem de savaşın etkisiyle güçlük çekiyor.

Ukrayna’nın petrol rafinerilerine yönelik uzun menzilli saldırıları ve ABD’yle Avrupa’nın “gölge filoya” karşı aldığı önlemler de Kremlin’in enerji sektöründen elde ettiği gelirlere darbe vurdu. 

Rus iş insanları da savaşın ekonomiyi kötü etkilediğini, Moskova’yı parça tedariki ve petrol alımında Çin’e bağımlı hale getirdiğini söylüyor. 

Analizde, daha sıkı yaptırımlarla ekonomiye yük bindirilmesi halinde Rusya’nın savaşı uzatma kapasitesinin de zayıflayabileceği yorumu yapılıyor. 

Independent Türkçe, Wall Street Journal, New York Times


Trump, İran’da “rejim değişikliği” planlıyor

Trump, Basra Körfezi'ne "armada" gönderdiklerini söyleyerek, askeri yığınağın artırılacağı sinyalini vermişti (AFP)
Trump, Basra Körfezi'ne "armada" gönderdiklerini söyleyerek, askeri yığınağın artırılacağı sinyalini vermişti (AFP)
TT

Trump, İran’da “rejim değişikliği” planlıyor

Trump, Basra Körfezi'ne "armada" gönderdiklerini söyleyerek, askeri yığınağın artırılacağı sinyalini vermişti (AFP)
Trump, Basra Körfezi'ne "armada" gönderdiklerini söyleyerek, askeri yığınağın artırılacağı sinyalini vermişti (AFP)

ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'da rejim değişikliği planladığı öne sürülüyor. 

Adlarının paylaşılmaması şartıyla Reuters'a konuşan ABD'li yetkililer, Washington'ın protestolardan sorumlu tuttuğu İranlı güvenlik kurumları ve komutanlara saldırı planladığını iddia ediyor. 

Bu saldırılarla protestoları kışkırtarak İran'da "rejim değişikliğinin önünü açacak koşulların oluşturulmasının" hedeflendiği savunuluyor. 

Yetkililer, İran'ın misilleme kapasitesini azaltmak için balistik füze tesislerine geniş çaplı saldırıların da masadaki seçenekler arasında yer aldığını söylüyor. Buna ek olarak uranyum zenginleştirilen nükleer tesislerin hedef alınabileceği aktarılıyor.

Diğer yandan kaynaklar, Beyaz Saray'ın askeri harekat da dahil henüz bir eylem planında karar kılmadığını belirtiyor. 

Trump, dünkü açıklamasında Tahran yönetimine nükleer anlaşma için müzakere çağrısı yapmış, herhangi bir saldırının hazirandaki askeri harekattan daha şiddetli olacağı tehdidinde bulunmuştu.

İran ve İsrail arasında Gazze savaşı nedeniyle tırmanan gerginlik haziranda sıcak çatışmaya dönüşmüştü. İsrail'in 13 Haziran'daki saldırısıyla başlayan çatışmalarda İran vakit kaybetmeden misilleme yapmıştı.

Çatışmalarda ABD'ye ait bombardıman uçakları İran'daki İsfahan, Fordo ve Natanz tesislerine 22 Haziran'da hava saldırısı düzenlemiş, operasyonda 14 "sığınak delici" GBU-57 bombası kullanılmıştı.

Kimliğinin gizli tutulmasını isteyen İranlı bir üst düzey yetkili, Tahran yönetiminin "hem çatışmaya hazırlandığını hem de diplomatik diyaloğu sürdürdüğünü" söylüyor.

Diğer yandan İsrailli bir üst düzey yetkiliyse Tahran yönetiminin sadece hava saldırılarıyla devrilemeyeceğine dikkat çekiyor: 

Rejimi devirmek istiyorsanız, asker göndermeniz gerekir.

Kaynak, İran'ın dini lideri Ali Hamaney'in öldürülmesi durumunda Tahran yönetiminin onun yerine birini geçireceğini belirtiliyor. Yalnızca dış baskı ve ülke içinde örgütlenmiş bir muhalefetin birlikte hareket ederek rejimi yıkabileceğini savunuyor.

"İran hâlâ ölümcül bir güç"

Wall Street Journal'ın analizinde, olası bir saldırıya karşı İran'ın kuvvetli misilleme yapabileceği yazılıyor. 

Devrim Muhafızları'nın elinde İsrail'e ulaşabilecek yaklaşık 2 bin adet orta menzilli balistik füze ve önemli miktarda kısa menzilli füze stoku bulunduğu belirtiliyor. 

Washington merkezli düşünce kuruluşu Demokrasileri Savunma Vakfı'nın İran programının kıdemli direktörü Behnam Ben Taleblu, "Tahran zayıf olabilir ancak füze gücü sayesinde hâlâ ölümcül bir güç" diyor. 

Trump, İran riyalinin döviz karşısında çakılmasıyla 28 Aralık'ta patlak veren eylemlerde, göstericilerin vurulması veya idam edilmesi halinde askeri müdahale tehdidinde bulunmuş, daha sonra operasyonu askıya almıştı.

İran devleti eylemlerdeki can kaybına dair ilk açıklamayı 21 Ocak'ta yapmıştı. Güvenlik güçleri ve siviller dahil 3 bin 117 kişinin hayatını kaybettiği duyurulmuştu. 

Ancak ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), gösterilerde çıkan olaylarda 6 bin 373 kişinin hayatını kaybettiğini, 42 bin 486 kişinin gözaltına alındığını savunmuştu.

BBC'nin aktardığına göre eylemlerde yakalananlar, polis tarafından gözaltına alınma endişesiyle hastanelere tedavi olmaya bile gidemiyor.

Independent Türkçe, Wall Street Journal, Reuters, Times of Israel, BBC