Lübnan’da bağımsızlık kutlamaları koronavirüs nedeniyle iptal edildi

Lübnan Genelkurmay Başkanı General Joseph Avn, 20 Kasım’da Beyrut yakınlarındaki el-Yerze karargahında Fransa Genelkurmay Başkanı François Lecointre ile bir araya. Geldi. (AFP)
Lübnan Genelkurmay Başkanı General Joseph Avn, 20 Kasım’da Beyrut yakınlarındaki el-Yerze karargahında Fransa Genelkurmay Başkanı François Lecointre ile bir araya. Geldi. (AFP)
TT

Lübnan’da bağımsızlık kutlamaları koronavirüs nedeniyle iptal edildi

Lübnan Genelkurmay Başkanı General Joseph Avn, 20 Kasım’da Beyrut yakınlarındaki el-Yerze karargahında Fransa Genelkurmay Başkanı François Lecointre ile bir araya. Geldi. (AFP)
Lübnan Genelkurmay Başkanı General Joseph Avn, 20 Kasım’da Beyrut yakınlarındaki el-Yerze karargahında Fransa Genelkurmay Başkanı François Lecointre ile bir araya. Geldi. (AFP)

Hassan Diyab’ın Beyrut Limanı’nda 4 Ağustos’ta meydana gelen patlamanın ardından başbakanlık görevinden istifa etmesi ve ardından henüz hükümetin kurulmaması nedeniyle Lübnan’daki belirsizlik sürüyor. Ülke, iinde bulunduğu bu zor dönemde, yarın kutlama yapılmaksızın bağımsızlık yıl dönümünü anacak.
Yeni bir hükümetin kurulamaması, hükümeti kurmakla görevli Saad Hariri’nin göreve gelmesinden 1 ay sonra Lübnan sahnesini saran en önemli krizlerden biri olarak görülüyor. Sosyal ve ekonomik alanlarda krizlerin kötüleştiği göz önüne alındığında çözüm, uluslararası toplumun isteklerini karşılayan, reformları uygulayan ve uluslararası toplumun Lübnan’a yardım sağlamasına izin veren bir hükümetten geçiyor.
Yeni talepler ve engeller, siyasi çevrelerde genel hoşnutsuzluğa neden oluyor. Temsilciler Meclisi Başkanı Nebih Berri, Lübnan’ın 22 Kasım 1943’te bağımsızlığını kazanması sonrasında kurulan ilk hükümete atıfta bulunarak yaptığı kısa açıklamada “Bağımsızlık, bir hükümetle başladı” ifadesini kullandı. Ardından “Biz neredeyiz?” diye sordu.
Maruni Patriği Beşara er-Rai, 20 Kasım’da yaptığı açıklamada şunları söyledi:
“Lübnan’da, normal koşullarda yaşamıyoruz. Bir yıllık karışıklıktan sonra bir hükümetin kurulamaması bunun kanıtıdır. Bir devrime tanık olduk. Hükümet istifa etti. Ardından koronavirüs salgını baş gösterdi. Daha sonra Hassan Diyab hükümeti, içeride ve dışarıda kabul görmedi. Kendisi bu yüzden istifa etti. Mustafa Edip hükümeti kuramayarak istifasını verdi. Beyrut’un yarısının yıkıldığı, kurbanların verildiği ve devletin sadece pozisyon ve kotalar için savaşmakla ilgileniyor gibi göründüğü bir dönemde Saad Hariri geldi ama o da yapamadı. Sanki başka bir dünyada yaşıyormuşuz gibi. Sadece iç sebepler değil, dış sebepler de var. Bu sebepler, geçen pazar günkü vaazda şu soruyu sormamıza neden oldu: Büyük Lübnan’ın doğuşundan 100 yıl sonra ülkeyi devirme süreciyle mi karşı karşıyayız?”
Lübnan’daki mevcut siyasi eylem yönetimini ‘kimseyi istisna tutmadan’ kınayan Rai sözlerine şöyle devam etti:
“Hepsi bu durumdan sorumludur. Ülkenin tamamının uçup gittiği bir zamanda kimse çıkarlarını feda etmeye hazır değildi. Devleti yağmaladınız, para elde ettiniz. Açlığın ve işsizliğin ne olduğunu anlamıyorsunuz, çünkü çalışmıyor ve diğer ülkelerden iş alıyorsunuz.”
Aynı şekilde Melkite Rum Katolik Topluluğu Yüksek Konseyi de bankaların, hastanelerin, eczanelerin ve okulların kapılarında aşağılanan bir halk ile kotalar için çatışan, Lübnan’ı destekleyen devlet ve kurumlara taviz vermeyi, açılım yapmayı ve iş birliğinde bulunmayı reddeden bir halk arasında uçurumun arttığını bildirdi. Açıklamada hükümetin kurulması konusunda yaşanan gecikmeye itiraz edildiği vurgulandı.
Diğer yandan ülkedeki bağımsızlık kutlamaları koronavirüs nedeniyle iptal edilirken Cumhurbaşkanı Mişel Avn bu akşam, bağımsızlığın 77’inci yıl dönümü münasebetiyle, son gelişmeler çerçevesinde güncel durumu ele aldığı bir açıklama yapacak.
Bağımsızlığın 77’inci yıldönümünde Genelkurmay Başkanı General Joseph Avn da orduya bugün için talimatlar verdi. “Bugün, resmi ve halk desteğiyle askeri kuruluş, düşman İsrail ile sınırları çizme savaşına giriyor” dedi. Ulusal egemenliğin ihmal edilmediğini belirten Avn, ‘iç barışı bozanlara müsamaha gösterilmeyeceğini’ vurguladı.
General Joseph Avn askerleri, Lübnan’ın düşmanları karşısında tamamen uyanık ve hazırlıklı olmaya çağırdığı açıklamasında şunları söyledi:
“Düşman İsrail, topraklarımıza saldırmak için tehditler savurmakta tereddüt etmiyor. Bize yönelik saldırgan niyetleri sonlanmadı. Terör hücreleri, iç istikrarımızı sarsmayı planlamaktan vazgeçmedi. Bu tehlikelerle mücadele etmek ve çekişmeyi durdurmak zorundasınız. Vatanın güvenliğini ve istikrarını bozanlara müsamaha göstermeyin. Ulusal çıkarlara zarar vermeye ve iç barışı bozmaya çalışanlara geçit vermeyin.”



ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
TT

ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)

ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı (USAID) çalışanları, 2024’ün ilk aylarında, Gazze’nin kuzeyinde gıda ve tıbbi yardım eksikliğinin kritik boyutlara ulaştığına dair uyarılarını, dönemin ABD Başkanı Joe Biden yönetimindeki üst düzey yetkililere iletti. Şarku'l Avsat'ın Reuters’tan aktardığı habere göre, söz konusu uyarılar kurum içi yazışmalar yoluyla yapıldı.

Hamas’ın 7 Ekim 2023’teki saldırılarının ve İsrail’in Gazze’ye kara harekâtının üzerinden üç ay geçtikten sonra hazırlanan iç mesajda, Ocak ve Şubat aylarında iki aşamada bölgeye giden Birleşmiş Milletler çalışanlarının sahada gözlemlediği sarsıcı manzaralar ayrıntılı biçimde yer aldı.

frgtyu7
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Beyt Lahiya’da, hayır mutfağından pişmiş yemek almak için bekleyen Filistinliler, 28 Nisan 2025 (Reuters)

Çalışanlar, yollarda insan uyluk kemiği ve başka kemikler gördüklerini, araçlarda bırakılmış cesetlere rastladıklarını aktardı. Ayrıca özellikle gıda ve temiz içme suyu başta olmak üzere insani ihtiyaçlarda “felaket düzeyinde” bir eksiklik bulunduğunu vurguladılar.

Ancak Reuters’in görüştüğü dört eski yetkili ile incelenen belgelere göre, ABD’nin İsrail Büyükelçisi Jack Lew ve yardımcısı Stephanie Hallett, telgrafların yeterli tarafsızlık içermediği gerekçesiyle ABD hükümeti içinde daha geniş biçimde dağıtılmasını engelledi.

Gazze’deki duruma resmî itiraf meselesi

Altı eski ABD’li yetkili, Şubat 2024’te gönderilen telgrafın, yılın ilk yarısında iletilen ve İsrail’in Gazze’ye yönelik savaşı nedeniyle sağlık, gıda, hijyen koşullarındaki hızlı bozulmayı ve toplumsal düzenin çöküşünü belgeleyen beş telgraftan biri olduğunu söyledi.

vf
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Cibaliye’de, savaşta yıkılan binaların enkazı arasında yürüyen Filistinliler, 6 Ocak 2026 (Reuters)

Reuters bu telgraflardan birini inceledi. Diğer dört telgrafın da Lew ve Hallett tarafından “tarafsızlık” kaygısıyla engellendiğini, içeriklerini bilen dört eski yetkili doğruladı.

Üç eski ABD’li yetkili, bu telgraflardaki ayrıntıların olağanüstü derecede sarsıcı olduğunu ve yönetim içinde geniş biçimde paylaşılsaydı üst düzey karar alıcıların dikkatini çekeceğini belirtti. Yetkililere göre bu durum, Biden’ın aynı ay yayımladığı ve ABD istihbarat ve silah tedarikini İsrail’in uluslararası hukuka uyumuna bağlayan ulusal güvenlik muhtırasına yönelik denetimi de sıkılaştırabilirdi.

O dönem USAID’de Batı Şeria ve Gazze’den sorumlu bilgi birimi başkan yardımcısı olan Andrew Hall, “Telgraflar insani bilgiyi aktarmanın tek yolu değildi; ancak büyükelçinin Gazze’deki gerçek durumu resmen kabul etmesi anlamına gelirdi” dedi.

ABD’nin Kudüs Büyükelçiliği, bölgedeki diğer büyükelçiliklerden gelenler de dahil olmak üzere Gazze’ye ilişkin telgrafların çoğunun hazırlanması ve dağıtımını denetliyordu. Üst düzey bir eski yetkili, Büyükelçi Lew ve yardımcısı Hallett’in sık sık USAID yönetimine, telgraflardaki bilgilerin zaten medyada geniş biçimde yer aldığını söylediklerini aktardı.

Eski Dışişleri Bakanı Antony Blinken ile Biden’ın temsilcileri, söz konusu telgrafların hiçbir zaman ABD hükümetinin üst kademelerine ulaşmadığı iddiasına ilişkin yorum taleplerine yanıt vermedi.

Gazze savaşı, Hamas’ın 7 Ekim 2023’te düzenlediği ve 1.250’den fazla kişinin öldüğü saldırıların ardından başladı. Filistin Sağlık Bakanlığı verilerine göre Gazze’de hayatını kaybedenlerin sayısı 71 bini aştı.

ABD Başkanı Donald Trump, geçen yıl eylülde Beyaz Saray’da İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun yanında Gazze için barış planını açıklamış olsa da, çatışmalar durmadı. Filistin Sağlık Bakanlığı’na göre, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana yaklaşık 481 kişi daha öldürüldü.

Biden yönetiminin savaş boyunca İsrail’e verdiği destek, Demokrat Parti içinde derin bir bölünmeye yol açtı ve konu parti adayları açısından hâlâ çözülmüş değil. Reuters/Ipsos’un geçen ağustosta yaptığı ankete göre, Demokratların yüzde 80’inden fazlası İsrail’in Gazze’deki askerî karşılığının aşırı olduğunu ve ABD’nin açlık riskiyle karşı karşıya olan Gazze halkına yardım etmesi gerektiğini düşünüyor.


Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
TT

Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)

Gazze'de Filistinli gruplar içindeki kaynaklar Şarku’l Avsat'a, Hamas ile silah meselesi konusunda "genel istişarelerin" devam ettiğini doğruladı. Bir kaynak, "özellikle Gazze Şeridi'ndeki hükümet operasyonlarının (Gazze İdari Komitesi'ne) devredilmesiyle birlikte, grupların silahları konusunda arabulucularla daha ciddi görüşmelerin önümüzdeki günlerde başlayacağını" ifade etti.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hamas ve diğer grupların silahsızlandırılmasını ateşkesin ikinci aşamasının uygulanması için temel bir koşul olarak görürken, Filistin hareketi silahlarının akıbetini bu konuda "ulusal bir uzlaşmaya" bağlıyor.

Hamas'tan bir kaynak Şarku’l Avsat'a, silahların akıbeti konusunun "kamuoyu istişareleri" aşamasında olduğunu söyledi.

Kaynaklar, "kapsamlı ve kapsayıcı bir ulusal çerçeve" oluşturulmasının gerekliliğini vurguladı. Ayrıca, "Filistinli gruplarla bazı istişarelerin yapıldığını ve bu konuyu ele alacak ciddi görüşmeler sırasında arabuluculara sunulmak üzere bir önerinin hazırlandığını" vurguladılar.


Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
TT

Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)

Suriye'nin Halep şehri, savaş ve depremin tozunu üzerinden atıyor ve özellikle iddialı projelerle tarihi çarşısında yavaş yavaş eski canlılığını ve ruhunu yeniden kazanıyor.

UNESCO tarafından koruma altına alınan bu tarihi çarşı, Bab Antakya'dan Halep Kalesi civarına kadar uzanan onlarca çarşıyı içerir. Memlük, Zengi ve Osmanlı dönemlerine ait hamamlar ve kervansaraylara ev sahipliği yapar; her bir çarşının belirli bir zanaat veya emtia konusunda uzmanlaşmış olmasıyla öne çıkar.

Kültür Bakanlığı ve uluslararası ortaklar, 2018'den bu yana restorasyon projeleri başlattı; bu projeler arasında 40 çarşıdan 13'ünün yeniden açılması ve yüzlerce dükkanın sahiplerine iade edilmesi yer alıyor. Bu çalışmalarda orijinal taşlar ve yetenekli el işçiliği kullanılıyor.

Mimar Fatima Hulendi Şarku’l Avsat'a verdiği demeçte, Halep'in tarihi çarşısının estetiği ve benzersizliği hakkında coşku ve gururla konuşuyor ve "El-Sakatiyye 1" çarşısrının, Bab Antakya'dan Suk el-Zerb'e uzanan düz bir hat üzerinde yer alması nedeniyle Halep'teki eski çarşılar için hayati bir damar olduğunu belirtiyor.